Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 136/2014 van 25 september 2014 Rolnummer : 5729 In zake : de prejudiciële vragen over artikel 111, eerste lid, van het Waalse Wetboek van Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw en Patrimonium, zoals vervangen bij artikel 4 Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters J. Spreutels en A. Alen, de rechters J.-(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 136/2014 van 25 september 2014 Rolnummer : 5729 In zake : de prejudiciële vragen over artikel 111, eerste lid, van het Waalse Wetboek van Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw en Patrimonium, zoals vervangen bij artikel 4 Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters J. Spreutels en A. Alen, de rechters J.-(...) Extrait de l'arrêt n° 136/2014 du 25 septembre 2014 Numéro du rôle : 5729 En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 111, alinéa 1 er , du Code wallon de l'aménagement du territoire, de l'urbanisme et du patrimoine La Cour constitutionnelle, composée des présidents J. Spreutels et A. Alen, et des juges J.-P. S(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 136/2014 van 25 september 2014 Extrait de l'arrêt n° 136/2014 du 25 septembre 2014
Rolnummer : 5729 Numéro du rôle : 5729
In zake : de prejudiciële vragen over artikel 111, eerste lid, van het En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 111,
Waalse Wetboek van Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw en Patrimonium, alinéa 1er, du Code wallon de l'aménagement du territoire, de
zoals vervangen bij artikel 48 van het decreet van het Waalse Gewest l'urbanisme et du patrimoine, tel qu'il a été remplacé par l'article
van 18 juli 2002, gesteld door de Raad van State. 48 du décret de la Région wallonne du 18 juillet 2002, posées par le
Conseil d'Etat.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters J. Spreutels en A. Alen, de rechters composée des présidents J. Spreutels et A. Alen, et des juges J.-P.
J.-P. Snappe, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, T. Giet en R. Leysen, Snappe, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, T. Giet et R. Leysen, assistée
bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter J. Spreutels, du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président J. Spreutels,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging I. Objet des questions préjudicielles et procédure
Bij arrest nr. 225.051 van 10 oktober 2013 in zake Erdogan Subay tegen Par arrêt n° 225.051 du 10 octobre 2013 en cause de Erdogan Subay
het Waalse Gewest, tussenkomende partij : de bvba « Atelier CECI », contre la Région wallonne, partie intervenante : la SPRL « Atelier
waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 16 CECI », dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le 16
oktober 2013, heeft de Raad van State de volgende prejudiciële vragen octobre 2013, le Conseil d'Etat a posé les questions préjudicielles
gesteld : suivantes :
« 1. Schendt artikel 111, eerste lid, van het Waalse Wetboek van « 1. L'article 111, alinéa 1er, du Code wallon de l'aménagement du
Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw en Patrimonium, in de redactie die territoire, de l'urbanisme et du patrimoine, dans la rédaction
voortvloeit uit het decreet van het Waalse Gewest van 18 juli 2002, de résultant du décret de la Région wallonne du 18 juillet 2002,
artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre het toestaat af te viole-t-il les articles 10 et 11 de la Constitution en ce qu'il permet
wijken van zowel de voorschriften van de gewestplannen betreffende de de déroger aussi bien aux prescriptions des plans de secteur relatives
gebieden die voor bebouwing zijn bestemd als die welke betrekking aux zones destinées à l'urbanisation et à celles qui portent sur les
hebben op de gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd, terwijl de zones non destinées à l'urbanisation alors que les zones non destinées
gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd - waaronder de
groengebieden - bijdragen tot de landschapsontwikkeling of à l'urbanisation - dont les zones d'espaces verts - contribuent à la
voortvloeien uit een bekommernis om landschappelijk schoon of om formation du paysage ou participent d'un souci d'esthétique paysagère
bescherming van de flora en bijgevolg, wegens het verschil ervan in ou de protection de la flore et appellent, dès lors, en raison de leur
inrichtingsdoelstellingen ten opzichte van de gebieden die voor différence d'objectifs d'aménagement par rapport aux zones destinées à
bebouwing zijn bestemd, een gedifferentieerde behandeling met l'urbanisation, un traitement différencié pour ce qui concerne le
betrekking tot de regeling van de afwijkingen vereisen ? régime des dérogations ?
2. Schendt artikel 111, eerste lid, van het Waalse Wetboek van 2. L'article 111, alinéa 1er, du Code wallon de l'aménagement du
Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw en Patrimonium, in de redactie die territoire, de l'urbanisme et du patrimoine, dans la rédaction
voortvloeit uit het decreet van het Waalse Gewest van 18 juli 2002, de résultant du décret de la Région wallonne du 18 juillet 2002,
artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre het toestaat een méconnaît-il les articles 10 et 11 de la Constitution en ce qu'il
bestaand gebouw te vergroten in afwijking van de voorschriften van de
gewestplannen met betrekking tot zowel de gebieden die voor bebouwing permet d'agrandir un bâtiment existant en dérogation aux prescriptions
zijn bestemd als de gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd, des plans de secteur relatives aussi bien aux zones destinées à
terwijl de laatstgenoemde, volgens de bedoeling van de gewestwetgever, l'urbanisation et aux zones non destinées à l'urbanisation alors que,
onder meer bijdragen tot de landschapsontwikkeling en voortvloeien uit dans l'intention du législateur régional, les secondes contribuent
een bekommernis om landschappelijk schoon of om bescherming van de notamment à la formation du paysage et participent d'un souci
fauna en de flora, in tegenstelling tot de gebieden die voor bebouwing d'esthétique paysagère ou de protection de la faune et de la flore, au
zijn bestemd, terwijl in het bijzonder artikel 111, tweede lid, van contraire des zones destinées à l'urbanisation, alors spécialement que
hetzelfde Wetboek de verbouwings- of vergrotingswerken van bouwwerken l'article 111, alinéa 2, du même Code interdit les travaux de
verbiedt die een uitbreiding ten koste van een natuurgebied, een transformation ou d'agrandissement d'ouvrages qui impliqueraient un
parkgebied of een oppervlakte met een bemerkenswaardig uitzicht zouden empiétement en zone naturelle, en zone de parc ou en périmètre de
inhouden ? ». point de vue remarquable ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1.1. Artikel 111 van het Waalse Wetboek van Ruimtelijke Ordening, B.1.1. L'article 111 du Code wallon de l'aménagement du territoire, de
Stedenbouw en Patrimonium (hierna : WWROSP) bepaalt, in de versie l'urbanisme et du patrimoine (ci-après : CWATUP), dans sa version
ervan die van toepassing is op het hangende geschil voor de verwijzende rechter : applicable au litige pendant devant le juge a quo, dispose :
« Gebouwen die niet beantwoorden aan de bestemming van een gebied. « Des constructions non conformes à la destination d'une zone.
