Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 160/2004 van 20 oktober 2004 Rolnummer 2962 In zake : de prejudiciële vragen over artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde veroo Het Arbitragehof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters R. Henn(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 160/2004 van 20 oktober 2004 Rolnummer 2962 In zake : de prejudiciële vragen over artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde veroo Het Arbitragehof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters R. Henn(...) Uittreksel uit arrest nr. 160/2004 van 20 oktober 2004 Rolnummer 2962 In zake : de prejudiciële vragen over artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde veroo Het Arbitragehof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters R. Henn(...)
ARBITRAGEHOF ARBITRAGEHOF
Uittreksel uit arrest nr. 160/2004 van 20 oktober 2004 Uittreksel uit arrest nr. 160/2004 van 20 oktober 2004
Rolnummer 2962 Rolnummer 2962
In zake : de prejudiciële vragen over artikel 3bis, § 2, van het In zake : de prejudiciële vragen over artikel 3bis, § 2, van het
koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 betreffende het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 betreffende het
rechterlijk verbod aan bepaalde veroordeelden en gefailleerden om rechterlijk verbod aan bepaalde veroordeelden en gefailleerden om
bepaalde ambten, beroepen of werkzaamheden uit te oefenen, ingevoegd bepaalde ambten, beroepen of werkzaamheden uit te oefenen, ingevoegd
bij de wet van 4 augustus 1978 tot economische heroriëntering, gesteld bij de wet van 4 augustus 1978 tot economische heroriëntering, gesteld
door de Rechtbank van Koophandel te Namen. door de Rechtbank van Koophandel te Namen.
Het Arbitragehof, Het Arbitragehof,
samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters
R. Henneuse, M. Bossuyt, A. Alen, J.-P. Moerman en J. Spreutels, R. Henneuse, M. Bossuyt, A. Alen, J.-P. Moerman en J. Spreutels,
bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van
voorzitter M. Melchior, voorzitter M. Melchior,
wijst na beraad het volgende arrest : wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging
Bij vonnis van 11 maart 2004 in zake de procureur des Konings bij de Bij vonnis van 11 maart 2004 in zake de procureur des Konings bij de
Rechtbank van eerste aanleg te Namen tegen C. Dalne, waarvan de Rechtbank van eerste aanleg te Namen tegen C. Dalne, waarvan de
expeditie ter griffie van het Arbitragehof is ingekomen op 30 maart expeditie ter griffie van het Arbitragehof is ingekomen op 30 maart
2004, heeft de Rechtbank van Koophandel te Namen de volgende 2004, heeft de Rechtbank van Koophandel te Namen de volgende
prejudiciële vragen gesteld : prejudiciële vragen gesteld :
« 1. Schendt artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van « 1. Schendt artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van
24 oktober 1934 [betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde 24 oktober 1934 [betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde
veroordeelden en gefailleerden om bepaalde ambten, beroepen of veroordeelden en gefailleerden om bepaalde ambten, beroepen of
werkzaamheden uit te oefenen], gewijzigd bij de wet van 4 augustus werkzaamheden uit te oefenen], gewijzigd bij de wet van 4 augustus
1978, dat het de rechtbank van koophandel mogelijk maakt een 1978, dat het de rechtbank van koophandel mogelijk maakt een
beroepsverbod gedurende een periode van drie tot tien jaar uit te beroepsverbod gedurende een periode van drie tot tien jaar uit te
spreken, artikel 23 van de Grondwet, in zoverre die laatste bepaling spreken, artikel 23 van de Grondwet, in zoverre die laatste bepaling
niet heeft voorzien in enige beperking van het daarin verankerde recht niet heeft voorzien in enige beperking van het daarin verankerde recht
op de vrije keuze van beroepsarbeid, wegens maatregelen van op de vrije keuze van beroepsarbeid, wegens maatregelen van
economische politie die de wetgever zou menen te moeten nemen ? economische politie die de wetgever zou menen te moeten nemen ?
