Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Omzendbrief van 17/12/1999
← Terug naar "Omzendbrief inzake de wet van 4 mei 1999 tot wijziging van een aantal bepalingen betreffende het huwelijk "
Omzendbrief inzake de wet van 4 mei 1999 tot wijziging van een aantal bepalingen betreffende het huwelijk Circulaire relative à la loi du 4 mai 1999 modifiant certaines dispositions relatives au mariage
MINISTERIE VAN JUSTITIE 17 DECEMBER 1999. - Omzendbrief inzake de wet van 4 mei 1999 tot wijziging van een aantal bepalingen betreffende het huwelijk Aan de dames en heren Procureurs-generaal bij de hoven van beroep; Aan de dames en heren Ambtenaren van de burgerlijke stand van het Rijk; MINISTERE DE LA JUSTICE 17 DECEMBRE 1999. - Circulaire relative à la loi du 4 mai 1999 modifiant certaines dispositions relatives au mariage A Mesdames et Messieurs les Procureurs généraux près les Cours d'appel; A Mesdames et Messieurs les Officiers de l'état civil du Royaume;
Ik vestig uw aandacht op de bepalingen van de wet van 4 mei 1999 tot J'attire votre attention sur les dispositions de la loi du 4 mai 1999
wijziging van een aantal bepalingen betreffende het huwelijk. Deze wet modifiant certaines dispositions relatives au mariage. Cette loi vise,
beoogt naast de invoering van een aantal maatregelen m.b.t. outre l'introduction d'un certain nombre de mesures relatives aux
schijnhuwelijken, tevens een modernisering van sommige aan het mariages simulés, à moderniser certaines des formalités préalables au
huwelijk voorafgaande formaliteiten. mariage.
De in het Belgisch Staatsblad van 1 juli 1999 bekendgemaakte wet wordt La loi publiée au Moniteur belge du 1er juillet 1999 entre en vigueur
van kracht op 1 januari 2000. Ik heb het opportuun geacht U hierbij le 1er janvier 2000. J'ai estimé opportun de vous apporter par la
enkele preciseringen te verstrekken aangaande de vanaf die datum présente quelques précisions à propos des nouvelles dispositions
toepasselijke nieuwe bepalingen. applicables dès cette date.
Deze omzendbrief vervangt de omzendbrief van 1 juli 1994 betreffende Cette circulaire remplace la circulaire du 1er juillet 1994 relative
de omstandigheden waarin de huwelijksvoltrekking door de ambtenaar van aux conditions dans lesquelles l'officier de l'état civil peut refuser
de burgerlijke stand geweigerd kan worden (Belgisch Staatsblad, 7 juli la célébration du mariage (Moniteur belge, 7 juillet 1994), et les
1994), en de nummers 1 t.e.m. 3 van de omzendbrief van 28 augustus numéros 1 à 3 de la circulaire du 28 août 1997 relative à la procédure
1997 betreffende de procedure van de huwelijksafkondiging en de de publication des bans de mariage et aux documents qui doivent être
documenten die dienen overgelegd te worden teneinde een visum met het
oog op het afsluiten van een huwelijk in het Rijk te bekomen en produits afin d'obtenir un visa en vue de conclure un mariage dans le
teneinde een visum gezinshereniging op basis van een huwelijk Royaume ou d'obtenir un visa de regroupement familial sur la base d'un
afgesloten in het buitenland te bekomen (Belgisch Staatsblad, 1 mariage conclu à l'étranger (Moniteur belge, 1er octobre 1997), ainsi
oktober 1997), evenals de omzendbrief van 25 november 1992 betreffende que la circulaire du 25 novembre 1992 concernant le registre contenant
het register dat de akten van huwelijksafkondiging bevat en de les actes de publication de mariage et les certificats de publication
getuigschriften van huwelijksafkondiging. de mariage.
A. Akte van aangifte opheffing van het systeem van de A. Acte de déclaration abrogation du système de publication des bans
huwelijksafkondiging de mariage
Vanaf 1 januari 2000 wordt het systeem van de huwelijksafkondiging A partir du 1er janvier 2000, le système de la publication des bans de
opgeheven, en vervangen door een nieuwe formaliteit, de aangifte van mariage est abrogé, et est remplacé par une nouvelle formalité, la
het huwelijk door één van de aanstaande echtgenoten of beiden bij de déclaration du mariage par l'un des futurs époux ou les deux, à
ambtenaar van de burgerlijke stand, die hiervan een akte van aangifte l'officier de l'état civil, qui en dresse un acte de déclaration
opmaakt (nieuwe artikelen 63 en 64 van het Burgerlijk Wetboek). (articles 63 et 64 nouveaux du Code civil).
Indien men een huwelijk wil aangaan zal men hiervan aangifte moeten Si l'on veut contracter mariage, il faudra en faire la déclaration à
doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar, l'officier de l'état civil de la commune où, à la date de
op de datum van opmaak van de akte van aangifte, een van de aanstaande l'établissement de l'acte de déclaration, l'un des futurs époux est
echtgenoten zijn inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of inscrit dans les registres de la population, le registre des étrangers
wachtregister heeft. Teneinde het recht op huwelijk te garanderen, ou le registre d'attente. Afin de garantir le droit au mariage, il est
wordt tevens voorzien dat indien geen van beide aanstaande echtgenoten également prévu que, si aucun des futurs époux n'est inscrit dans l'un
een inschrijving heeft in een van deze registers, of indien de actuele de ces registres, ou si la résidence actuelle de l'un d'eux ou des
verblijfplaats van één van hen of beiden om gegronde redenen niet met deux ne correspond pas, pour des motifs légitimes, à cette inscription
deze inschrijving overeenstemt (b.v. binnenschippers, betrokkene (par exemple dans le cas de bateliers ou lorsque l'intéressé est
bevindt zich in een ziekenhuis, enz.), de aangifte kan gebeuren bij de hospitalisé, etc.), la déclaration peut être faite à l'officier de
ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente van de actuele l'état civil de la commune de la résidence actuelle de l'un des futurs
verblijfplaats van een van de aanstaande echtgenoten (geen gegronde époux (ne sont pas des motifs légitimes par exemple le simple fait que
redenen zijn b.v. het loutere feit dat uren waarop het in een bepaalde les heures auxquelles il est possible de se marier dans une commune
gemeente mogelijk is om te huwen voor betrokkenen beter uitkomen, dat déterminée conviennent mieux aux intéressés, que, dans certaines
het in bepaalde gemeenten goedkoper is om op een welbepaalde dag te communes, il est moins onéreux de se marier un jour précis, un plus
huwen, een mooier kader, enz.). beau cadre, etc.).
