Etaamb.openjustice.be
Vue multilingue de Arrêt du --
← Retour vers "Extrait de l'arrêt n° 92/2011 du 31 mai 2011 Numéro du rôle : 4947 En cause : la question préjudicielle concernant l'article 3, § 1 er , c), de l'ordon(...)"
Extrait de l'arrêt n° 92/2011 du 31 mai 2011 Numéro du rôle : 4947 En cause : la question préjudicielle concernant l'article 3, § 1 er , c), de l'ordon(...) Uittreksel uit arrest nr. 92/2011 van 31 mei 2011 Rolnummer 4947 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 3, § 1, c), van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 23 juli 1992 betreffende de gewestbelasting ten la Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de rechter(...)
COUR CONSTITUTIONNELLE GRONDWETTELIJK HOF
Extrait de l'arrêt n° 92/2011 du 31 mai 2011 Uittreksel uit arrest nr. 92/2011 van 31 mei 2011
Numéro du rôle : 4947 Rolnummer 4947
En cause : la question préjudicielle concernant l'article 3, § 1er, In zake : de prejudiciële vraag over artikel 3, § 1, c), van de
c), de l'ordonnance de la Région de Bruxelles-Capitale du 23 juillet ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 23 juli 1992
1992 relative à la taxe régionale à charge des occupants d'immeubles betreffende de gewestbelasting ten laste van bezetters van bebouwde
bâtis et de titulaires de droits réels sur certains immeubles, tel eigendommen en houders van een zakelijk recht op sommige onroerende
qu'il était applicable avant sa modification par l'article 2 de goederen, zoals van toepassing vóór de wijziging ervan bij artikel 2
l'ordonnance de la Région de Bruxelles-Capitale du 1er mars 2007, van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 1
posée par la Cour de cassation. maart 2007, gesteld door het Hof van Cassatie.
La Cour constitutionnelle, Het Grondwettelijk Hof,
composée des présidents R. Henneuse et M. Bossuyt, et des juges J.-P. samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de
Moerman, E. Derycke, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul et F. Daoût, rechters J.-P. Moerman, E. Derycke, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul en
assistée du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président R. F. Daoût, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder
Henneuse, voorzitterschap van voorzitter R. Henneuse,
après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant : wijst na beraad het volgende arrest :
I. Objet de la question préjudicielle et procédure I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging
Par arrêt du 14 mai 2010 en cause de la SA « Résidence Christalain » Bij arrest van 14 mei 2010 in zake de nv « Résidence Christalain »
contre la Région de Bruxelles-Capitale, dont l'expédition est parvenue tegen het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, waarvan de expeditie ter
au greffe de la Cour le 3 juin 2010, la Cour de cassation a posé la griffie van het Hof is ingekomen op 3 juni 2010, heeft het Hof van
question préjudicielle suivante : Cassatie de volgende prejudiciële vraag gesteld :
« Schenden artikel 3, § 1, c), van de ordonnantie van het Brusselse
« L'article 3, § 1er, c), de l'ordonnance du 23 juillet 1992 de la Hoofdstedelijke Gewest van 23 juli 1992 ' betreffende de
Région de Bruxelles-Capitale relative à la taxe régionale à charge des gewestbelasting ten laste van bezetters van bebouwde eigendommen en
occupants d'immeubles bâtis et de titulaires de droits réels sur houders van een zakelijk recht op sommige onroerende goederen ', in de
certains immeubles, dans sa version antérieure à sa modification par
l'article 2 de l'ordonnance de la Région de Bruxelles-Capitale du 1er versie van vóór de wijziging ervan bij artikel 2 van de ordonnantie
mars 2007, lu en combinaison avec l'article 3, § 1er, a), et, pour van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 1 maart 2007, in
