Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 118/2009 van 16 juli 2009 Rolnummer 4538 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek, zoals vervangen bij artikel 7 van de wet van 21 april 2007 betreffende de verhaalbaarheid van Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de rechter(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 118/2009 van 16 juli 2009 Rolnummer 4538 In zake : de prejudiciële vraag over artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek, zoals vervangen bij artikel 7 van de wet van 21 april 2007 betreffende de verhaalbaarheid van Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de rechter(...) Extrait de l'arrêt n° 118/2009 du 16 juillet 2009 Numéro du rôle : 4538 En cause : la question préjudicielle concernant l'article 1022 du Code judiciaire, tel qu'il a été remplacé par l'article 7 de la loi du 21 avril 2007 relative à la rép La Cour constitutionnelle, composée des présidents M. Melchior et M. Bossuyt, et des juges P. Ma(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 118/2009 van 16 juli 2009 Extrait de l'arrêt n° 118/2009 du 16 juillet 2009
Rolnummer 4538 Numéro du rôle : 4538
In zake : de prejudiciële vraag over artikel 1022 van het Gerechtelijk En cause : la question préjudicielle concernant l'article 1022 du Code
Wetboek, zoals vervangen bij artikel 7 van de wet van 21 april 2007 judiciaire, tel qu'il a été remplacé par l'article 7 de la loi du 21
betreffende de verhaalbaarheid van de erelonen en de kosten verbonden avril 2007 relative à la répétibilité des honoraires et des frais
aan de bijstand van een advocaat, gesteld door de Rechtbank van eerste d'avocat, posée par le Tribunal de première instance de Namur.
aanleg te Namen.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de composée des présidents M. Melchior et M. Bossuyt, et des juges P.
rechters P. Martens, R. Henneuse, E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen, Martens, R. Henneuse, E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe,
J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, J. Spreutels en T. Merckx-Van J.-P. Moerman, E. Derycke, J. Spreutels et T. Merckx-Van Goey,
Goey, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder assistée du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président M.
voorzitterschap van voorzitter M. Melchior, Melchior,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 9 oktober 2008 in zake Caroline Bijvoet tegen het Par jugement du 9 octobre 2008 en cause de Caroline Bijvoet contre la
Waalse Gewest, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is Région wallonne, dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour
ingekomen op 21 oktober 2008, heeft de Rechtbank van eerste aanleg te le 21 octobre 2008, le Tribunal de première instance de Namur a posé
Namen de volgende prejudiciële vraag gesteld : la question préjudicielle suivante :
« Schendt artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek, in die zin « Interprété en ce sens que l'article 1022 du Code judiciaire ne
geïnterpreteerd dat het niet van toepassing is op de procedures voor s'applique pas aux procédures devant le Conseil d'Etat et ne donne pas
de Raad van State en niet van rechtswege recht geeft op minstens de in droit, de plein droit, à au moins l'indemnité moyenne de procédure
die bepaling bedoelde gemiddelde rechtsplegingsvergoeding (volgens de
bij het koninklijk besluit van 21 april 2007 vastgestelde schaal), de prévue par cette disposition (selon le barème fixé par l'A.R. du 21
artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre de in het kader van een avril 2007), cet article viole-t-il les articles 10 et 11 de la
Constitution en ce que la partie qui obtient gain de cause dans le
gerechtelijke procedure in het gelijk gestelde partij automatisch kan cadre d'une procédure judiciaire peut être automatiquement indemnisée
worden vergoed voor de in het kader van die procedure gemaakte kosten, pour les frais exposés dans le cadre de cette procédure alors que la
terwijl de voor de Raad van State in het gelijk gestelde partij die partie qui obtient gain de cause au Conseil d'Etat ne peut obtenir
