Etaamb.openjustice.be
Vue multilingue de Arrêt du --
← Retour vers "Extrait de l'arrêt n° 35/2015 du 12 mars 2015 Numéros du rôle : 5888 et 5944 En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 330, § 1 er , du Code civil, posées par le Tribunal de première instance de Gand et par l La Cour constitutionnelle, composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges J.-P. S(...)"
Extrait de l'arrêt n° 35/2015 du 12 mars 2015 Numéros du rôle : 5888 et 5944 En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 330, § 1 er , du Code civil, posées par le Tribunal de première instance de Gand et par l La Cour constitutionnelle, composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges J.-P. S(...) Uittreksel uit arrest nr. 35/2015 van 12 maart 2015 Rolnummers : 5888 en 5944 In zake : de prejudiciële vragen betreffende artikel 330, § 1, van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te Gent en door de Recht Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters A. Alen en J. Spreutels, en de rechters (...)
COUR CONSTITUTIONNELLE GRONDWETTELIJK HOF
Extrait de l'arrêt n° 35/2015 du 12 mars 2015 Uittreksel uit arrest nr. 35/2015 van 12 maart 2015
Numéros du rôle : 5888 et 5944 Rolnummers : 5888 en 5944
En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 330, § 1er, In zake : de prejudiciële vragen betreffende artikel 330, § 1, van het
du Code civil, posées par le Tribunal de première instance de Gand et Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te
par le Tribunal de première instance de Flandre orientale, division Gent en door de Rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling
Termonde. Dendermonde.
La Cour constitutionnelle, Het Grondwettelijk Hof,
composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges J.-P. samengesteld uit de voorzitters A. Alen en J. Spreutels, en de
Snappe, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, T. Giet et R. Leysen, assistée rechters J.-P. Snappe, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, T. Giet en R.
du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président A. Alen, Leysen, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter A. Alen,
après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant : wijst na beraad het volgende arrest :
I. Objet des questions préjudicielles et procédure I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging
a. Par jugement du 27 mars 2014 en cause de V.D. contre P.K. et Me A. a. Bij vonnis van 27 maart 2014 in zake V.D. tegen P.K. en Mr. A.
Bracke en sa qualité de tuteur ad hoc de M.D., dont l'expédition est Bracke in haar hoedanigheid van voogd ad hoc over M.D., waarvan de
parvenue au greffe de la Cour le 14 avril 2014, le Tribunal de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 14 april 2014, heeft
première instance de Gand a posé la question préjudicielle suivante : de Rechtbank van eerste aanleg te Gent de volgende prejudiciële vraag gesteld :
« L'article 330, § 1er, du Code civil viole-t-il l'article 22 de la « Schendt artikel 330, § 1, van het Burgerlijk Wetboek artikel 22 van
Constitution, éventuellement combiné avec l'article 8 de la Convention de Grondwet eventueel samen gelezen met artikel 8 van het Europees
européenne des droits de l'homme et des libertés fondamentales, en ce Verdrag voor de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden,
que l'action en contestation de la reconnaissance est irrecevable si doordat de vordering tot betwisting van de erkenning niet ontvankelijk
l'enfant a la possession d'état à l'égard de l'auteur de la is als het kind bezit van staat heeft ten aanzien van de erkenner en
reconnaissance et que l'action est intentée par l'homme qui a reconnu de vordering wordt ingesteld door de man die het kind heeft erkend ?
l'enfant ? ». ».
b. Par jugement du 19 juin 2014 en cause de P. D.V. contre B.B. et Me b. Bij vonnis van 19 juni 2014 in zake P. D.V. tegen B.B. en Mr. C.
C. Talloen en sa qualité de tuteur ad hoc de Y. D.V., dont Talloen in haar hoedanigheid van voogd ad hoc over Y. D.V., waarvan de
l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le 27 juin 2014, le expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 27 juni 2014, heeft
Tribunal de première instance de Flandre orientale, division Termonde, de Rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Dendermonde,
a posé la question préjudicielle suivante : de volgende prejudiciële vraag gesteld :
« L'article 330, § 1er, alinéa 1er, deuxième phrase, du Code civil « Schendt artikel 330, § 1, eerste lid, tweede zin, van het Burgerlijk
viole-t-il l'article 22 de la Constitution, combiné avec l'article 8 Wetboek artikel 22 van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 8
de la Convention européenne des droits de l'homme, dans la mesure où van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, in zoverre de
l'action en contestation de la reconnaissance de paternité intentée vordering tot betwisting van de erkenning van het vaderschap door de
par l'homme qui a reconnu l'enfant n'est pas recevable si l'enfant a man die het kind heeft erkend, niet ontvankelijk is indien het kind
la possession d'état à l'égard de l'auteur de la reconnaissance ? ». bezit van staat heeft ten aanzien van degene die het heeft erkend ? ».
