Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 183/2004 van 16 november 2004 Rolnummer 2838 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 358, § 1, eerste en tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Jeugdrechtbank te Dinant. Het Ar samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters R. Henneuse, L. Lavrysen, J.(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 183/2004 van 16 november 2004 Rolnummer 2838 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 358, § 1, eerste en tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Jeugdrechtbank te Dinant. Het Ar samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters R. Henneuse, L. Lavrysen, J.(...) Extrait de l'arrêt n° 183/2004 du 16 novembre 2004 Numéro du rôle : 2838 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 358, § 1 er , alinéas 1 er et 2, du Code civil, posée par le Tribunal de la jeuness La Cour d'arbitrage, composée des présidents M. Melchior et A. Arts, et des juges R. Henneuse, L(...)
ARBITRAGEHOF COUR D'ARBITRAGE
Uittreksel uit arrest nr. 183/2004 van 16 november 2004 Extrait de l'arrêt n° 183/2004 du 16 novembre 2004
Rolnummer 2838 Numéro du rôle : 2838
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 358, § 1, eerste En cause : la question préjudicielle relative à l'article 358, § 1er,
en tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de alinéas 1er et 2, du Code civil, posée par le Tribunal de la jeunesse
Jeugdrechtbank te Dinant. de Dinant.
Het Arbitragehof, La Cour d'arbitrage,
samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en A. Arts, en de rechters composée des présidents M. Melchior et A. Arts, et des juges R.
R. Henneuse, L. Lavrysen, J.-P. Snappe, E. Derycke en J. Spreutels, Henneuse, L. Lavrysen, J.-P. Snappe, E. Derycke et J. Spreutels,
bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van assistée du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président M.
voorzitter M. Melchior, Melchior,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 17 november 2003 in zake L. Pierre, waarvan de Par jugement du 17 novembre 2003 en cause de L. Pierre, dont
expeditie ter griffie van het Arbitragehof is ingekomen op 19 november l'expédition est parvenue au greffe de la Cour d'arbitrage le 19
2003, heeft de Jeugdrechtbank te Dinant de volgende prejudiciële vraag novembre 2003, le Tribunal de la jeunesse de Dinant a posé la question
gesteld : préjudicielle suivante :
« Schendt artikel 358, § 1, eerste en tweede lid, van het Burgerlijk « L'article 358, § 1er, 1er et 2ème alinéas, du Code civil, en ne
Wetboek, dat de minderjarige geadopteerde niet toestaat zonder meer permettant pas à l'adopté mineur de conserver purement et simplement
zijn oorspronkelijke naam te behouden, de artikelen 10 en 11 van de son nom patronymique d'origine, viole-t-il les articles 10 et 11 de la
Grondwet doordat het een op de leeftijd gebaseerd verschil in Constitution en ce qu'il crée une différence de traitement fondée sur
behandeling teweegbrengt tussen, enerzijds, die minderjarige l'âge entre, d'une part, ces adoptés mineurs et, d'autre part, les
geadopteerden en, anderzijds, de meerderjarige geadopteerden die, adoptés majeurs qui, en vertu de l'article 358, § 2bis, alinéa 1er, du
krachtens artikel 358, § 2bis, eerste lid, van hetzelfde Wetboek, même code, peuvent eux conserver purement et simplement leur nom
zonder meer hun oorspronkelijke naam mogen behouden ? » patronymique d'origine ? »
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. Artikel 358 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt : B.1. L'article 358 du Code civil dispose :
« § 1. Door de adoptie verkrijgt de geadopteerde, in plaats van zijn « § 1er. L'adoption confère à l'adopté en le substituant au sien le
naam, die van de adoptant of, in geval van gelijktijdige adoptie door nom de l'adoptant ou en cas d'adoption simultanée par deux époux,
twee echtgenoten, die van de man. celui du mari.
Partijen kunnen evenwel overeenkomen dat de geadopteerde zijn naam zal Les parties peuvent toutefois convenir que l'adopté conservera son nom
behouden, gevolgd door die van de adoptant of van de adopterende man. en le faisant suivre du nom de l'adoptant ou du mari adoptant.
Indien de geadopteerde en de adoptant of de adopterende man dezelfde Si l'adopté et l'adoptant ou le mari adoptant ont le même nom, aucune
naam hebben, blijft de naam van de geadopteerde onveranderd. modification n'est apportée au nom de l'adopté.