De gebouwen of installaties in de zin van artikel 84, § 1, 1° die Les constructions ou les installations au sens de l'article 84, § 1er,
bestaan op het tijdstip waarop de vergunningsaanvraag is ingediend en 1°, existant au moment de l'introduction de la demande de permis, dont
waarvan de huidige of toekomstige bestemming niet overeenstemt met de l'affectation actuelle ou future ne correspond pas aux prescriptions
voorschriften van het gewestplan kunnen onderworpen worden aan du plan de secteur peuvent faire l'objet de travaux de transformation,
verbouwings-, vergrotings- of heropbouwwerken. d'agrandissement ou de reconstruction.
Wegens economische noden kunnen de gebouwen en installaties in de zin Pour des besoins économiques, les constructions ou les installations
van artikel 84, § 1, 1°, die bestaan op het tijdstip waarop de au sens de l'article 84, § 1er, 1°, existant au moment de
vergunningsaanvraag is ingediend en waarvan de bestemming overeenstemt l'introduction de la demande de permis, dont l'affectation est
met de voorschriften van het gewestplan, onderworpen worden aan conforme aux prescriptions du plan de secteur peuvent faire l'objet de
verbouwings- of vergrotingswerken die een afwijking inhouden van de travaux de transformation ou d'agrandissement impliquant une
bestemming van een aangrenzend gebied, met uitsluiting van de natuur-, dérogation à l'affectation d'une zone contiguë, à l'exclusion des
parkgebieden en de oppervlakten met een bemerkenswaardig uitzicht. zones naturelles, des zones de parcs et des périmètres de point de vue remarquable.
Het gebouw zoals het is verbouwd, vergroot of heropgebouwd moet La construction telle que transformée, agrandie ou reconstruite doit
geïntegreerd worden in de omgeving, al dan niet bebouwd ». s'intégrer au site bâti ou non bâti ».
De prejudiciële vragen hebben betrekking op het eerste lid van die Les questions préjudicielles portent sur l'alinéa 1er de cette
bepaling. disposition.
B.1.2. De artikelen 110 tot 114 van het WWROSP vormen afdeling 2, met B.1.2. Les articles 110 à 114 du CWATUP forment la section 2,
als opschrift « Afwijkingen », die deel uitmaakt van hoofdstuk III (« intitulée « Des dérogations », qui prend place dans le chapitre III («
Vergunningsaanvragen, beslissingen en beroepen ») van titel V (« Des demandes de permis, des décisions et des recours ») du titre V («
Stedenbouwkundige vergunningen en attesten ») van boek I (« Bepalingen Des permis et certificats d'urbanisme ») du livre Ier (« Dispositions
betreffende de organisatie van de ruimtelijke ordening en de organiques de l'aménagement du territoire et de l'urbanisme ») de ce
stedenbouw ») van dat Wetboek. Code.
De artikelen 110 tot 113 bepalen dat afwijkingen, met name van het Les articles 110 à 113 prévoient que des dérogations, notamment au
gewestplan, kunnen worden toegekend bij de afgifte van een plan de secteur, peuvent être accordées lors de la délivrance d'un
stedenbouwkundige vergunning. Artikel 114 preciseert de procedure voor permis d'urbanisme. L'article 114 précise la procédure de demande et
het aanvragen en toekennen van de afwijkingen. In het algemeen kunnen d'octroi des dérogations. De manière générale, les dérogations en
de afwijkingen inzake stedenbouw alleen uitzonderlijkerwijs worden matière d'urbanisme ne peuvent être accordées qu'à titre exceptionnel
toegestaan door de Regering of de gemachtigde ambtenaar. par le gouvernement ou par le fonctionnaire délégué.
B.2. Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat het geschil voor de B.2. Il ressort de la décision de renvoi que le litige devant le juge
verwijzende rechter betrekking heeft op de toekenning van een globale a quo concerne l'octroi d'un permis unique pour la régularisation de
vergunning voor het regulariseren van de uitbreiding van een bestaand l'extension d'un bâtiment existant et l'exploitation d'un atelier
gebouw en de exploitatie van een atelier voor metaalambacht, waarbij d'artisanat métallique, le bâtiment existant de même que son
het bestaande gebouw en de uitbreiding ervan, bestemd voor de extension, affectés à l'exploitation de l'atelier, étant partiellement
exploitatie van het atelier, gedeeltelijk in groengebied zijn gelegen. situés en zone d'espaces verts.
Het Hof beperkt zijn onderzoek tot dat geval. La Cour limite son examen à cette hypothèse.
Ten aanzien van de eerste prejudiciële vraag Quant à la première question préjudicielle
B.3. Aan het Hof wordt een eerste prejudiciële vraag gesteld over de B.3. Dans une première question préjudicielle, la Cour est interrogée
bestaanbaarheid van artikel 111, eerste lid, van het WWROSP met de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in zoverre die bepaling, met sur la compatibilité, avec les articles 10 et 11 de la Constitution,
betrekking tot de mogelijkheden om af te wijken van de voorschriften de l'article 111, alinéa 1er, du CWATUP, en ce que cette disposition
van een gewestplan, geen gedifferentieerde regeling invoert tussen de n'instaure pas de régime différencié, en ce qui concerne les
gebieden die voor bebouwing zijn bestemd en de gebieden die niet voor possibilités de dérogations aux prescriptions d'un plan de secteur,
bebouwing zijn bestemd - waaronder de groengebieden -, terwijl die entre les zones destinées à l'urbanisation et les zones non destinées
à l'urbanisation dont les zones d'espaces verts, alors que ces
laatste bijdragen tot de landschapsontwikkeling of voortvloeien uit dernières contribuent à la formation du paysage ou participent d'un
een bekommernis om landschappelijk schoon of om bescherming van de souci d'esthétique paysagère ou de protection de la flore.
flora. De verzoekende partij voor de verwijzende rechter verwijst onder meer La partie requérante devant le juge a quo se réfère notamment à
naar artikel 1, § 1, tweede lid, van het WWROSP, dat bepaalt : l'article 1er, § 1er, alinéa 2, du CWATUP, qui dispose :
« Het Gewest en de andere overheidsorganen zijn, elk binnen zijn « La Région et les autres autorités publiques, chacune dans le cadre
bevoegdheden en in coördinatie met het Gewest, belast met de de ses compétences et en coordination avec la Région, sont
ruimtelijke ordening van dat grondgebied. Ze voorzien op een duurzame gestionnaires et garants de l'aménagement du territoire. Elles
wijze in de sociale, economische, patrimoniale en milieubehoeften van rencontrent de manière durable les besoins sociaux, économiques,
de gemeenschap door een kwalitatief beheer van de leefomgeving, een patrimoniaux et environnementaux de la collectivité par la gestion
zuinig gebruik van de bodem en zijn rijkdommen en door het behoud en qualitative du cadre de vie, par l'utilisation parcimonieuse du sol et
de ontwikkeling van het cultureel, natuurlijk en landschappelijk de ses ressources et par la conservation et le développement du
patrimonium ». B.4. In de versie ervan die van toepassing is voor de verwijzende patrimoine culturel, naturel et paysager ».
