Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 35/2009 van 4 maart 2009 Rolnummer 4459 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 53, eerste lid, van de wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf en de Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de rechter(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 35/2009 van 4 maart 2009 Rolnummer 4459 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 53, eerste lid, van de wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf en de Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de rechter(...) Uittreksel uit arrest nr. 35/2009 van 4 maart 2009 Rolnummer 4459 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 53, eerste lid, van de wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf en de Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de rechter(...)
GRONDWETTELIJK HOF GRONDWETTELIJK HOF
Uittreksel uit arrest nr. 35/2009 van 4 maart 2009 Uittreksel uit arrest nr. 35/2009 van 4 maart 2009
Rolnummer 4459 Rolnummer 4459
In zake : de prejudiciële vraag over artikel 53, eerste lid, van de In zake : de prejudiciële vraag over artikel 53, eerste lid, van de
wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie van de wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie van de
veroordeelden tot een vrijheidsstraf en de aan het slachtoffer veroordeelden tot een vrijheidsstraf en de aan het slachtoffer
toegekende rechten in het raam van de strafuitvoeringsmodaliteiten, toegekende rechten in het raam van de strafuitvoeringsmodaliteiten,
gesteld door de Strafuitvoeringsrechtbank te Brussel. gesteld door de Strafuitvoeringsrechtbank te Brussel.
Het Grondwettelijk Hof, Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de
rechters P. Martens, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. rechters P. Martens, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P.
Moerman, E. Derycke, J. Spreutels en T. Merckx-Van Goey, bijgestaan Moerman, E. Derycke, J. Spreutels en T. Merckx-Van Goey, bijgestaan
door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter
M. Melchior, M. Melchior,
wijst na beraad het volgende arrest : wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging
Bij vonnis van 1 april 2008 in zake F.H., waarvan de expeditie ter Bij vonnis van 1 april 2008 in zake F.H., waarvan de expeditie ter
griffie van het Hof is ingekomen op 18 april 2008, heeft de griffie van het Hof is ingekomen op 18 april 2008, heeft de
Strafuitvoeringsrechtbank te Brussel de volgende prejudiciële vraag Strafuitvoeringsrechtbank te Brussel de volgende prejudiciële vraag
gesteld : gesteld :
« Schendt artikel 53, § 1 [lees : eerste lid], van de wet van 17 mei « Schendt artikel 53, § 1 [lees : eerste lid], van de wet van 17 mei
2006 betreffende de externe rechtspositie van de veroordeelden tot een 2006 betreffende de externe rechtspositie van de veroordeelden tot een
vrijheidsstraf en de aan het slachtoffer toegekende rechten in het vrijheidsstraf en de aan het slachtoffer toegekende rechten in het
raam van de strafuitvoeringsmodaliteiten, in die zin geïnterpreteerd raam van de strafuitvoeringsmodaliteiten, in die zin geïnterpreteerd
dat het aan de veroordeelde een absoluut verbod oplegt om op de dat het aan de veroordeelde een absoluut verbod oplegt om op de
zitting te kunnen worden vertegenwoordigd door zijn advocaat, het zitting te kunnen worden vertegenwoordigd door zijn advocaat, het
grondwettelijke beginsel van gelijkheid vervat in de artikelen 10 en grondwettelijke beginsel van gelijkheid vervat in de artikelen 10 en
11 van de Grondwet ? ». 11 van de Grondwet ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. In rechte
(...) (...)
B.1.1. De Strafuitvoeringsrechtbank te Brussel vraagt het Hof of B.1.1. De Strafuitvoeringsrechtbank te Brussel vraagt het Hof of
artikel 53, eerste lid, van de wet van 17 mei 2006 betreffende de artikel 53, eerste lid, van de wet van 17 mei 2006 betreffende de
externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf en externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf en
de aan het slachtoffer toegekende rechten in het raam van de de aan het slachtoffer toegekende rechten in het raam van de
strafuitvoeringsmodaliteiten, « in die zin geïnterpreteerd dat het aan strafuitvoeringsmodaliteiten, « in die zin geïnterpreteerd dat het aan
de veroordeelde een absoluut verbod oplegt om op de zitting te kunnen de veroordeelde een absoluut verbod oplegt om op de zitting te kunnen
worden vertegenwoordigd door zijn advocaat », de artikelen 10 en 11 worden vertegenwoordigd door zijn advocaat », de artikelen 10 en 11
van de Grondwet schendt. van de Grondwet schendt.
