Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 188/2021 van 23 december 2021 Rolnummer 7439 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 155 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg Namen, afdeling Name Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters P. Nihoul en L. Lavrysen, en de rechters(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 188/2021 van 23 december 2021 Rolnummer 7439 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 155 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg Namen, afdeling Name Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters P. Nihoul en L. Lavrysen, en de rechters(...) Extrait de l'arrêt n° 188/2021 du 23 décembre 2021 Numéro du rôle : 7439 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 155 du Code des impôts sur les revenus 1992, posée par le Tribunal de première instance de Namur, division de La Cour constitutionnelle, composée des présidents P. Nihoul et L. Lavrysen, et des juges T. Gie(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 188/2021 van 23 december 2021 Extrait de l'arrêt n° 188/2021 du 23 décembre 2021
Rolnummer 7439 Numéro du rôle : 7439
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 155 van het En cause : la question préjudicielle relative à l'article 155 du Code
Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, gesteld door de Rechtbank des impôts sur les revenus 1992, posée par le Tribunal de première
van eerste aanleg Namen, afdeling Namen. instance de Namur, division de Namur.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters P. Nihoul en L. Lavrysen, en de composée des présidents P. Nihoul et L. Lavrysen, et des juges T.
rechters T. Giet, J. Moerman, M. Pâques, D. Pieters en S. de Bethune, Giet, J. Moerman, M. Pâques, D. Pieters et S. de Bethune, assistée du
bijgestaan door de griffier F. Meersschaut, onder voorzitterschap van voorzitter P. Nihoul, greffier F. Meersschaut, présidée par le président P. Nihoul,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 24 september 2020, waarvan de expeditie ter griffie van Par jugement du 24 septembre 2020, dont l'expédition est parvenue au
het Hof is ingekomen op 29 september 2020, heeft de Rechtbank van greffe de la Cour le 29 septembre 2020, le Tribunal de première
eerste aanleg Namen, afdeling Namen, de volgende prejudiciële vraag instance de Namur, division de Namur, a posé la question préjudicielle
gesteld : suivante :
« Schendt artikel 155 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 « L'article 155 du Code des impôts sur les revenus 1992 viole-t-il les
de artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet, eventueel in samenhang articles 10, 11 et 172 de la Constitution, éventuellement lus en
gelezen met de artikelen 2, 3 en 6 van het Verdrag betreffende de combinaison avec les articles 2, 3 et 6 du Traité sur l'Union
Europese Unie en met artikel 45 van het Verdrag betreffende de werking européenne et l'article 45 du Traité sur le fonctionnement de l'Union
van de Europese Unie, in die zin geïnterpreteerd dat, enkel wegens hun européenne, interprété en ce sens que, du seul fait de leur provenance
oorsprong uit een ander land dan België, de inkomsten van een d'un pays autre que la Belgique, les revenus d'un contribuable
belastingplichtige die krachtens internationale overeenkomsten ter
voorkoming van dubbele belasting zijn vrijgesteld, in aanmerking
worden genomen voor het bepalen van de belasting van die exonérés en vertu de conventions internationales préventives de la
belastingplichtige, terwijl die inkomsten tegen een afzonderlijke double imposition sont pris en compte pour la détermination de l'impôt
aanslagvoet zouden zijn belast indien zij niet waren vrijgesteld en de ce contribuable alors que ces revenus auraient fait l'objet d'une
zodoende geen enkele weerslag zouden hebben gehad op de progressieve taxation à un taux distinct s'ils n'avaient pas été exonérés et
aanslagvoet die op de andere inkomsten van die belastingplichtige n'auraient, de ce fait, eu aucun impact sur le taux progressif
wordt toegepast ? ». appliqué aux autres revenus de ce contribuable ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel 155 van het B.1. La question préjudicielle porte sur l'article 155 du Code des
Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 (hierna : het WIB 1992), dat impôts sur les revenus 1992 (ci-après : le CIR 1992), qui dispose :
bepaalt : « Inkomsten die krachtens internationale overeenkomsten ter voorkoming « Les revenus exonérés en vertu de conventions internationales
van dubbele belasting zijn vrijgesteld, komen in aanmerking voor het préventives de la double imposition sont pris en considération pour la
bepalen van de belasting, maar deze wordt verminderd naar de détermination de l'impôt, mais celui-ci est réduit proportionnellement
verhouding tussen de inkomsten die zijn vrijgesteld en het geheel van de inkomsten. à la partie des revenus exonérés dans le total des revenus.
[...] ». [...] ».
B.2.1. Het geschil voor de verwijzende rechter betreft B.2.1. Le litige devant le juge a quo concerne des indemnités de
ontslagvergoedingen die zijn uitbetaald in 2014, ingevolge licenciement qui ont été versées en 2014, à la suite de décisions
jurisdictionele beslissingen. juridictionnelles.
