Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 64/2016 van 11 mei 2016 Rolnummer : 6204 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 19bis-11, § 2, van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen, Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters E. De Groot en J. Spreutels, en de recht(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 64/2016 van 11 mei 2016 Rolnummer : 6204 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 19bis-11, § 2, van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen, Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters E. De Groot en J. Spreutels, en de recht(...) Extrait de l'arrêt n° 64/2016 du 11 mai 2016 Numéro du rôle : 6204 En cause : la question préjudicielle concernant l'article 19bis-11, § 2, de la loi du 21 novembre 1989 relative à l'assurance obligatoire de la responsabilité en matière La Cour constitutionnelle, composée des présidents E. De Groot et J. Spreutels, et des juges L. (...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 64/2016 van 11 mei 2016 Extrait de l'arrêt n° 64/2016 du 11 mai 2016
Rolnummer : 6204 Numéro du rôle : 6204
In zake : de prejudiciële vraag over artikel 19bis-11, § 2, van de wet En cause : la question préjudicielle concernant l'article 19bis-11, §
van 21 november 1989 betreffende de verplichte 2, de la loi du 21 novembre 1989 relative à l'assurance obligatoire de
aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen, gesteld door de la responsabilité en matière de véhicules automoteurs, posée par le
Rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Ieper. Tribunal de première instance de Flandre occidentale, division Ypres.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters E. De Groot en J. Spreutels, en de composée des présidents E. De Groot et J. Spreutels, et des juges L.
rechters L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, T.
Derycke, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet en R. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet et R. Leysen, assistée
Leysen, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter E. De Groot, du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président E. De Groot,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 6 mei 2015 in zake A.-S. G. tegen de nv « Axa Belgium Par jugement du 6 mai 2015 en cause de A.-S. G. contre la SA « Axa
», waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 21 mei Belgium », dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le 21
2015, heeft de Rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling mai 2015, le Tribunal de première instance de Flandre occidentale,
Ieper, de volgende prejudiciële vraag gesteld : division Ypres, a posé la question préjudicielle suivante :
« Schendt artikel 19bis-11 § 2 van de wet van 21 november 1989 « L'article 19bis-11, § 2 de la loi du 21 novembre 1989 relative à
betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering l'assurance obligatoire de la responsabilité en matière de véhicules
motorrijtuigen, ingevoegd bij artikel 7 van de wet van 22 augustus automoteurs, inséré par l'article 7 de la loi du 22 août 2002 -
2002 - op die manier geïnterpreteerd dat de gelijkmatige (' in gelijke
mate ') verdeling van de schadelast onder de verzekeraars interprété en ce sens que la répartition par parts égales de
tegenstelbaar is ten aanzien van de bestuurders of eigenaars van een l'indemnisation entre les assureurs est opposable aux conducteurs ou
voertuig die schade hebben geleden bij een ongeval waarbij het niet propriétaires d'un véhicule qui ont subi un dommage en cas d'accident
mogelijk is om vast te stellen welk voertuig het ongeval heeft pour lequel il n'est pas possible de déterminer quel véhicule a causé
veroorzaakt - de artikelen 10 en 11 van de Grondwet doordat een verschil in behandeling in het leven wordt geroepen dat niet op een objectief criterium berust en niet redelijk verantwoord is en meer bepaald tussen enerzijds de bestuurders of eigenaars van een voertuig die schade hebben geleden bij een ongeval waarbij het niet mogelijk is om vast te stellen welk voertuig het ongeval heeft veroorzaakt en waarbij alle bij het ongeval betrokken voertuigen zijn geïdentificeerd en anderzijds de bestuurders of eigenaars van een voertuig die schade hebben geleden bij een ongeval waarbij het niet mogelijk is om vast te stellen welk voertuig het ongeval heeft veroorzaakt en waarbij één of meerdere bij het ongeval betrokken voertuigen niet zijn geïdentificeerd, terwijl van die laatste voertuigen niet kan worden gezegd dat hun aansprakelijkheid ongetwijfeld niet in het geding komt l'accident -, viole-t-il les articles 10 et 11 de la Constitution en ce qu'il est établi une différence de traitement qui n'est ni fondée sur un critère objectif ni raisonnablement justifiée et plus précisément entre, d'une part, les conducteurs ou propriétaires d'un véhicule qui ont subi un dommage lors d'un accident pour lequel il n'est pas possible de déterminer quel véhicule a causé l'accident et pour lequel tous les véhicules impliqués dans l'accident ont été identifiés et, d'autre part, les conducteurs ou propriétaires d'un véhicule qui ont subi un dommage lors d'un accident pour lequel il n'est pas possible de déterminer quel véhicule a causé l'accident et pour lequel un ou plusieurs véhicules impliqués dans l'accident n'ont pas été identifiés, alors qu'il ne peut être affirmé que la responsabilité de ces derniers véhicules n'est indubitablement pas