Voortaan bestaat ook voor Belgen die in het buitenland verblijven en Désormais, la possibilité existe également, pour les Belges qui
die niet zijn ingeschreven in het bevolkingsregister van een Belgische résident à l'étranger et ne sont pas inscrits dans les registres de la
gemeente, de mogelijkheid om in België een aangifte van het huwelijk population d'une commune belge, de faire une déclaration de mariage
te doen, en derhalve in België te huwen. Het volstaat dat één van de et, par conséquent, de se marier en Belgique. Il suffit que l'un des
aanstaande echtgenoten de Belgische nationaliteit bezit. In deze futurs époux possède la nationalité belge. Dans ces hypothèses, la
gevallen kan de aangifte gebeuren bij de ambtenaar van de burgerlijke déclaration peut être faite à l'officier de l'état civil de la commune
stand van de gemeente van de laatste inschrijving in het bevolkings-, de la dernière inscription dans les registres de la population, le
vreemdelingen- of wachtregister van een van de aanstaande echtgenoten, registre des étrangers ou le registre d'attente de l'un des futurs
of van de gemeente waar een bloedverwant tot en met de tweede graad époux ou de la commune où un parent jusqu'au deuxième degré de l'un
van een van de aanstaande echtgenoten zijn inschrijving heeft op de des futurs époux est inscrit à la date de l'établissement de l'acte,
datum van de opmaak van de akte, of van de geboorteplaats van een van ou du lieu de naissance de l'un des futurs époux. A défaut, la
de aanstaande echtgenoten. Bij ontstentenis hiervan kan de aangifte déclaration peut être faite à l'officier de l'état civil de la ville
gebeuren bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de stad de Bruxelles. A des fins de clarté, il convient de remarquer que la
Brussel. Ter verduidelijking dient te worden opgemerkt dat de aangifte
in de gemeente van laatste inschrijving in het vreemdelingen- of déclaration dans la commune de la dernière inscription dans le
wachtregister, betrekking heeft op die gevallen waar betrokkene op het registre des étrangers ou le registre d'attente concerne les cas où
ogenblik van het verlaten van het grondgebied nog niet in het bezit l'intéressé ne possédait pas encore la nationalité belge au moment où
was van de Belgische nationaliteit. il a quitté le territoire.
Wanneer minstens één van de echtgenoten op de dag van de opmaak van de Lorsque, à la date de l'établissement de l'acte de déclaration, l'un
akte van aangifte zijn inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- au moins des futurs époux n'est pas inscrit dans les registres de la
of wachtregister of zijn actuele verblijfplaats niet heeft binnen de population, le registre des étrangers ou le registre d'attente de la
gemeente waar de aangifte wordt gedaan, dient de ambtenaar van de commune où la déclaration est faite, ou n'y a pas sa résidence
burgerlijke stand die de akte heeft opgemaakt, onmiddellijk door middel van een gewone brief of moderne communicatiemiddelen een afschrift van de akte over te maken aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente van inschrijving in vermelde registers of van de actuele verblijfplaats van deze aanstaande echtgenoot of echtgenoten. Op deze manier kan ook door deze laatstgenoemde ambtenaar van de burgerlijke stand worden nagegaan of er geen huwelijksbeletselen zijn. In voorkomend geval meldt hij dit binnen de tien dagen aan de ambtenaar van de burgerlijke stand die de akte van aangifte heeft opgemaakt. Zo kan hij bijvoorbeeld ook meedelen dat betrokkenen in zijn gemeente reeds tevergeefs hebben geprobeerd een aangifte te doen of een huwelijk te sluiten. De eventuele melding van het bestaan van huwelijksbeletselen gebeurt schriftelijk, door middel van een gewone brief of moderne communicatiemiddelen. Voor ieder van de aanstaande echtgenoten dienen bij de aangifte van het huwelijk aan de ambtenaar van de burgerlijke stand de in artikel actuelle, l'officier de l'état civil qui a dressé l'acte doit transmettre immédiatement une copie de l'acte, par simple lettre ou par des moyens de communication modernes, à l'officier de l'état civil de la commune où ce ou ces futurs époux sont inscrits dans les registres susmentionnés ou ont leur résidence actuelle. Ainsi, ce dernier officier de l'état civil peut aussi vérifier s'il n'existe pas d'empêchements à mariage. Le cas échéant, il le signale, dans les dix jours, à l'officier de l'état civil qui a dressé l'acte de déclaration. De cette manière, il peut par exemple aussi signaler que les intéressés ont déjà essayé en vain de faire une déclaration ou de contracter mariage dans sa commune. L'avis éventuel de l'existence d'empêchements à mariage est transmis par écrit, par simple lettre ou par des moyens de communication modernes.