Ces affaires, inscrites sous les numéros 5888 et 5944 du rôle de la Die zaken, ingeschreven onder de nummers 5888 en 5944 van de rol van
Cour, ont été jointes. het Hof, werden samengevoegd.
(...) (...)
III. En droit III. In rechte
(...) (...)
B.1.1. Les questions préjudicielles portent sur l'article 330, § 1er, B.1.1. De prejudiciële vragen hebben betrekking op artikel 330, § 1,
du Code civil. Il ressort des décisions de renvoi que seul l'alinéa 1er, van het Burgerlijk Wetboek. Uit de verwijzingsbeslissingen blijkt dat
deuxième phrase, est visé. enkel het eerste lid, tweede zin, ervan wordt beoogd.
B.1.2. Au moment où les décisions de renvoi ont été rendues, l'article 330, § 1er, alinéa 1er, du Code civil disposait : « A moins que l'enfant ait la possession d'état à l'égard de celle qui l'a reconnu, la reconnaissance maternelle peut être contestée par le père, l'enfant, l'auteur de la reconnaissance et la femme qui revendique la maternité. A moins que l'enfant ait la possession d'état à l'égard de celui qui l'a reconnu, la reconnaissance paternelle peut être contestée par la mère, l'enfant, l'auteur de la reconnaissance et l'homme qui revendique la paternité ». B.1.2. Op het ogenblik van de totstandkoming van de verwijzingsbeslissingen bepaalde artikel 330, § 1, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek : « Tenzij het kind bezit van staat heeft ten aanzien van degene die het heeft erkend, kan de erkenning van het moederschap worden betwist door de vader, het kind, de vrouw die het kind heeft erkend en de vrouw die het moederschap van het kind opeist. Tenzij het kind bezit van staat heeft ten aanzien van degene die het heeft erkend, kan de erkenning van het vaderschap worden betwist door de moeder, het kind, de man die het kind heeft erkend en de man die het vaderschap van het kind opeist ».
B.1.3. Concernant la possession d'état, l'article 331nonies du Code B.1.3. Met betrekking tot het bezit van staat bepaalde artikel
civil disposait : 331nonies van het Burgerlijk Wetboek :
« La possession d'état doit être continue. « Het bezit van staat moet voortdurend zijn.
Elle s'établit par des faits qui, ensemble ou séparément, indiquent le Het wordt bewezen door feiten die te samen of afzonderlijk de
rapport de filiation. betrekking van afstamming aantonen.
Ces faits sont entre autres : Die feiten zijn onder meer :
- que l'enfant a toujours porté le nom de celui dont on le dit issu; -dat het kind altijd de naam heeft gedragen van degene van wie wordt
gezegd dat het afstamt;
- que celui-ci l'a traité comme son enfant; - dat laatstgenoemde het als zijn kind heeft behandeld;
- qu'il a, en qualité de père ou de mère, pourvu à son entretien et à - dat die persoon als vader of moeder in zijn onderhoud en opvoeding
son éducation; heeft voorzien;
- que l'enfant l'a traité comme son père ou sa mère; - dat het kind die persoon heeft behandeld als zijn vader of moeder;
- qu'il est reconnu comme son enfant par la famille et dans la - dat het als zijn kind wordt erkend door de familie en in de
société; maatschappij;
- que l'autorité publique le considère comme tel ». - dat de openbare overheid het als zodanig beschouwt ».
B.2.1. Les juges a quo demandent à la Cour si l'article 330, § 1er, B.2.1. De verwijzende rechters vragen aan het Hof of artikel 330, § 1,
alinéa 1er, deuxième phrase, du Code civil est compatible avec eerste lid, tweede zin, van het Burgerlijk Wetboek bestaanbaar is met
l'article 22 de la Constitution, combiné avec l'article 8 de la artikel 22 van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 8 van het
Convention européenne des droits de l'homme, en ce que l'action en Europees Verdrag voor de rechten van de mens, in zoverre de vordering
contestation de la reconnaissance paternelle émanant de l'homme qui a tot betwisting van de vaderlijke erkenning uitgaande van de man die
reconnu l'enfant n'est pas recevable si l'enfant a la possession het kind heeft erkend, niet ontvankelijk is indien het kind bezit van
d'état vis-à-vis de l'auteur de la reconnaissance. staat heeft ten aanzien van de erkenner.