? ». engagée ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
Ten aanzien van de in het geding zijnde bepaling Quant à la disposition en cause
B.1. Artikel 19bis-11 van de wet van 21 november 1989 betreffende de B.1. L'article 19bis-11 de la loi du 21 novembre 1989 relative à
verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen bepaalt l'assurance obligatoire de la responsabilité en matière de véhicules
: automoteurs dispose :
« § 1. Elke benadeelde kan van het Fonds de vergoeding bekomen van de « § 1er. Toute personne lésée peut obtenir du Fonds la réparation des
schade die door een motorrijtuig is veroorzaakt : dommages causés par un véhicule automoteur :
1°) wanneer de verzekeringsonderneming failliet verklaard is; 1°) lorsque l'entreprise d'assurances est déclarée en faillite;
2°) wanneer de vergoedingen verschuldigd zijn door een 2°) lorsque l'entreprise d'assurances débitrice des indemnités, ayant
verzekeringsonderneming, die na afstand of intrekking van de toelating renoncé à l'agrément en Belgique ou y ayant fait l'objet d'une mesure
in België of na het, met toepassing van artikel 71, § § 1, derde lid, de révocation ou d'une décision d'interdiction d'activité en
en 2, van de wet van 9 juli 1975 betreffende de controle op de application de l'article 71, § 1er, alinéa 3 et § 2, de la loi du 9
verzekeringsondernemingen, opgelegde verbod van activiteit, haar verplichtingen niet nakomt; 3°) wanneer geen enkele verzekeringsonderneming tot die vergoeding verplicht is om reden van een toevallig feit waardoor de bestuurder van het voertuig dat het ongeval veroorzaakte, vrijuit gaat; 4°) wanneer in geval van diefstal, geweldpleging of heling, de burgerrechtelijke aansprakelijkheid waartoe het motorrijtuig aanleiding kan geven, niet verzekerd is, overeenkomstig de wettelijk geoorloofde uitsluiting; 5°) indien binnen drie maanden na de datum waarop hij zijn verzoek tot schadevergoeding heeft ingediend bij de verzekeringsonderneming van het voertuig waarmee, door deelneming aan het verkeer, het ongeval is veroorzaakt of bij haar schaderegelaar, die verzekeringsonderneming of haar schaderegelaar hem geen met redenen omkleed antwoord op de diverse punten in het verzoek heeft verstrekt; 6°) indien de verzekeringsonderneming heeft nagelaten om een schaderegelaar aan te wijzen; juillet 1975 relative au contrôle des entreprises d'assurances, est en défaut d'exécuter ses obligations; 3°) lorsqu'aucune entreprise d'assurances n'est obligée à ladite réparation en raison d'un cas fortuit exonérant le conducteur du véhicule qui a causé l'accident; 4°) lorsque, en cas de vol, de violence ou de recel, la responsabilité civile à laquelle le véhicule peut donner lieu n'est pas assurée, conformément à l'exclusion légalement permise; 5°) lorsque, dans un délai de trois mois à compter de la date à laquelle elle a présenté à l'entreprise d'assurances du véhicule dont la participation à la circulation a causé l'accident ou à son représentant chargé du règlement des sinistres une demande d'indemnisation, l'entreprise d'assurances ou son représentant chargé du règlement des sinistres n'a pas donné de réponse motivée aux éléments de la demande; 6°) lorsque l'entreprise d'assurances n'a pas désigné de représentant chargé du règlement des sinistres;
7°) indien het motorrijtuig dat het ongeval heeft veroorzaakt, niet 7°) si le véhicule automoteur qui a causé l'accident ne peut pas être
kan worden geïdentificeerd; in dat geval wordt het Fonds in de plaats identifié; dans ce cas, le Fonds est substitué à la personne
gesteld van de aansprakelijke persoon; responsable;
8°) wanneer geen enkele verzekeringsonderneming tot die vergoeding 8°) lorsqu'aucune entreprise d'assurances n'est obligée à ladite
verplicht is hetzij omdat de verzekeringsplicht niet nageleefd werd, réparation soit du fait que l'obligation d'assurance n'a pas été
hetzij de verzekeringsonderneming binnen twee maanden na het ongeval respectée, soit parce que, dans les deux mois après l'accident, il est
niet kan geïdentificeerd worden. impossible d'identifier l'entreprise d'assurances.