64 opgesomde documenten te worden voorgelegd. Deze bepaling is er op Les documents énumérés à l'article 64 doivent être remis à l'officier
gericht een einde te maken aan de bestaande rechtsonzekerheid inzake de l'état civil, pour chacun des futurs époux, lors de la déclaration
du mariage. Cette disposition tend à mettre fin à l'insécurité
de bij een huwelijk voor te leggen documenten. De voorlegging van de juridique existant actuellement à propos des documents à déposer pour
volgende documenten is vereist : un mariage. Le dépôt des documents suivants est requis :
1° een voor eensluidend verklaard afschrift van de akte van geboorte : 1° une copie conforme de l'acte de naissance : ceci est une reprise de
dit is een herneming van hetgeen reeds is bepaald in het huidige
artikel 70 van het Burgerlijk Wetboek. Aan de mogelijkheid voor ce qui est déjà prévu dans l'actuel article 70 du Code civil. La
personen die in de onmogelijkheid verkeren de voor hun huwelijk possibilité subsiste, pour les personnes qui se trouvent dans
vereiste akte van geboorte over te leggen, om deze te vervangen door l'impossibilité de produire l'acte de naissance requis pour leur
een akte van bekendheid afgegeven door de bevoegde vrederechter, mariage, de le remplacer par un acte de notoriété délivré par le juge
evenals aan hetgeen is bepaald in artikel 72bis van het Burgerlijk de paix compétent, de même que subsiste ce qui est prévu à l'article
Wetboek, wordt niet geraakt; 72bis du Code civil ;
2° een bewijs van identiteit : een document waaruit de identiteit van 2° une preuve d'identité : un document dont ressort l'identité de
de betrokkene blijkt (b.v. een identiteitskaart, een paspoort); l'intéressé (p. ex. une carte d'identité, un passeport);
3° een bewijs van nationaliteit; 3° une preuve de nationalité;
4° een bewijs van de ongehuwde staat, en in voorkomend geval van de 4° une preuve de célibat, et le cas échéant de la dissolution ou de
ontbinding of nietigverklaring van de vorige huwelijken; l'annulation des mariages précédents;
5° een bewijs van de inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- 5° une preuve de l'inscription dans les registres de la population, le
of wachtregister en/of een bewijs van de actuele verblijfplaats : op registre des étrangers ou le registre d'attente et/ou une preuve de la
basis hiervan kan de ambtenaar van de burgerlijke stand zijn résidence actuelle : l'officier de l'état civil peut, sur cette base,
territoriale bevoegdheid nagaan; vérifier sa compétence territoriale;
6° in voorkomend geval, een gelegaliseerd schriftelijk bewijs 6° le cas échéant, une preuve écrite légalisée, émanant du futur époux
uitgaande van de bij de aangifte van het huwelijk afwezige aanstaande
echtgenoot, waaruit diens instemming met de aangifte blijkt : dit absent lors de la déclaration du mariage, dont il ressort que celui-ci
document dient enkel te worden overgelegd indien de aangifte slechts consent à la déclaration : ce document doit être déposé seulement si
door één van de aanstaande echtgenoten wordt gedaan; la déclaration n'est faite que par un seul des futurs époux;
7° ieder ander authentiek stuk waaruit blijkt dat in hoofde van de 7° toute autre pièce authentique dont il ressort que l'intéressé
betrokkene is voldaan aan de door de wet gestelde voorwaarden om een remplit les conditions requises par la loi pour pouvoir contracter
huwelijk te mogen aangaan : het betreft hier o.m. de zogenaamde mariage : il s'agit notamment ici des « certificats de coutume » qui
wetscertificaten die de ambtenaar van de burgerlijke stand moeten doivent permettre à l'officier de l'état civil de vérifier si les
toelaten na te gaan of is voldaan aan de door het toepasselijke recht conditions posées par le droit applicable sont remplies, ou tout autre
gestelde voorwaarden, of ieder ander document dat de ambtenaar van de document que l'officier de l'état civil juge nécessaire pour vérifier
burgerlijke stand noodzakelijk vindt om te kunnen nagaan of aan de si les conditions requises sont remplies (p. ex. une éventuelle
gestelde voorwaarden is voldaan (b.v. een eventuele ontheffing van de
leeftijdsvereiste door de jeugdrechtbank, enz.). dispense d'âge accordée par le tribunal de la jeunesse, etc.).
Wanneer de overgelegde documenten in een vreemde taal zijn opgesteld, Lorsque les documents déposés sont établis dans une langue étrangère,
kan de ambtenaar van de burgerlijke stand om een voor eensluidend l'officier de l'état civil peut en demander une traduction certifiée
verklaarde vertaling ervan verzoeken. conforme.
Er dient op te worden toegezien dat de overgelegde vreemde documenten Il convient de veiller à ce que les documents étrangers produits
op een afdoende wijze werden gelegaliseerd. In dit kader kan o.m. soient dûment légalisés. On peut renvoyer à ce propos à la circulaire
worden verwezen naar de omzendbrief van 17 februari 1993 betreffende du 17 février 1993 relative à la légalisation des actes de l'état
de legalisatie van buitenlandse akten van de burgerlijke stand (B.S.,
16 maart 1993), en de instructies terzake van het Ministerie van civil intervenus à l'étranger (M.B., 16 mars 1993), et aux
instructions données par le Ministre des Affaires étrangères en la
Buitenlandse Zaken. matière.