2. Schendt artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 2. Schendt artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24
oktober 1934, gewijzigd bij de wet van 4 augustus 1978, dat het de oktober 1934, gewijzigd bij de wet van 4 augustus 1978, dat het de
rechtbank van koophandel mogelijk maakt een beroepsverbod gedurende rechtbank van koophandel mogelijk maakt een beroepsverbod gedurende
een periode van drie tot tien jaar uit te spreken, artikel 23 van de een periode van drie tot tien jaar uit te spreken, artikel 23 van de
Grondwet, ermee rekening houdende dat een dergelijk verbod de vrije Grondwet, ermee rekening houdende dat een dergelijk verbod de vrije
keuze van beroepsarbeid definitief in het gedrang kan brengen nadat keuze van beroepsarbeid definitief in het gedrang kan brengen nadat
die maatregel heeft opgehouden uitwerking te hebben ? » die maatregel heeft opgehouden uitwerking te hebben ? »
(...) (...)
III. In rechte III. In rechte
(...) (...)
B.1. Artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 B.1. Artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24
oktober 1934 betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde oktober 1934 betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde
veroordeelden en gefailleerden om bepaalde ambten, beroepen of veroordeelden en gefailleerden om bepaalde ambten, beroepen of
werkzaamheden uit te oefenen, dat werd ingevoegd bij de wet van 4 werkzaamheden uit te oefenen, dat werd ingevoegd bij de wet van 4
augustus 1978 tot economische heroriëntering en waarop de prejudiciële augustus 1978 tot economische heroriëntering en waarop de prejudiciële
vraag betrekking heeft, bepaalt : vraag betrekking heeft, bepaalt :
« § 2. Onverminderd de bepalingen waarbij aan een niet in eer « § 2. Onverminderd de bepalingen waarbij aan een niet in eer
herstelde gefailleerde, het verbod wordt opgelegd om bepaalde beroepen herstelde gefailleerde, het verbod wordt opgelegd om bepaalde beroepen
of werkzaamheden uit te oefenen, kan de rechtbank van koophandel die of werkzaamheden uit te oefenen, kan de rechtbank van koophandel die
het faillissement heeft uitgesproken, of de rechtbank van koophandel het faillissement heeft uitgesproken, of de rechtbank van koophandel
te Brussel, wanneer het in het buitenland is uitgesproken, indien te Brussel, wanneer het in het buitenland is uitgesproken, indien
blijkt dat een kennelijke grove fout van de gefailleerde heeft blijkt dat een kennelijke grove fout van de gefailleerde heeft
bijgedragen tot het faillissement, aan deze bij een met redenen bijgedragen tot het faillissement, aan deze bij een met redenen
omkleed vonnis het verbod opleggen om persoonlijk of door een omkleed vonnis het verbod opleggen om persoonlijk of door een
tussenpersoon enig koopmansbedrijf uit te oefenen. » tussenpersoon enig koopmansbedrijf uit te oefenen. »
Paragraaf 4 van dezelfde bepaling preciseert dat de duur van dat Paragraaf 4 van dezelfde bepaling preciseert dat de duur van dat
verbod wordt vastgesteld door de rechtbank en minimum drie jaar en verbod wordt vastgesteld door de rechtbank en minimum drie jaar en
maximum tien jaar bedraagt. maximum tien jaar bedraagt.