vergoeding niet kan verkrijgen in het kader van de procedure waarin cette indemnité dans le cadre de la procédure où le litige a été
het geschil is beslecht, maar : tranché mais :
a) een nieuwe procedure dient in te stellen voor de gewone a) doit introduire une nouvelle procédure devant les juridictions
rechtscolleges en bovendien dient aan te tonen dat de cumulatieve judiciaires et, de plus, établir que les conditions cumulatives des
voorwaarden van de artikelen 1382 en volgende van het Burgerlijk articles 1382 et suivants du Code civil sont effectivement réunies
Wetboek daadwerkelijk zijn vervuld om die vergoeding te verkrijgen; afin d'obtenir cette indemnité;
b) in dat geval op basis van de regels van de burgerrechtelijke b) serait susceptible, en ce cas, d'obtenir sur base des règles de la
aansprakelijkheid de terugbetaling zou kunnen verkrijgen van alle responsabilité civile remboursement de l'intégralité des frais de
gemaakte kosten verbonden aan de bijstand van een raadsman en geen
forfaitaire vergoeding zoals in het geval van een gerechtelijke conseil exposés et non une indemnité forfaitaire comme dans le cas
procedure ? ». d'une procédure judiciaire ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
Ten aanzien van de in het geding zijnde bepaling en van de draagwijdte Quant à la disposition en cause et à la portée de la question
van de prejudiciële vraag préjudicielle
B.1. Zoals het is vervangen bij de wet van 21 april 2007 « betreffende B.1. Tel qu'il a été remplacé par la loi du 21 avril 2007 « relative à
de verhaalbaarheid van de erelonen en de kosten verbonden aan de la répétibilité des honoraires et des frais d'avocat », et modifié par
bijstand van een advocaat » en gewijzigd bij de wet van 22 december la loi du 22 décembre 2008 « modifiant le Code judiciaire en ce qui
2008 tot wijziging van het Gerechtelijk Wetboek betreffende de concerne la répétibilité des honoraires et des frais d'avocat »,
verhaalbaarheid van de erelonen en de kosten verbonden aan de bijstand
van een advocaat, bepaalt artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek : l'article 1022 du Code judiciaire dispose :
« De rechtsplegingsvergoeding is een forfaitaire tegemoetkoming in de « L'indemnité de procédure est une intervention forfaitaire dans les
kosten en erelonen van de advocaat van de in het gelijk gestelde partij. frais et honoraires d'avocat de la partie ayant obtenu gain de cause.
Na het advies te hebben ingewonnen van de Orde van Vlaamse Balies en
van de Ordre des barreaux francophones et germanophone, stelt de Après avoir pris l'avis de l'Ordre des barreaux francophones et
Koning, bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad de
basis-, minimum en maximumbedragen vast van de germanophone et de l'Orde van Vlaamse Balies, le Roi établit par
rechtsplegingsvergoeding, onder meer in functie van de aard van de arrêté délibéré en Conseil des ministres, les montants de base, minima
zaak en van de belangrijkheid van het geschil. et maxima de l'indemnité de procédure, en fonction notamment de la
Op verzoek van een van de partijen, dat in voorkomend geval wordt nature de l'affaire et de l'importance du litige.
gedaan na ondervraging door de rechter, kan deze bij een met A la demande d'une des parties, éventuellement formulée sur
bijzondere redenen omklede beslissing ofwel de vergoeding verminderen, interpellation par le juge, celui-ci peut, par décision spécialement
ofwel die verhogen, zonder de door de Koning bepaalde maximum- en motivée, soit réduire l'indemnité soit l'augmenter, sans pour autant
minimumbedragen te overschrijden. Bij zijn beoordeling houdt de dépasser les montants maxima et minima prévus par le Roi. Dans son
rechter rekening met : appréciation, le juge tient compte :
- de financiële draagkracht van de verliezende partij, om het bedrag - de la capacité financière de la partie succombante, pour diminuer le
van de vergoeding te verminderen; montant de l'indemnité;
- de complexiteit van de zaak; - de la complexité de l'affaire;
- de contractueel bepaalde vergoedingen voor de in het gelijk gestelde - des indemnités contractuelles convenues pour la partie qui obtient
partij; gain de cause;
- het kennelijk onredelijk karakter van de situatie. - du caractère manifestement déraisonnable de la situation.