De ambtenaar van de burgerlijke stand weigert de akte van aangifte op L'officier de l'état civil refuse de dresser l'acte de déclaration si
te maken indien de belanghebbende partijen in gebreke blijven de in les parties intéressées restent en défaut de déposer les documents
artikel 64 van het Burgerlijk Wetboek opgesomde documenten over te énumérés dans l'article 64 du Code civil. On ne vise pas uniquement
leggen. Hiermee wordt niet enkel het geval bedoeld waarbij de ici l'hypothèse où l'officier de l'état civil estime que les
ambtenaar van de burgerlijke stand van mening is dat door betrokkenen intéressés ne lui remettent pas les documents nécessaires pour la
niet de nodige documenten worden overgelegd voor de samenstelling van composition du dossier du mariage, mais aussi les cas où ces documents
hun huwelijksdossier, doch ook die gevallen waar deze documenten op sont insuffisamment légalisés, ou les cas de fraude évidente et avérée
onvoldoende wijze werden gelegaliseerd, of indien er sprake is van (documents faux ou falsifiés). Il appartient à l'officier de l'état
duidelijk en bewezen bedrog (valse of vervalste documenten). Het komt
de ambtenaar van de burgerlijke stand toe om te oordelen of aan de in civil de juger s'il est satisfait aux conditions énumérées à l'article
artikel 64 van het Burgerlijk Wetboek opgesomde voorwaarden is 64 du Code civil, et si, en ce qui le concerne, le dossier de mariage
voldaan, en of het huwelijksdossier wat hem betreft volledig is. De est complet. La décision de refus motivée est notifiée sans délai aux
partijen wordt zonder verwijl de met redenen omklede parties par envoi recommandé avec accusé de réception, ou leur est
weigeringsbeslissing ter kennis gebracht door middel van een
aangetekend schrijven met ontvangstmelding of door rechtstreekse remise directement, contre récépissé. Cette notification doit en outre
overhandiging tegen ontvangstbewijs aan betrokkenen van de mentionner les possibilités de recours dont disposent les intéressés.
gemotiveerde weigeringsbeslissing. Deze kennisgeving dient bovendien
melding te maken van de beroepsmogelijkheden waarover betrokkenen L'officier de l'état civil transmet en même temps, par simple lettre,
beschikken. Tezelfdertijd maakt de ambtenaar van de burgerlijke stand une copie de sa décision, accompagnée d'une copie de tous documents
per gewone brief een afschrift van zijn beslissing, samen met een
kopie van alle nuttige documenten, over aan de procureur des Konings utiles, au procureur du Roi de l'arrondissement judiciaire dans lequel
van het gerechtelijk arrondissement waarin de weigering plaatsvond. le refus a été exprimé. De cette manière, le procureur du Roi dispose
Hierdoor beschikt de procureur des Konings bij een eventueel beroep immédiatement des éléments nécessaires, en cas de recours contre la
tegen de weigeringsbeslissing van de ambtenaar van de burgerlijke décision de refus de l'officier de l'état civil, et il peut lui-même,
stand onmiddellijk over de nodige elementen, en kan hij, indien hij
dit noodzakelijk acht, zelf ambtshalve optreden tegen de beslissing s'il l'estime nécessaire, agir contre cette décision. Lorsque, au jour
van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Wanneer één van de du refus de l'officier de l'état civil de dresser l'acte de
aanstaande echtgenoten of beiden op de dag van de weigering door de déclaration, l'un des futurs époux ou les deux ne sont pas inscrits
ambtenaar van de burgerlijke stand om een akte van aangifte op te dans les registres de la population, le registre des étrangers ou le
maken, hun inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of registre d'attente de la commune, ou n'y ont pas leur résidence
wachtregister of hun actuele verblijfplaats niet hebben binnen de actuelle, l'officier de l'état civil qui a refusé doit aviser par
gemeente, dient de weigeringsbeslissing door de ambtenaar van de écrit de sa décision de refus, par simple lettre ou par des moyens de
burgerlijke stand die heeft geweigerd schriftelijk door middel van een
gewone brief of moderne communicatiemiddelen ter kennis te worden
gebracht van ambtenaar de van de burgerlijke stand van de gemeente van communication modernes, l'officier de l'état civil de la commune
inschrijving in vermelde registers of van de actuele verblijfplaats d'inscription dans les registres susmentionnés ou de la résidence
van deze aanstaande echtgenoot of echtgenoten. Wanneer betrokkenen actuelle de ce(s) futur(s) époux. Si les intéressés se présentent par
zich nadien in deze laatste gemeente zouden aanbieden, is de ambtenaar après dans cette dernière commune, l'officier de l'état civil est déjà
van de burgerlijke stand reeds op de hoogte dat er zich eventueel au courant que des problèmes peuvent éventuellement se poser, et il
problemen kunnen stellen, en kan contact worden opgenomen met de ambtenaar van de burgerlijke stand van wiens weigering hij in kennis werd gesteld. Tegen de weigering van de ambtenaar van de burgerlijke stand om een akte van aangifte op te maken, is voorzien in een beroepsmogelijkheid voor de betrokkenen. Een dergelijk beroep kan binnen de maand na de kennisgeving van de weigeringsbeslissing worden ingesteld bij de rechtbank van eerste aanleg. De akten van aangifte dienen te worden ingeschreven in een enkel register, dat op het einde van ieder jaar op de griffie van de peut prendre contact avec l'officier de l'état civil qui l'a avisé du refus. Une possibilité de recours est prévue, pour les intéressés, contre le refus de l'officier de l'état civil de dresser un acte de déclaration. Un tel recours peut être introduit dans le mois qui suit la notification de la décision de refus, devant le tribunal de première instance. Les actes de déclaration doivent être inscrits dans un registre unique, qui doit être déposé à la fin de chaque année au greffe du
rechtbank van eerste aanleg moet worden neergelegd. Voor de akte van tribunal de première instance. Le texte suivant peut être proposé pour
aangifte kan de volgende tekst worden voorgesteld : l'acte de déclaration :
« AKTE VAN AANGIFTE VAN EEN HUWELIJK « ACTE DE DECLARATION DE MARIAGE
Nr. Vandaag (datum + jaar) te (uur), is door ondergetekende, (naam N° Ce jour, (date + année), à (heure), est actée par (nom de
ambtenaar van de burgerlijke stand), ambtenaar van de burgerlijke l'officier de l'état civil), soussigné(e), officier de l'état civil de
stand van de gemeente (gemeente), de aangifte van een huwelijk la commune de (commune), la déclaration de mariage de (nom,
geakteerd van (naam, voorna(a)m(en)), geboren te (geboorteplaats) op prénom(s)), né(e) à (lieu de naissance) le (date de naissance),
(geboortedatum), gehuisvest en/of verblijvend (adres), en (naam, domicilié(e) et/ou résidant (adresse), et (nom, prénom(s)), né(e) à
voorna(a)m(en)), geboren te (geboorteplaats) op (geboortedatum), (lieu de naissance) le (date de naissance), domicilié(e) et/ou
gehuisvest en/of verblijvend (adres), die met elkaar in het huwelijk résidant (adresse), qui désirent contracter mariage.