B.1.2. De verwijzende rechter interpreteert de in het geding zijnde B.1.2. De verwijzende rechter interpreteert de in het geding zijnde
bepaling aldus dat de veroordeelde die niet persoonlijk verschijnt op bepaling aldus dat de veroordeelde die niet persoonlijk verschijnt op
een zitting van de strafuitvoeringsrechtbank, zich in geen enkel geval een zitting van de strafuitvoeringsrechtbank, zich in geen enkel geval
kan laten vertegenwoordigen door zijn raadsman. Het is in die kan laten vertegenwoordigen door zijn raadsman. Het is in die
interpretatie dat het Hof de prejudiciële vraag beantwoordt. interpretatie dat het Hof de prejudiciële vraag beantwoordt.
B.2.1. De verwijzende rechter baseert die interpretatie op een arrest B.2.1. De verwijzende rechter baseert die interpretatie op een arrest
van het Hof van Cassatie van 7 november 2007 (P.07.1440.F) volgens van het Hof van Cassatie van 7 november 2007 (P.07.1440.F) volgens
hetwelk « uit de voorbereidende werkzaamheden van de wet blijkt [...] hetwelk « uit de voorbereidende werkzaamheden van de wet blijkt [...]
dat de aanwezigheid van de veroordeelde in persoon borg staat voor dat de aanwezigheid van de veroordeelde in persoon borg staat voor
zijn bewust aanvaarden van de opgelegde verplichtingen en voorwaarden zijn bewust aanvaarden van de opgelegde verplichtingen en voorwaarden
». ».
B.2.2. In de door de verwijzende rechter gegeven interpretatie, voert B.2.2. In de door de verwijzende rechter gegeven interpretatie, voert
de in het geding zijnde bepaling een verschil in behandeling in tussen de in het geding zijnde bepaling een verschil in behandeling in tussen
twee categorieën van rechtzoekenden : enerzijds, de beklaagden die twee categorieën van rechtzoekenden : enerzijds, de beklaagden die
zich voor het vonnisgerecht kunnen laten vertegenwoordigen door een zich voor het vonnisgerecht kunnen laten vertegenwoordigen door een
raadsman en, anderzijds, de veroordeelden die zich voor de raadsman en, anderzijds, de veroordeelden die zich voor de
strafuitvoeringsrechtbank die beslist over de toekenning van een strafuitvoeringsrechtbank die beslist over de toekenning van een
strafuitvoeringsmodaliteit, niet zouden kunnen laten vertegenwoordigen strafuitvoeringsmodaliteit, niet zouden kunnen laten vertegenwoordigen
door een raadsman. door een raadsman.
B.3. Artikel 53 van de voormelde wet van 17 mei 2006 bepaalt : B.3. Artikel 53 van de voormelde wet van 17 mei 2006 bepaalt :
« De strafuitvoeringsrechtbank hoort de veroordeelde en zijn raadsman, « De strafuitvoeringsrechtbank hoort de veroordeelde en zijn raadsman,
het openbaar ministerie en de directeur. het openbaar ministerie en de directeur.
Het slachtoffer wordt gehoord over de bijzondere voorwaarden die in Het slachtoffer wordt gehoord over de bijzondere voorwaarden die in
zijn belang moeten worden opgelegd. zijn belang moeten worden opgelegd.
Het slachtoffer kan zich laten vertegenwoordigen of bijstaan door een Het slachtoffer kan zich laten vertegenwoordigen of bijstaan door een
raadsman en kan zich laten bijstaan door de gemachtigde van een raadsman en kan zich laten bijstaan door de gemachtigde van een
overheidsinstelling of een door de Koning hiertoe erkende vereniging. overheidsinstelling of een door de Koning hiertoe erkende vereniging.
De strafuitvoeringsrechtbank kan beslissen eveneens andere personen te De strafuitvoeringsrechtbank kan beslissen eveneens andere personen te
horen. horen.
De artikelen 36 en 37 zijn van toepassing ». De artikelen 36 en 37 zijn van toepassing ».