rechter, bepaalde artikel 25 van het WWROSP : « Indeling van het gewestplan in gebieden. Het gewestplan bestaat uit gebieden die voor bebouwing bestemd zijn en uit gebieden die niet voor bebouwing bestemd zijn. De volgende gebieden zijn voor bebouwing bestemd : 1. woongebieden; 2. woongebieden met een landelijk karakter; 3. gebieden voor openbare nutsvoorzieningen en gemeenschapsvoorzieningen; 4. recreatiegebieden; 5. bedrijfsruimten; 6. specifieke bedrijfsruimten; 7. ontginningsgebieden; 8. gebieden waarvan de bestemming nog niet vaststaat; 9. gebieden met een industrieel karakter waarvan de bestemming nog niet vaststaat. De volgende gebieden zijn niet voor bebouwing bestemd : 1. agrarische gebieden; 2. bosgebieden; 3. groengebieden; 4. natuurgebieden; 5. parkgebieden ». B.4. Dans sa version applicable devant le juge a quo, l'article 25 du CWATUP disposait : « De la division du plan de secteur en zones. Le plan de secteur comporte des zones destinées à l'urbanisation et des zones non destinées à l'urbanisation. Les zones suivantes sont destinées à l'urbanisation : l° la zone d'habitat; 2° la zone d'habitat à caractère rural; 3° la zone de services publics et d'équipements communautaires; 4° la zone de loisirs; 5° les zones d'activité économique; 6° les zones d'activité économique spécifique; 7° la zone d'extraction; 8° la zone d'aménagement différé; 9° la zone d'aménagement différé à caractère industriel. Les zones suivantes ne sont pas destinées à l'urbanisation : 1° la zone agricole; 2° la zone forestière; 3° la zone d'espaces verts; 4° la zone naturelle; 5° la zone de parc ».
In de artikelen 26 tot 39 van het WWROSP wordt elk van de in artikel Les articles 26 à 39 du CWATUP définissent chacune des zones visées à
25 van het WWROSP bedoelde gebieden gedefinieerd. l'article 25 du CWATUP.
In artikel 37 van het WWROSP wordt het groengebied als volgt L'article 37 du CWATUP définit comme suit la zone d'espaces verts :
gedefinieerd : « Groengebieden. « De la zone d'espaces verts.
Groengebieden zijn bestemd voor het behoud, de bescherming en het La zone d'espaces verts est destinée au maintien, à la protection et à
la régénération du milieu naturel.
herstel van het leefmilieu. Ze dragen bij tot landschapsbouw of zijn Elle contribue à la formation du paysage ou constitue une transition
de geschikte vegetale schakel tussen gebieden waarvan de bestemmingen végétale adéquate entre des zones dont les destinations sont
onverenigbaar zijn ». incompatibles ».
B.5. Het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie sluit niet uit B.5. Le principe d'égalité et de non-discrimination n'exclut pas
dat een verschil in behandeling tussen bepaalde categorieën van qu'une différence de traitement soit établie entre des catégories de
personen wordt ingesteld, voor zover dat verschil op een objectief personnes, pour autant qu'elle repose sur un critère objectif et
criterium berust en het redelijk verantwoord is. Dat beginsel verzet qu'elle soit raisonnablement justifiée. Ce principe s'oppose, par
er zich overigens tegen dat categorieën van personen, die zich ten ailleurs, à ce que soient traitées de manière identique, sans
aanzien van de aangevochten maatregel in wezenlijk verschillende situaties bevinden, op identieke wijze worden behandeld, zonder dat daarvoor een redelijke verantwoording bestaat. Het bestaan van een dergelijke verantwoording moet worden beoordeeld rekening houdend met het doel en de gevolgen van de betwiste maatregel en met de aard van de ter zake geldende beginselen; het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie is geschonden wanneer vaststaat dat geen redelijk verband van evenredigheid bestaat tussen de aangewende middelen en het beoogde doel. qu'apparaisse une justification raisonnable, des catégories de personnes se trouvant dans des situations qui, au regard de la mesure considérée, sont essentiellement différentes. L'existence d'une telle justification doit s'apprécier en tenant compte du but et des effets de la mesure critiquée ainsi que de la nature des principes en cause; le principe d'égalité et de non-discrimination est violé lorsqu'il est établi qu'il n'existe pas de rapport raisonnable de proportionnalité entre les moyens employés et le but visé. B.6. Il convient tout d'abord de constater que la distinction entre les zones destinées à l'urbanisation et les zones non destinées à
B.6. Allereerst moet worden vastgesteld dat het in artikel 25 van het l'urbanisation visée dans l'article 25 du CWATUP n'est utilisée que
WWROSP bedoelde onderscheid tussen de gebieden die voor bebouwing zijn
bestemd en de gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd, slechts
in een aantal bepalingen van het Wetboek wordt gehanteerd. dans certaines dispositions du Code.
In de parlementaire voorbereiding van het decreet van 27 november Les travaux préparatoires du décret du 27 novembre 1997, qui a inséré
1997, waarbij dat onderscheid in artikel 25 van het WWROSP is cette distinction dans l'article 25 du CWATUP, exposent :
ingevoegd, wordt uiteengezet :
« Dat onderscheid moet in verband worden gebracht met de noodzaak om « Cette distinction est à mettre en rapport avec la nécessité de
elke herziening van het gewestplan aan een milieueffectrapportering te soumettre toute révision du plan de secteur à une étude d'incidences
onderwerpen wanneer het erom gaat nieuwe gebieden op te nemen die voor lorsqu'il s'agit d'inscrire de nouvelles zones vouées à l'urbanisation
bebouwing zijn bestemd, zoals het ontworpen artikel 42 erin voorziet » tel que le prévoit l'article 42 en projet » (Doc. parl., Parlement
(Parl. St., Waals Parlement, 1996-1997, nr. 233/1, p. 9). wallon, 1996-1997, n° 233/1, p. 9).
De minister, die dat onderscheid expliciteerde, heeft verklaard : Explicitant cette distinction, le ministre a déclaré :
« Het wijzigen van agrarisch gebied om er bebouwbaar gebied van te « La modification d'une zone agricole pour en faire une zone
maken, vereist noodzakelijkerwijs een milieueffectrapportering, urbanisable exige nécessairement une étude d'incidences, l'inverse
waarbij het omgekeerde niet het geval is. n'étant pas vrai.