Indien de in het ongelijk gestelde partij van de tweedelijns Si la partie succombante bénéficie de l'aide juridique de deuxième
juridische bijstand geniet, wordt de rechtsplegingsvergoeding vastgelegd op het door de Koning vastgestelde minimum, tenzij in geval van een kennelijk onredelijke situatie. De rechter motiveert in het bijzonder zijn beslissing op dat punt. Wanneer meerdere partijen de rechtsplegingsvergoeding ten laste van dezelfde in het ongelijk gestelde partij genieten, bedraagt het bedrag ervan maximum het dubbel van de maximale rechtsplegingsvergoeding waarop de begunstigde die gerechtigd is om de hoogste vergoeding te eisen aanspraak kan maken. Ze wordt door de rechter tussen de partijen verdeeld. Geen partij kan boven het bedrag van de rechtsplegingsvergoeding worden aangesproken tot betaling van een vergoeding voor de ligne, l'indemnité de procédure est fixée au minimum établi par le Roi, sauf en cas de situation manifestement déraisonnable. Le juge motive spécialement sa décision sur ce point. Lorsque plusieurs parties bénéficient de l'indemnité de procédure à charge d'une même partie succombante, son montant est au maximum le double de l'indemnité de procédure maximale à laquelle peut prétendre le bénéficiaire qui est fondé à réclamer l'indemnité la plus élevée. Elle est répartie entre les parties par le juge. Aucune partie ne peut être tenue au paiement d'une indemnité pour l'intervention de l'avocat d'une autre partie au-delà du montant de
tussenkomst van de advocaat van een andere partij ». l'indemnité de procédure ».
Krachtens artikel 1018 van het Gerechtelijk Wetboek is de En vertu de l'article 1018 du Code judiciaire, l'indemnité de
rechtsplegingsvergoeding opgenomen in de kosten. procédure est comprise dans les dépens.
B.2.1. De voormelde wet van 21 april 2007 is in essentie het resultaat B.2.1. La loi du 21 avril 2007 précitée est, pour l'essentiel, issue
van een amendement van de Regering op een van de wetsvoorstellen d'un amendement du Gouvernement à l'une des propositions de loi
betreffende de verhaalbaarheid van de erelonen en de kosten van relatives à la répétibilité des honoraires et des frais d'avocat
advocaten ingediend in de Senaat. Uit de verantwoording van dat déposées au Sénat. Il ressort de la justification de cet amendement
amendement blijkt dat het « essentieel [...] de oplossing [betreft] qu'il « s'agit pour l'essentiel de la solution proposée par les Ordres
die voorgesteld werd door de Orden van advocaten, die het voorwerp was d'avocats, laquelle a fait l'objet d'un avis favorable du Conseil
van een gunstig advies van de Hoge Raad voor de Justitie ». De Supérieur de la Justice ». Le législateur a ancré la répétibilité «
wetgever heeft de verhaalbaarheid verankerd « in het procesrecht, in dans le droit de la procédure, en l'occurrence par le biais des
onderhavig geval via de rechtsplegingsvergoedingen, namelijk de indemnités de procédure, c'est-à-dire des montants forfaitaires
forfaitaire bedragen die vastgelegd zijn door de Koning, onder meer in déterminés par le Roi notamment en fonction de la nature ou de
functie van de aard of de belangrijkheid van het geschil » (Parl. St., l'importance du litige » (Doc. parl., Sénat, 2006-2007, n° 3-1686/4,
Senaat, 2006-2007, nr. 3-1686/4, p. 4). p. 4).
