28 OKTOBER 2026. - Definitieve opname van 19de-eeuwse beeldende kunst in de lijst van het roerend cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap

Cultuur, Jeugd, Sport en Media

Bij besluit van de Vlaamse minister van Welzijn en Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen van 28 oktober 2026 betreffende de definitieve opname van roerende goederen in de lijst van het roerend cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap wordt bepaald: Enig artikel. Het volgende cultuurgoed wordt als definitieve maatregel opgenomen in de lijst van het roerend cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap in hoofdafdeling 1, individuele voorwerpen; afdeling 3, cultuurhistorisch erfgoed: Enig artikel. De volgende cultuurgoederen worden als definitieve maatregel opgenomen in de lijst van het roerend cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap in hoofdafdeling 1, individuele voorwerpen; afdeling 4, artistiek erfgoed: 1° a) korte beschrijving: Tijdens de elevatie, Anna Boch, 1892, olieverf op doek, gemaroufleerd op triplex, 74,5 x 113 cm, Oostende, Mu.ZEE, inv. SM002365; b) motivatie: Het schilderij `Tijdens de elevatie' van Anna Boch is een zeldzaam werk van een bijzondere, vrouwelijke kunstenaar.Aan het einde van de 19e eeuw nam Boch een uitzonderlijke positie in binnen de Belgische kunstwereld, niet alleen als kunstenaar, maar ook als verzamelaar en mecenas. Dit werk geldt als een sleutelwerk binnen haar oeuvre en markeert een belangrijk moment in de ontwikkeling van haar thematiek en stijl.

Het relatief beperkte oeuvre van Boch maakt dit schilderij op zichzelf al bijzonder. Bovendien vormt het een inhoudelijke uitzondering: religieuze interieurtaferelen komen nauwelijks voor in haar werk, dat doorgaans wordt gedomineerd door landschappen en alledaagse scènes.

Dit onderstreept de zeldzaamheid van `Tijdens de elevatie' binnen haar artistieke productie.

Het schilderij is onmisbaar omwille van de schakelwaarde en de bijzondere artistieke waarde.

De schakelwaarde manifesteert zich op twee niveaus. Enerzijds binnen het oeuvre van Anna Boch zelf, waar het een cruciaal moment markeert in haar stilistische evolutie. En anderzijds binnen de bredere context van de Belgische schilderkunst, waar het als een overgangswerk fungeert tussen verschillende generaties en stromingen. Boch fungeerde als een verbindende figuur tussen twee generaties vrouwelijke kunstenaars: enerzijds de landschapschilders van de School van Tervuren, zoals Euphrosine Beernaert en Louise Héger, en anderzijds de luministen, waaronder Jenny Montigny en Anna De Weert. `Tijdens de elevatie' belichaamt de overgang van realisme naar luminisme en vormt daarmee een cruciale schakel in de evolutie van de Belgische schilderkunst. Het werk toont hoe vrouwelijke kunstenaars zich artistiek wisten te positioneren in een door mannen gedomineerde context en hoe zij actief bijdroegen aan de vernieuwing van het medium. Ook binnen het oeuvre van Anna Boch heeft het werk een schakelwaarde. Het is een representatief voorbeeld van Boch's stilistische overgang van het pointillisme naar een meer vrije, impressionistische benadering. De zachte penseelvoering, het harmonieuze kleurgebruik en het opvallende paarsroze licht getuigen van haar artistieke maturiteit en technische beheersing. Daardoor heeft het schilderij ook een bijzondere artistieke waarde. Het weerspiegelt haar persoonlijke stijlontwikkeling en haar vermogen om internationale invloeden - zoals die van Seurat en Van Rysselberghe - te vertalen naar een eigen beeldtaal. Het werk is exemplarisch voor de Belgische verwerking van het pointillisme.

Tenslotte heeft het bijzondere waarde voor het collectieve geheugen omdat het een herkenbaar sociaal-religieus tafereel uit de 19e eeuw vastlegt en daardoor een venster biedt op het religieuze en volksleven in Oostende; c) bewaarplaats: Mu.ZEE; d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 2° a) korte beschrijving: Mijn atelier in juni, Anna De Weert, 1909-1910, olieverf op doek, 81 x 121 cm, signatuur en jaartal rechts onderaan: A De Weert/1910, Gent, Museum voor Schone Kunsten, inv.1912-B; b) motivatie: `Mijn atelier in juni' van Anna De Weert is een zeldzaam werk binnen het oeuvre van Anna De Weert.Ze was één van de leerlingen van Emile Claus en behoorde tot zijn vereniging `Vie et Lumière' die kunstenaars groepeerde voor wie de weergave van het licht essentieel was. Haar schilderij `Mijn atelier in juni' is een van de weinige bewaarde en volledig uitgewerkte voorbeelden van De Weerts impressionistische stijl binnen Vlaanderen. Het werk is niet alleen zeldzaam binnen haar eigen oeuvre, maar ook voor de vrouwelijke impressionisten in België.