[...] [...]
Op de gronden die niet voor bebouwing als dusdanig zijn bestemd, kan Les terrains qui ne sont pas destinés à la construction en tant que
ze evenwel in bijkomende orde worden toegestaan » (Parl. St., Waals telle, peuvent néanmoins en recevoir à titre accessoire » (Doc. parl.,
Parlement, 1996-1997, nr. 233/222, pp. 121-122). Parlement wallon, 1996-1997, n° 233/222, pp. 121-122).
In de versie ervan die van toepassing is voor de verwijzende rechter, Dans sa version applicable devant le juge a quo, le CWATUP ne se
werd in het WWROSP enkel naar dat onderscheid verwezen in de artikelen
46 (herziening van het gewestplan door de opneming van een nieuw référait à cette distinction que dans ses articles 46 (révision du
plan de secteur par l'inscription d'une nouvelle zone destinée à
bebouwingsgebied), 54 (opmaak en herziening van een gemeentelijk plan l'urbanisation), 54 (élaboration et révision d'un plan communal
van aanleg dat afwijkt van het gewestplan met het oog op de opneming d'aménagement dérogatoire au plan de secteur et tendant à
van een bebouwingsgebied), 84, § 1, 8°, b (vrijstelling van l'inscription d'une zone destinée à l'urbanisation), 84, § 1er, 8°, b
stedenbouwkundige vergunning voor de teelt van kerstbomen in een (dispense de permis d'urbanisme pour la culture de sapins de Noël dans
gebied dat niet voor bebouwing bestemd is), 88, 2°, tweede lid une zone non destinée à l'urbanisation), 88, 2°, alinéa 2 (possibilité
(mogelijkheid om de stedenbouwkundige vergunning voor een beperkte de limiter la durée du permis d'urbanisme s'il est relatif à des actes
duur toe te kennen indien zij betrekking heeft op handelingen en
werken in een gebied dat niet voor bebouwing bestemd is) en 175 ervan et travaux dans une zone non destinée à l'urbanisation) et 175 (droit
(recht van voorkoop). de préemption).
Het onderscheid tussen de gebieden die voor bebouwing zijn bestemd en La distinction entre les zones destinées à l'urbanisation et les zones
de gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd, wordt daarentegen non destinées à l'urbanisation n'est par contre pas utilisée dans les
niet gehanteerd in de artikelen 110 tot 112 van het Wetboek, met articles 110 à 112 du Code, relatifs aux dérogations au plan de
betrekking tot de afwijkingen van het gewestplan door vergunningen. secteur par des permis.
B.7. De in het geding zijnde bepaling beantwoordt aan de zorg van de B.7. La disposition en cause répond au souci du législateur décrétal
decreetgever om, niettegenstaande een regelgeving inzake ruimtelijke d'autoriser, dans certains cas, en dépit d'une réglementation relative
ordening die berust op ruimtelijke plannen en à l'aménagement du territoire fondée sur des plans et des
bestemmingsvoorschriften, in bepaalde gevallen het uitreiken van prescriptions d'affectation du sol, la délivrance de permis
bouwvergunningen in afwijking van die plannen en voorschriften toe te staan. d'urbanisme par dérogation à ces plans et prescriptions.
B.8. Door ervoor te kiezen geen enkel gebied - noch de gebieden die B.8. En choisissant de n'exclure aucune zone - ni les zones non
niet voor bebouwing zijn bestemd, noch, specifieker, de groengebieden destinées à l'urbanisation, ni, plus spécifiquement, les zones
- uit te sluiten van de in de in het geding zijnde bepaling bedoelde d'espaces verts - de la possibilité de dérogation prévue par la
afwijkingsmogelijkheid, heeft de decreetgever een identieke procedure disposition en cause, le législateur décrétal a instauré une procédure
ingevoerd die in alle gebieden van toepassing is, waarbij aan de identique applicable dans toutes les zones, tout en laissant à
bevoegde overheid de zorg wordt overgelaten om de in de in het geding l'autorité compétente le soin d'apprécier les conditions strictes
zijnde bepaling bedoelde strikte voorwaarden te beoordelen ten aanzien
van alle concrete elementen van de aanvraag, rekening houdend met het prévues par la disposition en cause, au regard de l'ensemble des
afwijkende en bijgevolg uitzonderlijke karakter van de maatregel, de éléments concrets de la demande, en tenant compte du caractère
specifieke kenmerken van het betrokken gebied en de doelstellingen dérogatoire, et partant, exceptionnel, de la mesure, des spécificités
vermeld in artikel 1 van het WWROSP. Hoewel de in het geding zijnde de la zone concernée, ainsi que des objectifs énoncés dans l'article 1er
bepaling aan de overheid een belangrijke beoordelingsbevoegdheid laat, du CWATUP. Si la disposition en cause laisse à l'autorité un pouvoir
verplicht zij haar op gelijkwaardige wijze ertoe haar beslissing op d'appréciation important, elle l'oblige de manière équivalente à
dat punt in het bijzonder te motiveren, onder het toezicht van de Raad motiver spécialement sa décision sur ce point, sous le contrôle du
van State. Conseil d'Etat.
Doordat artikel 114 van het WWROSP van toepassing is op artikel 111, L'article 114 du CWATUP étant applicable à l'article 111, alinéa 1er,
eerste lid, is het immers « uitzonderlijkerwijs » dat, overeenkomstig c'est en effet « à titre exceptionnel » que, conformément à cette
die bepaling, afwijkingen kunnen worden toegestaan door de Regering disposition, des dérogations peuvent être délivrées par le
met betrekking tot verbouwings-, vergrotings- of heropbouwwerken Gouvernement concernant des travaux de transformation,
betreffende gebouwen die op het ogenblik van het indienen van de d'agrandissement ou de reconstruction portant sur des constructions
vergunningsaanvraag bestaan, en waarvan de huidige of toekomstige existant au moment de l'introduction de la demande de permis, et dont
bestemming niet overeenstemt met de voorschriften van het gewestplan. l'affectation actuelle ou future ne correspond pas aux prescriptions
du plan de secteur.
B.9. De Raad van State heeft aldus geoordeeld dat de in het geding B.9. Le Conseil d'Etat a ainsi jugé que la mesure en cause, en tant
zijnde maatregel, als afwijkend mechanisme, « in beperkende zin moet que mécanisme dérogatoire, « est d'interprétation restrictive », et
worden uitgelegd » en het voorwerp van een « uiterst beperkte doit faire l'objet d'une « application des plus limitées lorsque la
toepassing [moet uitmaken] wanneer het in het geding zijnde perceel is parcelle litigieuse est classée en une zone où les constructions
ingedeeld in een gebied waar gebouwen zo niet verboden, dan toch wel doivent demeurer, sinon interdites, du moins exceptionnelles » (CE, n°
uitzonderlijk moeten blijven » (RvSt, 12 februari 2004, nr. 128.133; 128.133 du 12 février 2004; CE, n° 170.235 du 19 avril 2007; CE, n°
RvSt, 19 april 2007, nr. 170.235; RvSt, 27 juni 2007, nr. 172.780). 172.780 du 27 juin 2007).