Overeenkomstig artikel 11, paragraaf 1, van de Overeenkomst tussen Conformément à l'article 11, paragraphe 1er, de la Convention entre la
België en Frankrijk « tot voorkoming van dubbele belasting en tot Belgique et la France « tendant à éviter les doubles impositions et à
regeling van wederzijdse administratieve en juridische bijstand inzake établir des règles d'assistance administrative et juridique réciproque
inkomstenbelastingen », ondertekend te Brussel op 10 maart 1964 en matière d'impôts sur les revenus », signée à Bruxelles le 10 mars
(hierna : de tussen Frankrijk en België gesloten Overeenkomst ter 1964 (ci-après : la Convention préventive de la double imposition
voorkoming van dubbele belasting) en waaraan goedkeuring is verleend conclue entre la France et la Belgique) et à laquelle il a été porté
bij de wet van 14 april 1965, werden die inkomsten belast in assentiment par la loi du 14 avril 1965, ces revenus ont été imposés
Frankrijk. en France.
B.2.2. De tussen Frankrijk en België gesloten Overeenkomst ter B.2.2. La Convention préventive de la double imposition conclue entre
voorkoming van dubbele belasting bevat regels tot verdeling van de la France et la Belgique contient des règles visant à répartir le
heffingsbevoegdheid van die Staten en beoogt hoofdzakelijk te pouvoir d'imposition de ces Etats et vise principalement à éviter la
voorkomen dat belastingplichtigen tweemaal worden belast op dezelfde double imposition des contribuables pour les mêmes revenus ou pour les
inkomsten of op dezelfde vermogensbestanddelen. mêmes éléments du patrimoine.
Artikel 19, A, paragrafen 2 en 4, van de tussen Frankrijk en België L'article 19, A, paragraphes 2 et 4, de la Convention préventive de la
gesloten Overeenkomst ter voorkoming van dubbele belasting bepaalt : double imposition conclue entre la France et la Belgique dispose :
« Dubbele belasting wordt op de volgende wijze voorkomen : « La double imposition est évitée de la manière suivante :
A. Met betrekking tot België : A. En ce qui concerne la Belgique :
[...] [...]
2. Andere inkomsten dan die bedoeld in paragraaf 1 hierboven worden 2. Les revenus autres que ceux visés au paragraphe 1 ci-dessus sont
van de in artikel 2, paragraaf 3, A, van deze Overeenkomst vermelde exonérés des impôts belges mentionnés à l'article 2, paragraphe 3 A,
Belgische belastingen vrijgesteld wanneer de belastingheffing ervan de la présente Convention, lorsque l'imposition en est attribuée
uitsluitend aan Frankrijk wordt toegekend. exclusivement à la France.
[...] [...]
4. Niettegenstaande de vorenstaande bepalingen mogen de in deze 4. Nonobstant les dispositions qui précèdent, les impôts belges visés
Overeenkomst bedoelde Belgische belastingen worden berekend, op de par la présente Convention peuvent être calculés, sur les revenus
inkomsten die krachtens deze Overeenkomst in België belastbaar zijn, imposables en Belgique en vertu de ladite Convention, au taux
tegen het tarief overeenstemmend met het gezamenlijke van de volgens correspondant à l'ensemble des revenus imposables d'après la
de Belgische wetgeving belastbare inkomsten ». législation belge ».
B.2.3. Artikel 155, eerste lid, van het WIB 1992 bevat een mechanisme B.2.3. L'article 155, alinéa 1er, du CIR 1992 contient un mécanisme
van vrijstelling met « progressievoorbehoud », waarin met name mag d'exonération avec « réserve de progressivité », que permet notamment
worden voorzien, voor de in België vrijgestelde inkomsten van Franse de prévoir, pour les revenus d'origine française exonérés en Belgique,
oorsprong, krachtens artikel 19, A, paragraaf 4, van de tussen l'article 19, A, paragraphe 4, de la Convention préventive de la
Frankrijk en België gesloten Overeenkomst ter voorkoming van dubbele belasting. double imposition conclue entre la France et la Belgique.
B.2.4. De ontslagvergoedingen die het voorwerp uitmaken van het B.2.4. Les indemnités de licenciement qui font l'objet du litige
geschil voor de verwijzende rechter zouden, indien zij niet waren devant le juge a quo, si elles n'étaient pas exonérées conformément à
vrijgesteld conform de voormelde Overeenkomst ter voorkoming van la Convention préventive de double imposition précitée, seraient
dubbele belasting, belastbaar zijn tegen de afzonderlijke aanslagvoet imposables au taux distinct conformément à l'article 171, 5°, a), du
overeenkomstig artikel 171, 5°, a), van het WIB 1992, dat, zoals het CIR 1992, qui, tel qu'il s'appliquait à l'exercice d'imposition 2015,
van toepassing was op het aanslagjaar 2015, bepaalde : disposait :
« In afwijking van de artikelen 130 tot 145 en 146 tot 156, zijn « Par dérogation aux articles 130 à 145 et 146 à 156, sont imposables
afzonderlijk belastbaar, behalve wanneer de aldus berekende belasting, distinctement, sauf si l'impôt ainsi calculé, majoré de l'impôt
vermeerderd met de belasting op de andere inkomsten, meer bedraagt dan afférent aux autres revenus, est supérieur à l'impôt calculé
de overeenkomstig de voormelde artikelen bepaalde belasting op de in conformément aux articles précités et afférent aux revenus visés aux
de artikelen 17, § 1, 1° tot 3° en 90, 6° en 9°, vermelde inkomsten en articles 17, § 1er, 1° à 3° et 90, 6° et 9°, et aux plus-values sur
op de meerwaarden op roerende waarden en titels die op grond van
artikel 90, 1°, belastbaar zijn, vermeerderd met de belasting met valeurs et titres mobiliers imposables sur base de l'article 90, 1°,
betrekking tot het geheel van de andere belastbare inkomsten : majoré de l'impôt afférent à l'ensemble des autres revenus imposables :
[...] [...]