willen treden. Op aangifte van (naam en voorna(a)m(en) van de aangever(s)). Sur la déclaration de (nom et prénom(s) du (des) déclarant(s)).
Nadat deze akte werd voorgelezen, teken ik met de aangever(s). Après lecture de cet acte, signe avec le(s) déclarant(s).
(handtekeningen) » (signatures) »
B. Specifieke nietigheidsgrond B. Cause spécifique de nullité
Door de invoeging van een nieuw artikel 146bis in Hoofdstuk I van Boek I, Titel V van het Burgerlijk Wetboek (« Hoedanigheden en voorwaarden vereist om een huwelijk te mogen aangaan ») wordt voorzien in een specifieke nietigheidsgrond voor schijnhuwelijken. Dit artikel bepaalt uitdrukkelijk dat er geen huwelijk is wanneer, ondanks de gegeven formele toestemmingen tot het huwelijk, uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van de echtgenoten kennelijk niet is gericht op het totstandbrengen van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat is verbonden aan de staat van gehuwde. Une cause spécifique de nullité pour les mariages simulés est prévue par l'introduction d'un nouvel article 146bis dans le Chapitre Ier du Titre V du Livre Ier du Code civil (« Des qualités et conditions requises pour pouvoir contracter mariage »). Cet article dispose expressément qu'il n'y a pas de mariage lorsque, bien que les consentements formels aient été donnés en vue du mariage, il ressort d'une combinaison de circonstances que l'intention de l'un des époux au moins n'est manifestement pas la création d'une communauté de vie durable, mais uniquement l'obtention d'un avantage en matière de séjour, lié au statut d'époux.
In artikel 184 van het Burgerlijk Wetboek wordt bovendien een Un renvoi à l'article 146bis est en outre introduit dans l'article 184
verwijzing naar artikel 146bis ingevoegd. Hierdoor wordt expliciet in du Code civil. Par ce biais, il est expressément prévu dans la loi que
de wet voorzien dat de nietigheid van een huwelijk kan worden la nullité d'un mariage peut être poursuivie sur la base du fait qu'il
gevorderd op grond van het feit dat het een schijnhuwelijk betreft. s'agit d'un mariage simulé. Les époux eux-mêmes, tout intéressé et le
Tegen elk huwelijk dat is aangegaan met overtreding van artikel 146bis ministère public peuvent agir contre tout mariage conclu en
van het Burgerlijk Wetboek, kan worden opgekomen door de echtgenoten contravention de l'article 146bis du Code civil.
zelf, door allen die daarbij belang hebben en door het openbaar
ministerie. C. Voltrekking van het huwelijk weigering door de ambtenaar van de C. Célébration du mariage refus par l'officier de l'état civil
burgerlijke stand
Het nieuwe artikel 165 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat het L'article 165 nouveau du Code civil dispose que le mariage ne peut
huwelijk niet mag worden voltrokken vóór de 14de dag na de datum van être célébré avant le 14ème jour qui suit la date de l'établissement
de opmaak van de akte van aangifte. Wanneer het huwelijk niet is de l'acte de déclaration. Lorsque le mariage n'a pas été célébré dans
voltrokken binnen de zes maanden na het verstrijken van deze termijn
van 14 dagen, mag het niet meer worden voltrokken dan nadat een nieuwe les six mois qui suivent l'expiration de ce délai de 14 jours, il ne
aangifte werd gedaan. Zoals dit ook het geval was bij het systeem van peut plus être célébré qu'après une nouvelle déclaration. Comme
huwelijksafkondigingen, kan de bevoegde procureur des Konings, indien c'était aussi le cas dans le système de publication des bans de
hiervoor gewichtige redenen zijn, vrijstelling verlenen van de mariage, le procureur du Roi compétent peut, s'il existe pour cela des
aangifte en van elke wachttijd. Om dezelfde redenen kan hij ook de raisons graves, dispenser de la déclaration et de tout délai
hoger genoemde termijn van zes maanden verlengen. Dezelfde d'attente. Il peut également, pour les mêmes raisons, prolonger le
bevoegdheden worden toegekend aan bepaalde diplomatieke en consulaire délai de six mois susmentionné. Les mêmes compétences sont reconnues à
ambtenaren, voor de in hun eigen kanselarij te voltrekken huwelijken. certains agents diplomatiques et consulaires, pour les mariages à
In het kader van een procedure tot opheffing van een verzet tegen het célébrer dans leur chancellerie. Dans le cadre d'une procédure de
huwelijk of het beroep tegen de weigering om het huwelijk te mainlevée d'une opposition au mariage, ou du recours contre le refus
voltrekken, kan de inzake gevatte rechter om een verlenging van de de célébrer le mariage, une prolongation du délai susvisé de six mois
bedoelde termijn van zes maanden worden verzocht. Hierdoor kan worden peut être demandée au juge saisi. Il est possible, de cette manière,
voorkomen dat partijen voor een tweede maal een aangifte dienen te d'éviter que les parties doivent, une deuxième fois, faire une
doen. Het is aangewezen om in de hoger vermelde gevallen van déclaration. Dans les hypothèses susmentionnées de dispense de
vrijstelling van aangifte of wachttijd, of van verlenging van de déclaration ou de délai d'attente, ou de prolongation des délais
vooropgestelde termijnen, steeds een afschrift van de desbetreffende prescrits, il est recommandé de conserver toujours une copie des
beslissingen te bewaren in het huwelijksdossier.