autant que de besoin, l'article 3, § 1er, a), de ladite ordonnance samenhang gelezen met artikel 3, § 1, a), en, voor zover nodig,
violent-ils les articles 10 et 11 de la Constitution dans artikel 3, § 1, a), van de genoemde ordonnantie, de artikelen 10 en 11
l'interprétation suivant laquelle van de Grondwet in de interpretatie volgens welke
- ils excluent, d'une part, du champ d'application de la taxe prévue par cette ordonnance les propriétaires d'un immeuble bâti situé sur le territoire de la Région de Bruxelles-Capitale ou les titulaires de droits réels sur un tel bien qui l'affectent à un établissement d'habitation collective comportant des résidences séparées occupées chacune par un ménage, telle une seigneurie, - mais mettent, d'autre part, cette taxe à charge des propriétaires ou titulaires de droits réels qui affectent ce bien à l'hébergement collectif de personnes âgées, alors que tant les premiers que les seconds sont titulaires d'un droit de propriété ou d'autres droits réels sur un immeuble affecté à un - zij, enerzijds, van de toepassingssfeer van de in die ordonnantie bedoelde belasting de eigenaars uitsluiten van een op het grondgebied van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest gelegen bebouwde eigendom of de houders van zakelijke rechten op een dergelijk goed die dat goed bestemmen voor een gebouw van collectief wonen dat afzonderlijke flats bevat die ieder door een gezin worden betrokken, zoals een seniorenresidentie, - maar, anderzijds, die belasting ten laste leggen van de eigenaars of de houders van zakelijke rechten die dat goed bestemmen voor de collectieve huisvesting van bejaarden, terwijl zowel eerstgenoemden als laatstgenoemden houders zijn van een eigendomsrecht of van andere zakelijke rechten op een gebouw dat
usage d'habitation et donc à un usage résidentiel ? ». bestemd is voor bewoning en dus voor een residentiële bestemming ? ».
(...) (...)
III. En droit III. In rechte
(...) (...)
B.1. L'ordonnance de la Région de Bruxelles-Capitale du 23 juillet B.1. De ordonnantie van 23 juli 1992 van het Brusselse Hoofdstedelijke
1992 « relative à la taxe régionale à charge des occupants d'immeubles Gewest « betreffende de gewestbelasting ten laste van bezetters van
bâtis et de titulaires de droits réels sur certains immeubles » bebouwde eigendommen en houders van een zakelijk recht op sommige
établit une « taxe annuelle à charge des occupants d'immeubles bâtis onroerende goederen » vestigt een « jaarlijkse belasting geheven ten
situés sur le territoire de la Région de Bruxelles-Capitale et de laste van bezetters van bebouwde eigendommen, gelegen op het
grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, en van houders van
titulaires de droits réels sur des immeubles non-affectés à la een zakelijk recht op onroerende eigendommen die niet voor bewoning
résidence » (article 2). bestemd zijn » (artikel 2).
Avant sa modification par l'article 2 de l'ordonnance du 1er mars 2007 Vóór de wijziging ervan bij artikel 2 van de ordonnantie van 1 maart
« modifiant l'ordonnance du 23 juillet 1992 relative à la taxe 2007 « tot wijziging van de ordonnantie van 23 juli 1992 betreffende
régionale à charge des occupants d'immeubles bâtis et de titulaires de de gewestbelasting ten laste van bezetters van bebouwde eigendommen en
droits réels sur certains immeubles », l'article 3, § 1er, de houders van een zakelijk recht op sommige onroerende goederen »,
l'ordonnance du 23 juillet 1992 disposait : bepaalde artikel 3, § 1, van de ordonnantie van 23 juli 1992 :
« La taxe est à charge : « De belasting is verschuldigd :
a) de tout chef de ménage occupant, à titre de résidence principale ou a) door ieder gezinshoofd dat een op het grondgebied van het Brussels
secondaire, tout ou partie d'un immeuble bâti situé sur le territoire Hoofdstedelijk Gewest gelegen bebouwde eigendom volledig of
de la Région de Bruxelles-Capitale. gedeeltelijk als eerste of tweede verblijfplaats bewoont.