5° tegen de gemiddelde aanslagvoet met betrekking tot het geheel van 5° au taux moyen afférent à l'ensemble des revenus imposables de la
de belastbare inkomsten van het laatste vorige jaar waarin de dernière année antérieure pendant laquelle le contribuable a eu une
belastingplichtige een normale beroepswerkzaamheid heeft gehad die activité professionnelle normale qui est déterminé sur base de l'impôt
wordt bepaald op basis van de belasting die verschuldigd is bij
toepassing van de artikelen 130 tot 145 en 146 tot 154, verminderd met dû en application des articles 130 à 145 et 146 à 154, diminué des
de in de artikelen 145/1 tot 145/16, 145/24, 145/28, 145/32 tot 145/35 réductions d'impôt visées aux articles 1451 à 145/16, 145/24, 145/28,
en 154bis vermelde belastingverminderingen : 145/32 à 145/35 et 154bis :
a) vergoedingen die al of niet contractueel betaald zijn ten gevolge a) les indemnités payées contractuellement ou non, ensuite de la
van stopzetting van arbeid of beëindiging van een arbeidsovereenkomst; cessation de travail ou de la rupture d'un contrat de travail;
[...] ». [...] ».
B.3.1. Aan het Hof wordt een vraag gesteld over de bestaanbaarheid van B.3.1. La Cour est interrogée sur la compatibilité de l'article 155 du
artikel 155 van het WIB 1992 met de artikelen 10, 11 en 172 van de CIR 1992 avec les articles 10, 11 et 172 de la Constitution,
Grondwet, eventueel in samenhang gelezen met de artikelen 2, 3 en 6 éventuellement lus en combinaison avec les articles 2, 3 et 6 du
van het Verdrag betreffende de Europese Unie en met artikel 45 van het Traité sur l'Union européenne et avec l'article 45 du Traité sur le
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, indien die bepaling in die zin wordt geïnterpreteerd dat, enkel wegens hun oorsprong uit een ander land dan België, de inkomsten van een belastingplichtige die krachtens internationale overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting zijn vrijgesteld, in aanmerking worden genomen voor het bepalen van de belasting van die belastingplichtige, ook al zouden die inkomsten tegen een afzonderlijke aanslagvoet zijn belast indien zij niet waren vrijgesteld en zodoende geen weerslag zouden hebben gehad op de progressieve aanslagvoet die op de andere inkomsten van die belastingplichtige wordt toegepast. De prejudiciële vraag heeft bijgevolg enkel betrekking op het bepalen fonctionnement de l'Union européenne, si cette disposition est interprétée en ce sens que, du seul fait de leur provenance d'un pays autre que la Belgique, les revenus d'un contribuable exonérés en vertu de conventions internationales préventives de la double imposition sont pris en compte pour la détermination de l'impôt de ce contribuable, même si ces revenus auraient fait l'objet d'une taxation à un taux distinct s'ils n'avaient pas été exonérés et n'auraient, de ce fait, pas eu d'incidence sur le taux progressif appliqué aux autres revenus de ce contribuable. La question préjudicielle porte dès lors uniquement sur la
van de belasting, zoals bedoeld in artikel 155, eerste lid, van het détermination de l'impôt visée à l'article 155, alinéa 1er, du CIR
WIB 1992, waartoe het Hof zijn onderzoek dan ook beperkt. 1992, auquel la Cour limite dès lors son examen.
B.3.2. Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat aan het Hof een vraag B.3.2. Il ressort de la décision de renvoi que la Cour est interrogée
wordt gesteld over een eventuele discriminatie tussen, enerzijds, de
Belgische belastingplichtigen die, naast inkomsten die belastbaar zijn sur une éventuelle discrimination entre, d'une part, les contribuables
tegen de progressieve aanslagvoet, vergoedingen van Belgische belges qui perçoivent, outre des revenus imposables au taux
oorsprong ontvangen die belastbaar zijn tegen de afzonderlijke progressif, des indemnités d'origine belge imposables au taux distinct
aanslagvoet krachtens artikel 171, 5°, a), van het WIB 1992 en, en vertu de l'article 171, 5°, a), du CIR 1992 et, d'autre part, les
anderzijds, de Belgische belastingplichtigen die, naast inkomsten die
belastbaar zijn tegen de progressieve aanslagvoet, vergoedingen van contribuables belges qui perçoivent, outre des revenus imposables au
Franse oorsprong ontvangen die van belasting in België zijn taux progressif, des indemnités d'origine française exonérées
vrijgesteld krachtens de Overeenkomst ter voorkoming van dubbele d'imposition en Belgique en vertu de la Convention préventive de la
belasting afgesloten tussen Frankrijk en België, maar die krachtens double imposition conclue entre la France et la Belgique, mais qui, en
het in het geding zijnde artikel 155, eerste lid, van het WIB 1992 vertu de l'article 155, alinéa 1er, en cause, du CIR 1992, seraient
desalniettemin in aanmerking zouden worden genomen voor het bepalen néanmoins prises en compte pour la détermination de l'impôt, alors que
van de belasting, terwijl die inkomsten tegen een afzonderlijke ces revenus auraient été imposés au taux distinct en vertu de
aanslagvoet zouden zijn belast krachtens artikel 171, 5°, a), van het l'article 171, 5°, a), du CIR 1992, s'ils n'avaient pas été exonérés.