B.2.2. In de parlementaire voorbereiding wordt aangegeven dat de B.2.2. Les travaux préparatoires indiquent que le législateur a estimé
wetgever het noodzakelijk heeft geacht in die aangelegenheid op te nécessaire d'intervenir dans cette matière à la suite de l'arrêt rendu
treden naar aanleiding van het arrest van het Hof van Cassatie van 2
september 2004 (Arr. Cass., 2004, p. 1217) waardoor de kwestie van de par la Cour de cassation le 2 septembre 2004 (Pas., 2004, p. 1217),
verhaalbaarheid « acuut » werd door te erkennen dat de erelonen van de lequel a posé la question de la répétibilité de manière « aiguë » en
advocaten deel kunnen uitmaken van de vergoedbare schade in het kader admettant que les honoraires des avocats peuvent faire partie du
van de contractuele aansprakelijkheid (Parl. St., Senaat, 2006-2007, dommage indemnisable dans le cadre de la responsabilité contractuelle
nr. 3-1686/5, p. 30; Parl. St., Kamer, 2006-2007, DOC 51-2891/002, p. (Doc. parl., Sénat, 2006-2007, n° 3-1686/5, p. 30; Doc. parl.,
3). De wetgever heeft vastgesteld dat sinds dat arrest grote Chambre, 2006-2007, DOC 51-2891/002, p. 3). Le législateur a constaté
rechtsonzekerheid heerste en dat daaraan « zo snel mogelijk » een qu'une grande insécurité juridique régnait depuis cet arrêt et qu'il
einde diende te worden gemaakt (Parl. St., Senaat, 2006-2007, nr. fallait y mettre fin « au plus vite » (Doc. parl., Sénat, 2006-2007,
3-1686/5, p. 14) : n° 3-1686/5, p. 14) :
« De rechtspraak is heel uiteenlopend en gaat van de soms eenvoudige « La jurisprudence est très disparate, allant du rejet parfois pur et
verwerping van het beginsel tot de toekenning van hoge bedragen zonder simple du principe, à l'octroi de montants élevés sans motivation
speciale motivering. Bovendien heeft dat arrest vaak tot gevolg dat particulière. De plus, cet arrêt a souvent pour conséquence de créer
het tot een proces binnen het proces komt, zowel over het beginsel van un procès dans le procès, tant à propos du principe même de la
de verhaalbaarheid zelf in een of ander geval, als over het bedrag dat répétibilité dans tel ou tel cas d'espèce, que sur le montant qui peut
hiervoor kan worden toegekend. Op die manier heeft men gezien dat een être octroyé à ce titre. C'est ainsi que l'on a vu des montants
partij forfaitaire bedragen toegewezen kreeg, terwijl in andere forfaitaires alloués à une partie, tandis que dans d'autres cas, les
gevallen de gedetailleerde kostenstaten en erelonen van de raadslieden états de frais et honoraires détaillés des conseils sont versés aux
in de debatten werden gebracht, wat fundamentele principiële vragen débats, ce qui pose des questions de principe fondamentales en ce qui
doet rijzen over het beroepsgeheim » (ibid., p. 13). concerne le secret professionnel » (ibid., p. 13).
In het advies dat hij over de daaromtrent neergelegde wetsvoorstellen Dans l'avis qu'il a rendu au sujet des propositions de loi qui ont été
heeft uitgebracht, is ook de Hoge Raad voor de Justitie van oordeel déposées à ce sujet, le Conseil supérieur de la justice a lui aussi
dat « de verhaalbaarheid dringend wettelijk moet geregeld worden » estimé que « la répétibilité [devait] être réglée d'urgence par une
(advies goedgekeurd door de algemene vergadering op 25 januari 2006, loi » (avis approuvé par l'assemblée générale le 25 janvier 2006, Doc.
Parl. St., Senaat, 2005-2006, nr. 3-51/4, p. 4). parl., Sénat, 2005-2006, n° 3-51/4, p. 4).