De combinatie van de atmosferische benadering van het licht, de iconische locatie die geportretteerd wordt (Hof Ter Neuve) en een seizoensgebonden schildermethode maakt het werk uitzonderlijk en moeilijk te vergelijken met andere gelijkaardige werken in Vlaamse collecties. (zeldzaam) `Mijn atelier in juni' is ook onmisbaar omwille van de hoge schakelwaarde en de artistieke kwaliteit, en omdat het refereert naar het collectieve geheugen.

Het werk documenteert het artistieke leven aan de Leie rond het begin van de 20ste eeuw en is verbonden met een netwerk van kunstenaars zoals Emile Claus, Albert Baertsoen en Cyriel Buysse. `Hof Ter Neuve', het landgoed van De Weert in Afsnee waar ze meestal schilderde, fungeerde als een cultureel knooppunt. `Mijn atelier in juni' biedt een visuele herinnering aan deze artistieke gemeenschap. Het werk draagt bij aan het collectieve geheugen van de Vlaamse kunstscene en de rol van vrouwelijke kunstenaars daarin.

Het schilderij illustreert de overgang van een realistische benadering naar een impressionistische stijl waarin licht en atmosfeer centraal staan. Als leerling van Emile Claus en lid van `Vie et Lumière', vertegenwoordigt De Weert een belangrijke schakel in de verspreiding en ontwikkeling van het luminisme in Vlaanderen. Het schilderij is een sleutelwerk in de evolutie van de Vlaamse schilderkunst richting moderniteit en één van de weinig in Vlaanderen bewaarde voldragen voorbeelden hiervan. (schakelfunctie) Anna De Weert schilderde bij voorkeur landschappen, stadsgezichten en interieurs in een helder palet dat verwant is aan dat van Emile Claus. `Mijn atelier in juni' is opgebouwd met een vlotte streepjestoets en een helder koloriet, waarbij witte toetsen het tafereel luchtig en contrastrijk maken. De Weert vatte het schilderij aan in juni 1909, om het pas in de junimaand van het volgende jaar af te werken. De kunstenares paste deze methode wel vaker toe om de lichtintensiteit van een bepaald seizoen zo dicht mogelijk te benaderen (bijzondere artistieke waarde). Hierdoor levert De Weert een unieke bijdrage aan het onderzoek naar impressionistische schilderpraktijken. Het werk is een referentiepunt voor de studie van luminisme, seizoensgebonden schildertechnieken en de rol van vrouwelijke kunstenaars in de Vlaamse kunstgeschiedenis. (ijkwaarde); c) bewaarplaats: Museum voor Schone Kunsten, Gent;d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 3° a) korte beschrijving: L'Homme-Dieu, Jean Delville, 1903, olieverf op doek, 464 x 503 cm, signatuur en jaartal rechts onderaan: Jean Delville 1903, Musea Brugge, inv.0000.GRO0662.I; b) motivatie: Binnen Vlaanderen zijn nauwelijks waardevolle werken van Jean Delville aanwezig, ondanks zijn internationale reputatie als sleutelfiguur van het Belgische symbolisme.De combinatie van de spirituele thematiek, de art-nouveau-invloeden en de monumentale compositie maakt het werk uniek binnen Vlaanderen. (zeldzaam) `L'Homme-Dieu' verbeeldt Delville's spirituele wereldbeeld en zijn idealistische overtuiging dat kunst het goddelijke in de mens moet onthullen. Als visuele synthese van zijn levensbeschouwing draagt het werk bij aan het collectieve geheugen van de Belgische symbolistische beweging en van de heropleving van de religieuze kunst eind 19de eeuw.

Het werk kende een moeizame geschiedenis en bleef lang ondergewaardeerd. Pas in de jaren 1970, met de hernieuwde internationale waardering voor het symbolisme, kreeg ook Delville's werk de erkenning die het verdiende. Deze geschiedenis weerspiegelt het historische onbegrip tegenover symbolistische kunst en onderstreept de culturele erfgoedwaarde van het werk. (bijzondere waarde voor het collectieve geheugen) Delville speelde een sleutelrol in de herwaardering van klassieke vormentaal en de vernieuwing van religieuze kunst aan het fin de siècle. `L'Homme-Dieu' vormt een schakel tussen het laat-19de-eeuwse idealisme en de internationale symbolistische stromingen, en getuigt van de invloed van Parijse occultisme en de rose+croix-beweging op Belgische kunst.