§ 2. In afwijking van 7°) van de voorgaande paragraaf, indien § 2. Par dérogation au 7°) du paragraphe précédent, si plusieurs
verscheidene voertuigen bij het ongeval zijn betrokken en indien het véhicules sont impliqués dans l'accident et s'il n'est pas possible de
niet mogelijk is vast te stellen welk voertuig het ongeval heeft
veroorzaakt, wordt de schadevergoeding van de benadeelde persoon in déterminer lequel de ceux-ci a causé l'accident, l'indemnisation de la
gelijke delen verdeeld onder de verzekeraars die de burgerrechtelijke personne lésée est répartie, par parts égales, entre les assureurs
aansprakelijkheid van de bestuurders van deze voertuigen dekken, met couvrant la responsabilité civile des conducteurs de ces véhicules, à
uitzondering van degenen wier aansprakelijkheid ongetwijfeld niet in l'exception de ceux dont la responsabilité n'est indubitablement pas
het geding komt ». engagée ».
B.2.1. Artikel 19bis-11 werd in de wet van 21 november 1989 ingevoegd B.2.1. L'article 19bis-11 a été inséré dans la loi du 21 novembre 1989
bij de wet van 22 augustus 2002. De bedoeling van de wetgever was om par la loi du 22 août 2002. L'objectif du législateur était de
in die bepaling over te nemen wat reeds eerder was bepaald in artikel reprendre dans cette disposition ce qui était déjà prévu dans
80, § 1, van de wet van 9 juli 1975 betreffende de controle der l'article 80, § 1er, de la loi du 9 juillet 1975 relative au contrôle
verzekeringsondernemingen, evenwel met de wijzigingen die noodzakelijk des entreprises d'assurances, certes avec les modifications qui
waren ten gevolge van de Europese regelgeving en van de rechtspraak s'imposaient, eu égard à la réglementation européenne et à la
van het Hof. jurisprudence de la Cour.
B.2.2. Bij zijn arrest nr. 96/2000 van 20 september 2000 heeft het Hof B.2.2. Par son arrêt n° 96/2000 du 20 septembre 2000, la Cour a en
immers vastgesteld dat artikel 80, § 1, van de wet van 9 juli 1975 een effet constaté que l'article 80, § 1er, de la loi du 9 juillet 1975
discriminatie inhield tussen, enerzijds, de personen die het établissait une discrimination entre, d'une part, les personnes
slachtoffer zijn van een verkeersongeval waarbij verschillende victimes d'un accident de roulage impliquant plusieurs véhicules et
voertuigen zijn betrokken en waarbij niet kan worden bepaald wie van pour lequel il n'est pas possible de déterminer lequel des conducteurs
de bestuurders voor de schade aansprakelijk is, en, anderzijds, onder est responsable des dommages et, d'autre part, entre autres les
meer de personen die het slachtoffer zijn van een verkeersongeval personnes victimes d'un accident de roulage causé par un véhicule à
veroorzaakt door een niet-geïdentificeerd motorvoertuig. Terwijl de moteur non identifié. Alors que la seconde catégorie pouvait être
tweede categorie op grond van het voormelde artikel 80, § 1, kon indemnisée sur la base de l'article 80, § 1er, précité, à charge du
worden vergoed ten laste van het Gemeenschappelijk Waarborgfonds voor Fonds commun de garantie pour des dommages résultant de lésions
lichamelijke schade, kon de eerste categorie geen beroep doen op de corporelles, la première catégorie ne pouvait solliciter
tegemoetkoming van dat Fonds. Met de invoeging van artikel 19bis-11 in l'intervention de ce Fonds. Le législateur a donné suite à cet arrêt
de wet van 21 november 1989 heeft de wetgever gevolg gegeven aan dat en insérant l'article 19bis-11 dans la loi du 21 novembre 1989.
