Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 69/2013 van 22 mei 2013 Rolnummer : 5295 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 36 van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, gesteld door de Raad van State. Het Grondwettel samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de rechters A. Alen, J.-P. Snappe, J.(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 69/2013 van 22 mei 2013 Rolnummer : 5295 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 36 van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, gesteld door de Raad van State. Het Grondwettel samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de rechters A. Alen, J.-P. Snappe, J.(...) Uittreksel uit arrest nr. 69/2013 van 22 mei 2013 Rolnummer : 5295 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 36 van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, gesteld door de Raad van State. Het Grondwettel samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de rechters A. Alen, J.-P. Snappe, J.(...)
GRONDWETTELIJK HOF GRONDWETTELIJK HOF
Uittreksel uit arrest nr. 69/2013 van 22 mei 2013 Uittreksel uit arrest nr. 69/2013 van 22 mei 2013
Rolnummer : 5295 Rolnummer : 5295
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 36 van de wetten In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 36 van de wetten
op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, gesteld door op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, gesteld door
de Raad van State. de Raad van State.
Het Grondwettelijk Hof, Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de
rechters A. Alen, J.-P. Snappe, J. Spreutels, T. Merckx-Van Goey en F. rechters A. Alen, J.-P. Snappe, J. Spreutels, T. Merckx-Van Goey en F.
Daoût, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder Daoût, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder
voorzitterschap van voorzitter R. Henneuse, voorzitterschap van voorzitter R. Henneuse,
wijst na beraad het volgende arrest : wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging
Bij arrest nr. 217.402 van 20 januari 2012 in zake de bvba « Pharmacie Bij arrest nr. 217.402 van 20 januari 2012 in zake de bvba « Pharmacie
de la Buissière » tegen de Belgische Staat, tussenkomende partij : de de la Buissière » tegen de Belgische Staat, tussenkomende partij : de
nv « Universal Pharma », waarvan de expeditie ter griffie van het Hof nv « Universal Pharma », waarvan de expeditie ter griffie van het Hof
is ingekomen op 24 januari 2012, heeft de Raad van State de volgende is ingekomen op 24 januari 2012, heeft de Raad van State de volgende
prejudiciële vraag gesteld : prejudiciële vraag gesteld :
« Schendt artikel 36 van de gecoördineerde wetten op de Raad van « Schendt artikel 36 van de gecoördineerde wetten op de Raad van
State, door aan de Raad van State de bevoegdheid te verlenen zijn State, door aan de Raad van State de bevoegdheid te verlenen zijn
arresten, onder bepaalde voorwaarden, vergezeld te doen gaan van een arresten, onder bepaalde voorwaarden, vergezeld te doen gaan van een
dwangsom en zodoende zich uit te spreken over subjectieve rechten, dwangsom en zodoende zich uit te spreken over subjectieve rechten,
niet de artikelen 144 en 145 van de Grondwet, 6 en 13 van het Europees niet de artikelen 144 en 145 van de Grondwet, 6 en 13 van het Europees
Verdrag voor de rechten van de mens, in samenhang gelezen met de Verdrag voor de rechten van de mens, in samenhang gelezen met de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in zoverre het een verschil in artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in zoverre het een verschil in
behandeling instelt dat niet objectief en redelijk kan worden behandeling instelt dat niet objectief en redelijk kan worden
verantwoord en dat onevenredige gevolgen met zich meebrengt op het verantwoord en dat onevenredige gevolgen met zich meebrengt op het
vlak van daadwerkelijke jurisdictionele bescherming tussen de vlak van daadwerkelijke jurisdictionele bescherming tussen de
rechtzoekenden die over hun subjectieve rechten uitspraak kunnen laten rechtzoekenden die over hun subjectieve rechten uitspraak kunnen laten
doen door rechtscolleges van de rechterlijke orde die een bevoegdheid doen door rechtscolleges van de rechterlijke orde die een bevoegdheid
van volle rechtsmacht bezitten en in beginsel aan de dubbele aanleg van volle rechtsmacht bezitten en in beginsel aan de dubbele aanleg
zijn onderworpen (artikel 1385bis van het Gerechtelijk Wetboek) en de zijn onderworpen (artikel 1385bis van het Gerechtelijk Wetboek) en de
rechtzoekenden die onderworpen zijn aan de dwangsommen uitgesproken rechtzoekenden die onderworpen zijn aan de dwangsommen uitgesproken
door de Raad van State in het kader van een in eerste en laatste door de Raad van State in het kader van een in eerste en laatste
aanleg uitgeoefende strikte wettigheidstoetsing ? ». aanleg uitgeoefende strikte wettigheidstoetsing ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. In rechte
(...) (...)