Ook de vormentaal van de art nouveau is in het werk vervlochten - een echo van zijn vriendschap met architect Victor Horta (1861-1947). Het schilderij geldt als een referentiepunt voor de studie van symbolisme, theosofie en de spirituele dimensie van kunst. Dankzij zijn thematische diepgang, artistieke ambitie en internationale context biedt het een ijkwaarde voor het onderzoek naar religieuze en esoterische kunst in België en Europa. `L'Homme-Dieu' is met zijn indrukwekkende afmetingen (ongeveer 5 x 5 meter) één van de grootste symbolistische doeken in België en vormt een uitzonderlijk voorbeeld van Delville's artistieke visie. Delville zelf beschouwde `L'Homme Dieu' als één van zijn beste realisaties. De monumentale compositie, de verfijnde plastische uitwerking en de integratie van art-nouveau-elementen getuigen van een bijzondere artistieke waarde. Het werk overstijgt het louter illustratieve en belichaamt een verheven, spirituele visie die zeldzaam is in de Belgische kunstgeschiedenis; c) bewaarplaats: musea Brugge;d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 4° a) korte beschrijving: Het intense: De hemelvaart van Christus, James Ensor, 1886, zwart krijt op papier, gekleefd op doek, 1500 x 1000 mm, dubbele signatuur rechts onderaan: Ensor/Ensor;b) motivatie: `De hemelvaart van Christus' is een zeldzame tekening uit het oeuvre van James Ensor.Ze maakt deel uit van het bijzondere ensemble `De aureolen van Christus', een sleutelwerk binnen zijn artistieke parcours. De reeks bestond uit een cyclus van zes taferelen en vormde een artistiek keerpunt waarin Ensor zijn fascinatie voor licht tot een hoogtepunt brengt.

Als zesde tekening in de volgorde van presentatie op het salon van Les Vingt, heeft `De hemelvaart van Christus' een bijzondere plaats binnen de reeks. Lange tijd bevond het werk zich in buitenlandse privéverzamelingen, terwijl slechts enkele tekeningen uit de cyclus in Vlaanderen bewaard zijn gebleven.

De tekening is onmisbaar omwille van de schakelfunctie in Ensors werk, de ijkwaarde voor onderzoek naar zijn oeuvre en de artistieke kwaliteit van het werk.

De reeks waar deze tekening deel van uitmaakt, kondigt Ensors evolutie aan naar een meer lineaire tekenstijl en een thematiek die het fantastische omarmt. De naturalistische benadering maakt plaats voor een expressieve, zelfs bombastische vormentaal, waarmee Ensor een nieuwe plastische koers inslaat. (schakelfunctie) De episodes zijn geïnspireerd op het leven van Christus, maar niet strikt evangelisch opgebouwd. De reeks bezit een hoge ijkwaarde, zowel artistiek als inhoudelijk. Ze vormt het begin van Ensors visuele dialoog met de maatschappij, waarin Christus niet enkel als religieus figuur verschijnt, maar als symbool van onschuld en onderdrukte waarheid - een spiegel van Ensors eigen maatschappelijke spanningen. Binnen zijn iconografie betekent `De aureolen van Christus' de start van massatonelen en groteske figuren, motieven die zijn latere werk domineren.

Ook de artistieke waarde van `De hemelvaart van Christus' is uitzonderlijk. Opvallend is de opbouw van de compositie rond twee cirkelvormige lichtzones, geïnspireerd door William Turner, voor wie James Ensor een grote bewondering koesterde. De gewelfde structuur, de dynamische lichtwerking en de expressieve figuren getuigen van Ensors meesterschap en verbeeldingskracht. Dankzij het monumentale formaat overstijgt de tekening het schetsmatige en krijgt ze een autonoom statuut als volwaardig kunstwerk. Zowel Ensor zelf als latere critici beschouwen `De aureolen van Christus' als een van zijn belangrijkste realisaties. Op plastisch vlak 8 betekende de reeks een vernieuwing.