B.2.3. Sommige rechtscolleges hebben, nadat zij met de rechtspraak van B.2.3. Certaines juridictions, confrontées à la jurisprudence de la
het Hof van Cassatie werden geconfronteerd, prejudiciële vragen Cour de cassation, ont adressé des questions préjudicielles à la Cour,
gesteld aan het Grondwettelijk Hof, dat in zijn arrest nr. 57/2006 van qui a dit pour droit, dans son arrêt n° 57/2006 du 19 avril 2006, que
19 april 2006 voor recht heeft gezegd dat « de ontstentenis van « l'absence de dispositions législatives permettant de mettre les
wettelijke bepalingen die toelaten het honorarium en de kosten van een honoraires et frais d'avocat à charge de la partie demanderesse dans
advocaat ten laste te leggen van de eisende partij of van de une action en responsabilité civile ou de la partie civile qui
burgerlijke partij, die in het ongelijk worden gesteld bij een
burgerlijke aansprakelijkheidsvordering, [...] de artikelen 10 en 11 succombent viole les articles 10 et 11 de la Constitution, combinés
van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 6 van het Europees avec l'article 6 de la Convention européenne des droits de l'homme »,
Verdrag voor de Rechten van de Mens [schendt] », waarbij het heeft
gepreciseerd dat « om een einde te maken aan die discriminatie, [...] tout en précisant que « pour mettre fin à cette discrimination, il
het aan de wetgever [staat] te oordelen op welke wijze en in welke appartient au législateur d'apprécier de quelle manière et dans quelle
mate de verhaalbaarheid van het honorarium en van de kosten van een mesure la répétibilité des honoraires et frais d'avocat doit être
advocaat dient te worden georganiseerd ». organisée ».
B.3.1. Aan het Hof wordt de vraag gesteld of de in het geding zijnde B.3.1. La Cour est interrogée sur l'éventuelle discrimination contenue
bepaling discriminerend is, indien zij zou worden geïnterpreteerd als dans la disposition en cause si celle-ci devait être interprétée comme
zijnde niet van toepassing op de procedures voor de Raad van State, ne s'appliquant pas aux procédures devant le Conseil d'Etat, ce qui
wat aan de voor dat rechtscollege in het gelijk gestelde partij de imposerait à la partie ayant obtenu gain de cause devant cette
verplichting zou opleggen een nieuwe procedure voor de burgerlijke juridiction d'introduire une nouvelle procédure devant le juge civil
rechter in te stellen teneinde, op grond van de artikelen 1382 en afin d'obtenir, sur la base des articles 1382 et suivants du Code
volgende van het Burgerlijk Wetboek, de terugbetaling van de kosten en
de erelonen van haar advocaat te verkrijgen. civil, le remboursement de ses frais et honoraires d'avocat.
B.3.2. Die interpretatie, die berust op een gecombineerde lezing van B.3.2. Cette interprétation, qui repose sur une lecture combinée de
artikel 2 van het Gerechtelijk Wetboek, van artikel 30, §§ 5 tot 9, l'article 2 du Code judiciaire, de l'article 30, §§ 5 à 9, des lois
van de gecoördineerde wetten op de Raad van State en van artikel 66 coordonnées sur le Conseil d'Etat et de l'article 66 de l'arrêté du
van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 « tot regeling van Régent du 23 août 1948 « déterminant la procédure devant la section du
de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State », wordt bevestigd door de rechtspraak van de Raad van State contentieux administratif du Conseil d'Etat », est confortée par la
(RvSt, 4 maart 2008, nr. 180.510; RvSt, 22 mei 2008, nr. 183.222; jurisprudence du Conseil d'Etat (CE, 4 mars 2008, n° 180.510; CE, 22
RvSt, 15 juli 2008, nr. 185.410). mai 2008, n° 183.222; CE, 15 juillet 2008, n° 185.410).