B.1.1. De prejudiciële vraag betreft de bestaanbaarheid van artikel 36 B.1.1. De prejudiciële vraag betreft de bestaanbaarheid van artikel 36
van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973,
met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met de met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met de
artikelen 144 en 145 ervan alsook met de artikelen 6 en 13 van het artikelen 144 en 145 ervan alsook met de artikelen 6 en 13 van het
Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Europees Verdrag voor de rechten van de mens.
B.1.2. Dat artikel 36 bepaalt : B.1.2. Dat artikel 36 bepaalt :
« § 1. Wanneer het herstel van de wettigheid inhoudt dat de « § 1. Wanneer het herstel van de wettigheid inhoudt dat de
vernietiging van een rechtshandeling als bedoeld in artikel 14 gevolgd vernietiging van een rechtshandeling als bedoeld in artikel 14 gevolgd
moet worden door een nieuwe overheidsbeslissing of overheidshandeling moet worden door een nieuwe overheidsbeslissing of overheidshandeling
kan, bij ingebreke blijven van de overheid, de persoon op wiens kan, bij ingebreke blijven van de overheid, de persoon op wiens
verzoek de nietigverklaring is uitgesproken, de Raad van State verzoek de nietigverklaring is uitgesproken, de Raad van State
verzoeken aan de betrokken overheid een dwangsom op te leggen. Wanneer verzoeken aan de betrokken overheid een dwangsom op te leggen. Wanneer
uit een vernietigingsarrest voor de administratieve overheid een uit een vernietigingsarrest voor de administratieve overheid een
onthoudingsplicht ten aanzien van bepaalde beslissingen volgt, kan de onthoudingsplicht ten aanzien van bepaalde beslissingen volgt, kan de
persoon op wiens verzoek de vernietiging is uitgesproken, de Raad van persoon op wiens verzoek de vernietiging is uitgesproken, de Raad van
State vragen de overheid het bevel te geven, op verbeurte van een State vragen de overheid het bevel te geven, op verbeurte van een
dwangsom, de beslissingen in te trekken die ze zou hebben genomen met dwangsom, de beslissingen in te trekken die ze zou hebben genomen met
schending van de uit het annulatiearrest volgende schending van de uit het annulatiearrest volgende
onthoudingsverplichting. onthoudingsverplichting.
Het verzoek is slechts ontvankelijk wanneer verzoeker de overheid bij Het verzoek is slechts ontvankelijk wanneer verzoeker de overheid bij
een ter post aangetekende brief tot het nemen van een nieuwe een ter post aangetekende brief tot het nemen van een nieuwe
beslissing heeft aangemaand en ten minste drie maanden vanaf de beslissing heeft aangemaand en ten minste drie maanden vanaf de
kennisgeving van het vernietigingsarrest verlopen zijn. De dwangsom kennisgeving van het vernietigingsarrest verlopen zijn. De dwangsom
kan niet worden verbeurd alvorens het arrest waarbij zij is kan niet worden verbeurd alvorens het arrest waarbij zij is
vastgesteld, wordt betekend. vastgesteld, wordt betekend.
§ 2. De Raad kan de dwangsom hetzij op een bedrag ineens, hetzij op § 2. De Raad kan de dwangsom hetzij op een bedrag ineens, hetzij op
een bedrag per tijdseenheid of per overtreding vaststellen. In de een bedrag per tijdseenheid of per overtreding vaststellen. In de
laatste twee gevallen kan de Raad eveneens een bedrag bepalen laatste twee gevallen kan de Raad eveneens een bedrag bepalen
waarboven geen dwangsom meer verbeurd wordt. waarboven geen dwangsom meer verbeurd wordt.