B.4. Door te bepalen dat de strafuitvoeringsrechtbank, tijdens de B.4. Door te bepalen dat de strafuitvoeringsrechtbank, tijdens de
procedure tot toekenning van een strafuitvoeringsmodaliteit, de procedure tot toekenning van een strafuitvoeringsmodaliteit, de
veroordeelde en zijn raadsman, het openbaar ministerie en de directeur veroordeelde en zijn raadsman, het openbaar ministerie en de directeur
hoort, heeft de wetgever de verplichting willen opleggen dat de hoort, heeft de wetgever de verplichting willen opleggen dat de
veroordeelde persoonlijk moet verschijnen, zonder dat hij zich, wat veroordeelde persoonlijk moet verschijnen, zonder dat hij zich, wat
betreft de toekenning van alle strafuitvoeringsmodaliteiten, door zijn betreft de toekenning van alle strafuitvoeringsmodaliteiten, door zijn
raadsman kan laten vertegenwoordigen. In dat verband staat in de raadsman kan laten vertegenwoordigen. In dat verband staat in de
memorie van toelichting bij het wetsontwerp dat tot de in het geding memorie van toelichting bij het wetsontwerp dat tot de in het geding
zijnde bepaling heeft geleid, het volgende te lezen : zijnde bepaling heeft geleid, het volgende te lezen :
« Dit principe wordt in het huidig ontwerp overgenomen en dit ten « Dit principe wordt in het huidig ontwerp overgenomen en dit ten
aanzien van de toekenning van alle strafuitvoeringsmodaliteiten aanzien van de toekenning van alle strafuitvoeringsmodaliteiten
waarover de strafuitvoeringsrechter dient te beslissen. Zoals het waarover de strafuitvoeringsrechter dient te beslissen. Zoals het
Overlegplatform voorwaardelijke invrijheidstelling aangeeft, Overlegplatform voorwaardelijke invrijheidstelling aangeeft,
beschouwen zij het als zeer belangrijk dat de veroordeelde tijdens het beschouwen zij het als zeer belangrijk dat de veroordeelde tijdens het
beslissingsproces persoonlijk kan worden gehoord omdat het op die beslissingsproces persoonlijk kan worden gehoord omdat het op die
manier mogelijk is de veroordeelde te confronteren met de plichten en manier mogelijk is de veroordeelde te confronteren met de plichten en
de voorwaarden die hij moet naleven. De persoonlijke aanwezigheid van de voorwaarden die hij moet naleven. De persoonlijke aanwezigheid van
de veroordeelde biedt ook de garantie dat de veroordeelde deze de veroordeelde biedt ook de garantie dat de veroordeelde deze
plichten en voorwaarden aldus met kennis van zaken kan aanvaarden. plichten en voorwaarden aldus met kennis van zaken kan aanvaarden.
Alle beslissingen worden dus geacht op tegenspraak te zijn gewezen » Alle beslissingen worden dus geacht op tegenspraak te zijn gewezen »
(Parl. St., Senaat, 2004-2005, nr. 3-1128/1, p. 24). (Parl. St., Senaat, 2004-2005, nr. 3-1128/1, p. 24).
B.5. Het is op grond van die overweging, volgens welke het voor de B.5. Het is op grond van die overweging, volgens welke het voor de
veroordeelde belangrijk is tijdens het beslissingsproces te kunnen veroordeelde belangrijk is tijdens het beslissingsproces te kunnen
worden gehoord teneinde hem te kunnen confronteren met de worden gehoord teneinde hem te kunnen confronteren met de
verplichtingen en de voorwaarden van het reclasseringsplan die hij in verplichtingen en de voorwaarden van het reclasseringsplan die hij in
acht dient te nemen, dat het Hof van Cassatie het vonnis waarin de acht dient te nemen, dat het Hof van Cassatie het vonnis waarin de
advocaat van de veroordeelde niet werd toegestaan hem te advocaat van de veroordeelde niet werd toegestaan hem te
vertegenwoordigen op de zitting waarop de toekenning van een maatregel vertegenwoordigen op de zitting waarop de toekenning van een maatregel
van voorwaardelijke invrijheidstelling werd onderzocht, niet heeft van voorwaardelijke invrijheidstelling werd onderzocht, niet heeft
vernietigd. In een arrest van 19 maart 2008 (P.08.0363.F) heeft het vernietigd. In een arrest van 19 maart 2008 (P.08.0363.F) heeft het
Hof van Cassatie daarentegen geoordeeld dat uit artikel 53, eerste Hof van Cassatie daarentegen geoordeeld dat uit artikel 53, eerste
lid, van de wet van 17 mei 2006 niet kon worden afgeleid dat de lid, van de wet van 17 mei 2006 niet kon worden afgeleid dat de
veroordeelde dient te verschijnen op de zitting waarop de veroordeelde dient te verschijnen op de zitting waarop de
strafuitvoeringsrechtbank over een verzoek tot uitstel uitspraak doet. strafuitvoeringsrechtbank over een verzoek tot uitstel uitspraak doet.