Het huwelijk dient in het openbaar te worden voltrokken voor de décisions en question dans le dossier de mariage.
ambtenaar van de burgerlijke stand die de akte van aangifte heeft Le mariage doit être célébré publiquement devant l'officier de l'état
opgemaakt. Het is aangewezen de aanstaande echtgenoten vanaf het civil qui a dressé l'acte de déclaration. Il est indiqué d'attirer,
ogenblik van de aangifte op het voorafgaande te wijzen, evenals op het dès le moment de la déclaration, l'attention des futurs époux sur ce
bestaan van de verschillende in de wet voorkomende termijnen. qui précède, ainsi que sur l'existence des divers délais prévus par la
Het nieuwe artikel 167 van het Burgerlijk Wetboek voert een loi. L'article 167 nouveau du Code civil introduit une possibilité expresse
uitdrukkelijke mogelijkheid in voor de ambtenaar van de burgerlijke stand om de voltrekking van het huwelijk uit te stellen of te weigeren. Wanneer blijkt dat niet is voldaan aan de hoedanigheden en voorwaarden vereist om een huwelijk te mogen aangaan, of wanneer hij van oordeel is dat de voltrekking van het huwelijk in strijd is met de beginselen van de openbare orde weigert de ambtenaar van de burgerlijke stand het huwelijk te voltrekken. De nieuwe wet biedt de ambtenaar van de burgerlijke stand een wettelijke basis waarop hij kan weigeren het huwelijk te voltrekken. De ambtenaar van de burgerlijke stand moet immers nagaan of alle vorm- en grondvoorwaarden voor het voltrekken pour l'officier de l'état civil de différer ou de refuser la célébration du mariage. Lorsqu'il apparaît qu'il n'est pas satisfait aux qualités et conditions requises pour pouvoir contracter mariage, ou lorsqu'il est d'avis que la célébration du mariage est contraire aux principes de l'ordre public, l'officier de l'état civil refuse de célébrer le mariage. La nouvelle loi offre à l'officier de l'état civil une base légale pour refuser de célébrer le mariage. L'officier de l'état civil doit en effet vérifier si toutes les conditions de forme et de fond
van het huwelijk zijn nageleefd. Het is de bedoeling te benadrukken requises pour la célébration du mariage sont remplies. Le but est de
dat de ambtenaar van de burgerlijke stand in het kader van de mettre l'accent sur le fait que l'officier de l'état civil a, dans le
huwelijksvoltrekking niet enkel een passieve, maar ook een actieve en cadre de la célébration du mariage, un rôle non seulement passif, mais
preventieve rol te vervullen heeft. Het voorafgaand onderzoek om na te également actif et préventif à jouer. L'enquête préalable destinée à
gaan of door de aanstaande echtgenoten aan alle grond- en vérifier si les futurs époux satisfont à toutes les conditions de fond
vormvoorwaarden is voldaan, behoort tot de essentie van zijn et de forme, relève de l'essence de sa compétence. Le contrôle
bevoegdheid. De door de ambtenaar van de burgerlijke stand uitgevoerde effectué par l'officier de l'état civil porte aussi bien sur la
controle slaat zowel op de vervulling van de positieve voorwaarden, réunion des conditions positives que sur l'absence d'éventuels
als op de afwezigheid van eventuele huwelijksbeletselen. Deze controle empêchements à mariage. Ce contrôle comporte aussi l'examen visant à
behelst ook het onderzoek of het geplande huwelijk geen schijnhuwelijk s'assurer que le mariage projeté n'est pas un mariage simulé.