B.2. De verwijzende rechter vraagt aan het Hof of die bepaling in B.2. De verwijzende rechter vraagt aan het Hof of die bepaling in
strijd is met artikel 23 van de Grondwet, in zoverre het niet zou strijd is met artikel 23 van de Grondwet, in zoverre het niet zou
toestaan dat het daarin verankerde recht op de vrije keuze van toestaan dat het daarin verankerde recht op de vrije keuze van
beroepsarbeid kan worden beperkt wegens maatregelen van economische beroepsarbeid kan worden beperkt wegens maatregelen van economische
politie die de wetgever zou nemen, en in zoverre de persoon die het politie die de wetgever zou nemen, en in zoverre de persoon die het
voorwerp van het verbod uitmaakt, mogelijkerwijs niet meer in staat voorwerp van het verbod uitmaakt, mogelijkerwijs niet meer in staat
zou zijn een beroepsactiviteit vrij te kiezen nadat het door de zou zijn een beroepsactiviteit vrij te kiezen nadat het door de
rechtbank vastgestelde verbod is verstreken. rechtbank vastgestelde verbod is verstreken.
B.3. Artikel 23 van de Grondwet luidt : B.3. Artikel 23 van de Grondwet luidt :
« Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. « Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden.
Daartoe waarborgen de wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde Daartoe waarborgen de wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde
regel, rekening houdend met de overeenkomstige plichten, de regel, rekening houdend met de overeenkomstige plichten, de
economische, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden economische, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden
voor de uitoefening bepalen. voor de uitoefening bepalen.
Die rechten omvatten inzonderheid : Die rechten omvatten inzonderheid :
1° het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid in het 1° het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid in het
raam van een algemeen werkgelegenheidsbeleid dat onder meer gericht is raam van een algemeen werkgelegenheidsbeleid dat onder meer gericht is
op het waarborgen van een zo hoog en stabiel mogelijk op het waarborgen van een zo hoog en stabiel mogelijk
werkgelegenheidspeil, het recht op billijke arbeidsvoorwaarden en een werkgelegenheidspeil, het recht op billijke arbeidsvoorwaarden en een
billijke beloning, alsmede het recht op informatie, overleg en billijke beloning, alsmede het recht op informatie, overleg en
collectief onderhandelen; collectief onderhandelen;
[...]. » [...]. »
B.4. Terwijl in de eerste prejudiciële vraag erop wordt gewezen dat B.4. Terwijl in de eerste prejudiciële vraag erop wordt gewezen dat
artikel 23 « niet heeft voorzien in enige beperking van het [...] artikel 23 « niet heeft voorzien in enige beperking van het [...]
recht op de vrije keuze van beroepsarbeid », stelt het Hof vast dat recht op de vrije keuze van beroepsarbeid », stelt het Hof vast dat
die bepaling, die het recht op de vrije keuze van beroepsarbeid die bepaling, die het recht op de vrije keuze van beroepsarbeid
opneemt onder de economische, sociale en culturele rechten, erin opneemt onder de economische, sociale en culturele rechten, erin
voorziet dat het aan de bevoegde wetgever staat de voorwaarden voor de voorziet dat het aan de bevoegde wetgever staat de voorwaarden voor de
uitoefening van die rechten te bepalen. De bevoegde wetgever kan uitoefening van die rechten te bepalen. De bevoegde wetgever kan
derhalve beperkingen stellen aan de vrije keuze van beroepsarbeid. derhalve beperkingen stellen aan de vrije keuze van beroepsarbeid.
Die beperkingen zouden slechts ongrondwettig zijn indien de wetgever Die beperkingen zouden slechts ongrondwettig zijn indien de wetgever
ze zonder noodzaak zou invoeren of indien die beperkingen gevolgen ze zonder noodzaak zou invoeren of indien die beperkingen gevolgen
zouden hebben die kennelijk onevenredig zijn met het nagestreefde zouden hebben die kennelijk onevenredig zijn met het nagestreefde
doel. doel.