WIB 1992 indien zij niet waren vrijgesteld. De rechtzoekenden die tot Les justiciables qui relèvent de cette seconde catégorie seraient dès
die tweede categorie behoren, zouden bijgevolg minder goed worden
behandeld dan de rechtzoekenden die tot de eerste categorie behoren, lors moins bien traités que les justiciables qui relèvent de la
wat betreft de progressiviteit van de in België verschuldigde première catégorie, en ce qui concerne la progressivité de l'impôt dû
belasting. en Belgique.
B.3.3. Het Hof onderzoekt de in het geding zijnde bepaling in de B.3.3. La Cour examine la disposition en cause dans l'interprétation
interpretatie van de verwijzende rechter en beperkt zijn onderzoek tot du juge a quo et limite son examen à la prise en compte, pour le
de inaanmerkingneming, voor de in artikel 155, eerste lid, van het WIB calcul visé à l'article 155, alinéa 1er, du CIR 1992, d'indemnités de
1992 bedoelde berekening, van ontslagvergoedingen waarop, indien zij licenciement auxquelles, si elles n'étaient pas exonérées,
niet waren vrijgesteld, het in artikel 171, 5°, a), van het WIB 1992 s'appliquerait le régime de taxation distincte prévu à l'article 171,
bedoelde stelsel van afzonderlijke belasting zou worden toegepast. 5°, a), du CIR 1992.
B.4.1. Het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie sluit niet B.4.1. Le principe d'égalité et de non-discrimination n'exclut pas
uit dat een verschil in behandeling tussen categorieën van personen qu'une différence de traitement soit établie entre des catégories de
wordt ingesteld, voor zover dat verschil op een objectief criterium personnes, pour autant qu'elle repose sur un critère objectif et
berust en het redelijk verantwoord is. qu'elle soit raisonnablement justifiée.
Het bestaan van een dergelijke verantwoording moet worden beoordeeld L'existence d'une telle justification doit s'apprécier en tenant
rekening houdend met het doel en de gevolgen van de betwiste maatregel compte du but et des effets de la mesure critiquée ainsi que de la
en met de aard van de ter zake geldende beginselen; het beginsel van nature des principes en cause; le principe d'égalité et de
gelijkheid en niet-discriminatie is geschonden wanneer vaststaat dat non-discrimination est violé lorsqu'il est établi qu'il n'existe pas
er geen redelijk verband van evenredigheid bestaat tussen de de rapport raisonnable de proportionnalité entre les moyens employés
aangewende middelen en het beoogde doel. et le but visé.
B.4.2. Artikel 172, eerste lid, van de Grondwet vormt, in fiscale B.4.2. L'article 172, alinéa 1er, de la Constitution constitue une
aangelegenheden, een bijzondere toepassing van het in de artikelen 10 application particulière, en matière fiscale, du principe d'égalité et
en 11 van de Grondwet vervatte beginsel van gelijkheid en de non-discrimination inscrit aux articles 10 et 11 de la
niet-discriminatie. Constitution.
B.4.3. Noch de artikelen 10 en 11, noch artikel 172, eerste lid, van B.4.3. Ni les articles 10 et 11 ni l'article 172, alinéa 1er, de la
de Grondwet bevatten een algemeen verbod op dubbele belasting. Constitution ne comportent une interdiction générale de la double
Bovendien is het doel van een overeenkomst ter vermijding van dubbele imposition.
belasting, te vermijden dat dezelfde inkomsten in elk van de twee En outre, l'objectif d'une convention préventive de la double
partijen bij dat verdrag worden belast en beoogt een dergelijke imposition consiste à éviter que le même revenu soit imposé dans
overeenkomst niet te waarborgen dat de door de belastingplichtige in chacune des deux parties contractantes à celle-ci et non pas de
een van de verdragsluitende Staten verschuldigde belasting niet hoger garantir que l'imposition à laquelle est assujetti le contribuable
is dan die welke hij in de andere verdragsluitende Staat zou moeten dans une partie contractante ne soit pas supérieure à celle à laquelle
voldoen. Een nadeliger fiscale behandeling van belastingplichtigen, il serait assujetti dans l'autre partie contractante. Dès lors, un
die zou voortvloeien uit de verdeling van de heffingsbevoegdheid traitement fiscal désavantageux de contribuables, qui découlerait de
tussen de Staten die partij zijn bij een dergelijke overeenkomst, en la répartition de la compétence fiscale des Etats parties à une telle
uit het verschil tussen de fiscale regelingen van die twee Staten, kan convention et de la disparité existant entre les régimes fiscaux de
derhalve op zich niet worden aangemerkt als discriminatie. ces deux Etats, ne saurait être considéré comme constituant en soi une
discrimination.