B.2.2. Il apparaît des données des affaires et de la motivation des B.2.2. Uit de gegevens van de zaken en uit de motivering van de
décisions de renvoi que les litiges au fond ont pour objet une action verwijzingsbeslissingen blijkt dat de bodemgeschillen betrekking
en contestation de la reconnaissance de paternité introduite par hebben op een vordering tot betwisting van de erkenning van het
l'auteur de la reconnaissance, à l'égard duquel l'enfant a la vaderschap, ingesteld door de erkenner ten aanzien van wie het kind
possession d'état et qui, au moment de la reconnaissance, ignorait bezit van staat heeft en die op het ogenblik van de erkenning niet
qu'il n'était pas le père biologique. wist dat hij niet de biologische vader was.
Dans les litiges au fond, seule la deuxième phrase de l'article 330, § In de bodemgeschillen is aldus enkel de tweede zin van artikel 330, §
1er, alinéa 1er, du Code civil est dès lors en cause, dans la mesure 1, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek in het geding, in zoverre de
où la reconnaissance de paternité est contestée par l'homme qui a erkenning van het vaderschap wordt betwist door de man die het kind
reconnu l'enfant et qui, au moment de la reconnaissance, ignorait heeft erkend en die op het ogenblik van de erkenning niet wist dat hij
qu'il n'était pas le père biologique. La Cour limite son examen à niet de biologische vader was. Het Hof beperkt zijn onderzoek tot die
cette hypothèse. hypothese.
B.3. L'article 330 du Code civil règle la contestation de la B.3. Artikel 330 van het Burgerlijk Wetboek regelt de betwisting van
reconnaissance maternelle et de la reconnaissance paternelle. Il de moederlijke en de vaderlijke erkenning. Het bepaalt welke de
détermine les titulaires de l'action et fixe les délais qui leur sont vorderingsgerechtigden zijn en welke termijnen op hen van toepassing
applicables. La reconnaissance paternelle peut être contestée par la zullen zijn. De betwisting van de vaderlijke erkenning kan uitgaan van
mère, l'enfant, l'homme qui a reconnu l'enfant et l'homme qui
revendique la paternité de l'enfant. Pour tous les titulaires de de moeder, het kind, de man die het kind heeft erkend en de man die
l'action, cette dernière est irrecevable lorsque l'enfant a la het vaderschap van het kind opeist. Voor alle vorderingsgerechtigden
possession d'état à l'égard de celui qui a reconnu l'enfant. geldt dat de vordering niet ontvankelijk is wanneer het kind bezit van
B.4.1. La possession d'état a été érigée en fin de non-recevoir de staat heeft ten aanzien van diegene die het heeft erkend.
l'action en contestation de la reconnaissance de paternité par la loi
du 31 mars 1987 modifiant diverses dispositions légales relatives à la B.4.1. Het bezit van staat werd bij de wet van 31 maart 1987 tot
wijziging van een aantal bepalingen betreffende de afstamming
ingevoerd als grond van niet-ontvankelijkheid van de vordering tot
filiation. betwisting van de erkenning van het vaderschap.
L'article 330, § 2, du Code civil disposait : Artikel 330, § 2, van het Burgerlijk Wetboek bepaalde :
« La reconnaissance est mise à néant s'il est prouvé, par toutes voies « De erkenning wordt tenietgedaan indien door alle wettelijke middelen
de droit, que son auteur n'est pas le père ou la mère. wordt bewezen dat de erkenner niet de vader of de moeder is.
Toutefois, la demande doit être rejetée si l'enfant a la possession Het verzoek moet evenwel worden afgewezen, indien het kind bezit van
d'état à l'égard de celui qui l'a reconnu ». staat heeft ten aanzien van de erkenner ».