Ten aanzien van de ontvankelijkheid van de vraag Quant à la recevabilité de la question
B.4.1. De Waalse Regering betwist de interpretatie van de verwijzende B.4.1. Le Gouvernement wallon conteste l'interprétation du juge a quo
rechter volgens welke de procedure voor de Raad van State te dezen een selon laquelle la procédure mue devant le Conseil d'Etat a eu, en
weerslag heeft gehad op de subjectieve rechten van de eisende partij voor de verwijzende rechter. Volgens de Waalse Regering zou zij immers in geen enkel van haar subjectieve rechten zijn geschaad. B.4.2. Het staat in de regel aan de verwijzende rechter om de bepalingen te interpreteren die hij toepast en die toe te passen op de concrete feiten die hem zijn voorgelegd. Het staat niet aan de partijen om voor het Hof de motieven te betwisten van de beslissingen waarmee dat laatste wordt ondervraagd. Ten gronde B.5. Met de aanneming van de in het geding zijnde bepaling heeft de wetgever een einde willen stellen aan de uiteenlopende rechtspraak die is gebleken na het voormelde arrest van het Hof van Cassatie van 2 september 2004. Met de beslissing om het beginsel van de verhaalbaarheid van de kosten en de erelonen verbonden aan de bijstand van een advocaat te verankeren in het procesrecht, veeleer dan in het aansprakelijkheidsrecht, heeft hij rekening gehouden met het voormelde arrest nr. 57/2006 van het Hof. B.6. Tijdens de parlementaire voorbereiding van de in het geding zijnde bepaling werd herhaaldelijk het voornemen van de wetgever vermeld om een wetgeving aan te nemen met betrekking tot de l'espèce, une incidence sur les droits subjectifs de la partie demanderesse devant le juge a quo. Selon le Gouvernement wallon, en effet, aucun de ses droits subjectifs n'aurait été lésé. B.4.2. C'est au juge a quo qu'il appartient, en règle, d'interpréter les dispositions qu'il applique et d'en faire application aux faits concrets dont il est saisi. Il n'appartient pas aux parties de contester, devant la Cour, les motifs des décisions par lesquelles celle-ci est interrogée. Quant au fond B.5. En adoptant la disposition en cause, le législateur a entendu mettre fin aux jurisprudences divergentes apparues après l'arrêt précité de la Cour de cassation du 2 septembre 2004 et, en décidant d'ancrer le principe de la répétibilité des frais et honoraires d'avocat dans le droit procédural plutôt que dans le droit de la responsabilité, il a tenu compte de l'arrêt précité de la Cour n° 57/2006. B.6. Au cours des travaux préparatoires de la disposition en cause, il a été fait état, à plusieurs reprises, de l'intention du législateur
verhaalbaarheid van de kosten en de erelonen van een advocaat voor de d'adopter une législation relative à la répétibilité des frais et
Raad van State (Parl. St., Senaat, 2006-2007, nr. 3-1686/1, p. 3; honoraires d'avocat devant le Conseil d'Etat (Doc. parl., Sénat,
ibid., nr. 3-1686/5, pp. 26 en 30). De afdeling wetgeving van de Raad 2006-2007, n° 3-1686/1, p. 3; ibid., n° 3-1686/5, pp. 26 et 30). La
section de législation du Conseil d'Etat avait relevé qu'il
van State had opgemerkt dat, in het licht van de artikelen 10 en 11 conviendrait de justifier, au regard des articles 10 et 11 de la
van de Grondwet, zou moeten worden verantwoord waarom de Constitution, pour quelle raison la répétibilité ne serait pas
verhaalbaarheid niet zou gelden voor met name de Raad van State (Parl. applicable notamment devant le Conseil d'Etat (Doc. parl., Sénat,
St., Senaat, 2006-2007, nr. 3-1686/3, p. 2). Er werd geantwoord dat 2006-2007, n° 3-1686/3, p. 2). Il avait été répondu que cette
die uitbreiding enkel kon voortvloeien uit andere wetten waarvan de extension ne pourrait provenir que d'autres lois dont l'élaboration ne
totstandkoming het lopende wetgevend proces niet mocht vertragen pouvait ralentir le processus législatif en cours (Doc. parl., Sénat,
(Parl. St., Senaat, 2006-2007, nr. 3-1686/5, p. 26). 2006-2007, n° 3-1685/5, p. 26).