B.5.1. Artikel 155, eerste lid, van het WIB 1992 strekt ertoe het B.5.1. L'article 155, alinéa 1er, du CIR 1992 tend à permettre que,
mogelijk te maken dat, bij de uitvoering van overeenkomsten ter dans la mise en oeuvre de conventions préventives de la double
voorkoming van dubbele belasting, een vrijstelling van inkomsten die
in een andere Staat worden belast, niet tot gevolg heeft dat de imposition, une exonération de revenus imposés dans un autre Etat
progressiviteit van de in België verschuldigde belasting op de andere n'ait pas pour effet de réduire la progressivité de l'impôt dû en
niet-vrijgestelde inkomsten wordt verminderd. Belgique sur les autres revenus non exonérés.
Dat mechanisme van « progressievoorbehoud » vormt bijgevolg een Ce mécanisme de « réserve de progressivité » constitue dès lors un
matiging van de vrijstellingen die voortvloeien uit de toepassing van tempérament aux exonérations découlant de l'application de conventions
overeenkomsten die ertoe strekken dubbele belasting te vermijden. Die qui visent à prévenir la double imposition. Cette mesure tend à éviter
maatregel beoogt te voorkomen dat in België de belastbare inkomsten que, en Belgique, les revenus imposables d'un contribuable,
van een belastingplichtige die vrijgestelde inkomsten geniet omdat zij bénéficiaire de revenus exonérés parce qu'ils sont imposés dans un
in een andere Staat worden belast, tegen een lager tarief worden autre Etat, soient frappés d'un taux d'imposition inférieur à celui
belast dan het tarief dat geldt voor de inkomsten van applicable aux revenus des contribuables, bénéficiaires de revenus
belastingplichtigen die vergelijkbare inkomsten in België genieten
(vgl. met HvJ, 11 september 2014, C-489/13, Verest en Gerards, punt comparables en Belgique (comp. avec CJUE, 11 septembre 2014, C-489/13,
31; 12 april 2018, C-110/17, Commissie t. België, punt 59; 15 juli Verest et Gerards, point 31; 12 avril 2018, C-110/17, Commission c.
2021, C-241/20, BJ, punt 76). Belgique, point 59; 15 juillet 2021, C-241/20, BJ, point 76).
B.5.2. Indien te dezen, voor het bepalen van de in België B.5.2. Si, en l'espèce, pour la détermination de l'impôt dû en
verschuldigde belasting, rekening werd gehouden met vrijgestelde Belgique, il était tenu compte de revenus exonérés qui, s'ils étaient
inkomsten die, indien zij in België werden belast, tegen een imposés en Belgique, le seraient à un taux distinct conformément à
afzonderlijke aanslagvoet zouden worden belast overeenkomstig artikel
171, 5°, a), van het WIB 1992, zou daaruit een verschil in behandeling l'article 171, 5°, a), du CIR 1992, il en résulterait une différence
tussen belastingplichtigen voortvloeien, naargelang van de oorsprong de traitement entre les contribuables, en fonction de l'origine des
van de inkomsten en van de Staat die de belasting heft, voor het revenus et de l'Etat de taxation, pour la détermination de la
bepalen van de progressiviteit van de in België verschuldigde progressivité de l'impôt dû en Belgique.
belasting. Dat verschil in behandeling kan niet worden verantwoord door het doel
om de gevolgen voor de progressiviteit van de in België verschuldigde Cette différence de traitement ne peut être justifiée par l'objectif
belasting van de vrijstellingen die voortvloeien uit de overeenkomsten de corriger les effets sur la progressivité de l'impôt dû en Belgique
ter voorkoming van de dubbele belasting te corrigeren, aangezien de des exonérations découlant des conventions préventives de la double
vrijgestelde inkomsten, indien zij in België waren belast, aan die imposition, puisque les revenus exonérés, s'ils avaient été imposés en
progressiviteit zouden zijn ontsnapt door aan een afzonderlijke Belgique, auraient, en étant soumis à un taux de taxation distinct,
aanslagvoet te worden onderworpen. échappé à cette progressivité.
Te dezen heeft de inaanmerkingneming, voor het bepalen van de En l'espèce, la prise en compte, pour la détermination de l'impôt dû,
verschuldigde belasting, van inkomsten die aan een afzonderlijke de revenus qui seraient soumis à un taux distinct a par conséquent
aanslagvoet zouden zijn onderworpen, dan ook tot gevolg dat pour effet de traiter défavorablement des contribuables et de leur
belastingplichtigen ongunstig worden behandeld en dat zij het faire perdre l'avantage fiscal lié au taux distinct en raison de la
belastingvoordeel in verband met de afzonderlijke aanslagvoet seule provenance des revenus, alors même que l'absence de prise en
verliezen, enkel wegens de oorsprong van de inkomsten, zelfs al zou de compte de ces revenus exonérés n'aurait pas d'effet défavorable pour
niet-inaanmerkingneming van die vrijgestelde inkomsten geen ongunstig
gevolg hebben voor het bepalen van de aanslagvoet in België. la détermination du taux d'imposition en Belgique.