A ce sujet, les travaux préparatoires relatifs à l'article 330 In de parlementaire voorbereiding van artikel 330 (oud) van het
(ancien) du Code civil mentionnent ce qui suit : Burgerlijk Wetboek wordt daaromtrent vermeld :
« Plusieurs membres critiquent sévèrement le fait qu'on envisage « Meerdere leden hadden ernstig bezwaar tegen het feit dat het
betwistingsrecht op een absolute wijze zou worden toegestaan. Het
d'accorder le droit de contestation de manière absolue. Le principe de principe van de zogenaamde biologische waarheid kan in bepaalde
la vérité dite biologique peut en effet avoir un effet accablant pour gevallen immers storend zijn voor het kind en indruisen tegen diens
l'enfant et contraire à ses intérêts. belangen.
Ils estiment, dès lors, que le tribunal appelé à se prononcer sur la Deze leden waren dan ook van mening dat het bezit van staat moet
contestation de reconnaissance, doit, dans son appréciation, tenir worden ingeschakeld in de appreciatie van de rechtbank die zich over
compte de la possession d'état; certains plaident même pour qu'on de betwisting van een erkenning uitspreekt. Er werd zelfs gepleit om
inscrive explicitement dans le texte le principe de la référence à la de verwijzing naar het bezit van staat uitdrukkelijk in de tekst op te
possession d'état. En cas de possession d'état, la contestation de reconnaissance doit être exclue, sinon les intérêts de l'enfant peuvent être gravement lésés. D'autres membres déclarent, toutefois, qu'il faut éviter d'accorder une trop grande importance à la possession d'état; sinon, on en viendrait, en effet, à traiter la simple cohabitation sur le même pied que le mariage. Les mêmes intervenants estiment, dès lors, que la possession d'état ne peut jouer un rôle que si elle correspond à la réalité biologique. Il leur est répliqué qu'à l'égard de l'enfant il faut accorder tout autant d'importance à la possession d'état, et ce abstraction faite de la question de savoir s'il est né ou non dans le mariage » (Doc. nemen. Zo er bezit van staat is, moet de betwisting van de erkenning worden uitgesloten, zo niet kunnen de belangen van het kind ernstig worden geschaad. Andere leden waarschuwden nochtans voor een te grote waarde die aan het bezit van staat wordt gehecht; dit zou immers tot gevolg hebben dat het eenvoudig samenwonen op dezelfde voet zou worden behandeld als het huwelijk. Deze leden meenden dan ook dat het bezit van staat slechts een rol kan spelen wanneer het beantwoordt aan de biologische realiteit. Hierop werd gerepliceerd dat er ten aanzien van het kind aan het bezit van staat een zelfde waarde dient te worden toegekend zonder dat daarbij wordt rekening gehouden met het feit of het kind binnen of buiten het huwelijk is geboren » (Parl. St., Senaat, 1984-1985, 904,
parl., Sénat, 1984-1985, 904, n° 2, p. 100). nr. 2, p. 100).
B.4.2. L'article 330 du Code civil a été modifié par l'article 16 de B.4.2. Artikel 330 van het Burgerlijk Wetboek werd gewijzigd bij
la loi du 1er juillet 2006 modifiant des dispositions du Code civil artikel 16 van de wet van 1 juli 2006 tot wijziging van de bepalingen
relatives à l'établissement de la filiation et aux effets de celle-ci. van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het vaststellen van de
afstamming en de gevolgen ervan.
La reconnaissance de paternité ne peut plus être contestée que par la De erkenning van het vaderschap kan enkel nog worden betwist door de
mère, par l'enfant, par l'homme qui a reconnu l'enfant et par l'homme moeder, het kind, de man die het kind heeft erkend en de man die het
qui revendique la paternité. La possession d'état a été maintenue vaderschap van het kind opeist. Het bezit van staat als grond van
comme fin de non-recevoir de l'action en contestation de la niet-ontvankelijkheid van de vordering tot betwisting van de erkenning
reconnaissance de paternité. van het vaderschap bleef behouden.
L'article 16 de la loi du 1er juillet 2006 trouve son origine dans un Artikel 16 van de wet van 1 juli 2006 vindt zijn oorsprong in een
amendement déposé à la Chambre. amendement dat in de Kamer werd ingediend.