Constitue un ménage au sens de la présente ordonnance soit une Volgens deze ordonnantie wordt als gezin beschouwd, ofwel een
personne vivant seule, soit la réunion de deux ou plusieurs personnes alleenstaande persoon, ofwel een vereniging van twee of meerdere
qui résident habituellement dans le même logement et y ont une vie personen die gewoonlijk in eenzelfde woning verblijven en er in
commune. En cas de contestation quant à la composition du ménage, la production d'un certificat de composition de ménage, délivré par l'administration communale, pourra être exigée à titre de preuve; b) de tout occupant de tout ou partie d'un immeuble bâti situé sur le territoire de la Région de Bruxelles-Capitale et qui y exerce, pour son propre compte, une activité lucrative ou non, en ce compris une profession libérale, et de toute personne morale ou association de fait qui l'occupe à titre de siège social, administratif, d'exploitation ou d'activité. Constitue une association de fait le groupement de personnes physiques pour organiser entre elles, sur la base d'un contrat écrit, dans un même immeuble, et en partageant les frais, les services communs destinés à assurer l'exercice d'une même profession, et, le cas échéant, pour participer aux bénéfices qui pourraient en résulter; c) du propriétaire en pleine propriété ou, à défaut d'un propriétaire en pleine propriété, de l'emphytéote, de l'usufruitier ou du titulaire gemeenschap leven. In geval van betwisting over de samenstelling van het gezin kan als bewijsstuk een attest betreffende de samenstelling van het gezin, uitgereikt door het gemeentebestuur, geëist worden; b) door eenieder die een op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gelegen bebouwde eigendom volledig of gedeeltelijk betrekt, en er voor eigen rekening een al dan niet winstgevende activiteit uitoefent, inclusief een vrij beroep, en door elke rechtspersoon of feitelijke vereniging die er hun maatschappelijke, administratieve, exploitatie- of bedrijfszetel hebben. Onder een feitelijke vereniging moet worden begrepen, een groepering van fysieke personen die, op basis van een schriftelijk contract, in eenzelfde gebouw, zich onder elkaar organiseren en de kosten delen, om de gemeenschappelijke diensten te verzekeren tot uitoefening van eenzelfde beroep, en die desgevallend, de winsten die eruit kunnen voortvloeien onder elkaar delen; c) door de volle eigenaar of, bij gebreke aan een volle eigenaar door de erfpachter, de vruchtgebruiker of de houder van een recht van
du droit d'usage pour tout ou partie d'immeuble bâti, situé sur le gebruik van een bebouwde eigendom of van een gedeelte ervan, gelegen
territoire de la Région de Bruxelles-Capitale, non affecté à l'usage op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, die niet
sous a) ci-dessus ». bestemd is voor een in a) hierboven bedoeld gebruik ».
B.2. Il ressort du dossier de la procédure transmis par le juge a quo B.2. Uit het door de verwijzende rechter bezorgde rechtplegingsdossier
et des motifs de la décision de renvoi que la Cour est invitée à en de motieven van de verwijzingsbeslissing blijkt dat het Hof wordt
verzocht zich uit te spreken over de bestaanbaarheid, met de artikelen
statuer sur la compatibilité, avec les articles 10 et 11 de la 10 en 11 van de Grondwet, van artikel 3, § 1, c), in samenhang gelezen
Constitution, de l'article 3, § 1er, c), lu en combinaison avec
l'article 3, § 1er, a), de l'ordonnance du 23 juillet 1992, tels met artikel 3, § 1, a), van de ordonnantie van 23 juli 1992, zoals die
qu'ils étaient applicables à l'exercice d'imposition 2001, en ce van toepassing waren op het aanslagjaar 2001, in zoverre zij in die
qu'ils sont interprétés comme établissant une différence de traitement zin worden geïnterpreteerd dat zij een verschil in behandeling
entre deux catégories de propriétaires d'un immeuble bâti affecté à la invoeren tussen twee categorieën van eigenaars van een gebouw met een
résidence de personnes âgées : d'une part, les propriétaires qui residentiële bestemming voor bejaarden : enerzijds, de eigenaars die
affectent un tel immeuble à l'exploitation d'un établissement een dergelijk onroerend goed bestemmen voor de exploitatie van een
d'habitation collective comportant des résidences séparées occupées inrichting voor collectieve bewoning met afzonderlijke flats die elk
chacune par un ménage (au sens de l'article 3, § 1er, a), de ladite door een gezin worden betrokken (in de zin van artikel 3, § 1, a), van
ordonnance) et, d'autre part, ceux qui affectent un tel immeuble à de voormelde ordonnantie) en, anderzijds, diegenen die een dergelijk
l'hébergement collectif de personnes âgées. onroerend goed bestemmen voor de collectieve huisvesting van
Seuls les seconds seraient redevables de la taxe prévue par l'article bejaarden. Alleen de laatstgenoemden zouden de in artikel 3, § 1, c), van de
3, § 1er, c), de l'ordonnance du 23 juillet 1992 sur la surface de ordonnantie van 23 juli 1992 bedoelde belasting verschuldigd zijn op
l'immeuble affectée à la résidence de personnes âgées. de oppervlakte van het onroerend goed dat voor het verblijf van
bejaarden is bestemd.