is. Aldus moet de ambtenaar van de burgerlijke stand ook nagaan of is L'officier de l'état civil doit ainsi également vérifier s'il est
voldaan aan hetgeen is bepaald in artikel 146bis. Er dient echter te satisfait au prescrit de l'article 146bis. Il faut toutefois éviter
worden vermeden dat elk gemengd huwelijk prima facie als verdacht que chaque mariage mixte soit qualifié de suspect prima facie. Le
wordt bestempeld. De principiële huwelijksvrijheid vereist dat men op
dat vlak enige omzichtigheid aan de dag legt. Wanneer echter uit een principe de la liberté de mariage requiert que l'on fasse preuve à ce
geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van niveau d'une certaine prudence. Lorsque, cependant, il ressort d'une
de aanstaande echtgenoten kennelijk niet is gericht op het combinaison de circonstances que l'intention de l'un au moins des
totstandbrengen van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het futurs époux n'est manifestement pas la création d'une communauté de
bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat is verbonden aan de vie durable, mais uniquement l'obtention d'un avantage en matière de
staat van gehuwde, moet de ambtenaar van de burgerlijke stand weigeren séjour, lié au statut d'époux, l'officier de l'état civil doit refuser
het huwelijk te voltrekken. Wanneer men zich beroept op het de célébrer le mariage. Si l'on invoque le caractère simulé du
schijnkarakter van een huwelijk, moet men duidelijke indicaties hebben mariage, il faut disposer d'éléments indiquant clairement que le
dat het huwelijk kennelijk niet is gericht op het vormen van hoger mariage ne vise manifestement pas la création de la communauté de vie
vermelde duurzame levensgemeenschap. Een combinatie van o.m. volgende durable dont il a été question ci-dessus. Une combinaison des facteurs
factoren kan een ernstige aanduiding vormen dat een schijnhuwelijk suivants, entre autres, peut constituer une indication sérieuse qu'on
wordt beoogd : vise un mariage blanc :
- Partijen verstaan mekaar niet, of kunnen enkel op een gebrekkige - Les parties ne se comprennent pas ou ont des difficultés à
wijze met elkaar communiceren, of doen beroep op een tolk; dialoguer, ou font appel à un interprète ;
- Partijen hebben elkaar vóór de huwelijkssluiting nooit eerder - Les parties ne se sont jamais rencontrées avant la conclusion du
ontmoet ; mariage ;
- Een van de partijen woont duurzaam samen met iemand anders; - Une des parties cohabite avec quelqu'un d'autre de manière durable ;
- Partijen kennen elkaars naam of nationaliteit niet; - Les parties ne connaissent pas le nom ou la nationalité l'une de
- Een van de aanstaande echtgenoten weet niet waar de andere werkt; l'autre ; - Un des futurs époux ne sait pas où l'autre travaille ;
- Verklaringen omtrent de omstandigheden van de ontmoeting lopen - Il y a une divergence manifeste entre les déclarations relatives aux
manifest uiteen; circonstances de la rencontre ;
- Een som geld wordt beloofd bij het aangaan van het huwelijk; - Une somme d'argent est promise pour contracter le mariage ;
- Het uitoefenen van prostitutie door één van beiden; - Un des deux se livre à la prostitution ;
- Het optreden van een tussenpersoon; - L'intervention d'un intermédiaire ;
- Een groot leeftijdsverschil. - Une grande différence d'âge.
In dit kader kan de ambtenaar van de burgerlijke stand zich o.m. Dans ce cadre, l'officier de l'état civil peut se fonder, entre
baseren op : autres, sur :
- Nagetrokken verklaringen van de aanstaande echtgenoten zelf, - Les déclarations qu'il a vérifiées des futurs époux, des parents ou
verwanten of nauw betrokkenen; des personnes concernées de près ;
- Bepaalde geschriften; - Certains écrits ;
- Onderzoeken door politiediensten. - Des enquêtes effectuées par des services de police.
Er dient op te worden gewezen dat het recht op huwelijk wordt Il convient d'insister sur le fait que le droit au mariage est garanti
gegarandeerd door artikel 12 van het Europees Verdrag voor de par l'article 12 de la Convention européenne de Sauvegarde des Droits
Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele vrijheden de l'Homme et des Libertés fondamentales (approuvée par la loi du 13
(goedgekeurd bij de wet van 13 mei 1955, B.S., 19 augustus 1955) en artikel 23 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten. Dit recht is niet verbonden aan de verblijfstoestand van de betrokken partijen. Hieruit volgt dat de ambtenaar van de burgerlijke stand de opmaak van de akte van aangifte en de voltrekking van het huwelijk niet kan weigeren op grond van het loutere feit dat een vreemdeling illegaal in het Rijk verblijft. Bij een weigering brengt de ambtenaar van de burgerlijke stand zijn met redenen omklede beslissing zonder verwijl ter kennis van de belanghebbende partijen door middel van een aangetekend schrijven met ontvangstmelding of door rechtstreekse overhandiging tegen ontvangstbewijs aan betrokkenen van de gemotiveerde weigeringsbeslissing. Deze kennisgeving dient bovendien melding te maken van de beroepsmogelijkheden waarover betrokkenen beschikken. Tezelfdertijd zendt hij per gewone brief een afschrift, en een kopie van alle nuttige documenten, aan de bevoegde procureur des Konings. Hierdoor beschikt de procureur des Konings bij een eventueel beroep tegen de weigeringsbeslissing onmiddellijk over de nodige elementen, en kan hij, indien hij dit noodzakelijk acht, zelf ambtshalve optreden mai 1955, M.B., 19 août 1955) et l'article 23 du Pacte international relatif aux Droits civils et politiques. Ce droit n'est pas subordonné à la situation de séjour des parties concernées. Il en résulte que l'officier de l'état civil ne peut refuser de dresser l'acte de déclaration et de célébrer le mariage pour le seul motif qu'un étranger séjourne de manière illégale dans le Royaume. En cas de refus, l'officier de l'état civil notifie sans délai sa décision motivée aux parties intéressées par envoi recommandé avec accusé de réception, ou la leur remet directement, contre récépissé. Cette notification doit en outre mentionner les possibilités de recours dont disposent les intéressés. En même temps, il en envoie, par simple lettre, une copie, avec une copie de tous documents utiles, au procureur du Roi compétent. De cette manière, le procureur du Roi dispose immédiatement des éléments nécessaires, en cas de recours
tegen de beslissing van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Wanneer contre la décision de refus, et il peut lui-même, s'il l'estime