Cet amendement a été justifié comme suit : Dat amendement werd als volgt verantwoord :
« L'article 330 proposé organise une procédure similaire pour l'action en contestation de reconnaissance et pour l'action en contestation de présomption de paternité. Tout d'abord, l'amendement proposé entend limiter les titulaires d'action aux personnes véritablement intéressées à savoir le mari, la mère, l'enfant et la personne qui revendique la paternité ou la maternité de l'enfant. Ensuite, il nous parait nécessaire de protéger autant que possible la cellule familiale de l'enfant en maintenant, d'une part, la possession d'état qui correspond à la situation d'un enfant considéré par tous comme étant véritablement l'enfant de ses parents même si cela ne correspond pas à la filiation biologique, et d'autre part, en fixant des délais d'action. Enfin, dans un souci d'éviter un vide entre l'action en contestation et la reconnaissance, comme c'est le cas actuellement, il est prévu que la décision qui fait droit à une action en contestation introduite « Het voorgestelde artikel 330 zorgt zowel voor de vordering tot betwisting van de erkenning als voor de vordering tot betwisting van het vermoeden van vaderschap voor een soortgelijke procedure. Ten eerste beoogt het voorgestelde amendement degenen die een vordering mogen instellen te beperken tot de personen die daadwerkelijk belanghebbenden zijn, namelijk de echtgenoot, de moeder, het kind en de persoon die het vaderschap of het moederschap van het kind opeist. Vervolgens lijkt het ons nodig de gezinscel van het kind zoveel mogelijk te beschermen door eensdeels het bezit van staat te behouden die overeenstemt met de situatie van een kind dat door iedereen werkelijk als het kind van zijn ouders wordt beschouwd, ook al strookt dat niet met de biologische afstamming, en anderdeels door termijnen te bepalen voor het instellen van de vordering. Om een leemte te voorkomen tussen de vordering tot betwisting en de erkenning, zoals thans het geval is, wordt ten slotte bepaald dat de beslissing die gevolg geeft aan een vordering tot betwisting die werd
par une personne qui se prétend être le père ou la mère biologique de ingesteld door een persoon die beweert de biologische vader of moeder
l'enfant entraîne de plein droit l'établissement de la filiation du van het kind te zijn, van rechtswege de vaststelling van de
demandeur » (Doc. parl., Chambre, 2004-2005, DOC 51-0597/026, p. 6). afstammingsband van de verzoeker met zich brengt » (Parl. St., Kamer, 2004-2005, DOC 51-0597/026, p. 6).
Au terme du débat en commission de la Justice du Sénat, la ministre de Aan het einde van de bespreking in de Commissie voor de Justitie van
la Justice a confirmé l'importance de la notion de « possession d'état de Senaat heeft de minister van Justitie het belang van het begrip «
» en déclarant : bezit van staat » bevestigd door het volgende te verklaren :
« Le projet modifie déjà un nombre important de règles et même si « Het ontwerp wijzigt reeds een groot aantal regels, en ook al rijzen
l'application de la notion de possession d'état présente parfois er bij de toepassing van het begrip soms problemen, toch hoeft dit
certaines difficultés en jurisprudence, il n'est pas nécessaire de
modifier cette institution séculaire. Le législateur de 1987 avait niet te worden aangepast. De wetgever heeft er in 1987 voor gekozen
choisi de la maintenir afin que la vérité biologique ne l'emporte pas het begrip te behouden om ervoor te zorgen dat de biologische waarheid
toujours sur la vérité socio-affective. Ce choix doit être préservé et het niet altijd wint van de sociaal-affectieve realiteit. Deze keuze
la nécessité de modifier le concept de possession d'état ne s'impose moet behouden blijven en het bezit van staat hoeft dus niet te worden
pas » (Doc. parl., Sénat, 2005-2006, n° 3-1402/7, p. 9). aangepast » (Parl. St., Senaat, 2005-2006, nr. 3-1402/7, p. 9).
B.5. La Cour doit examiner l'article 330, § 1er, alinéa 1er, deuxième B.5. Het Hof dient artikel 330, § 1, eerste lid, tweede zin, van het
phrase, du Code civil, au regard de l'article 22 de la Constitution, Burgerlijk Wetboek te toetsen aan artikel 22 van de Grondwet, in
combiné avec l'article 8 de la Convention européenne des droits de samenhang gelezen met artikel 8 van het Europees Verdrag voor de
l'homme. rechten van de mens.
L'article 22 de la Constitution dispose : Artikel 22 van de Grondwet bepaalt :
« Chacun a droit au respect de sa vie privée et familiale, sauf dans « Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privé-leven en zijn
les cas et conditions fixés par la loi. gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet bepaald.