Die maatregel is onevenredig, aangezien hij ertoe leidt dat, bij het Cette mesure est disproportionnée dès lors qu'elle aboutit à tenir
bepalen van de verschuldigde belasting, rekening wordt gehouden met compte, dans la détermination de l'impôt dû, de revenus pour lesquels
inkomsten waarvoor de Belgische wetgever, door te kiezen voor een le législateur belge a précisément voulu, en optant pour un taux
afzonderlijke aanslagvoet, net de al te strenge gevolgen heeft willen distinct, éviter les conséquences trop rigoureuses qu'entraînerait la
vermijden die de normale progressiviteit van de inkomstenbelasting met progressivité normale de l'impôt sur les revenus.
zich mee zou brengen.
B.6. In de interpretatie van de verwijzende rechter is artikel 155, B.6. Dans l'interprétation du juge a quo, l'article 155, alinéa 1er,
eerste lid, van het WIB 1992 niet bestaanbaar met de artikelen 10, 11 du CIR 1992 n'est pas compatible avec les articles 10, 11 et 172 de la
en 172 van de Grondwet. Constitution.
B.7. De bestaanbaarheid van de in het geding zijnde bepaling met de B.7. Il n'y a pas lieu de procéder à un examen de la compatibilité de
artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet, in samenhang gelezen met de la disposition en cause avec les articles 10, 11 et 172 de la
artikelen 2, 3 en 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en Constitution, lus en combinaison avec les articles 2, 3 et 6 du Traité
met artikel 45 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese sur l'Union européenne et avec l'article 45 du Traité sur le
Unie dient derhalve niet te worden onderzocht, aangezien dat onderzoek fonctionnement de l'Union européenne, dès lors que cet examen ne
niet zou kunnen leiden tot een ruimere vaststelling van ongrondwettigheid. pourrait conduire à un constat d'inconstitutionnalité plus étendu.
B.8. Het Hof stelt evenwel vast dat de in het geding zijnde bepaling B.8. La Cour constate cependant que la disposition en cause peut faire
anders kan worden geïnterpreteerd. l'objet d'une autre interprétation.
B.9.1. Zoals in B.2.3 is vermeld, bevat de in het geding zijnde B.9.1. Comme il est dit en B.2.3, la disposition en cause contient le
bepaling het zogeheten mechanisme van « progressievoorbehoud » waarin mécanisme dit de « réserve de progressivité » que permet de prévoir
mag worden voorzien krachtens artikel 19, A, paragraaf 4, van de l'article 19, A, paragraphe 4, de la Convention préventive de la
tussen Frankrijk en België gesloten Overeenkomst ter voorkoming van double imposition conclue entre la France et la Belgique.
dubbele belasting. Die bepaling is zelf geïnspireerd op artikel 23 A, paragraaf 3, van de Cette disposition s'inspire elle-même de l'article 23 A, paragraphe 3,
Modelovereenkomst inzake belastingen naar het inkomen en naar het du Modèle de convention fiscale concernant le revenu et la fortune
vermogen, aanbevolen door het Comité Fiscale Zaken van de Organisatie recommandé par le Comité fiscal de l'Organisation de coopération et de
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), dat aldus is opgesteld : développement économique (OCDE), ainsi rédigé :
« Wanneer, overeenkomstig enige bepaling van de Overeenkomst, de « Lorsque, conformément à une disposition quelconque de la Convention,
inkomsten die een ingezetene van een overeenkomstsluitende Staat les revenus qu'un résident d'un Etat contractant reçoit ou la fortune
ontvangt of het vermogen dat hij bezit, in die Staat zijn vrijgesteld qu'il possède sont exempts d'impôt dans cet Etat, celui-ci peut
van belasting, kan die Staat desalniettemin, om het bedrag van de néanmoins, pour calculer le montant de l'impôt sur le reste des
belasting op de overige inkomsten of het overige vermogen van die revenus ou de la fortune de ce résident, tenir compte des revenus ou
ingezetene te berekenen, rekening houden met de vrijgestelde inkomsten de la fortune exemptés ».
of het vrijgestelde vermogen » (eigen vertaling). Uit de commentaar bij die bepaling blijkt dat zij een « Il ressort du commentaire de cette disposition qu'elle autorise une «
progressieregel » toestaat die « van toepassing is op het vrijgestelde règle de progression », qui « s'applique au revenu ou à la fortune
inkomen of vermogen [...], alsook op het inkomen of vermogen dat, exempté [...] ainsi qu'au revenu ou à la fortune qui, en vertu de
krachtens alle andere bepalingen van de Overeenkomst, ' enkel toutes les autres dispositions de la Convention, ' n'est imposable que
belastbaar is ' in de andere overeenkomstsluitende Staat » (OESO ' dans l'autre Etat contractant » (OCDE (2019), Modèle de Convention
(2019), Modelovereenkomst inzake belastingen naar het inkomen en naar
het vermogen 2017 (Volledige versie), OESO-uitgaven, Parijs, fiscale concernant le revenu et la fortune 2017 (Version complète),
https://dx.doi.org/10.1787/0faf9b6c-fr, punt 55, p. 1143, eigen Editions OCDE, Paris, https://dx.doi.org/10.1787/0faf9b6c-fr, point
vertaling). 55, p. 1143).