B.3. Pour l'exercice d'imposition 2001, le montant non indexé de la B.3. Voor het aanslagjaar 2001 bedroeg het niet-geïndexeerde bedrag
taxe prévue par l'article 3, § 1er, a), de l'ordonnance du 23 juillet van de belasting bepaald in artikel 3, § 1, a), van de ordonnantie van
1992 s'élevait à 1 750 francs (article 5 de l'ordonnance, avant sa 23 juli 1992 1 750 frank (artikel 5 van de ordonnantie, vóór de
modification par l'article 1er de l'arrêté du Gouvernement de la
Région de Bruxelles-Capitale du 13 décembre 2001 « portant wijziging ervan bij artikel 1 van het besluit van 13 december 2001 van
introduction de l'euro dans les ordonnances et les arrêtés d'exécution de Brusselse Hoofdstedelijke Regering « tot invoering van de euro in
en matière de Finances »). de ordonnanties en de uitvoeringsbesluiten inzake financiën »).
Pour le même exercice d'imposition, le montant non indexé de la taxe Voor hetzelfde aanslagjaar bedroeg het niet-geïndexeerde bedrag van de
prévue par l'article 3, § 1er, c), de la même ordonnance s'élevait, belasting bepaald in artikel 3, § 1, c), van dezelfde ordonnantie voor
pour des surfaces non affectées à des activités industrielles ou de oppervlakten die niet bestemd zijn voor industriële of
artisanales, à « 200 francs le mètre carré de surface plancher au-delà ambachtelijke activiteiten, « 200 frank per vierkante meter
des 300 premiers mètres carrés [...] sans qu'elle puisse excéder un vloeroppervlakte boven de eerste 300 vierkante meter [...] zonder dat
montant correspondant à 14 % du revenu cadastral, afférent aux ze een bedrag overeenstemmend met 14 % van het kadastraal inkomen van
surfaces de tout ou partie d'immeuble, soumises à la taxe » (article de oppervlakte van de volledige eigendom of een gedeelde ervan,
8, § 1er, de l'ordonnance, avant sa modification par l'article 1er de onderworpen aan de belasting, mag overschrijden » (artikel 8, § 1, van
de ordonnantie, vóór de wijziging ervan bij artikel 1 van het besluit
l'arrêté du Gouvernement de la Région de Bruxelles-Capitale du 13 van 13 december 2001 van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering).
décembre 2001).
B.4.1. La taxe régionale instaurée par l'ordonnance du 23 juillet 1992 B.4.1. De bij de ordonnantie van 23 juli 1992 ingevoerde
a pour objectif de procurer à la Région de Bruxelles-Capitale de « gewestbelasting heeft tot doel het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest «
nouvelles ressources » et de « garantir le financement de la Région en nieuwe middelen » toe te kennen en « de financiering van het gewest
[te] waarborgen. Daarbij wil [de Executieve] echter niet minder alert
restant, toutefois, attentif à la politique du logement » (Doc. parl., zijn voor het beleid inzake huisvesting » (Parl. St., Brusselse
Conseil de la Région de Bruxelles-Capitale, 1991-1992, n° 184/1, p. Hoofdstedelijke Raad, 1991-1992, nr. 184/1, p. 2).