§ 2. In geval van adoptie, door de man, van het adoptief kind van zijn § 2. En cas d'adoption par le mari, de l'enfant adoptif de son épouse,
echtgenote, of in geval van een nieuwe adoptie als bepaald in artikel
346, tweede lid, komt de naam van de nieuwe adoptant of van de ou de l'adoption nouvelle prévue à l'alinéa 2 de l'article 346, le nom
adopterende man in de plaats van die van de geadopteerde, ongeacht of du nouvel adoptant ou du mari adoptant est substitué à celui de
diens naam bij de vorige adoptie behouden of veranderd werd. l'adopté, que celui-ci ait conservé ou modifié son nom lors de la
Indien bij de vorige adoptie de naam van de geadopteerde is vervangen précédente adoption.
door die van de adoptant, kunnen partijen overeenkomen dat de nieuwe Si lors de celle-ci le nom de l'adoptant a remplacé celui de l'adopté,
naam van de geadopteerde samengesteld zal zijn uit de naam die hij les parties peuvent convenir que le nom de ce dernier sera composé du
gekregen heeft bij de vorige adoptie, gevolgd door die van de nieuwe nom qu'il tient de cette précédente adoption suivi de celui du nouvel
adoptant of van de adopterende man. adoptant ou du mari adoptant.
Wanneer bij de vorige adoptie de naam van de vorige adoptant is Lorsque, lors de la précédente adoption, le nom du précédent adoptant
toegevoegd aan de naam van de geadopteerde, kunnen partijen a été ajouté à celui de l'adopté, les parties peuvent convenir que le
overeenkomen dat de naam van de adoptant samengesteld zal zijn uit : nom de ce dernier sera composé :
- hetzij de oorspronkelijke naam van de geadopteerde gevolgd door de - soit du nom d'origine de l'adopté suivi du nom du nouvel adoptant ou
naam van de nieuwe adoptant of van de adopterende man; du mari adoptant;
- hetzij de naam van de vorige adoptant, gevolgd door die van de - soit du nom du précédent adoptant suivi de celui du nouvel adoptant
nieuwe adoptant of van de adopterende man. ou du mari adoptant.
De geadopteerde die vóór een vorige adoptie dezelfde naam droeg als de L'adopté qui avant une précédente adoption portait le même nom que le
nieuwe adoptant of de adopterende man, herkrijgt de naam zonder enige nouvel adoptant ou mari adoptant, reprend ce nom sans aucune
wijziging. modification.
§ 2bis. Is de geadopteerde meerderjarig, dan kunnen partijen in alle § 2bis. Si l'adopté est majeur, les parties pourront en toutes
omstandigheden overeenkomen dat de naam van de geadopteerde hypothèses convenir qu'aucune modification n'est apportée au nom de
onveranderd blijft. l'adopté.
Indien de geadopteerde zijn naam behouden heeft bij een vorige Elles pourront également convenir, s'il a conservé son nom lors d'une
adoptie, kunnen zij eveneens overeenkomen dat hij deze mag laten précédente adoption, qu'il pourra le faire suivre de celui de
volgen door die van de adoptant of van de adopterende man. l'adoptant ou du mari adoptant.
[...] » [...] »
In de prejudiciële vraag wordt aan het Hof gevraagd de grondwettigheid La question préjudicielle soumet à la Cour la constitutionnalité des
van de eerste twee leden van paragraaf 1 te toetsen. deux premiers alinéas du paragraphe 1er.
B.2. Wat de gevolgen van de adoptie voor de naam van de geadopteerde B.2. Le juge a quo compare, en ce qui concerne l'effet de l'adoption
betreft, vergelijkt de verwijzende rechter de regeling die voor de sur le nom de l'adopté, le régime prévu pour les adoptés mineurs par
minderjarige geadopteerden is voorgeschreven bij artikel 358, § 1, l'article 358, § 1er, alinéas 1er et 2, avec celui que prévoit le
eerste en tweede lid, met de regeling waarin is voorzien in paragraaf
2bis van hetzelfde artikel met betrekking tot de meerderjarige paragraphe 2bis du même article en ce qui concerne les enfants
kinderen. In de prejudiciële vraag wordt gesteld dat de majeurs. La question préjudicielle relève que les premiers, à
eerstgenoemden, in tegenstelling met de in tweede instantie genoemden, l'inverse des seconds, ne peuvent conserver « purement et simplement »
niet « zonder meer » hun oorspronkelijke naam kunnen behouden. leur nom patronymique d'origine.