Licht wordt bij Ensor niet enkel een middel tot weergave, maar tot transformatie: het herschept de wereld in een fantastische chaos. In zijn zoektocht naar een vernieuwende lichtweergave vernietigde hij zelfs meerdere werken. `De aureolen van Christus' hield hij lange tijd bij zich, overtuigd van de geslaagde lichtwerking. De vergelijking met tijdgenoten als Seurat en Redon onderstreept de internationale relevantie van de reeks als referentiepunt binnen de Europese kunstgeschiedenis; c) bewaarplaats: privé;d) eigendomssituatie: privébezit. 5° a) korte beschrijving: Charles met streepjestrui, Henri Evenepoel, ca.1898-1899, olieverf op doek, 73 x 50 cm, signatuur onderaan links: h. evenepoel; b) motivatie: `Charles met streepjestrui' is een van de zeldzame portretten waarin de vernieuwende stijl van Henri Evenepoel - een kruising tussen symbolisme en de decoratieve vlakverdeling van de Nabis - volledig tot uitdrukking komt.Binnen de Vlaamse en Belgische kunstgeschiedenis zijn er nauwelijks andere portretten van kinderen uit die periode die zo uitgesproken modern en gevoelig zijn. (zeldzaam) Het schilderij is ook onmisbaar door de schakelfunctie, de ijkwaarde en de overtuigende artistieke kwaliteit. De sobere uitdrukking, de harmonie van kleurvlakken en de gedurfde mise-en-page verlenen het werk een ingetogen, bijna monumentale kracht. Deze elementen illustreren Evenepoels artistieke meesterschap en maken het werk tot een uitzonderlijk voorbeeld binnen de Belgische portretkunst. (bijzondere artistieke waarde). Binnen het oeuvre van Evenepoel neemt `Charles met streepjestrui' een sleutelpositie in.

Het werk vormt een brug tussen academische portretkunst en de meer expressieve, symbolische en stilistisch vernieuwende benaderingen van de Nabis en het postimpressionisme. Daarmee is het een relevante schakel in de evolutie van de kunst in België en Frankrijk rond 1900.

Door zijn unieke stilistische kenmerken en compositorische opbouw is het schilderij een referentie voor de overgang van het laat-19e-eeuwse symbolisme naar modernistische schilderkunst. (schakelfunctie) De keuze om het werk in 1972 te gebruiken voor een nationale postzegeluitgifte ter gelegenheid van Evenepoels 100ste geboortedag getuigt van de maatschappelijke en culturele herkenbaarheid van het werk (bijzondere waarde voor het collectieve geheugen); c) bewaarplaats: privé;d) eigendomssituatie: privébezit. 6° a) korte beschrijving: Portret van Marie-Joséphine-Emilie Lafont-Porcher, François-Joseph Kinsoen, ca.1827-1828, olieverf op doek, 100 x 81 cm, signatuur links onderaan: KINSON, Musea Brugge, inv. 0000.GRO0081.I; b) motivatie: Het `Portret van Marie-Joséphine Lafont-Porcher' geldt als één van de meest verfijnde werken van François-Joseph Kinsoen en is een zeldzaam voorbeeld van zijn zachte neoclassicistische stijl. De combinatie van technische virtuositeit, elegante uitwerking en historische context maakt het werk uitzonderlijk binnen de Vlaamse collecties. Kinsoen was een Belgische kunstenaar die hoofdzakelijk internationaal actief was als hof- en societyportrettist in Parijs en Kassel. Binnen Vlaanderen zijn slechts weinig werken van Kinsoen aanwezig, en nog minder portretten die behoren tot zijn beste realisaties. (zeldzaam) Dit portret is onmisbaar omwille van de schakelfunctie, de artistieke waarde en de ijkwaarde. `Portret van Marie-Joséphine Lafont-Porcher' vormt een schakel tussen het strenge neoclassicisme van het einde van de 18de eeuw en de mondaine, romantisch geïnspireerde portretkunst van de vroege 19de eeuw, die meer in de smaak viel van een welgesteld cliënteel. Zo groeide Kinsoen uit tot één van de belangrijke portrettisten van de Restauratie in Frankrijk in een tijd waarin de romantiek hoogtij vierde. Het illustreert de evolutie van Kinsoens eigen stijl en de bredere verschuiving in de Europese portretkunst. Tegelijkertijd is het representatief voor de artistieke tendensen binnen de society-cultuur van die tijd. (schakelfunctie) Hoewel Kinsoen voornamelijk in Frankrijk werkte, belichaamt dit portret de aanwezigheid en invloed van Belgische kunstenaars in de Franse hoofdstad tijdens de Restauratie. Hierdoor heeft het werk ook een ijkwaarde voor verder onderzoek.