B.5.1. In het verslag aan de Koning dat het koninklijk besluit nr. 22 B.5.1. In het verslag aan de Koning dat het koninklijk besluit nr. 22
van 24 oktober 1934 voorafgaat, is de doelstelling ervan als volgt van 24 oktober 1934 voorafgaat, is de doelstelling ervan als volgt
omschreven : omschreven :
« Om het vertrouwen in bedoelde instellingen [- bedoeld zijn de « Om het vertrouwen in bedoelde instellingen [- bedoeld zijn de
vennootschappen die een beroep doen op de spaargelden van derden -] te vennootschappen die een beroep doen op de spaargelden van derden -] te
versterken komt het er op aan het bestuur, het toezicht en het beheer versterken komt het er op aan het bestuur, het toezicht en het beheer
er van te ontzeggen aan onwaardige personen, wier gebrek aan er van te ontzeggen aan onwaardige personen, wier gebrek aan
rechtschapenheid duidelijk blijkt of aan personen, zoals rechtschapenheid duidelijk blijkt of aan personen, zoals
gefailleerden, die, waar ze zich ongeschikt hebben betoond om hun gefailleerden, die, waar ze zich ongeschikt hebben betoond om hun
eigen zaken te beheren, niet zonder gevaar geroepen kunnen worden om eigen zaken te beheren, niet zonder gevaar geroepen kunnen worden om
andermans belangen waar te nemen. andermans belangen waar te nemen.
[...] [...]
De veroordeelingen, in artikel 1 van het ontwerp opgesomd, worden De veroordeelingen, in artikel 1 van het ontwerp opgesomd, worden
slechts uitgesproken voor feiten die niet strooken met de meeste slechts uitgesproken voor feiten die niet strooken met de meeste
elementaire eerlijkheid, of voor feiten waaruit blijkt dat de persoon, elementaire eerlijkheid, of voor feiten waaruit blijkt dat de persoon,
die ze beging, tot het beheeren van een handelszaak of die ze beging, tot het beheeren van een handelszaak of
nijverheidsbedrijf onbevoegd is. [...] » (Belgisch Staatsblad , 27 nijverheidsbedrijf onbevoegd is. [...] » (Belgisch Staatsblad , 27
oktober 1934, p. 5768) oktober 1934, p. 5768)
B.5.2. Die oorspronkelijke doelstelling is bij wet van 4 augustus 1978 B.5.2. Die oorspronkelijke doelstelling is bij wet van 4 augustus 1978
tot economische heroriëntering, die artikel 3bis in het koninklijk tot economische heroriëntering, die artikel 3bis in het koninklijk
besluit nr. 22 heeft ingevoegd, uitgebreid met het oog op « de strijd besluit nr. 22 heeft ingevoegd, uitgebreid met het oog op « de strijd
tegen de koppelbazen en meer algemeen voor de gezondmaking van de tegen de koppelbazen en meer algemeen voor de gezondmaking van de
handelsfunctie » (Parl. St., Senaat, 1977-1978, nr. 415-1, p. 46). handelsfunctie » (Parl. St., Senaat, 1977-1978, nr. 415-1, p. 46).
B.5.3. Voorts heeft de wetgever in 1978 « uit het handelscircuit B.5.3. Voorts heeft de wetgever in 1978 « uit het handelscircuit
[willen] bannen, iedere beheerder, zaakvoerder of andere persoon die [willen] bannen, iedere beheerder, zaakvoerder of andere persoon die
werkelijk deze bevoegdheid hebben gehad, wiens kennelijke grove fout werkelijk deze bevoegdheid hebben gehad, wiens kennelijke grove fout
heeft bijgedragen tot de faling van hun vennootschap. Deze heeft bijgedragen tot de faling van hun vennootschap. Deze
beschikkingen vullen dus het verbod aan dat reeds in het koninklijk beschikkingen vullen dus het verbod aan dat reeds in het koninklijk
besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 vervat zat t.a.v. de niet in besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 vervat zat t.a.v. de niet in
rechten herstelde gefailleerden » (Parl. St., Senaat, 1977-1978, nr. rechten herstelde gefailleerden » (Parl. St., Senaat, 1977-1978, nr.
415-1, p. 46). 415-1, p. 46).