arrest. B.2.3. Het Gemeenschappelijk Waarborgfonds treedt in de in artikel B.2.3. Le Fonds commun de garantie intervient dans l'hypothèse visée à
19bis-11, § 1, 7°, van de wet van 21 november 1989 beoogde hypothese l'article 19bis-11, § 1er, 7°, de la loi du 21 novembre 1989 lorsque
op wanneer het motorrijtuig dat het ongeval heeft veroorzaakt, niet is le véhicule à moteur qui a causé l'accident n'a pas été identifié.
geïdentificeerd. In dat geval treedt het Fonds in de plaats van de Dans ce cas, le Fonds est substitué à la personne responsable,
aansprakelijke, waarbij de vergoeding in beginsel wordt beperkt tot de l'indemnisation étant en principe limitée à la réparation des dommages
vergoeding van de schade die voortvloeit uit de lichamelijke letsels. résultant des lésions corporelles.
B.2.4. Artikel 19bis-11, § 2, van de wet van 21 november 1989 regelt B.2.4. L'article 19bis-11, § 2, de la loi du 21 novembre 1989 règle
sindsdien de schadevergoeding van de benadeelde persoon, indien depuis lors l'indemnisation de la personne lésée lorsque plusieurs
verscheidene voertuigen bij een verkeersongeval zijn betrokken en véhicules ont été impliqués dans un accident de roulage et qu'il n'est
indien het niet mogelijk is vast te stellen welk voertuig het ongeval pas possible de déterminer lequel de ceux-ci a causé l'accident. Dans
heeft veroorzaakt. In dat geval wordt de schadevergoeding in gelijke ce cas, l'indemnisation est répartie, par parts égales, entre les
delen verdeeld onder de verzekeraars die de burgerrechtelijke assureurs couvrant la responsabilité civile des conducteurs de ces
aansprakelijkheid van de bestuurders van die voertuigen dekken, met véhicules, à l'exception de ceux dont la responsabilité n'est
uitzondering van diegenen wier aansprakelijkheid ongetwijfeld niet in
het geding komt. indubitablement pas engagée.
Ten gronde Quant au fond
B.3.1. De verwijzende rechter vraagt het Hof of artikel 19bis-11, § 2, B.3.1. Le juge a quo demande à la Cour si l'article 19bis-11, § 2, de
van de wet van 21 november 1989 bestaanbaar is met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet wanneer die bepaling in die zin wordt geïnterpreteerd dat de verdeling van de schadevergoeding « in gelijke delen » onder de verzekeraars die de burgerrechtelijke aansprakelijkheid dekken tegenstelbaar is aan de bestuurders of de eigenaars van een voertuig die schade hebben geleden bij een ongeval waarbij verscheidene voertuigen zijn betrokken, doch waarbij het niet mogelijk is vast te stellen welk voertuig het ongeval heeft veroorzaakt. B.3.2. In die interpretatie zou een verschil in behandeling worden ingevoerd tussen, enerzijds, de bestuurders of de eigenaars van een voertuig die schade hebben geleden bij zulk een ongeval waarbij alle bij het ongeval betrokken voertuigen zijn geïdentificeerd en, anderzijds, de bestuurders of de eigenaars van een voertuig die schade hebben geleden bij zulk een ongeval waarbij één of meerdere bij het ongeval betrokken voertuigen niet zijn geïdentificeerd, terwijl van die laatste voertuigen niet kan worden gezegd dat hun aansprakelijkheid ongetwijfeld niet in het geding komt. In het eerste geval zou de benadeelde persoon volledig kunnen worden vergoed, doch in het tweede geval zou hij niet worden vergoed voor het aandeel van de verzekeraar van het niet-geïdentificeerde voertuig. la loi du 21 novembre 1989 est compatible avec les articles 10 et 11 de la Constitution, dans l'interprétation selon laquelle la répartition « par parts égales » de l'indemnisation entre les assureurs couvrant la responsabilité civile est opposable aux conducteurs ou propriétaires d'un véhicule qui ont subi un dommage dans le cas d'un accident impliquant plusieurs véhicules, mais dont il est impossible de déterminer quel véhicule l'a causé. B.3.2. Dans cette interprétation, une différence de traitement serait instaurée entre, d'une part, les conducteurs ou propriétaires d'un véhicule qui ont subi un dommage dans le cadre d'un tel accident dans lequel tous les véhicules impliqués ont été identifiés et, d'autre part, les conducteurs ou propriétaires d'un véhicule qui ont subi un dommage dans le cadre d'un tel accident dans lequel un ou plusieurs des véhicules impliqués n'ont pas été identifiés, alors que l'on ne saurait affirmer que la responsabilité de ces derniers n'est indubitablement pas engagée. Dans le premier cas, la personne lésée pourrait être intégralement indemnisée alors que dans le second cas, elle ne serait pas indemnisée pour la part de l'assureur du véhicule non identifié.