Het werk behoort ontegensprekelijk tot de beste realisaties van Kinsoen. De elegante compositie, het harmonieuze kleurgebruik en de verfijnde afwerking getuigen van zijn meesterschap binnen de neoclassicistische traditie. De artistieke kwaliteit overstijgt het louter representatieve en maakt het werk tot een esthetisch hoogstaand kunstobject met blijvende waarde binnen de Belgische kunstgeschiedenis; c) bewaarplaats: Musea Brugge;d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 7° a) korte beschrijving: Landverhuizers, Eugène Laermans, 1896: Naar de haven, olieverf op doek, 158,7 x 98,6 cm, signatuur en datum links onderaan: Eug. Laermans/1896, Laatste blik, olieverf op doek, 158,6 x 224 cm, signatuur en datum rechts onderaan: Eug. Laermans/1896, Afscheid, olieverf op doek, 158,7 x 98,6 cm, signatuur en datum rechts onderaan: Eug. Laermans/1896, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, inv. 1369a tot c; b) motivatie: `Landverhuizers' van Eugène Laermans is een monumentaal werk met een unieke drieledige structuur die bewust verwijst naar de compositie van laatgotische altaarstukken.Binnen Vlaanderen zijn er weinig werken die deze combinatie van religieuze vormgeving, sociaal engagement en modernistische tendensen vertonen. Bovendien geldt het als Laermans' belangrijkste werk, wat het uitzonderlijk maakt binnen zijn oeuvre en binnen de Belgische kunst rond 1900. (zeldzaam) Het schilderij is onmisbaar door de verwijzing naar een belangrijke periode in het collectieve geheugen en door de schakelfunctie in de overgang naar het 20ste -eeuws modernisme. `Landverhuizers' verbeeldt de massale arbeidsmigratie aan het einde van de 19de eeuw, een ingrijpend sociaal fenomeen dat diepe sporen heeft nagelaten in het Vlaamse en Belgische collectieve geheugen.

De titel van de drie panelen - `Naar de haven', `Laatste blik' en `Afscheid' - versterken het narratieve en emotionele karakter van het werk, waardoor het een krachtige herinnering vormt aan een historisch moment van de volksverhuizingen. (bijzondere waarde voor het collectieve geheugen).

Het "gewone" volk wordt hier in een verheven, empathische stijl verbeeldt. De ernst, de monumentale eenvoud en de sobere compositie verlenen het werk een ingetogen kracht. De drieledige structuur en de thematische diepgang tillen het schilderij boven het louter illustratieve uit. Het is een artistiek hoogtepunt binnen Laermans' oeuvre. Zijn vereenvoudigde, schematiserende vormgeving markeert de overgang van het 19de-eeuwse realisme naar de expressieve en abstraherende tendensen van de 20ste eeuw.

Het werk fungeert als een schakel tussen sociaal-realistische kunst en de modernistische benaderingen die later dominant zouden worden in België en Europa. (schakelfunctie); c) bewaarplaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen;d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 8° a) korte beschrijving: Portretpaar `Portret van Louis De Potter in een bibliotheek' van Matilde Malenchine-Meoni, 1820-1823, olieverf op doek, 61 x 50 cm, Musea Brugge, inv.0000.GRO0079.I en `Zelfportret van Matilde Malenchini-Meoni die het portret van Louis De Potter schildert' van Matilde Malenchine-Meoni, 1820-1823, olieverf op doek, 61 x 48 cm, privéverzameling; b) motivatie: Deze twee portretten van Matilde Malenchini-Meoni vormen samen een uitzonderlijk en zeldzaam ensemble binnen de Belgische kunstgeschiedenis.Portretten waarin zowel de geportretteerde als de portrettist figureren - en bovendien in onderlinge relatie tot elkaar - zijn uiterst zeldzaam. Malenchini-Meoni was een gescheiden, vrijgevochten kunstenares, actief in kerkelijke en politieke kringen en verbonden met de Napoleontische en pauselijke elite. Haar werk was lang vergeten en verdient een opwaardering. Ze had een complexe en bewogen relatie met Louis de Potter, journalist en sleutelfiguur in de Belgische Revolutie van 1830.

Het portret waarin ze zichzelf afbeeldt terwijl ze haar geliefde schildert, is uniek in zijn soort. Het biedt een visuele inkijk in het artistieke proces én de persoonlijke dynamiek tussen kunstenaar en model. Binnen Vlaanderen zijn geen andere werken bekend die deze combinatie van autobiografie, portretkunst en historische context zo expliciet verbeelden. (zeldzaam) De portretten zijn onmisbaar door hun schakelfunctie en ijkwaarde. Ze markeren een belangrijke schakel in de evolutie van de portretkunst in Vlaanderen en de Nederlanden. Malenchini-Meoni doorbrak artistieke conventies door zichzelf als vrouwelijke kunstenaar in beeld te brengen, en door haar persoonlijke relatie met de geportretteerde te integreren in het werk. Dit duoportret markeert een overgang van formele representatie naar psychologische en relationele diepgang in de portretkunst. Het is bovendien een visueel getuigenis van de artistieke uitwisseling tussen Italië en de Nederlanden in de vroege 19de eeuw.