Zoals in B.5.1 is vermeld en zoals de benaming ervan aangeeft, vormt Comme il est dit en B.5.1 et comme sa dénomination l'indique, cette «
dat « progressievoorbehoud » een matiging van de vrijstellingen die réserve de progressivité » constitue un tempérament aux exonérations
voortvloeien uit de toepassing van overeenkomsten ter voorkoming van
de dubbele belasting, die ertoe strekt dat een vrijstelling van de découlant de l'application de conventions préventives de la double
inkomsten die in een andere Staat worden belast evenwel niet tot imposition, qui vise à ce qu'une exonération des revenus imposés dans
gevolg heeft dat de progressiviteit van de in België verschuldigde un autre Etat n'ait cependant pas pour effet de réduire la
belasting wordt verminderd. Dankzij die maatregel « [kan] ervoor progressivité de l'impôt dû en Belgique. Cette mesure « permet
worden gezorgd dat in de woonstaat niettemin met de in de woonstaat d'assurer que les revenus d'un contribuable qui sont exonérés dans
vrijgestelde inkomsten van een belastingplichtige rekening wordt l'Etat membre de résidence peuvent néanmoins être pris en
gehouden teneinde de progressieregel toe te passen bij de berekening considération par ce dernier afin d'appliquer la règle de
van het bedrag van de belasting over de overige inkomsten van de progressivité lors du calcul du montant de l'impôt sur le reste des
betrokken belastingplichtige » (HvJ, 11 september 2014, C-489/13, revenus du contribuable » (CJUE, 11 septembre 2014, C-489/13, Verest
Verest en Gerards, punt 30; zie ook 27 juni 1996, C-107/94, Asscher, et Gerards, point 30; voy. aussi 27 juin 1996, C-107/94, Asscher,
punt 47; 12 april 2018, C-110/17, Commissie t. België, punt 52). point 47; 12 avril 2018, C-110/17, Commission c. Belgique, point 52).
Ten aanzien van de ratio legis ervan heeft het mechanisme van « Au regard de sa ratio legis, le mécanisme de « réserve de
progressievoorbehoud », bedoeld in de overeenkomsten ter voorkoming progressivité » prévu par les conventions préventives de la double
van de dubbele belasting en in artikel 23 A, paragraaf 3, van de imposition et par l'article 23 A, paragraphe 3, du Modèle de
Modelovereenkomst inzake belastingen van de OESO, betrekking op inkomsten die krachtens internationale overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting zijn vrijgesteld, maar die aan een progressieve aanslagvoet zouden zijn onderworpen indien zij niet waren vrijgesteld. B.9.2. Hoewel het in algemene bewoordingen is geformuleerd, kan artikel 155, eerste lid, van het WIB 1992, dat dat « progressievoorbehoud » weergeeft, eveneens in die zin worden geïnterpreteerd dat het enkel betrekking heeft op de inkomsten die krachtens internationale overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting zijn vrijgesteld maar die zouden zijn onderworpen aan een progressieve aanslagvoet indien zij niet waren vrijgesteld, met uitsluiting bijgevolg van de inkomsten die tegen een afzonderlijke convention fiscale de l'OCDE vise des revenus qui sont exonérés en vertu de conventions internationales préventives de la double imposition, mais qui auraient été soumis à un taux progressif s'ils n'avaient pas été exonérés. B.9.2. Bien qu'il soit formulé en des termes généraux, l'article 155, alinéa 1er, du CIR 1992, qui traduit cette « réserve de progressivité », peut également être interprété en ce sens qu'il ne vise que des revenus qui sont exonérés en vertu de conventions internationales préventives de la double imposition mais qui auraient été soumis à un taux progressif s'ils n'avaient pas été exonérés, à l'exclusion, par conséquent, des revenus qui auraient fait l'objet d'une taxation à un
aanslagvoet zouden zijn belast overeenkomstig artikel 171, 5°, a), van taux distinct, conformément à l'article 171, 5°, a), du CIR 1992.
het WIB 1992. Artikel 155 van het WIB 1992 vormt immers een bepaling van L'article 155 du CIR 1992 constitue en effet une disposition de la
onderafdeling IV « Vermindering voor inkomsten uit het buitenland » sous-section IV « Réduction pour revenus d'origine étrangère » de la
van afdeling I « Gewoon stelsel van aanslag » van hoofdstuk III « section I « Régime ordinaire de taxation » du chapitre III « Calcul de
Berekening van de belasting » van titel II « Personenbelasting » van l'impôt » du titre II « Impôt des personnes physiques » du CIR 1992.