B.4.1. Uit de bewoordingen van de prejudiciële vraag en uit de B.4.1. Il ressort du libellé de la question préjudicielle et de la
motivering van de verwijzingsbeslissing blijkt dat het verschil in motivation de la décision de renvoi que le juge a quo établit un lien
behandeling waarover het Hof wordt ondervraagd, door de verwijzende entre la différence de traitement au sujet de laquelle la Cour est
rechter in verband wordt gebracht met de vraag of de verdeling in interrogée et la question de savoir si la répartition, par parts
gelijke delen tussen de verzekeraars waarvan sprake is in die égales, entre les assureurs, qui est prévue par cette disposition, est
bepaling, al dan niet tegenstelbaar is aan de benadeelde persoon. In ou non opposable à la personne lésée. Dans l'interprétation au sujet
de interpretatie waarover de verwijzende rechter het Hof ondervraagt, de laquelle le juge a quo interroge la Cour, cette répartition est
is die verdeling tegenstelbaar aan de benadeelde en dient hij derhalve opposable à la personne lésée et celle-ci doit donc solliciter
elke bij de verdeling betrokken verzekeraar afzonderlijk aan te individuellement chaque assureur impliqué dans la répartition pour
spreken voor zijn deel in de vergoeding. qu'il verse sa part de l'indemnisation.
Op zich heeft de tegenstelbaarheid van de verdeling van de L'opposabilité à la personne lésée de la répartition de
schadevergoeding tussen de verzekeraars aan de benadeelde persoon niet noodzakelijk invloed op de volledigheid van de schadevergoeding die deze laatste kan verkrijgen. Weliswaar is dit gegeven van groot praktisch belang in zoverre, wanneer die verdeling aan de benadeelde persoon tegenstelbaar is, het aanspreken van alle betrokken verzekeraars voor hem bijzonder ingewikkeld en tijdrovend kan zijn, maar het zou niet noodzakelijk invloed hebben op de omvang van zijn schadevergoeding, die ook in dat geval in beginsel integraal moet zijn. B.4.2. Het in de prejudiciële vraag beoogde verschil in behandeling hangt evenwel ook samen met de interpretatie die de verwijzende rechter geeft aan een ander element van artikel 19bis-11, § 2, van de l'indemnisation entre les assureurs n'a pas nécessairement une incidence en soi sur le caractère intégral de l'indemnité qu'elle peut recevoir. S'il est vrai que cette circonstance peut revêtir une grande importance pratique dans la mesure où, lorsque cette répartition est opposable à la personne lésée, le fait d'agir contre tous les assureurs concernés peut être particulièrement complexe et chronophage, elle n'a pas nécessairement un effet sur le montant de la réparation, qui doit en principe également être intégrale dans ce cas. B.4.2. La différence de traitement visée par la question préjudicielle dépend néanmoins également de l'interprétation que le juge a quo donne
wet van 21 november 1989. In die interpretatie worden bij de verdeling van de schadevergoeding in gelijke delen niet enkel de verzekeraars van de geïdentificeerde voertuigen betrokken, maar ook de niet-bekende verzekeraars van de niet-geïdentificeerde voertuigen. B.4.3. Slechts in die interpretatie is voor de benadeelde persoon het al dan niet tegenstelbare karakter van de onderlinge verdeling tussen de verzekeraars bepalend om een volledige schadevergoeding te verkrijgen. Bijgevolg dient het Hof bij de beantwoording van de prejudiciële vraag ook de onder B.4.2 vermelde interpretatie in zijn toetsing te betrekken. B.5.1. Uit de totstandkoming van de in het geding zijnde vergoedingsregeling blijkt dat de wetgever beoogt de benadeelde te beschermen wanneer die niet volgens de gemeenrechtelijke aansprakelijkheidsregels kan worden vergoed, hetgeen het geval is wanneer niet kan worden vastgesteld wie van de bestuurders van de betrokken voertuigen een fout heeft begaan die aan de basis van het verkeersongeval ligt. à un autre élément de l'article 19bis-11, § 2, de la loi du 21 novembre 1989. Dans cette interprétation, la répartition de l'indemnisation par parts égales concerne