§ 3. De kamer die de dwangsom heeft opgelegd kan op vordering van de § 3. De kamer die de dwangsom heeft opgelegd kan op vordering van de
veroordeelde overheid de dwangsom opheffen, de looptijd ervan veroordeelde overheid de dwangsom opheffen, de looptijd ervan
opschorten gedurende een door haar te bepalen termijn of de dwangsom opschorten gedurende een door haar te bepalen termijn of de dwangsom
verminderen in geval van blijvende of tijdelijke of gedeeltelijke verminderen in geval van blijvende of tijdelijke of gedeeltelijke
onmogelijkheid voor de veroordeelde overheid om aan de onmogelijkheid voor de veroordeelde overheid om aan de
hoofdveroordeling te voldoen. Voor zover de dwangsom verbeurd was hoofdveroordeling te voldoen. Voor zover de dwangsom verbeurd was
voordat de onmogelijkheid intrad, kan de kamer haar niet opheffen of voordat de onmogelijkheid intrad, kan de kamer haar niet opheffen of
verminderen. verminderen.
§ 4. De bepalingen van het vijfde deel van het Gerechtelijk Wetboek § 4. De bepalingen van het vijfde deel van het Gerechtelijk Wetboek
die op het beslag en de tenuitvoerlegging betrekking hebben, zijn van die op het beslag en de tenuitvoerlegging betrekking hebben, zijn van
overeenkomstige toepassing op de tenuitvoerlegging van het arrest overeenkomstige toepassing op de tenuitvoerlegging van het arrest
waarbij een dwangsom is opgelegd. waarbij een dwangsom is opgelegd.
§ 5. De dwangsom bedoeld in § 1 wordt ten uitvoer gelegd op vraag van § 5. De dwangsom bedoeld in § 1 wordt ten uitvoer gelegd op vraag van
de verzoeker en met tussenkomst van de Minister van Binnenlandse de verzoeker en met tussenkomst van de Minister van Binnenlandse
Zaken. Zij wordt toegewezen aan een begrotingsfonds in de zin van de Zaken. Zij wordt toegewezen aan een begrotingsfonds in de zin van de
organieke wet van 27 december 1990 houdende oprichting van organieke wet van 27 december 1990 houdende oprichting van
begrotingsfondsen. Dit fonds wordt genoemd ' Fonds voor het beheer van begrotingsfondsen. Dit fonds wordt genoemd ' Fonds voor het beheer van
de dwangsommen '. de dwangsommen '.
De middelen die aan dit fonds worden toegewezen, worden gebruikt voor De middelen die aan dit fonds worden toegewezen, worden gebruikt voor
de modernisering van de organisatie van de administratieve rechtspraak de modernisering van de organisatie van de administratieve rechtspraak
en worden aangewend bij een in Ministerraad overlegd koninklijk en worden aangewend bij een in Ministerraad overlegd koninklijk
besluit ». besluit ».
B.2. Zoals blijkt uit de bewoordingen van de prejudiciële vraag alsook B.2. Zoals blijkt uit de bewoordingen van de prejudiciële vraag alsook
uit de motivering van het arrest waarin zij wordt gesteld, wordt het uit de motivering van het arrest waarin zij wordt gesteld, wordt het
Hof ondervraagd over het bestaan van twee verschillen in behandeling Hof ondervraagd over het bestaan van twee verschillen in behandeling
ten aanzien van de rechtzoekenden die met toepassing van artikel 36 ten aanzien van de rechtzoekenden die met toepassing van artikel 36
van de gecoördineerde wetten zijn onderworpen aan een door de Raad van van de gecoördineerde wetten zijn onderworpen aan een door de Raad van
State uitgesproken dwangsom. Een eerste verschil in behandeling zou State uitgesproken dwangsom. Een eerste verschil in behandeling zou
het gevolg zijn van het feit dat die rechtzoekenden geen het gevolg zijn van het feit dat die rechtzoekenden geen
gelijkwaardige jurisdictionele bescherming van hun subjectieve rechten gelijkwaardige jurisdictionele bescherming van hun subjectieve rechten
zouden genieten als diegenen die zijn onderworpen aan een dwangsom zouden genieten als diegenen die zijn onderworpen aan een dwangsom
uitgesproken door de rechtscolleges van de rechterlijke orde, die over uitgesproken door de rechtscolleges van de rechterlijke orde, die over
volle rechtsmacht beschikken en in beginsel aan de dubbele aanleg zijn volle rechtsmacht beschikken en in beginsel aan de dubbele aanleg zijn
onderworpen. Een tweede verschil in behandeling zou het gevolg zijn onderworpen. Een tweede verschil in behandeling zou het gevolg zijn
van het feit dat de aan de dwangsommen van de Raad van State van het feit dat de aan de dwangsommen van de Raad van State
onderworpen rechtzoekenden zouden worden gediscrimineerd doordat de onderworpen rechtzoekenden zouden worden gediscrimineerd doordat de
Raad van State een bevoegdheid toegewezen krijgt die in beginsel, Raad van State een bevoegdheid toegewezen krijgt die in beginsel,
krachtens de artikelen 144 en 145 van de Grondwet, alleen aan de krachtens de artikelen 144 en 145 van de Grondwet, alleen aan de
rechtscolleges van de rechterlijke orde zou toekomen. rechtscolleges van de rechterlijke orde zou toekomen.