2). B.4.2. Le législateur ordonnanciel a veillé à ce que cette taxe soit B.4.2. De ordonnantiegever heeft erover gewaakt dat die belasting ten
mise à charge des bénéficiaires des services offerts par les autorités laste wordt gelegd van diegenen die de diensten genieten die worden
bruxelloises, singulièrement dans les secteurs de la propreté, de la aangeboden door de Brusselse overheden, vooral in de sectoren van de
lutte contre l'incendie et de l'aide médicale urgente (Doc. parl., netheid, de brandveiligheid en de dringende medische hulpverlening
Conseil de la Région de Bruxelles-Capitale, 1991-1992, n° 183/2, p. 5; (Parl. St., Brusselse Hoofdstedelijke Raad, 1991-1992, nr. 183/2, p.
C.R.I., Conseil de la Région de Bruxelles-Capitale, 16 juillet 1992, 5; Volledig Verslag, Brusselse Hoofdstedelijke Raad, 16 juli 1992, nr.
n° 26, p. 791), c'est-à-dire à charge de ceux qui créent des « lieux 26, p. 791), dit wil zeggen ten laste van diegenen die «
de risques » (Doc. parl., Conseil de la Région de Bruxelles-Capitale, risicoplaatsen » creëren (Parl. St., Brusselse Hoofdstedelijke Raad,
1991-1992, n° 183/2, p. 49). 1991-1992, nr. 183/2, p. 49).
Les propriétaires d'« immeubles développant une surface importante et De eigenaars van « onroerende goederen welke een belangrijke
qui ne sont pas affectés à la résidence » constituent l'une des oppervlakte innemen en die niet voor bewoning bestemd zijn » vormen
catégories de redevables appelés à contribuer, par le paiement de een van de categorieën van belastingschuldigen die, met de betaling
cette taxe, au financement de la Région (Doc. parl., Conseil de la van die belasting, moeten bijdragen tot de financiering van het Gewest
Région de Bruxelles-Capitale, 1991-1992, n° 184/1, p. 2). Il s'agit de (Parl. St., Brusselse Hoofdstedelijke Raad, 1991-1992, nr. 184/1, p.
propriétaires de « surfaces non affectées à la résidence [qui] ne 2). Het betreft de eigenaars van « oppervlakten die niet voor bewoning
peuvent être tenues pour un complément indispensable à l'habitat » zijn bestemd [...] [die] niet [kunnen] worden beschouwd als een
(ibid., p. 3), ou de « propriétaires d'immeubles, non destinés à onmisbaar complement voor de woonfunctie » (ibid., p. 3) of «
l'habitat » (Doc. parl., Conseil de la Région de Bruxelles-Capitale, eigenaars van gebouwen die niet voor huisvesting bestemd zijn » (Parl.
1991-1992, n° 183/2, p. 6). St., Brusselse Hoofdstedelijke Raad, 1991-1992, nr. 183/2, p. 6).
Le choix d'une « taxe d'un montant inférieur » pour les « immeubles De keuze van een « lagere belasting » voor de « voor bewoning bestemde
affectés à la résidence » ou « au logement » découle de la volonté « gebouwen » vloeit voort uit de wil « het aanbod van woongelegenheid in
de ne pas pénaliser l'offre de logement » (Doc. parl., Conseil de la Brussel niet te kortwieken » (Parl. St., Brusselse Hoofdstedelijke
Région de BruxellesCapitale, 1991-1992, n° 184/1, p. 2) et de « Raad, 1991-1992, nr. 184/1, p. 2) en « de woonfunctie in Brussel te
sauvegarder la fonction d'habitat à Bruxelles » (Doc. parl., Conseil ontzien » (Parl. St., Brusselse Hoofdstedelijke Raad, 1991-1992, nr.
de la Région de Bruxelles-Capitale, 1991-1992, n° 183/2, p. 7). 183/2, p. 7).