non seulement les assureurs des véhicules identifiés, mais aussi les assureurs non connus des véhicules non identifiés. B.4.3. C'est uniquement dans cette interprétation que l'opposabilité ou non de la répartition mutuelle entre les assureurs est déterminante pour la personne lésée pour obtenir une indemnisation intégrale. Pour répondre à la question préjudicielle, la Cour se doit dès lors d'associer aussi à son contrôle l'interprétation indiquée en B.4.2. B.5.1. Il ressort de l'élaboration du régime d'indemnisation en cause que le législateur vise à protéger la personne lésée lorsque celle-ci ne peut être indemnisée selon les règles de droit commun en matière de responsabilité, ce qui est le cas lorsqu'il est impossible d'établir qui, parmi les conducteurs des véhicules impliqués, a commis la faute à l'origine de l'accident de roulage.
B.5.2. Die situatie beoogt de wetgever te verhelpen door in het in het B.5.2. C'est à cette situation que le législateur entend remédier en
geding zijnde artikel 19bis-11, § 2, te voorzien in een regeling voor prévoyant à l'article 19bis-11, § 2, en cause, un régime
automatische vergoeding van de benadeelde persoon ten laste van de d'indemnisation automatique de la personne lésée à charge des
verzekeraars van de bestuurders van de betrokken voertuigen; die assureurs des conducteurs des véhicules impliqués; ce régime
vergoedingsregeling staat los van een stelsel dat op de d'indemnisation se distingue d'un régime fondé sur la responsabilité
aansprakelijkheid en de aansprakelijkheidsverzekeringen is gebaseerd. et sur les assurances en matière de responsabilité.
B.6.1. Volgens de verwijzende rechter komen bij de verdeling van de B.6.1. Selon le juge a quo, lors de la répartition de l'indemnisation
schadevergoeding tussen de verzekeraars bedoeld in artikel 19bis-11, § entre les assureurs au sens de l'article 19bis-11, § 2, de la loi du
2, van de wet van 21 november 1989 ook de niet-bekende verzekeraars van niet-geïdentificeerde voertuigen in aanmerking, wanneer van deze laatsten niet kan worden gezegd dat hun aansprakelijkheid ongetwijfeld niet in het geding is. In de interpretatie dat die verdeling tussen de verzekeraars tegenstelbaar is aan de benadeelde bestaat een niet redelijk verantwoord verschil in behandeling tussen, enerzijds, de benadeelde die in een dergelijk geval niet volledig kan worden vergoed vermits hij een niet-bekende verzekeraar onmogelijk kan aanspreken en, anderzijds, de benadeelde van een verkeersongeval waarbij alleen geïdentificeerde voertuigen zijn betrokken die steeds volledig kan 21 novembre 1989, les assureurs non connus de véhicules non identifiés entrent également en ligne de compte, lorsqu'il ne peut être affirmé que leur responsabilité n'est indubitablement pas engagée. Dans l'interprétation selon laquelle cette répartition entre les assureurs est opposable à la personne lésée, il existe une différence de traitement non raisonnablement justifiée, entre, d'une part, la personne lésée qui ne peut, en pareil cas, être intégralement indemnisée puisqu'il lui est impossible de solliciter un assureur inconnu et, d'autre part, la personne lésée par un accident de roulage ayant impliqué uniquement des véhicules identifiés, laquelle pourra
worden vergoed. In het licht van de door de wetgever nagestreefde toujours être indemnisée intégralement. Au regard de l'objectif
doelstelling kan het recht op een volledige schadeloosstelling van het poursuivi par le législateur, le droit de la victime à une
slachtoffer immers niet afhangen van de omstandigheid of bij het indemnisation intégrale ne peut effectivement pas dépendre du fait
ongeval ook één of meer niet-bekende verzekeraars van qu'un ou plusieurs assureurs non connus de véhicules non identifiés
niet-geïdentificeerde voertuigen zijn betrokken, nu die situatie in ont également été impliqués dans l'accident, puisque cette situation
geen enkel opzicht aan de benadeelde kan worden verweten. ne peut en rien être imputée à la personne lésée.