het WIB 1992. Artikel 171 van het WIB 1992 is gesitueerd in onderafdeling II « L'article 171 du CIR 1992 se situe quant à lui dans la sous-section II
Afzonderlijke aanslagen » van afdeling II « Bijzondere stelsels van « Impositions distinctes » de la section II « Régimes spéciaux de
aanslag » van hetzelfde hoofdstuk III van titel II van het WIB 1992. taxation » du même chapitre III du titre II du CIR 1992. Cette
Die bepaling stelt uitdrukkelijk dat de afzonderlijke aanslagvoet
waarin zij voorziet, van toepassing is « in afwijking van de artikelen disposition prévoit expressément que le taux distinct qu'elle instaure
130 tot 145 en 146 tot 156 », zodat artikel 171 van het WIB 1992 ook l'est « par dérogation aux articles 130 à 145 et 146 à 156 », de sorte
afwijkt van artikel 155, eerste lid, van het WIB 1992. Het « que l'article 171 du CIR 1992 déroge aussi à l'article 155, alinéa 1er,
progressievoorbehoud » waarin de in het geding zijnde bepaling du CIR 1992. La « réserve de progressivité » que prévoit la
voorziet, kan bijgevolg in die zin worden geïnterpreteerd dat het niet disposition en cause peut dès lors s'interpréter comme ne s'appliquant
van toepassing is op de vrijgestelde inkomsten die, indien zij in pas aux revenus exonérés qui, s'ils étaient imposés en Belgique, le
België waren belast, zouden zijn belast tegen de in artikel 171 van seraient au taux distinct prévu à l'article 171 du CIR 1992.
het WIB 1992 bedoelde afzonderlijke aanslagvoet.
B.10. In de interpretatie volgens welke het, onder de inkomsten die B.10. Dans l'interprétation selon laquelle il ne vise pas, parmi les
krachtens internationale overeenkomsten ter voorkoming van dubbele
belasting zijn vrijgesteld en die in aanmerking worden genomen voor revenus exonérés en vertu de conventions internationales préventives
het bepalen van de belasting, niet de inkomsten beoogt die, indien zij de la double imposition pris en compte pour la détermination de
niet waren vrijgesteld, belastbaar zouden zijn tegen een afzonderlijke l'impôt, des revenus qui, s'ils n'étaient pas exonérés, seraient
aanslagvoet overeenkomstig artikel 171, 5°, a), van het WIB 1992, is imposables à un taux distinct conformément à l'article 171, 5°, a), du
artikel 155, eerste lid, van het WIB 1992 niet onbestaanbaar met de CIR 1992, l'article 155, alinéa 1er, du CIR 1992 n'est pas
artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet. incompatible avec les articles 10, 11 et 172 de la Constitution.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
- In die zin geïnterpreteerd dat het, onder de inkomsten die krachtens - Interprété en ce sens qu'il vise, parmi les revenus exonérés en
internationale overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting
zijn vrijgesteld en die in aanmerking worden genomen voor het bepalen vertu de conventions internationales préventives de la double
van de belasting, de inkomsten beoogt die, indien zij niet waren imposition pris en compte pour la détermination de l'impôt, des
vrijgesteld, belastbaar zouden zijn tegen een afzonderlijke revenus qui, s'ils n'étaient pas exonérés, seraient imposables à un
aanslagvoet overeenkomstig artikel 171, 5°, a), van het Wetboek van de taux distinct conformément à l'article 171, 5°, a), du Code des impôts
inkomstenbelastingen 1992, schendt artikel 155, eerste lid, van sur les revenus 1992, l'article 155, alinéa 1er, du même Code viole
hetzelfde Wetboek de artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet. les articles 10, 11 et 172 de la Constitution.
- In die zin geïnterpreteerd dat het, onder de inkomsten die krachtens - Interprété en ce sens qu'il ne vise pas, parmi les revenus exonérés
internationale overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting
zijn vrijgesteld en die in aanmerking worden genomen voor het bepalen en vertu de conventions internationales préventives de la double
van de belasting, niet de inkomsten beoogt die, indien zij niet waren imposition pris en compte pour la détermination de l'impôt, des
vrijgesteld, belastbaar zouden zijn tegen een afzonderlijke revenus qui, s'ils n'étaient pas exonérés, seraient imposables à un
aanslagvoet overeenkomstig artikel 171, 5°, a), van het Wetboek van de taux distinct conformément à l'article 171, 5°, a), du Code des impôts
inkomstenbelastingen 1992, schendt artikel 155, eerste lid, van sur les revenus 1992, l'article 155, alinéa 1er, du même Code ne viole
hetzelfde Wetboek de artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet niet. pas les articles 10, 11 et 172 de la Constitution.
Aldus gewezen in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig artikel Ainsi rendu en langue française et en langue néerlandaise,
65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
op 23 december 2021. la Cour constitutionnelle, le 23 décembre 2021.
De griffier, De voorzitter, Le greffier, Le président,
F. Meersschaut P. Nihoul F. Meersschaut P. Nihoul
^