La loi, le décret ou la règle visée à l'article 134 garantissent la De wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde regel waarborgen de
protection de ce droit ». bescherming van dat recht ».
L'article 8 de la Convention européenne des droits de l'homme dispose Artikel 8 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens bepaalt
: :
« 1. Toute personne a droit au respect de sa vie privée et familiale, « 1. Eenieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn
de son domicile et de sa correspondance. gezinsleven, zijn huis en zijn briefwisseling.
2. Il ne peut y avoir ingérence d'une autorité publique dans 2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan met betrekking
l'exercice de ce droit que pour autant que cette ingérence est prévue tot de uitoefening van dit recht dan voor zover bij de wet is voorzien
par la loi et qu'elle constitue une mesure qui, dans une société en in een democratische samenleving nodig is in het belang van 's
démocratique, est nécessaire à la sécurité nationale, à la sûreté lands veiligheid, de openbare veiligheid, of het economisch welzijn
publique, au bien-être économique du pays, à la défense de l'ordre et van het land, de bescherming van de openbare orde en het voorkomen van
à la prévention des infractions pénales, à la protection de la santé strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden,
ou de la morale, ou à la protection des droits et libertés d'autrui ». of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen ».
Il ressort des travaux préparatoires de l'article 22 de la Uit de parlementaire voorbereiding van artikel 22 van de Grondwet
Constitution que le Constituant a recherché la plus grande concordance blijkt dat de Grondwetgever een zo groot mogelijke concordantie heeft
possible avec l'article 8 de la Convention européenne des droits de willen nastreven met artikel 8 van het Europees Verdrag voor de
l'homme (Doc. parl., Chambre, 1992-1993, n° 997/5, p. 2). rechten van de mens (Parl. St., Kamer, 1992-1993, nr. 997/5, p. 2).
B.6. Le droit au respect de la vie privée et familiale, tel qu'il est B.6. Het recht op de eerbiediging van het privéleven en het
garanti par les dispositions précitées, a pour but essentiel de gezinsleven, zoals het door de voormelde bepalingen wordt gewaarborgd,
protéger les personnes contre des ingérences dans leur vie privée et beoogt in wezen de personen te beschermen tegen inmengingen in hun
familiale. privéleven en hun gezinsleven.
L'article 22, alinéa 1er, de la Constitution et l'article 8 de la Artikel 22, eerste lid, van de Grondwet en artikel 8 van het Europees
Convention européenne des droits de l'homme n'excluent pas une Verdrag voor de rechten van de mens sluiten een overheidsinmenging in
ingérence d'une autorité publique dans le droit au respect de la vie het recht op eerbiediging van het privéleven niet uit, maar vereisen
privée mais ils exigent que cette ingérence soit autorisée par une dat zij wordt toegestaan door een voldoende precieze wettelijke
disposition législative suffisamment précise, qu'elle corresponde à un bepaling, dat zij beantwoordt aan een dwingende maatschappelijke
besoin social impérieux et soit proportionnée à l'objectif légitime behoefte en dat zij evenredig is met de daarmee nagestreefde wettige
qu'elle poursuit. Ces dispositions engendrent de surcroît l'obligation doelstelling. Die bepalingen houden voor de overheid bovendien de
positieve verplichting in om maatregelen te nemen die een
positive pour l'autorité publique de prendre des mesures qui assurent daadwerkelijke eerbiediging van het privéleven en het gezinsleven
le respect effectif de la vie privée et familiale, même dans la sphère verzekeren, zelfs in de sfeer van de onderlinge verhoudingen tussen
des relations entre les individus (CEDH, 27 octobre 1994, Kroon et individuen (EHRM, 27 oktober 1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 31;
autres c. Pays-Bas, § 31; grande chambre, 12 octobre 2013, Söderman c. grote kamer, 12 oktober 2013, Söderman t. Zweden, § 78).
Suède, § 78). B.7. Les procédures relatives à l'établissement ou à la contestation B.7. De procedures met betrekking tot het vaststellen of betwisten van
de paternité concernent la vie privée du requérant, parce que la de vaderlijke afstamming, raken het privéleven van de verzoeker, omdat
matière de la filiation englobe d'importants aspects de l'identité de materie van de afstamming belangrijke aspecten van iemands
personnelle d'un individu (CEDH, 28 novembre 1984, Rasmussen c. persoonlijke identiteit omvat (EHRM, 28 november 1984, Rasmussen t.