B.6.2. Artikel 19bis-11, § 2, van de wet van 21 november 1989 B.6.2. L'article 19bis-11, § 2, de la loi du 21 novembre 1989 relative
betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake à l'assurance obligatoire de la responsabilité en matière de véhicules
motorrijtuigen is derhalve niet bestaanbaar met de artikelen 10 en 11 automoteurs n'est donc pas compatible avec les articles 10 et 11 de la
van de Grondwet, in de interpretatie dat bij de verdeling van de Constitution, dans l'interprétation selon laquelle, lors de la
schadevergoeding in gelijke delen tussen de verzekeraars bedoeld in répartition de l'indemnisation par parts égales entre les assureurs
die bepaling, ook de niet-bekende verzekeraars van visés par cette disposition, les assureurs non connus de véhicules non
niet-geïdentificeerde voertuigen in aanmerking worden genomen en die identifiés sont également pris en considération, et selon laquelle
verdeling aan de benadeelde tegenstelbaar is. cette répartition est opposable à la personne lésée.
B.6.3. Het Hof stelt evenwel vast dat de in het geding zijnde bepaling B.6.3. La Cour constate néanmoins que la disposition en cause peut
ook anders kan worden geïnterpreteerd. Volgens de bewoordingen van die également être interprétée différemment. Selon les termes de cette
bepaling « wordt de schadevergoeding van de benadeelde persoon in disposition, « l'indemnisation de la personne lésée est répartie, par
gelijke delen verdeeld onder de verzekeraars die de burgerrechtelijke parts égales, entre les assureurs couvrant la responsabilité civile
aansprakelijkheid van de bestuurders [...] dekken, met uitzondering van degenen wier aansprakelijkheid ongetwijfeld niet in het geding komt », wat veronderstelt dat die verzekeraars bekend zijn, vermits het aandeel dat door een niet-bekende verzekeraar zou moeten worden gedragen nooit zal worden betaald, wat niet de bedoeling van de wetgever kan zijn geweest. B.6.4. Er blijkt voorts niet dat de wetgever, voor wat een niet-geïdentificeerd voertuig betreft, het Gemeenschappelijk Waarborgfonds als « verzekeraar » in de zin van de in het geding zijnde bepaling heeft beschouwd. De wetgever heeft integendeel een duidelijke scheiding gemaakt tussen, enerzijds, artikel 19bis-11, § 1, des conducteurs [...], à l'exception de ceux dont la responsabilité n'est indubitablement pas engagée », ce qui suppose que ces assureurs soient connus, puisque la part qui devrait être supportée par un assureur non connu ne sera jamais payée, ce qui ne peut pas avoir été l'intention du législateur. B.6.4. De plus, il n'apparaît pas qu'en ce qui concerne un véhicule non identifié, le législateur a considéré le Fonds commun de garantie en qualité « d'assureur » au sens de la disposition en cause. Au contraire, le législateur a établi une nette distinction entre, d'une
van de wet van 21 november 1989, waar de gevallen worden opgesomd part, l'article 19bis-11, § 1er, de la loi du 21 novembre 1989, qui
waarin dat Fonds dient op te treden, waaronder het geval waarin het énumère les cas dans lesquels ce Fonds doit intervenir, parmi lesquels
voertuig dat het ongeval heeft veroorzaakt niet geïdentificeerd is, le cas où le véhicule qui a causé l'accident n'est pas identifié, et,
en, anderzijds, artikel 19bis-11, § 2, waarin een vergoedingsplicht d'autre part, l'article 19bis-11, § 2, qui impose une obligation
wordt opgelegd aan de verzekeraars bij een ongeval waarbij meerdere d'indemnisation aux assureurs dans le cas d'un accident dans lequel
voertuigen zijn betrokken en niet kan worden vastgesteld wie het plusieurs véhicules sont impliqués et où il n'est pas possible de
ongeval heeft veroorzaakt. Overigens verschilt ook de omvang van de déterminer celui qui a causé l'accident. Par ailleurs, l'importance de
l'obligation d'indemnisation est également différente dans les deux
schadevergoedingsplicht in beide situaties, nu het Fonds in beginsel situations, dès lors que le Fonds ne doit en principe indemniser que
slechts de lichamelijke schade dient te vergoeden terwijl de le préjudice corporel alors que les assureurs visés dans le paragraphe
verzekeraars bedoeld in paragraaf 2 zowel de materiële als 2 sont tenus d'indemniser tant le dommage matériel que le préjudice
lichamelijke schade dienen te vergoeden. corporel.