Daartoe werd in het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 het Daartoe werd in het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 het
hier in het geding zijnde artikel 3bis ingevoegd, op grond waarvan de hier in het geding zijnde artikel 3bis ingevoegd, op grond waarvan de
rechtbank van koophandel een nog ruimer en niet aan enige rechtbank van koophandel een nog ruimer en niet aan enige
strafrechtelijke incriminatie verbonden verbod kan opleggen ten strafrechtelijke incriminatie verbonden verbod kan opleggen ten
aanzien van de gefailleerden of de daarmee gelijkgestelde personen die aanzien van de gefailleerden of de daarmee gelijkgestelde personen die
een kennelijke grove fout hebben begaan die heeft bijgedragen tot het een kennelijke grove fout hebben begaan die heeft bijgedragen tot het
faillissement. faillissement.
B.6. De gezondmaking van de handelsfunctie is een doelstelling ten B.6. De gezondmaking van de handelsfunctie is een doelstelling ten
aanzien waarvan het in het geding zijnde verbod een pertinente aanzien waarvan het in het geding zijnde verbod een pertinente
maatregel is. maatregel is.
B.7. Het verbod waarin artikel 3bis, § 2, voorziet, kan niet worden B.7. Het verbod waarin artikel 3bis, § 2, voorziet, kan niet worden
beschouwd als een maatregel die op onevenredige wijze afbreuk doet aan beschouwd als een maatregel die op onevenredige wijze afbreuk doet aan
de rechten van de betrokkenen. Het verbod om gedurende zekere tijd een de rechten van de betrokkenen. Het verbod om gedurende zekere tijd een
handelsactiviteit uit te oefenen, is niet onverenigbaar met het bij handelsactiviteit uit te oefenen, is niet onverenigbaar met het bij
artikel 23 van de Grondwet gewaarborgde recht een menswaardig leven te artikel 23 van de Grondwet gewaarborgde recht een menswaardig leven te
leiden, vermits inkomsten op een andere manier kunnen worden leiden, vermits inkomsten op een andere manier kunnen worden
verworven, tijdens de duur van het verbod en, a fortiori, wanneer dat verworven, tijdens de duur van het verbod en, a fortiori, wanneer dat
verstreken is. De wetgever heeft overigens erover gewaakt te voorkomen verstreken is. De wetgever heeft overigens erover gewaakt te voorkomen
dat dit verbod automatisch van toepassing zou zijn en heeft het dat dit verbod automatisch van toepassing zou zijn en heeft het
afhankelijk gemaakt van een jurisdictionele toetsing door aan een afhankelijk gemaakt van een jurisdictionele toetsing door aan een
rechter de bevoegdheid toe te kennen om het al dan niet uit te spreken rechter de bevoegdheid toe te kennen om het al dan niet uit te spreken
en, binnen de bij de wet vastgestelde perken, de duur ervan vast te en, binnen de bij de wet vastgestelde perken, de duur ervan vast te
stellen. stellen.
B.8. De prejudiciële vragen dienen ontkennend te worden beantwoord. B.8. De prejudiciële vragen dienen ontkennend te worden beantwoord.
Om die redenen, Om die redenen,
het Hof het Hof
zegt voor recht : zegt voor recht :
Artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober Artikel 3bis, § 2, van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober
1934 betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde veroordeelden en 1934 betreffende het rechterlijk verbod aan bepaalde veroordeelden en
gefailleerden om bepaalde ambten, beroepen of werkzaamheden uit te gefailleerden om bepaalde ambten, beroepen of werkzaamheden uit te
oefenen, ingevoegd bij de wet van 4 augustus 1978 tot economische oefenen, ingevoegd bij de wet van 4 augustus 1978 tot economische
heroriëntering, schendt artikel 23 van de Grondwet niet. heroriëntering, schendt artikel 23 van de Grondwet niet.
Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het
Arbitragehof, op de openbare terechtzitting van 20 oktober 2004. Arbitragehof, op de openbare terechtzitting van 20 oktober 2004.
De griffier, De griffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, De voorzitter,
M. Melchior. M. Melchior.
^