B.3.1. Artikel 358 van het Burgerlijk Wetboek maakt deel uit van titel B.3.1. L'article 358 du Code civil fait partie du titre VIII du livre
VIII van boek I, die in dat Wetboek is ingevoegd bij de wet van 21 premier, lequel titre a été inséré dans ce Code par la loi du 21 mars
maart 1969. Tijdens de parlementaire voorbereiding hebben de 1969. Lors des travaux préparatoires, les dispositions qui ont
bepalingen die uiteindelijk in artikel 358, § 1, zijn ingeschreven, finalement été inscrites à l'article 358, § 1er, ont donné lieu au
aanleiding gegeven tot de volgende commentaar : commentaire suivant :
« Door het wetsvoorstel wordt ten aanzien van de bestaande wetgeving « La proposition de loi introduit un principe nouveau et plus
een nieuw, meer progressistisch beginsel ingevoerd : de regel wordt de progressiste que celui de la législation actuelle : la substitution du
vervanging van de naam van de geadopteerde door de naam van de nom de l'adoptant à celui de l'adopté devient la règle et l'adjonction
adoptant; de toevoeging van de naam van de adoptant aan die van de du nom de l'adoptant à celui de l'adopté l'exception.
geadopteerde wordt uitzondering.
De Commissie is van oordeel dat de eenvoudige vervanging van de naam La Commission a estimé, elle aussi, que la simple substitution de nom
als algemene regel de voorkeur verdient. Het pleeggezin moet immers doit être préférée comme règle générale. La famille adoptive doit, en
zoveel mogelijk met het wettig gezin worden gelijkgesteld. » (Parl. effet, être assimilée à la famille légitime dans toute la mesure du
St., Kamer, 1961-1962, 436, nr. 2, p. 24) possible. » (Doc. parl., Chambre, 1961-1962, 436, n° 2, p. 24)
B.3.2. Bij de wet van 26 januari 1987 werd een § 2bis toegevoegd in B.3.2. Par la loi du 26 janvier 1987, un paragraphe 2bis a été inséré
artikel 358 van het Burgerlijk Wetboek. Tijdens de parlementaire dans l'article 358 du Code civil. Cet ajout a été justifié en ces
voorbereiding is die toevoeging als volgt verantwoord : termes, lors des travaux préparatoires :
« In ons recht is het derhalve de regel dat de naam van de adoptant in « Ainsi, selon notre droit, la substitution du nom de l'adoptant à
de plaats van die van de geadopteerde komt; de toevoeging van de naam celui de l'adopté est la règle générale et l'adjonction du nom de
van de adoptant aan die van de geadopteerde is de uitzondering. l'adoptant à celui de l'adopté, l'exception.
Blijkens de parlementaire voorbereiding van de wet van 21 maart 1969 Les Commissions de la Justice de la Chambre et du Sénat au cours des
gaven de Commissies voor de Justitie van Kamer en Senaat immers de travaux en commissions de la loi du 21 mars 1969, ont en effet estimé
voorkeur aan dit beginsel omdat het adopterende gezin zoveel mogelijk ce principe préférable au motif que la famille adoptive devait être
moet worden gelijkgesteld met het wettige gezin; om praktische redenen assimilée à la famille légitime dans toute la mesure du possible; des
echter kan het behoud van de naam van de geadopteerde, gevolgd door raisons pratiques pouvant justifier cependant le maintien du nom de
die van de adoptant, gerechtvaardigd zijn (zie het verslag namens de l'adopté suivi de celui de l'adoptant (voy. rapport fait au nom de la
Commissie voor de Justitie uitgebracht door Mevr. De Riemaecker-Legot, Commission de la Justice par Mme De Riemaecker-Legot, session
Stuk nr. 436/2, (1961-1962), blz. 24, van 26 januari 1965). 1961-1962, Doc. 436/2, p. 24, du 26 janvier 1965).
[...] [...]