De overheid is bovendien verplicht tot een motivering van de L'autorité est en outre tenue de donner à l'acte une motivation qui
handeling, waaruit, « naast de naleving van de voorwaarden die eigen fasse apparaître « outre le respect des conditions propres au
zijn aan het toegepaste afwijkende mechanisme, de redenen [blijken] om mécanisme dérogatoire appliqué, les raisons de recourir dans l'espèce
in het gegeven geval op het afwijkende mechanisme een beroep te doen » donnée au mécanisme de la dérogation » (CE, n° 161.715 du 7 août 2006;
(RvSt, 7 augustus 2006, nr. 161.175; RvSt, 11 januari 2007, nr. CE, n° 166.575 du 11 janvier 2007; CE, n° 211.202 du 11 février 2011;
166.575; RvSt, 11 februari 2011, nr. 211.202; zie eveneens RvSt, 23 voy. aussi CE, n° 197.278 du 23 octobre 2009).
oktober 2009, nr. 197.278). B.10. De in de in het geding zijnde bepaling bedoelde B.10. La possibilité de dérogation prévue par la disposition en cause
afwijkingsmogelijkheid moet dus in beperkende zin worden uitgelegd en doit donc s'interpréter de manière restrictive et son application doit
de toepassing ervan moet naar behoren worden gemotiveerd door een être dûment motivée par une appréciation individualisée, au regard de
geïndividualiseerde beoordeling, ten aanzien van het specifieke doel van het gebied waarop de aanvraag tot afwijking betrekking heeft. De afwijking van de voorschriften van het gewestplan is des te uitzonderlijker omdat, enerzijds, het belang van verbouwings-, vergrotings- of heropbouwwerken aan een bestaand gebouw dat zelf niet met de voorschriften van het gewestplan overeenstemt en, anderzijds, het belang van de bescherming van de natuur en van het landschap dat wordt nagestreefd met gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd, en meer in het bijzonder met groengebieden, van de voorschriften waarvan gevraagd wordt af te wijken, daarbij tegen elkaar zullen moeten worden afgewogen. Het staat aan de Raad van State te beoordelen of bij de toepassing van la finalité spécifique de la zone concernée par la demande de dérogation. La dérogation aux prescriptions du plan de secteur est d'autant plus exceptionnelle qu'elle doit mettre en balance, d'une part, l'intérêt de travaux de transformation, d'agrandissement ou de reconstruction portant sur un bâtiment existant ne correspondant pas lui-même aux prescriptions du plan de secteur avec, d'autre part, l'intérêt de protection de la nature et du paysage que poursuivent des zones non destinées à l'urbanisation, et plus particulièrement des zones d'espaces verts, aux prescriptions desquelles il est demandé de déroger. C'est au Conseil d'Etat qu'il appartient d'apprécier si l'application
de in het geding zijnde maatregel de in de artikelen 111, eerste en de la mesure en cause respecte les conditions strictes prévues dans
derde lid, en 114 van het WWROSP bedoelde strikte voorwaarden in acht les articles 111, alinéas 1er et 3, et 114 du CWATUP.
worden genomen.
B.11. De in het geding zijnde bepaling is niet zonder redelijke B.11. La disposition en cause n'est pas sans justification
verantwoording. raisonnable.
De eerste prejudiciële vraag dient ontkennend te worden beantwoord. La première question préjudicielle appelle une réponse négative.
Ten aanzien van de tweede prejudiciële vraag Quant à la seconde question préjudicielle
B.12. Aan het Hof wordt een tweede prejudiciële vraag gesteld over de B.12. Dans une seconde question préjudicielle, la Cour est interrogée
bestaanbaarheid van artikel 111, eerste lid, van het WWROSP met de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in zoverre die bepaling toestaat sur la compatibilité, avec les articles 10 et 11 de la Constitution,
een bestaand gebouw te vergroten in afwijking van de voorschriften van de l'article 111, alinéa 1er, du CWATUP, en ce que cette disposition
permet d'agrandir un bâtiment existant en dérogation aux prescriptions
de gewestplannen met betrekking tot zowel de gebieden die voor des plans de secteur relatives aussi bien aux zones destinées à
bebouwing zijn bestemd als de gebieden die niet voor bebouwing zijn l'urbanisation qu'aux zones non destinées à l'urbanisation, alors que
bestemd, terwijl artikel 111, tweede lid, van hetzelfde Wetboek de l'article 111, alinéa 2, du même Code interdit les travaux de
verbouwings- of vergrotingswerken van bouwwerken verbiedt die een transformation ou d'agrandissement d'ouvrages qui impliqueraient un
uitbreiding ten koste van een natuurgebied, een parkgebied of een empiétement en zone naturelle, en zone de parc ou en périmètre de
oppervlakte met een bemerkenswaardig uitzicht zouden inhouden. point de vue remarquable.
B.13.1. Terwijl artikel 111, eerste lid, van het WWROSP het geval B.13.1. Alors que l'article 111, alinéa 1er, du CWATUP vise
beoogt waarin gebouwen of installaties in de zin van artikel 84, § 1, l'hypothèse où des constructions ou installations au sens de l'article
1°, die afwijken van de voorschriften van het gewestplan, het voorwerp 84, § 1er, 1°, dérogeant aux prescriptions du plan de secteur font
uitmaken van verbouwings-, vergrotings- of heropbouwwerken, beoogt l'objet de travaux de transformation, d'agrandissement ou de
artikel 111, tweede lid, van hetzelfde Wetboek het geval waarin reconstruction, l'article 111, alinéa 2, du même Code vise l'hypothèse
gebouwen of installaties in de zin van artikel 84, § 1, 1°, die niet où des constructions ou installations au sens de l'article 84, § 1er,
afwijken van de voorschriften van het gewestplan, wegens economische 1°, ne dérogeant pas aux prescriptions du plan de secteur font, pour
noden het voorwerp uitmaken van verbouwings- of vergrotingswerken die des besoins économiques, l'objet de travaux de transformation ou
een afwijking inhouden van de voorschriften van het gewestplan over d'agrandissement impliquant une dérogation aux prescriptions du plan
een aangrenzend gebied; bij een marginale uitbreiding ten koste van de secteur sur une zone contiguë; en cas d'empiétement marginal sur
een aangrenzend gebied sluit artikel 111, tweede lid, een afwijking une zone contiguë, l'article 111, alinéa 2, exclut une dérogation aux
van de voorschriften van het gewestplan uit voor de natuurgebieden, de prescriptions du plan de secteur pour les zones naturelles, les zones
parkgebieden en de oppervlakten met een bemerkenswaardig uitzicht. de parcs et les périmètres de point de vue remarquable.