B.5. Tant l'immeuble bâti affecté à l'exploitation d'un établissement B.5. Zowel het gebouw dat is bestemd voor de exploitatie van een
d'habitation collective comportant des résidences séparées occupées inrichting voor collectieve bewoning met afzonderlijke flats die elk
chacune par un ménage de personnes âgées que l'immeuble bâti affecté à worden betrokken door een gezin bestaande uit bejaarden, als het
l'hébergement collectif de telles personnes sont des immeubles gebouw dat is bestemd voor de collectieve huisvesting van dergelijke
affectés à la résidence. personen, zijn gebouwen met een residentiële bestemming.
Ils constituent tous deux, sinon de l'habitat classique, à tout le Beide vormen, hoewel zij geen klassieke woonfunctie hebben, op zijn
moins un complément indispensable à l'habitat. minst een onmisbaar complement voor de woonfunctie.
Compte tenu de l'objectif poursuivi par le législateur, la différence Rekening houdend met het door de wetgever nagestreefde doel, is het in
de traitement décrite en B.2 n'est donc pas raisonnablement justifiée. B.2 omschreven verschil in behandeling dus niet redelijk verantwoord.
B.6. Interprétées comme introduisant cette différence de traitement, B.6. In die zin geïnterpreteerd dat zij dat verschil in behandeling
les dispositions en cause sont incompatibles avec les articles 10 et invoeren, zijn de in het geding zijnde bepalingen niet bestaanbaar met
11 de la Constitution. de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.
B.7. La question préjudicielle appelle une réponse positive. B.7. De prejudiciële vraag dient bevestigend te worden beantwoord.
Par ces motifs, Om die redenen,
la Cour het Hof
dit pour droit : zegt voor recht :
L'article 3, § 1er, c), de l'ordonnance de la Région de Artikel 3, § 1, c), van de ordonnantie van het Brusselse
Bruxelles-Capitale du 23 juillet 1992 relative à la taxe régionale à Hoofdstedelijke Gewest van 23 juli 1992 betreffende de gewestbelasting
charge des occupants d'immeubles bâtis et de titulaires de droits ten laste van bezetters van bebouwde eigendommen en houders van een
réels sur certains immeubles, lu en combinaison avec l'article 3, § 1er, zakelijk recht op sommige onroerende goederen, in samenhang gelezen
a), de la même ordonnance et interprété comme établissant une met artikel 3, § 1, a), van dezelfde ordonnantie, en in die zin
différence de traitement entre, d'une part, le propriétaire d'un geïnterpreteerd dat het een verschil in behandeling invoert tussen,
immeuble bâti qui affecte cet immeuble à l'exploitation d'un enerzijds, de eigenaar van een gebouw die dat onroerend goed bestemt
établissement d'habitation collective comportant des résidences voor de exploitatie van een inrichting voor collectieve bewoning met
séparées occupées chacune par un ménage - au sens de l'article 3, § 1er, afzonderlijke flats die elk betrokken worden door een gezin - in de
a), de la même ordonnance - et, d'autre part, le propriétaire d'un zin van artikel 3, § 1, a), van dezelfde ordonnantie - en, anderzijds,
immeuble bâti qui affecte cet immeuble à l'hébergement collectif de de eigenaar van een gebouw die dat onroerend goed bestemt voor de
personnes âgées, viole les articles 10 et 11 de la Constitution. collectieve huisvesting van bejaarden, schendt de artikelen 10 en 11
van de Grondwet.
Ainsi prononcé en langue française et en langue néerlandaise, Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig
conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het
la Cour constitutionnelle, à l'audience publique du 31 mai 2011. Grondwettelijk Hof, op de openbare terechtzitting van 31 mei 2011.
Le greffier, De griffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
Le président, De voorzitter,
R. Henneuse. R. Henneuse.
^