Danemark, § 33; 24 novembre 2005, Shofman c. Russie, § 30; 12 janvier Denemarken, § 33; 24 november 2005, Shofman t. Rusland, § 30; 12
2006, Mizzi c. Malte, § 102; 16 juin 2011, Pascaud c. France, § § januari 2006, Mizzi t. Malta, § 102; 16 juni 2011, Pascaud t.
48-49; 21 juin 2011, Kruskovic c. Croatie, § 20; 22 mars 2012, Ahrens Frankrijk, § § 48-49; 21 juni 2011, Kruskovic t. Kroatië, § 20; 22
c. Allemagne, § 60; 12 février 2013, Krisztiàn Barnabàs Tóth c. maart 2012, Ahrens t. Duitsland, § 60; 12 februari 2013, Krisztiàn
Hongrie, § 28). Barnabàs Tóth t. Hongarije, § 28).
Le régime en cause de contestation de la reconnaissance de paternité De in het geding zijnde regeling voor de betwisting van de erkenning
relève donc de l'application de l'article 22 de la Constitution et de van het vaderschap valt derhalve onder de toepassing van artikel 22
l'article 8 de la Convention européenne des droits de l'homme. van de Grondwet en van artikel 8 van het Europees Verdrag voor de
rechten van de mens.
B.8. Le législateur, lorsqu'il élabore un régime qui entraîne une B.8. De wetgever beschikt bij de uitwerking van een regeling die een
ingérence de l'autorité publique dans la vie privée, jouit d'une marge overheidsinmenging in het privéleven inhoudt, over een
d'appréciation pour tenir compte du juste équilibre à ménager entre appreciatiemarge om rekening te houden met een billijk evenwicht
les intérêts concurrents de l'individu et de la société dans son tussen de tegenstrijdige belangen van het individu en de samenleving
ensemble (CEDH, 26 mai 1994, Keegan c. Irlande, § 49; 27 octobre 1994, in haar geheel (EHRM, 26 mei 1994, Keegan t. Ierland, § 49; 27 oktober
Kroon et autres c. Pays-Bas, § 31; 2 juin 2005, Znamenskaya c. Russie, 1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 31; 2 juni 2005, Znamenskaya t.
§ 28; 24 novembre 2005, Shofman c. Russie, § 34; 20 décembre 2007, Rusland, § 28; 24 november 2005, Shofman t. Rusland, § 34; 20 december
Phinikaridou c. Chypre, § § 51 à 53; 25 février 2014, Ostace c. 2007, Phinikaridou t. Cyprus, § § 51 tot 53; 25 februari 2014, Ostace
Roumanie, § 33). t. Roemenië, § 33).
Cette marge d'appréciation du législateur n'est toutefois pas Die appreciatiemarge van de wetgever is evenwel niet onbegrensd : om
illimitée : pour apprécier si une règle législative est compatible te oordelen of een wettelijke regeling verenigbaar is met het recht op
avec le droit au respect de la vie privée, il convient de vérifier si de eerbiediging van het privéleven, moet worden nagegaan of de
le législateur a trouvé un juste équilibre entre tous les droits et wetgever een billijk evenwicht heeft gevonden tussen alle rechten en
intérêts en cause. Pour cela, il ne suffit pas que le législateur belangen die in het geding zijn. Zulks vereist dat de wetgever niet
ménage un équilibre entre les intérêts concurrents de l'individu et de alleen een afweging maakt tussen de belangen van het individu
la société dans son ensemble mais il doit également ménager un tegenover die van de samenleving in haar geheel, maar tevens tussen de
équilibre entre les intérêts contradictoires des personnes concernées tegenstrijdige belangen van de betrokken personen (EHRM, 6 juli 2010,
(CEDH, 6 juillet 2010, Backlund c. Finlande, § 46; 15 janvier 2013, Backlund t. Finland, § 46; 15 januari 2013, Laakso t. Finland, § 46;
Laakso c. Finlande, § 46; 29 janvier 2013, Röman c. Finlande, § 51). 29 januari 2013, Röman t. Finland, § 51). Dit is noodzakelijk opdat er
Cette condition doit être remplie pour qu'il puisse être question sprake kan zijn van een maatregel die evenredig is met de nagestreefde
d'une mesure proportionnée aux objectifs poursuivis par le
législateur. wettelijke doelstellingen.