B.13.2. In artikel 38 van het WWROSP wordt het natuurgebied als volgt B.13.2. L'article 38 du CWATUP définit comme suit la zone naturelle :
gedefinieerd :
« Natuurgebieden. « De la zone naturelle.
Natuurgebieden zijn bestemd voor het behoud, de bescherming en het La zone naturelle est destinée au maintien, à la protection et à la
herstel van leefmilieus met een hoge biologische waarde of waarin te régénération de milieux naturels de grande valeur biologique ou
beschermen soorten voorkomen, ongeacht of het om land- of om watersoorten gaat. abritant des espèces dont la conservation s'impose, qu'il s'agisse
In natuurgebieden zijn alleen handelingen en werken toegelaten die d'espèces des milieux terrestres ou aquatiques.
noodzakelijk zijn voor de actieve of passieve bescherming van deze Dans cette zone ne sont admis que les actes et travaux nécessaires à
milieus of soorten ». la protection active ou passive de ces milieux ou espèces ».
In artikel 39 van het WWROSP, in de versie ervan die van toepassing is Dans sa version applicable devant le juge a quo, l'article 39 du
voor de verwijzende rechter, werd het parkgebied als volgt gedefinieerd : CWATUP définissait comme suit la zone de parc :
« Parkgebieden. « De la zone de parc.
Parkgebieden zijn bestemd voor groene ruimten die ingericht worden met La zone de parc est destinée aux espaces verts ordonnés dans un souci
het oog op het esthetische. d'esthétique paysagère.
In deze gebieden zijn alleen handelingen en werken toegelaten die N'y sont autorisés que les actes et travaux nécessaires à leur
nodig zijn voor de inrichting, het onderhoud of de verfraaiing ervan. création, leur entretien ou leur embellissement.
In parkgebieden met een oppervlakte van meer dan vijf ha kunnen ook La zone de parc dont la superficie excède cinq hectares peut également
andere handelingen of werken verricht worden, op voorwaarde dat de faire l'objet d'autres actes et travaux, pour autant qu'ils ne mettent
hoofdbestemming van de gebieden ongewijzigd blijft en dat een pas en péril la destination principale de la zone et qu'un plan
gemeentelijk plan van aanleg van toepassing is op de hele oppervlakte. communal d'aménagement couvrant sa totalité soit entré en vigueur. Le
De Regering maakt de lijst op van de handelingen en werken die in een Gouvernement arrête la liste des actes et travaux qui peuvent être
parkgebied toegelaten zijn, alsook het percentage van de oppervlakte réalisés en zone de parc, ainsi que le pourcentage de la superficie de
van het gebied waarop de werken uitgevoerd mogen worden ». la zone qui peut être concerné par ces travaux ».
In de versie ervan die van toepassing is voor de verwijzende rechter, Dans sa version applicable devant le juge a quo, l'article 40 du
bepaalde artikel 40 van het WWROSP, vervangen bij artikel 20 van het CWATUP, remplacé par l'article 20 du décret du 18 juillet 2002,
decreet van 18 juli 2002 : disposait :
« Het plan kan in overdruk gebieden bevatten waarvan de oppervlakte « Le plan peut comporter en surimpression aux zones précitées les
door de Regering wordt bepaald, met name die : périmètres suivants dont le contenu est déterminé par le Gouvernement
1. vanuit een bemerkenswaardige benadering; : 1° de point de vue remarquable;
[...] ». [...] ».
De oppervlakten worden geconcipieerd als zijnde « een aanvulling op de Les périmètres sont conçus comme étant « complémentaire [s] aux
voorschriften van inwerkingstelling van de gewestplannen » (Parl. St., prescriptions de mise en oeuvre des plans de secteur » (Doc. parl.,
Waals Parlement, 1996-1997, nr. 233/1, p. 11) bedoeld in de artikelen Parlement wallon, 1996-1997, n° 233/1, p. 11) visées par les articles
25 tot 39 van het WWROSP. 25 à 39 du CWATUP.
In artikel 452/20 van het WWROSP wordt de « oppervlakte vanuit een L'article 452/20 du CWATUP définit le périmètre de point de vue
bemerkenswaardige benadering » als volgt gedefinieerd : « Oppervlakte vanuit een bemerkenswaardige benadering. Het doel van de oppervlakte vanuit een bemerkenswaardige benadering is het instandhouden van uitzonderlijke uitzichten op een bebouwd of onbebouwd landschap. De handelingen en werkzaamheden waarvoor een vergunning vereist is, kunnen er ofwel verboden zijn, ofwel onderworpen zijn aan voorwaarden om te voorkomen dat het bemerkenswaardige uitzicht in gevaar wordt gebracht ». Die oppervlakte sluit in overdruk aan bij de gebieden van het gewestplan. B.14.1. Wat de in artikel 111, tweede lid, van het WWROSP bedoelde mogelijkheid tot uitbreiding ten koste van een aangrenzend gebied betreft, wordt in de parlementaire voorbereiding met betrekking tot artikel 48 van het decreet van het Waalse Gewest van 18 juli 2002, dat remarquable comme suit : « Du périmètre de point de vue remarquable. Le périmètre de point de vue remarquable vise à maintenir des vues exceptionnelles sur un paysage bâti ou non bâti. Les actes et travaux soumis à permis peuvent y être soit interdits, soit subordonnés à des conditions propres à éviter de mettre en péril la vue remarquable ». Ce périmètre s'inscrit en surimpression aux zones du plan de secteur. B.14.1. En ce qui concerne la possibilité d'empiétement sur une zone contiguë visée à l'article 111, alinéa 2, du CWATUP, les travaux préparatoires relatifs à l'article 48 du décret de la Région wallonne
artikel 111 van het WWROSP heeft vervangen, uiteengezet : du 18 juillet 2002, qui a remplacé l'article 111 du CWATUP, exposent :
« Er worden twee gevallen van afwijking van de voorschriften van de « Deux hypothèses de dérogation aux prescriptions des plans de secteur
gewestplannen toegevoegd. sont ajoutées.
[...] [...]