De ijkwaarde van de portretten ligt in hun betekenis als referentiepunt voor het onderzoek naar vrouwelijke kunstenaars in Europa, de representatie van politieke figuren in kunst en de rol van autobiografie in portretkunst. Ze zijn essentieel voor de studie van gender, identiteit en artistieke autonomie in de 19de eeuw; c) bewaarplaats: Musea Brugge en privé;d) eigendomssituatie: overheidsbezit en privébezit. 9° a) korte beschrijving: De trap, Xavier Mellery, 1889, bruin en zwart krijt op papier, 583 x 465 mm, signatuur links onderaan: XMellery, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, inv.2095; b) motivatie: `De trap' van Xavier Mellery behoort tot de reeks `La Vie des Choses', een verzameling tekeningen die in 1890 voor het eerst werd tentoongesteld bij Les Vingt.Binnen Vlaanderen zijn slechts enkele werken uit deze reeks bewaard gebleven. `De trap' wordt algemeen beschouwd als een autonoom kernstuk uit de reeks en bij uitbreiding binnen het oeuvre van Mellery. De combinatie van technische verfijning, emotionele geladenheid en symbolische diepgang maakt het werk uitzonderlijk binnen het Belgische symbolisme. (zeldzaam) De tekening is onmisbaar omwille van de schakelfunctie en de bijzondere artistieke waarde. Als pionier van het symbolisme en als eerste van de zogeheten "schilders van de stilte" heeft Xavier Mellery een blijvende invloed gehad op de Belgische kunst. `De trap' belichaamt zijn visie op het alledaagse als drager van poëzie, introspectie en mystiek. Meer dan louter een interieurstudie, verheft het werk de alledaagse ruimte tot een symbolisch geladen plek - een lieu de passage - die zowel fysieke als existentiële overgangen verbeeldt. Het weerspiegelt een culturele gevoeligheid voor stilte, duisternis en de esthetiek van het onuitgesprokene.

De tekening onderscheidt zich van de gangbare descriptieve en academisch-illustratieve tekenpraktijk van haar tijd. Terwijl veel tijdgenoten tekeningen voornamelijk gebruikten als voorbereidende studies, technische oefeningen of narratieve illustraties, overstijgt `De trap' deze functionele benadering en krijgt ze een zelfstandig karakter. Het werk is ontdaan van anekdotiek en academische conventies en richt zich in plaats daarvan op een uitgepuurde vormentaal, een uitzonderlijk verfijnde lichtbehandeling en een sterke atmosferische en emotionele intensiteit. Hierdoor neemt zij binnen het oeuvre van Mellery én binnen de 19de-eeuwse tekenkunst een unieke en kwalitatief uitzonderlijke positie in. Dankzij zijn technische beheersing en de intensiteit van zijn beeldtaal geldt `De trap' als een sleutelwerk voor de studie van Melleryen de bredere symbolistische beweging.

Het is exemplarisch voor zijn artistieke visie en behoort tot de hoogtepunten van zijn productie. (bijzondere artistieke waarde) Mellery's werk vormt een brug tussen het realisme en het symbolisme.

Door een alledaags motief te transformeren tot een meditatieve compositie, illustreert `De trap' de overgang van objectieve weergave naar subjectieve betekenisgeving. Het werk markeert een cruciaal moment in de evolutie van de Belgische kunst richting introspectie en symbolische verbeelding, en heeft dus een schakelfunctie binnen die ontwikkeling; c) bewaarplaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen;d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 10° a) korte beschrijving: De begonia's, Jenny Montigny, 1913, olieverf op doek, 180 x 245 cm, signatuur links onderaan: J Montigny, Gent, Museum voor Schone Kunsten, inv.1913-K; b) motivatie: `De begonia's is een zeldzaam bewaard werk van hoge kwaliteit van Jenny Montigny.Montigny geldt als één van de meest bekwame en talentvolle vrouwelijke vertegenwoordigers van het Belgische luminisme.

Haar oeuvre is relatief beperkt en slechts gedeeltelijk bewaard gebleven in Vlaanderen, wat `De begonia's' des te waardevoller maakt.