B.3. Bij brief van 14 november 2012 heeft de Belgische Staat, B.3. Bij brief van 14 november 2012 heeft de Belgische Staat,
vertegenwoordigd door zijn minister van Sociale Zaken en vertegenwoordigd door zijn minister van Sociale Zaken en
Volksgezondheid, tegenpartij voor de verwijzende rechter, het Hof Volksgezondheid, tegenpartij voor de verwijzende rechter, het Hof
ervan in kennis gesteld dat de beslissing tot overbrenging van een ervan in kennis gesteld dat de beslissing tot overbrenging van een
apotheek, die het voorwerp uitmaakte van het beroep voor de apotheek, die het voorwerp uitmaakte van het beroep voor de
verwijzende rechter, bij ministeriële beslissing van 20 juli 2012 is verwijzende rechter, bij ministeriële beslissing van 20 juli 2012 is
ingetrokken. In zoverre het beroep voor de verwijzende rechter zijn ingetrokken. In zoverre het beroep voor de verwijzende rechter zijn
voorwerp zou hebben verloren, zou hetzelfde gelden voor de voorwerp zou hebben verloren, zou hetzelfde gelden voor de
prejudiciële vraag die in het kader van dat beroep is gesteld. prejudiciële vraag die in het kader van dat beroep is gesteld.
De verzoekende partij voor de verwijzende rechter betoogt daarentegen De verzoekende partij voor de verwijzende rechter betoogt daarentegen
dat de vraag nuttig zou blijven voor de oplossing van het geschil in dat de vraag nuttig zou blijven voor de oplossing van het geschil in
zoverre de verwijzende rechter, bij arrest nr. 221.413 van 20 november zoverre de verwijzende rechter, bij arrest nr. 221.413 van 20 november
2012, geen uitspraak heeft gedaan over het beroep, maar de zaak sine 2012, geen uitspraak heeft gedaan over het beroep, maar de zaak sine
die heeft verdaagd. die heeft verdaagd.
B.4. Gelet op dat nieuwe element dient de zaak naar de verwijzende B.4. Gelet op dat nieuwe element dient de zaak naar de verwijzende
rechter te worden teruggezonden, teneinde te bepalen welke weerslag rechter te worden teruggezonden, teneinde te bepalen welke weerslag
die ministeriële beslissing op het aan hem voorgelegde geschil heeft, die ministeriële beslissing op het aan hem voorgelegde geschil heeft,
en te bepalen welk nut het heeft een vraag te stellen aan het Hof. en te bepalen welk nut het heeft een vraag te stellen aan het Hof.
Om die redenen, Om die redenen,
het Hof het Hof
zendt de zaak terug naar de verwijzende rechter. zendt de zaak terug naar de verwijzende rechter.
Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het
Grondwettelijk Hof, op de openbare terechtzitting van 22 mei 2013. Grondwettelijk Hof, op de openbare terechtzitting van 22 mei 2013.
De griffier, De griffier,
P.-Y. Dutilleux P.-Y. Dutilleux
De voorzitter, De voorzitter,
R. Henneuse R. Henneuse
^