B.9. La paix des familles et la sécurité juridique des liens B.9. De rust der families en de rechtszekerheid van de familiale
familiaux, d'une part, et l'intérêt de l'enfant, d'autre part, banden, enerzijds, en het belang van het kind, anderzijds, zijn
constituent des buts légitimes dont le législateur peut tenir compte legitieme doelstellingen waarvan de wetgever kan uitgaan om een
pour empêcher que la contestation de la reconnaissance de paternité onbeperkte mogelijkheid tot betwisting van de erkenning van het
puisse être exercée sans limitation. A cet égard, il est pertinent de vaderschap te verhinderen. In dat opzicht is het pertinent om de
ne pas laisser prévaloir a priori la réalité biologique sur la réalité biologische werkelijkheid niet a priori te laten prevaleren op de
socio-affective de la paternité. socioaffectieve werkelijkheid van het vaderschap.
B.10. En érigeant la « possession d'état » en fin de non-recevoir B.10. Door het bezit van staat als absolute grond van
absolue de l'action en contestation de la reconnaissance de paternité, niet-ontvankelijkheid van de vordering tot betwisting van de erkenning
le législateur a cependant fait prévaloir dans tous les cas la réalité van het vaderschap in te stellen, heeft de wetgever de socioaffectieve
socio-affective de la paternité sur la réalité biologique. Du fait de werkelijkheid van het vaderschap evenwel steeds laten prevaleren op de
cette fin de non-recevoir absolue, l'homme qui a reconnu l'enfant et biologische werkelijkheid. Door die absolute grond van
qui, au moment de la reconnaissance, ignorait qu'il n'était pas le niet-ontvankelijkheid wordt de man die het kind heeft erkend en die op
père biologique est totalement privé de la possibilité de contester sa het ogenblik van de erkenning niet wist dat hij niet de biologische
propre reconnaissance de paternité. vader was, op absolute wijze uitgesloten van de mogelijkheid om zijn
erkenning van het vaderschap te betwisten.
Il n'existe dès lors, pour le juge, aucune possibilité de tenir compte Aldus bestaat voor de rechter geen enkele mogelijkheid om rekening te
des intérêts de toutes les parties concernées. houden met de belangen van alle betrokken partijen.
Une telle mesure n'est pas proportionnée aux buts légitimes poursuivis Een dergelijke maatregel is onevenredig met de door de wetgever
par le législateur. La disposition en cause n'est dès lors pas nagestreefde, legitieme doelstellingen. De in het geding zijnde
compatible avec l'article 22 de la Constitution, combiné avec bepaling is derhalve niet bestaanbaar met artikel 22 van de Grondwet,
l'article 8 de la Convention européenne des droits de l'homme. in samenhang gelezen met artikel 8 van het Europees Verdrag voor de
rechten van de mens.
B.11. Les questions préjudicielles appellent une réponse affirmative. B.11. De prejudiciële vragen dienen bevestigend te worden beantwoord.
Par ces motifs, Om die redenen,
la Cour het Hof
dit pour droit : zegt voor recht :
L'article 330, § 1er, alinéa 1er, deuxième phrase, du Code civil viole Artikel 330, § 1, eerste lid, tweede zin, van het Burgerlijk Wetboek
l'article 22 de la Constitution, combiné avec l'article 8 de la schendt artikel 22 van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 8
Convention européenne des droits de l'homme, en ce que l'action en van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, in zoverre de
contestation de la reconnaissance paternelle introduite par l'homme vordering tot betwisting van de erkenning van het vaderschap door de
qui a reconnu l'enfant n'est pas recevable si l'enfant a la possession man die het kind heeft erkend, niet ontvankelijk is indien het kind
d'état à l'égard de celui qui l'a reconnu et qui, au moment de la bezit van staat heeft ten aanzien van degene die het heeft erkend en
reconnaissance, ignorait qu'il n'était pas le père biologique. die op het ogenblik van de erkenning niet wist dat hij niet de biologische vader was.
Ainsi rendu en langue néerlandaise et en langue française, Aldus gewezen in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig artikel
conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof,
la Cour constitutionnelle, le 12 mars 2015. op 12 maart 2015.
Le greffier, De griffier,
P.-Y. Dutilleux P.-Y. Dutilleux
Le président, De voorzitter,
A. Alen A. Alen
^