Het schilderij is onmisbaar door de bijzondere artistieke waarde en de schakelfunctie in het oeuvre van Monitgny en in de Vlaamse schilderkunst begin 20ste eeuw. `De begonia's' vormt een schakel tussen het luminisme van Claus en een meer dynamische, menselijke benadering van het genre. Montigny's focus op beweging en menselijke aanwezigheid markeert een belangrijke evolutie binnen de Vlaamse schilderkunst rond de eeuwwisseling. Het werk illustreert deze overgang van impressionistische observatie naar een meer expressieve en autonome beeldtaal. (schakelfunctie) De bijzondere artistieke waarde van het schilderij zit vervat in de persoonlijke invulling van het luminisme door Montigny. Haar vernieuwende omgang met licht en beweging maakt `De begonia's exemplarisch voor haar oeuvre en voor het Vlaamse luminisme in bredere zin. Ze ontwikkelde een eigen beeldtaal die zich duidelijk onderscheidt van die van haar leermeester. Terwijl Claus na 1905 de menselijke figuur steeds meer uit zijn oeuvre verwijderde, bleef Montigny gefascineerd door menselijke bedrijvigheid. Zij legde zich toe op intieme momentopnames van spelende kinderen, familietaferelen en buitenscènes, zoals in `De begonia's'. Ook stilistisch koos Montigny een eigen koers: haar palet is krachtiger, haar penseelstreek zwaarder en haar techniek varieert afhankelijk van de aard van de compositie. Het onderwerp fungeert vaak eerder als aanleiding om licht, kleur en beweging in volle intensiteit te verkennen en te verbeelden. Het schilderij is een voldragen en representatief voorbeeld van Montigny's persoonlijke variant van het luminisme, waarin zij zich emancipeert van haar leermeester en een autonome stem vindt. `De begonia's' is met andere woorden een sleutelwerk in het oeuvre van Montigny waarin artistieke autonomie, historisch-topografische betekenis en stilistische kwaliteiten samenkomen. Montigny's krachtige palet, variabele techniek en aandacht voor menselijke activiteit geven `De begonia's' een uitgesproken artistieke eigenheid. Het werk overstijgt het louter decoratieve en getuigt van een autonome visie waarin licht, kleur en compositie op exemplarische wijze samenkomen. Het behoort tot haar meest representatieve en technisch geslaagde werken.

Het werk documenteert tenslotte niet alleen de artistieke emancipatie van een vrouwelijke kunstenaar in een patriarchale context, maar weerspiegelt ook de historische en culturele betekenis van de begoniacultuur in Gent en omgeving. In die zin heeft `De begonia's ook een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen; c) bewaarplaats: Museum voor Schone Kunsten, Gent;d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 11° a) korte beschrijving: Keizer Karel als kind, Jan Van Beers, 1879, olieverf op doek, 139 x 149 cm, signatuur, plaats en datum midden onderaan: JAN VAN BEERS/PARIS 1879, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, inv.2336; b) motivatie: Binnen het beperkte aantal historiestukken van Jan Van Beers neemt `Keizer Karel als kind' een centrale plaats in.Het werk is een zeldzaam voorbeeld van de vernieuwende benadering van de historieschilderkunst rond 1880, waarin Van Beers afstand neemt van de dramatische en sentimentele stijl van zijn voorgangers. De kunstenaar vervangt deze weergave door een meer ingetogen suggestie van de reële, psychische roerselen waarmee het personage worstelt. Dit portret van de Keizer als kind vormt dus een belangrijke schakel in de evolutie van de historiestijl. (schakelfunctie) Keizer Karel is een sleutelfiguur in de geschiedenis van de Nederlanden (bijzondere waarde voor het collectieve geheugen). Door hem als kind af te beelden, en daarbij subtiel zijn innerlijke strijd te suggereren, biedt Van Beers een unieke en empathische blik op dit historische icoon. Het portret getuigt ook van een bijzondere artistieke waarde. Van Beers' beheersing van techniek en kleurgebruik komt in dit werk bijzonder sterk tot uiting. Hij besteedt met verbluffend talent aandacht aan de weergave van de uiteenlopende aspecten van de materiële context, inzonderheid de diverse soorten textiel. Het behoort tot zijn meest geslaagde en betekenisvolle werken binnen het genre van de historiestukken; c) bewaarplaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen;d) eigendomssituatie: overheidsbezit. 12° a) korte beschrijving: De likeurdrinksters, Gustave van de Woestijne, 1921, houtskool en olieverf op doek, 110,5 x 99 cm, signatuur en jaartal rechts onderaan: G VE VAN DE WOESTIJNE/1921;b) motivatie: De tekening `De likeurdrinkster' vormt een uniek ensemble met de twee, gelijknamige, geschilderde versies, de eerste (1922) uit de collectie van het KMSKA en de tweede (ca.1923) uit een privéverzameling. Beide schilderijen werden eerder beschermd als topstuk. De tekening fungeert als basisconcept voor twee geschilderde varianten en bezit tegelijk een uitgesproken autonoom karakter. Ze geeft een unieke inkijk in het creatieproces van Van de Woestijne. Monumentaal uitgewerkte tekeningen op groot formaat zijn bovendien uitzonderlijk binnen het oeuvre van Gustave Van de Woestijne. Deze tekening geldt daarmee dan ook als een zeldzaam en waardevol object. `De likeurdrinksters' is onmisbaar omwille van de schakelfunctie, de ijkwaarde en de bijzondere artistieke waarde.