Het tweede geval betreft de problematiek van de vergroting van La seconde concerne la problématique de l'agrandissement de
gebouwen die in overeenstemming zijn met de gebiedsindeling van het constructions conformes au zonage du plan de secteur mais qui ne
gewestplan, die echter enkel zou kunnen worden uitgevoerd in een pourrait se faire que dans une zone contiguë qui, elle, ne permet pas
aangrenzend gebied waarin dergelijke gebouwen of activiteiten niet d'accueillir ce type de constructions ou d'activités. L'actuel article
zijn toegestaan. Het huidige artikel 111 maakt het onder meer mogelijk 111 permet notamment d'autoriser l'agrandissement d'un bâtiment
de vergroting van een industrieel gebouw dat niet in overeenstemming industriel non conforme à la zone agricole du plan de secteur, mais ne
is met het agrarisch gebied van het gewestplan, toe te staan, maar permet pas l'agrandissement d'un bâtiment sis en zone d'activité
maakt het niet mogelijk een gebouw dat in een bedrijfsruimte is économique mais dont l'extension ne peut être implantée que sur une
gelegen maar waarvan de uitbreiding enkel in een aangrenzend - zone contiguë, agricole par exemple. Ceci crée une certaine
bijvoorbeeld agrarisch - gebied kan worden gevestigd, te vergroten.
Dit brengt een zekere discriminatie tussen beide situaties teweeg. discrimination entre les deux situations.
[...] [...]
C'est la raison pour laquelle il est proposé de permettre l'octroi,
Dat is de reden waarom wordt voorgesteld om de toekenning, onder de dans les conditions notamment de l'actuel second alinéa de l'article
voorwaarden van onder meer het huidige tweede lid van artikel 111 en 111 et de l'article 114, d'un permis autorisant tout ou partie de
van artikel 114, van een vergunning waarbij het geheel of een deel van
de gevraagde uitbreiding in afwijking van de bestemming van het l'extension demandée en dérogation à l'affectation de la zone
aangrenzend gebied wordt toegestaan, mogelijk te maken. Dat afwijkende contiguë. Ce mécanisme dérogatoire ne pourrait en outre être utilisé
mechanisme zou bovendien enkel kunnen worden gebruikt om aan
economische noden te voldoen. Het is met andere woorden uitgesloten que pour satisfaire des besoins économiques. En d'autres termes, il
dat het gebruik van dat mechanisme onaanvaardbare ontsporingen zou est exclu que l'utilisation de ce mécanisme ne provoque des dérapages
veroorzaken ». (Parl. St., Waals Parlement, 2001-2002, nr. 309/1, p. inacceptables » (Doc. parl., Parlement wallon, 2001-2002, n° 309/1, p.
12). 12).
Er wordt gepreciseerd : Il est précisé :
« Bovendien zal dat mechanisme worden uitgesloten wanneer het « En outre, ce mécanisme sera exclu lorsque la zone contiguë est une
aangrenzende gebied een natuurgebied, een parkgebied of een zone naturelle, une zone de parc ou un périmètre de point de vue
oppervlakte met een bemerkenswaardig uitzicht is » (ibid., p. 47). remarquable » (ibid., p. 47).
In het Commissieverslag wordt uitgelegd dat in de nieuwe tekst « het Dans le rapport de la Commission, il est expliqué que le nouveau texte
begrip ' marginale uitbreiding ' wordt voorgesteld en dus de « propose la notion d'empiétement marginal et donc la possibilité
mogelijkheid om een stedenbouwkundige vergunning toe te kennen voor d'accorder un permis d'urbanisme pour une extension qui déborde dans
een uitbreiding die doorloopt in een niet-bebouwbaar aangrenzend une zone contiguë non urbanisable, dérogation accordée exclusivement
gebied, afwijking die uitsluitend om economische redenen wordt pour des raisons économiques » (Doc. parl., Parlement wallon,
toegekend » (Parl. St., Waals Parlement, 2001-2002, nr. 309/170, p. 2001-2002, n° 309/170, p. 13).
13). B.14.2. Met betrekking tot het ontworpen artikel 48 was een amendement B.14.2. En ce qui concerne l'article 48 en projet, un amendement avait
ingediend teneinde artikel 111, tweede lid, te schrappen (Parl. St., été déposé afin de supprimer l'article 111, alinéa 2 (Doc. parl.,
Waals Parlement, 2001-2002, nr. 309/116); er werd geoordeeld dat die Parlement wallon, 2001-2002, n° 309/116); il était considéré que cette
maatregel « bijdraagt tot het verstoren van de gebiedsindeling zoals mesure « contribue à déréguler le zonage tel qu'il est repris au plan
zij in het gewestplan is opgenomen inzake de bescherming van de de secteur en matière de protection des zones agricoles » et qu'il
agrarische gebieden » en dat het « beter [zou zijn] een beoordeling serait « préférable d'introduire une appréciation d'espèce plutôt
per geval in te voeren in plaats van een automatische afwijking die de qu'une dérogation automatique qui ' sape ' le zonage, et ce d'autant
gebiedsindeling ' ondermijnt ', temeer daar die afwijking niet wordt plus que cette dérogation n'est pas balisée » (Doc. parl., Parlement
afgebakend » (Parl. St., Waals Parlement, 2001-2002, nr. 309/170, p. wallon, 2001-2002, n° 309/170, p. 267).
267). Een ander parlementslid beklemtoonde eveneens zijn vrees ten aanzien Un autre parlementaire soulignait également ses craintes par rapport à
van het zuinige gebruik van de bodem en vroeg zich af « of het l'utilisation parcimonieuse du sol et s'interrogeait sur «
opportuun was om de groengebieden en de in artikel 40, 1°, 2° en 5°, l'opportunité d'ajouter parmi l'ensemble des zones exclues les zones
bedoelde oppervlakte aan het geheel van uitgesloten gebieden toe te d'espaces verts et le périmètre visé à l'article 40, 1°, 2° et 5° »
voegen » (ibid., p. 268) : (ibid., p. 268) :
« In feite wordt het groengebied bestempeld als herstelgebied in het gewestplan; er moet dus worden vermeden dat het in gevaar wordt gebracht. Bovendien doet dat gebied vaak dienst als ideaal overgangsgebied tussen twee gebieden die onverenigbaar zijn ten aanzien van het gewestplan. De spreker meent dat de huidige tekst de door de groengebieden vervulde rol in gevaar brengt en de deur openzet voor een reeks burenconflicten. Bovendien meent hij dat het in het collectieve belang is de gebieden met grote risico's uit te sluiten » (ibid.). Ten aanzien van die bekommernissen heeft de minister in herinnering gebracht : « De fait, la zone d'espaces verts est cataloguée comme zone de régénération au plan de secteur; il convient donc d'éviter de mettre celle-ci en péril. De plus, cette zone fait souvent office de zone de transition idéale entre deux zones incompatibles au niveau du plan de secteur. L'intervenant pense que le texte actuel met en péril le rôle tenu par les zones d'espaces verts et ouvre la porte à une série de conflits de voisinage. En outre, il pense qu'il en va de l'intérêt collectif d'exclure les zones à risques majeurs » (ibid.). Face à ces inquiétudes, le ministre a rappelé :
« Artikel 111 valt onder de afdeling van de afwijkingen en wordt dus « [L]'article 111 relève de la section des dérogations et ne s'entend
enkel begrepen bij wijze van uitzondering en op voorwaarde dat een donc qu'à titre exceptionnel et moyennant la réalisation d'une enquête
openbaar onderzoek wordt gevoerd. publique.