Voor de geadopteerde die meerderjarig is kan de toepassing van artikel En effet, pour l'adopté majeur, l'application des règles de l'article
358, § 2, immers grote moeilijkheden met zich brengen, met name 358, § 2, peut entraîner à son égard de sérieuses difficultés
wanneer hij beroepshalve voortdurend in contact is met het publiek. » notamment lorsque son activité professionnelle le met en contact
(Parl. St., Kamer, 1982-1983, 404, nr. 1, pp. 1 en 2) permanent avec le public. » (Doc. parl., Chambre, 1982-1983, 404, n° 1, pp. 1 et 2)
B.4.1. De toekenning van een familienaam berust in hoofdzaak op B.4.1. L'attribution d'un nom de famille repose principalement sur des
overwegingen van sociaal nut; ze wordt bij de wet bepaald. Gebruik considérations d'utilité sociale; elle est déterminée par la loi. Le
makend van de hem toegekende beoordelingsvrijheid heeft de wetgever, enerzijds, de familienaam op een eenvoudige en eenvormige wijze willen bepalen en, anderzijds, aan die familienaam een zekere onveranderlijkheid willen geven met inachtneming van het belang van degene die de naam draagt. B.4.2. Gelet op wat voorafgaat, lijkt er wel een verantwoording te zijn voor het feit dat, met betrekking tot de naam die de geadopteerde na de adoptie draagt of kan dragen, artikel 358, § 1, aan de minderjarige geadopteerde niet dezelfde mogelijkheid toekent als aan de meerderjarige geadopteerde, namelijk de mogelijkheid om, zonder meer, zijn oorspronkelijke naam te behouden. Enerzijds, kan de gewettigde bekommernis om, door de principiële législateur, usant du pouvoir d'appréciation qui lui appartient, a entendu, d'une part, déterminer le nom de famille de manière simple et uniforme et, d'autre part, conférer à ce nom de famille une certaine invariabilité tout en ayant égard à l'intérêt de celui qui le porte. B.4.2. En considération de ce qui précède, il n'apparaît pas dénué de justification que, s'agissant du nom qui est ou peut être porté par l'adopté suite à l'adoption, l'article 358, § 1er, ne confère pas à l'adopté mineur la même faculté que celle octroyée à l'adopté majeur, à savoir celle de pouvoir garder, purement et simplement, son nom d'origine. D'une part, le souci légitime d'assurer, par l'octroi de principe à
toekenning van de naam van de adoptant aan de geadopteerde, een l'adopté du nom de l'adoptant, une intégration optimale dans la
optimale integratie in het adoptiegezin te verzekeren, terecht famille adoptive peut légitimement avoir été considéré comme
belangrijker zijn geacht voor de minderjarige geadopteerden dan voor s'imposant davantage en ce qui concerne les adoptés mineurs qu'en ce
de meerderjarige geadopteerden. qui concerne les adoptés majeurs.
Anderzijds, zijn de motieven die worden geciteerd tot staving van de D'autre part, les motifs avancés à l'appui de la nécessité de
noodzaak om de meerderjarige geadopteerde de mogelijkheid te bieden de permettre à un adopté majeur de conserver le nom qui était le sien
naam die hij vóór de adoptie had, te behouden - voornamelijk zijn avant l'adoption - essentiellement son intérêt professionnel - sont
beroepsbelang - weinig pertinent voor de minderjarige geadopteerden, peu pertinents en ce qui concerne les adoptés mineurs, vis-à-vis
ten aanzien van wie de wetgever vermocht van oordeel te zijn dat de desquels le législateur a pu considérer que la garantie sociale que
sociale waarborg, geboden door de onveranderlijkheid van de naam, een constitue l'invariabilité du nom pouvait avoir un caractère plus
meer beperkt karakter kon hebben dan ten aanzien van de limité que vis-à-vis des majeurs, le nom des premiers n'étant pas
meerderjarigen, aangezien de naam van de eerstgenoemden niet sedert connu depuis de nombreuses années.
vele jaren bekend is.
B.4.3. Overigens wordt aan de minderjarige geadopteerde niet elke B.4.3. Par ailleurs, l'adopté mineur n'est pas privé de toute
mogelijkheid ontzegd om, niettegenstaande de adoptie, de naam te possibilité de continuer à porter, nonobstant l'adoption, le nom qu'il
blijven dragen die hij vóór de adoptie had : artikel 358, § 1, tweede portait avant celle-ci : en effet, l'article 358, § 1er, alinéa 2,
lid, bepaalt immers dat de geadopteerde, met instemming van de prévoit que, moyennant l'accord des parties, l'adopté pourra conserver
partijen, zijn naam zal kunnen behouden, gevolgd door die van de celui-ci, tout en le faisant suivre du nom de l'adoptant ou du mari
adoptant of van de adopterende man. adoptant.
B.5. De prejudiciële vraag dient ontkennend te worden beantwoord. B.5. La question préjudicielle appelle une réponse négative.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 358, § 1, eerste en tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek L'article 358, § 1er, alinéas 1er et 2, du Code civil ne viole pas les
schendt de artikelen 10 en 11 van de Grondwet niet. articles 10 et 11 de la Constitution.
Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue française et en langue néerlandaise,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
Arbitragehof, op de openbare terechtzitting van 16 november 2004. la Cour d'arbitrage, à l'audience publique du 16 novembre 2004.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, Le président,
M. Melchior. M. Melchior.
^