Zowel technisch als compositorisch behoort de tekening tot zijn meest voldragen tekeningen en is inhoudelijk bijzonder rijk. Het werk wordt beschouwd als onmisbaar vanwege zijn schakelwaarde binnen het oeuvre en als ijkpunt voor het onderzoek naar Van de Woestijne's creatieproces.

De tekening dateert van 1921, kort na de terugkeer van de Van de Woestijne uit Groot-Brittannië waar hij tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef. Het moderne kunstleven werd toen beheerst door het expressionisme. Deze tekening documenteert een cruciale overgang in zijn artistieke ontwikkeling. Ze toont Van de Woestijne zich losmaakt van het constructief expressionisme en evolueert naar een meer geordende, figuratieve vormentaal met symbolistische diepgang. `De likeurdrinksters' is een sleutelwerk in deze overgang en weerspiegelt de bredere artistieke omwenteling rond 1920. (schakelfunctie) Ook in relatie tot de twee geschilderde versies bezit de tekening een hoge schakelwaarde. In de versie in het KMSKA wijzigt de kunstenaar verschillende elementen in de setting - het glas bier en de sigaret worden vervangen door een dahlia in een vaasje, een groene appel en een boek - om later in de tweede geschilderde versie (privéverzameling) opnieuw terug te keren naar de oorspronkelijke compositie van de tekening. Deze onderlinge wisselwerking creëert een zeldzaam ensemble dat een uitzonderlijke inkijk geeft in het artistieke praktijken van de kunstenaar. Door de nauwe relatie met de geschilderde varianten en de expliciete reflectie op het creatieproces, biedt de tekening een uitzonderlijke ijkwaarde voor het onderzoek naar Van de Woestijne's werkwijze, thematiek en stijlontwikkeling. Het werk is een referentiepunt voor de studie van de wisselwerking tussen tekening en schilderkunst, en voor de rol van zelfportret en verbeelding in zijn oeuvre.

Van de Woestijne's introspectieve en symbolische benadering van de werkelijkheid komt in deze tekening sterk tot uiting. In een brief aan Jacob de Graaff uit 1921 onthult hij dat het tafereel zich in zijn verbeelding afspeelt - hij zit niet werkelijk aan tafel met de twee vrouwen, maar construeert een fictieve scène. Het werk belichaamt zo de spanning tussen verbeelding en werkelijkheid.

De technische beheersing, gelaagde symboliek en mysterieuze sfeer maken `De likeurdrinksters' tot één van Van de Woestijne's meest uitgewerkte tekeningen op groot formaat. De compositie, het zelfportret en de verbeelding getuigen van zijn vermogen om introspectie en vervreemding visueel vorm te geven. Het werk overstijgt zijn voorbereidende functie en werd ook als zelfstandig kunstwerk tentoongesteld, wat de artistieke waarde bevestigt; c) bewaarplaats: privé;d) eigendomssituatie: privébezit. Tegen dit besluit kan een beroep tot nietigverklaring of een verzoek tot schorsing van de tenuitvoerlegging worden ingediend bij de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Het verzoekschrift wordt ingediend, hetzij elektronisch via een beveiligde website van de Raad van State (http://eproadmin.raadvst-consetat.be/), of met een ter post aangetekende brief die wordt toegezonden aan de Raad van State (Wetenschapsstraat 33 te 1040 Brussel).

Het verzoekschrift wordt ingediend binnen een termijn van zestig dagen nadat de beslissing werd betekend. Indien de beslissing niet betekend diende te worden, gaat de termijn in met de dag waarop de verzoeker er kennis van heeft gehad.