Het Hof heeft, in die zaak, het bestreden vonnis vernietigd door te Het Hof heeft, in die zaak, het bestreden vonnis vernietigd door te
oordelen dat « de strafuitvoeringsrechtbank [daardoor] het algemeen oordelen dat « de strafuitvoeringsrechtbank [daardoor] het algemeen
rechtsbeginsel van de eerbiediging van het recht van verdediging rechtsbeginsel van de eerbiediging van het recht van verdediging
[miskent] ». [miskent] ».
B.6. Naast de algemene voorwaarden bepaald in artikel 55 van de wet B.6. Naast de algemene voorwaarden bepaald in artikel 55 van de wet
van 17 mei 2006, kan de strafuitvoeringsrechtbank de veroordeelde van 17 mei 2006, kan de strafuitvoeringsrechtbank de veroordeelde
onderwerpen aan « geïndividualiseerde bijzondere voorwaarden die de onderwerpen aan « geïndividualiseerde bijzondere voorwaarden die de
mogelijkheid bieden het sociaal reclasseringsplan uit te voeren of mogelijkheid bieden het sociaal reclasseringsplan uit te voeren of
tegemoet te komen aan de in artikel 47, § 1, bedoelde tegemoet te komen aan de in artikel 47, § 1, bedoelde
tegenaanwijzingen, dan wel noodzakelijk blijken in het belang van de tegenaanwijzingen, dan wel noodzakelijk blijken in het belang van de
slachtoffers » (artikel 56, eerste lid, van voormelde wet). De slachtoffers » (artikel 56, eerste lid, van voormelde wet). De
strafuitvoeringsrechtbank kan de strafuitvoeringsmodaliteit enkel strafuitvoeringsrechtbank kan de strafuitvoeringsmodaliteit enkel
toekennen indien de veroordeelde zich akkoord verklaart met de toekennen indien de veroordeelde zich akkoord verklaart met de
opgelegde voorwaarden (artikel 54, tweede lid, van voormelde wet). De opgelegde voorwaarden (artikel 54, tweede lid, van voormelde wet). De
niet-naleving van de opgelegde bijzondere voorwaarden kan tot de niet-naleving van de opgelegde bijzondere voorwaarden kan tot de
schorsing, herroeping of herziening van de strafuitvoeringsmodaliteit schorsing, herroeping of herziening van de strafuitvoeringsmodaliteit
leiden (artikelen 64, 66 en 67 van de wet van 17 mei 2006). leiden (artikelen 64, 66 en 67 van de wet van 17 mei 2006).
B.7. De wetgever vermocht redelijkerwijs te oordelen dat de B.7. De wetgever vermocht redelijkerwijs te oordelen dat de
persoonlijke verschijning van de veroordeelde op een zitting van de persoonlijke verschijning van de veroordeelde op een zitting van de
strafuitvoeringsrechtbank waarop die de toekenning van een strafuitvoeringsrechtbank waarop die de toekenning van een
strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt, ertoe kan bijdragen dat de strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt, ertoe kan bijdragen dat de
veroordeelde de voorwaarden die de strafuitvoeringsrechtbank oplegt, veroordeelde de voorwaarden die de strafuitvoeringsrechtbank oplegt,
aanvaardt en naleeft. aanvaardt en naleeft.
B.8. Gelet op de door de wetgever nagestreefde doelstelling, is het B.8. Gelet op de door de wetgever nagestreefde doelstelling, is het
evenwel niet redelijk verantwoord dat de veroordeelde zich niet kan evenwel niet redelijk verantwoord dat de veroordeelde zich niet kan
laten vertegenwoordigen door zijn raadsman op een zitting van de laten vertegenwoordigen door zijn raadsman op een zitting van de
strafuitvoeringsrechtbank waarop die de plichten en voorwaarden die de strafuitvoeringsrechtbank waarop die de plichten en voorwaarden die de
betrokkene moet naleven in het kader van de hem toegekende betrokkene moet naleven in het kader van de hem toegekende
strafuitvoeringsmodaliteiten, niet onderzoekt. strafuitvoeringsmodaliteiten, niet onderzoekt.