B.7. Wanneer de wetgever een maatregel neemt om een bestaand verschil B.7. Lorsque le législateur adopte une mesure destinée à réduire une
in behandeling te verminderen, kan hem niet worden verweten dat hij différence de traitement existante, il ne saurait lui être reproché de
geen algemene maatregel vaststelt die op iedere vergelijkbare situatie ne pas établir une mesure générale applicable à toute situation
van toepassing is. comparable.
B.8. De ontstentenis van een regeling ter zake heeft overigens geen B.8. Par ailleurs, l'absence de réglementation en la matière n'a pas
onevenredige gevolgen. De persoon die in het gelijk werd gesteld voor d'effets disproportionnés. La personne qui a obtenu gain de cause
de Raad van State, kan, zoals wordt aangetoond in het vonnis waarbij devant le Conseil d'Etat peut, ainsi que l'illustre le jugement qui
aan het Hof een vraag wordt gesteld, de zaak aanhangig maken bij de interroge la Cour, saisir le juge judiciaire sur la base de l'article
justitiële rechter op grond van artikel 1382 van het Burgerlijk 1382 du Code civil, plaider que l'illégalité qu'il a fait censurer par
Wetboek, voorhouden dat de onwettigheid die hij door de Raad van State le Conseil d'Etat constitue une faute et faire valoir que son dommage
heeft laten afkeuren, een fout inhoudt en dat zijn nadeel onder meer consiste notamment à avoir dû faire appel à un avocat, ce que le juge
erin bestaat dat hij een beroep heeft moeten doen op een advocaat, wat
de verwijzende rechter te dezen heeft aangenomen. a quo a admis en l'espèce.
B.9. Artikel 2 van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt : B.9. L'article 2 du Code judiciaire dispose :
« De in dit wetboek gestelde regels zijn van toepassing op alle « Les règles énoncées dans le présent Code s'appliquent à toutes les
rechtsplegingen, behoudens wanneer deze geregeld worden door niet procédures, sauf lorsque celles-ci sont régies par des dispositions
uitdrukkelijk opgeheven wetsbepalingen of door rechtsbeginselen, légales non expressément abrogées ou par des principes de droit dont
waarvan de toepassing niet verenigbaar is met de toepassing van de l'application n'est pas compatible avec celle des dispositions dudit
bepalingen van dit wetboek ». Code ».
B.10. De Raad van State vermocht, in de in B.3.2 vermelde arresten te B.10. Le Conseil d'Etat a pu, dans les arrêts mentionnés en B.3.2,
oordelen dat, ondanks de regel vervat in artikel 2 van het juger que, malgré la règle inscrite à l'article 2 du Code judiciaire,
Gerechtelijk Wetboek, artikel 1022 van hetzelfde Wetboek niet op de l'article 1022 du même Code ne lui était pas applicable. Il a pu
Raad van State van toepassing was. Hij vermocht in dat verband te considérer, à cet égard, que, devant lui, la question des dépens fait
oordelen dat voor de Raad van State de kwestie van de kosten het l'objet des dispositions légales citées en B.3.2, ce qui exclut qu'il
voorwerp uitmaakt van de in B.3.2 vermelde wettelijke bepalingen, wat applique les dispositions du Code judiciaire ayant un objet similaire.
uitsluit dat de bepalingen van het Gerechtelijk Wetboek met een B.11. En revanche, lorsque la demande est portée devant une
soortgelijk voorwerp worden toegepast.