Bovendien voorziet het ontwerp erin dat die afwijking uitsluitend De plus, le projet prévoit que cette dérogation ne peut être accordée
wegens economische noden kan worden toegekend en in geen enkel geval qu'exclusivement pour des besoins économiques et ne peut en aucun cas
betrekking kan hebben op natuurgebieden, parkgebieden en oppervlakten concerner des zones naturelles, des zones de parc et des périmètres de
met een bemerkenswaardig uitzicht » (ibid., p. 94). point de vue remarquable » (ibid., p. 94).
De minister heeft eveneens geantwoord : Le ministre a également répondu :
« Het zijn de gegevens van de zaak die zullen bepalen of de « Ce sont les éléments de la cause qui détermineront si les raisons
aangevoerde economische redenen voldoende verantwoord en bewijskrachtig zijn. économiques avancées sont suffisamment justifiées et probantes.
[...] [...]
Bovendien kan een afwijking verschillende keren worden toegekend, voor En outre, une dérogation peut être accordée plusieurs fois, pour
zover het karakter ervan uitzonderlijk blijft. Er moet evenwel voor autant que son caractère reste exceptionnel. Il faut cependant avoir à
ogen worden gehouden dat de uitzondering vooronderstelt dat de l'esprit que l'exception présuppose que la situation ne se produise
situatie zich niet herhaaldelijk voordoet; niets verbiedt evenwel dat pas de manière récurrente; mais rien n'interdit qu'elle soit accordée
zij een- of tweemaal wordt toegekend. Het is een kwestie van une ou deux fois. C'est une question d'appréciation, il n'y a pas de
beoordeling, er is geen antwoord a priori. Het is via een beroep bij réponse a priori. C'est par un recours au Conseil d'Etat que
de Raad van State dat de interpretatie van het concept in ogenschouw zal worden genomen » (ibid., p. 268). l'interprétation du concept sera appréhendée » (ibid., p. 268).
B.15. Bij artikel 111, tweede lid, van het WWROSP wordt geen B.15. L'article 111, alinéa 2, du CWATUP n'instaure pas de régime
gedifferentieerde regeling van mogelijke afwijkingen van het différencié de possibilité de dérogations au plan de secteur selon que
gewestplan ingevoerd naargelang het betrokken gebied al dan niet een la zone concernée est ou non une zone d'espaces verts, mais laisse à
groengebied is, maar wordt het aan de overheid overgelaten om de l'autorité le soin d'apprécier et de motiver in concreto la nécessité
noodzaak van een afwijking van het uitzonderlijke karakter, d'une dérogation au caractère exceptionnel, conformément à l'article
overeenkomstig artikel 114 van het WWROSP, onder het toezicht van de 114 du CWATUP, sous le contrôle du Conseil d'Etat.
Raad van State te beoordelen en in concreto te motiveren.
B.16. Bij artikel 111, tweede lid, van het WWROSP wordt evenmin een B.16. L'article 111, alinéa 2, du CWATUP n'instaure pas davantage un
gedifferentieerde regeling van afwijkingen van het gewestplan régime différencié de dérogations au plan de secteur selon que la zone
ingevoerd naargelang het gebied al dan niet voor bebouwing is bestemd. est ou non destinée à l'urbanisation.
Die bepaling voorziet immers enkel voor de natuurgebieden, de En effet, cette disposition ne prévoit une exclusion du régime de
parkgebieden en de oppervlakten met een bemerkenswaardig uitzicht in l'empiétement marginal que pour les zones naturelles, les zones de
een uitsluiting van de regeling van de marginale uitbreiding. parc et les périmètres de point de vue remarquable.
De voor die maatregel ingevoerde specifieke regeling heeft dus enkel Le régime spécifique instauré pour cette mesure ne concerne donc que
betrekking op bepaalde gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd, certaines zones non destinées à l'urbanisation, ainsi que les
alsook op de oppervlakten met een bemerkenswaardig uitzicht; die périmètres de point de vue remarquable; cette disposition confirme que
bepaling bevestigt dat de decreetgever niet alle gebieden die niet le législateur décrétal n'a pas souhaité exclure du régime dérogatoire
voor bebouwing zijn bestemd, maar enkel een aantal ervan, ten aanzien de l'empiétement marginal l'ensemble des zones non destinées à
van de bijzondere doelstellingen ervan inzake natuurlijk milieu en l'urbanisation, mais uniquement certaines d'entre elles, au regard de
landschapsschoon, van de afwijkende regeling van de marginale leurs finalités particulières en matière de milieu naturel et
uitbreiding heeft willen uitsluiten. d'esthétique paysagère.
B.17. Bij artikel 111, tweede lid, van het WWROSP worden dus noch, op B.17. L'article 111, alinéa 2, du CWATUP ne traite donc distinctement
algemene wijze, de gebieden die niet voor bebouwing zijn bestemd, ni, de manière générale, les zones non destinées à l'urbanisation, ni,
noch, op specifieke wijze, de groengebieden verschillend behandeld ten de manière spécifique, les zones d'espaces verts au regard de la
aanzien van de mogelijkheid van afwijkingen van het gewestplan die possibilité de dérogations au plan de secteur qu'il instaure.
erin wordt ingevoerd. B.18. De tweede prejudiciële vraag dient ontkennend te worden beantwoord. B.18. La seconde question préjudicielle appelle une réponse négative.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 111, eerste lid, van het Waalse Wetboek van Ruimtelijke L'article 111, alinéa 1er, du Code wallon de l'aménagement du
Ordening, Stedenbouw en Patrimonium, zoals vervangen bij artikel 48 territoire, de l'urbanisme et du patrimoine, tel qu'il a été remplacé
van het decreet van het Waalse Gewest van 18 juli 2002, schendt de par l'article 48 du décret de la Région wallonne du 18 juillet 2002,
artikelen 10 en 11 van de Grondwet niet. ne viole pas les articles 10 et 11 de la Constitution.
Aldus gewezen in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig artikel Ainsi rendu en langue française et en langue néerlandaise,
65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
op 25 september 2014. la Cour constitutionnelle, le 25 septembre 2014.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux P.-Y. Dutilleux
De voorzitter, Le président,
J. Spreutels J. Spreutels
^