B.7.1. Rekening houdend met het bovenstaande kan de in het geding B.7.1. Compte tenu de ce qui précède, la disposition en cause peut
zijnde bepaling zo worden begrepen dat de schadevergoeding van de être interprétée en ce sens que l'indemnisation de la personne lésée
benadeelde persoon in gelijke delen wordt verdeeld onder de est répartie, par parts égales, entre les assureurs couvrant la
verzekeraars die de burgerrechtelijke aansprakelijkheid dekken van de responsabilité civile des conducteurs des véhicules impliqués qui ont
bestuurders van de betrokken voertuigen die konden worden pu être identifiés, à l'exception de ceux dont la responsabilité n'est
geïdentificeerd, met uitzondering van degenen wier aansprakelijkheid
ongetwijfeld niet in het geding komt. indubitablement pas engagée.
B.7.2. In die interpretatie bestaat er geen verschil in behandeling B.7.2. Dans cette interprétation, il n'existe pas de différence de
tussen de in de prejudiciële vraag beoogde categorieën van personen traitement entre les catégories de personnes visées dans la question
wat betreft de omvang van hun schadevergoeding. préjudicielle en ce qui concerne le montant de leur indemnisation.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
- Artikel 19bis-11, § 2, van de wet van 21 november 1989 betreffende - L'article 19bis-11, § 2, de la loi du 21 novembre 1989 relative à
de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen l'assurance obligatoire de la responsabilité en matière de véhicules
schendt de artikelen 10 en 11 van de Grondwet in de interpretatie dat automoteurs viole les articles 10 et 11 de la Constitution, interprété
bij de verdeling van de schadevergoeding in gelijke delen tussen de en ce sens que lors de la répartition de l'indemnisation par parts
verzekeraars bedoeld in die bepaling ook de niet-bekende verzekeraars égales entre les assureurs visés par cette disposition, les assureurs
van niet-geïdentificeerde voertuigen in aanmerking worden genomen en non connus de véhicules non identifiés entrent également en ligne de
die verdeling aan de benadeelde persoon tegenstelbaar is. compte, et interprété en ce sens que cette répartition est opposable à
- Dezelfde bepaling schendt de artikelen 10 en 11 van de Grondwet niet la personne lésée. - La même disposition ne viole pas les articles 10 et 11 de la
in de interpretatie dat bij de verdeling van de schadevergoeding Constitution, interprétée en ce sens que lors de la répartition de
bedoeld in die bepaling enkel de verzekeraars van de geïdentificeerde l'indemnisation visée par cette disposition, seuls les assureurs des
voertuigen in aanmerking worden genomen. véhicules identifiés entrent en ligne de compte.
Aldus gewezen in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig artikel Ainsi rendu en langue néerlandaise et en langue française,
65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
op 11 mei 2016. la Cour constitutionnelle, le 11 mai 2016.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux P.-Y. Dutilleux
De voorzitter, Le président,
E. De Groot E. De Groot
^