B.9. In de interpretatie volgens welke artikel 53, eerste lid, van de B.9. In de interpretatie volgens welke artikel 53, eerste lid, van de
wet van 17 mei 2006 aan de veroordeelde een absoluut verbod oplegt om wet van 17 mei 2006 aan de veroordeelde een absoluut verbod oplegt om
door zijn raadsman te kunnen worden vertegenwoordigd, dient de door zijn raadsman te kunnen worden vertegenwoordigd, dient de
prejudiciële vraag bevestigend te worden beantwoord. prejudiciële vraag bevestigend te worden beantwoord.
B.10. Het Hof stelt evenwel vast dat, in het licht van het in B.5 B.10. Het Hof stelt evenwel vast dat, in het licht van het in B.5
vermelde arrest van het Hof van Cassatie van 19 maart 2008, aan de in vermelde arrest van het Hof van Cassatie van 19 maart 2008, aan de in
het geding zijnde bepaling een andere interpretatie kan worden het geding zijnde bepaling een andere interpretatie kan worden
gegeven, volgens welke de persoonlijke aanwezigheid van de gegeven, volgens welke de persoonlijke aanwezigheid van de
veroordeelde enkel is vereist op de zitting waarop de veroordeelde enkel is vereist op de zitting waarop de
strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van de strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van de
strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt. De veroordeelde die niet strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt. De veroordeelde die niet
persoonlijk verschijnt op een andere zitting dan die waarop de persoonlijk verschijnt op een andere zitting dan die waarop de
strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van een strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van een
strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt, kan zich laten strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt, kan zich laten
vertegenwoordigen door een raadsman. vertegenwoordigen door een raadsman.
B.11. In de interpretatie volgens welke de persoonlijke aanwezigheid B.11. In de interpretatie volgens welke de persoonlijke aanwezigheid
van de veroordeelde enkel is vereist op de zitting waarop de van de veroordeelde enkel is vereist op de zitting waarop de
strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van een strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van een
strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt, dient de prejudiciële vraag strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt, dient de prejudiciële vraag
ontkennend te worden beantwoord. ontkennend te worden beantwoord.
B.12. De toetsing van de in het geding zijnde bepaling aan de B.12. De toetsing van de in het geding zijnde bepaling aan de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 6 artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 6
van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, zou niet tot een van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, zou niet tot een
andere conclusie kunnen leiden. andere conclusie kunnen leiden.
Om die redenen, Om die redenen,
het Hof het Hof
zegt voor recht : zegt voor recht :
- Artikel 53, eerste lid, van de wet van 17 mei 2006 betreffende de - Artikel 53, eerste lid, van de wet van 17 mei 2006 betreffende de
externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf en externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf en
de aan het slachtoffer toegekende rechten in het raam van de de aan het slachtoffer toegekende rechten in het raam van de
strafuitvoeringsmodaliteiten schendt de artikelen 10 en 11 van de strafuitvoeringsmodaliteiten schendt de artikelen 10 en 11 van de
Grondwet in de interpretatie volgens welke die bepaling aan de Grondwet in de interpretatie volgens welke die bepaling aan de
veroordeelde een absoluut verbod oplegt om door zijn raadsman te veroordeelde een absoluut verbod oplegt om door zijn raadsman te
kunnen worden vertegenwoordigd op de zittingen van de kunnen worden vertegenwoordigd op de zittingen van de
strafuitvoeringsrechtbank. strafuitvoeringsrechtbank.
- Artikel 53, eerste lid, van dezelfde wet schendt de artikelen 10 en - Artikel 53, eerste lid, van dezelfde wet schendt de artikelen 10 en
11 van de Grondwet niet in de interpretatie volgens welke de 11 van de Grondwet niet in de interpretatie volgens welke de
veroordeelde zich niet door zijn raadsman kan laten vertegenwoordigen veroordeelde zich niet door zijn raadsman kan laten vertegenwoordigen
op een zitting waarop de strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van op een zitting waarop de strafuitvoeringsrechtbank de toekenning van
een strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt. een strafuitvoeringsmodaliteit onderzoekt.
Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, op de openbare artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, op de openbare
terechtzitting van 4 maart 2009. terechtzitting van 4 maart 2009.
De griffier, De griffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, De voorzitter,
M. Melchior. M. Melchior.
^