B.11. Wanneer de eis daarentegen wordt ingeleid voor een rechtscollege juridiction de l'ordre judiciaire et qu'elle est fondée sur l'article
van de rechterlijke orde en is gebaseerd op artikel 1382 van het 1382 du Code civil, cette juridiction doit tenir compte de ce que le
Burgerlijk Wetboek, moet dit rechtscollege rekening houden met het
feit dat de wetgever zijn wil heeft uitgedrukt om ter zake af te législateur a exprimé sa volonté de déroger en cette matière au
wijken van het beginsel van de volledige schadevergoeding, dat hij principe de la réparation intégrale, qu'il a opté pour une
heeft geopteerd voor een forfaitaire schadeloosstelling en dat hij die indemnisation forfaitaire et qu'il a inscrit cette règle à l'article
regel heeft ingeschreven in artikel 1022, zesde lid, van het
Gerechtelijk Wetboek, dat bepaalt : 1022, alinéa 6, du Code judiciaire, qui dispose :
« Geen partij kan boven het bedrag van de rechtsplegingsvergoeding « Aucune partie ne peut être tenue au paiement d'une indemnité pour
worden aangesproken tot betaling van een vergoeding voor de l'intervention de l'avocat d'une autre partie au-delà du montant de
tussenkomst van de advocaat van een andere partij ». l'indemnité de procédure ».
De verwijzende rechter zou de toepassing van die bepaling niet kunnen Le juge a quo ne pourrait écarter l'application de cette disposition
weren zonder een onverantwoord verschil in behandeling in het leven te sans créer une différence de traitement injustifiée entre une partie
roepen ten aanzien van een partij die in het gelijk wordt gesteld in qui obtient gain de cause contre une autorité administrative selon
een geschil met een administratieve overheid naargelang zij heeft qu'elle a opté pour un recours en annulation devant le Conseil d'Etat
geopteerd voor een beroep tot nietigverklaring voor de Raad van State ou pour une action devant une juridiction de l'ordre judiciaire.
of voor een vordering voor een justitiële rechter.
B.12. Uit wat voorafgaat vloeit voort dat het in de prejudiciële vraag B.12. Il découle de ce qui précède que la différence de traitement
aangeklaagde verschil in behandeling niet onbestaanbaar is met de dénoncée par la question préjudicielle n'est pas incompatible avec les
artikelen 10 en 11 van de Grondwet. Het betreft immers een situatie articles 10 et 11 de la Constitution. En effet, elle concerne une
waaromtrent het de wetgever niet kan worden verweten dat hij ze niet situation au sujet de laquelle il ne peut être reproché au législateur
tezelfdertijd heeft geregeld als de aanneming van de wet van 21 april de ne pas l'avoir réglée en même temps qu'il adoptait la loi du 21
2007, aangezien, door de gecombineerde toepassing, voor de justitiële avril 2007, dès lors que, par l'application combinée, devant le juge
rechter, van de artikelen 1382 van het Burgerlijk Wetboek en 1022 van judiciaire, des articles 1382 du Code civil et 1022 du Code
het Gerechtelijk Wetboek, dat verschil in behandeling gevolgen heeft judiciaire, cette différence de traitement a des effets qui ne peuvent
die niet als onevenredig kunnen worden beschouwd. être considérés comme disproportionnés.
B.13. De prejudiciële vraag dient ontkennend te worden beantwoord. B.13. La question préjudicielle appelle une réponse négative.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Rekening houdend met hetgeen is vermeld in B.12, schendt artikel 1022 Compte tenu de ce qui est mentionné en B.12, l'article 1022 du Code
van het Gerechtelijk Wetboek de artikelen 10 en 11 van de Grondwet judiciaire ne viole pas les articles 10 et 11 de la Constitution.
niet. Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue française et en langue néerlandaise,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, op de openbare conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989, à
terechtzitting van 16 juli 2009. l'audience publique du 16 juillet 2009.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, Le président,
M. Melchior. M. Melchior.
^