op de dag van de weigering één van de aanstaande echtgenoten of beiden nécessaire, agir d'office contre la décision de l'officier de l'état
hun inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister civil. Lorsque, au jour du refus, l'un des futurs époux ou les deux ne
of hun actuele verblijfplaats niet hebben binnen de gemeente, brengt sont pas inscrits dans les registres de la population, le registre des
de ambtenaar van de burgerlijke stand zijn weigeringsbeslissing tevens étrangers ou le registre d'attente de la commune, ou n'y ont pas leur
onmiddellijk ter kennis van de ambtenaar van de burgerlijke stand van résidence actuelle, l'officier de l'état civil notifie également
de gemeente van inschrijving in deze registers of van de actuele verblijfplaats in België van deze aanstaande echtgenoot of echtgenoten. Hierdoor kan worden voorkomen dat betrokkenen zich daarna tot betreffende gemeente wenden, om alsnog te proberen het huwelijk te laten voltrekken. Tegen de weigering om het huwelijk te voltrekken, kan door de belanghebbende partijen binnen de maand beroep worden aangetekend bij de rechtbank van eerste aanleg. Indien er een ernstig vermoeden bestaat dat niet is voldaan aan de hoedanigheden en voorwaarden vereist om een huwelijk aan te gaan, of dat de voltrekking van het huwelijk in strijd zou zijn met de beginselen van de openbare orde, kan de ambtenaar van de burgerlijke immédiatement sa décision de refus à l'officier de l'état civil de la commune dans laquelle ce ou ces futurs époux sont inscrits ou ont leur résidence actuelle. On peut éviter par là que les intéressés se rendent ensuite dans la commune en question pour essayer à nouveau de faire célébrer le mariage. Le refus de célébrer le mariage est susceptible de recours, dans le mois, par les parties intéressées, devant le tribunal de première instance. S'il existe une présomption sérieuse qu'il n'est pas satisfait aux qualités et conditions requises pour contracter mariage, ou que la
stand de voltrekking van het huwelijk uitstellen gedurende ten hoogste célébration du mariage serait contraire aux principes de l'ordre
twee maanden vanaf de door belanghebbende partijen vooropgestelde public, l'officier de l'état civil peut surseoir à la célébration du
huwelijksdatum. Het is aangewezen de met redenen omklede beslissing om mariage pendant deux mois au plus à partir de la date de mariage
de voltrekking van het huwelijk uit te stellen, zonder verwijl ter prévue par les parties intéressées. Il est recommandé d'aviser sans
kennis van de belanghebbende partijen te brengen door middel van een délai les parties intéressées, par envoi recommandé avec accusé de
aangetekend schrijven met ontvangstmelding of door rechtstreekse
overhandiging tegen ontvangstbewijs aan betrokkenen van de réception, ou par remise directe avec récépissé, de la décision
gemotiveerde beslissing tot uitstel. Indien de ambtenaar van de motivée de reporter le mariage. Si l'officier de l'état civil l'estime
burgerlijke stand dit nodig acht kan hij hierover de bevoegde
procureur des Konings om advies verzoeken. Het uitstellen van het nécessaire, il peut requérir à ce propos l'avis du procureur du Roi
huwelijk moet het de ambtenaar van de burgerlijke stand mogelijk maken compétent. Le report du mariage doit permettre à l'officier de l'état
bijkomend onderzoek te verrichten om na te gaan of het een mogelijk civil de procéder à une enquête complémentaire pour vérifier s'il
schijnhuwelijk betreft (b.v. wanneer de voorziene termijn tussen de s'agit d'un possible mariage simulé (par exemple lorsque le délai
aangifte en de vooropgestelde huwelijksdatum te kort zou zijn om het entre la déclaration et la date de mariage prévue serait trop court
onderzoek vóór het huwelijk te verrichten). pour procéder à l'enquête avant le mariage).
Wanneer de ambtenaar van de burgerlijke stand binnen de hierboven Lorsque l'officier de l'état civil n'a pas encore pris de décision
vermelde termijn van twee maanden nog geen definitieve beslissing définitive dans le délai de deux mois susmentionné, il doit célébrer
heeft genomen, dient hij het huwelijk te voltrekken, zelfs in die
gevallen waar de in artikel 165, §3 bedoelde termijn van zes maanden le mariage, même dans les cas où le délai de six mois visé à l'article
reeds is verstreken. 165, § 3 est déjà expiré.
D. Jaarlijkse tabellen en zegelrechten D. Tables annuelles et droits de timbre
Voormelde omzendbrief van 25 november 1992 had betrekking op het La circulaire précitée du 25 novembre 1992 concernait l'établissement
opmaken van jaarlijkse alfabetische tabellen voor het register van de de tables alphabétiques annuelles pour le registre des actes de
akten van huwelijksafkondigingen, en het heffen van zegelrechten op de publications de mariage, et la levée de droits de timbre sur les
aan particulieren afgeleverde getuigschriften van certificats de publication de mariage délivrés à des particuliers. Je
huwelijksafkondiging. Ik ben van mening dat de daarin inzake suis d'avis que les principes qui y sont énoncés en matière de
huwelijksafkondiging vermelde principes ook dienen te worden toegepast publication de mariage doivent également être appliqués en ce qui
voor wat betreft de akten van aangifte van een huwelijk. concerne les actes de déclaration de mariage.
Luidens het nieuwe artikel 63, § 2, laatste lid van het Burgerlijk Selon le nouvel article 63, § 2, dernier alinéa du Code civil, les
Wetboek dienen de akten van aangifte slechts in een enkel register te actes de déclaration ne doivent être inscrits que dans un registre
worden ingeschreven, in tegenstelling tot de akten van de burgerlijke unique, contrairement aux actes de l'état civil qui, en vertu de
stand die, ingevolge artikel 40 van het Burgerlijk Wetboek, in een of l'article 40 du Code civil, doivent être inscrits sur un ou plusieurs
meer in dubbel gehouden registers moeten worden ingeschreven.
Daarenboven heeft de akte van aangifte als doel vast te stellen dat registres tenus doubles. De plus, l'acte de déclaration a pour
aan de formaliteit van de aangifte van het huwelijk werd voldaan. Uit objectif de constater qu'il a été satisfait à la formalité de la
het bovenstaande mag worden afgeleid dat het register van akten van déclaration du mariage. On peut déduire de ce qui précède que le
aangifte van een huwelijk in wezen geen register van de burgerlijke registre des actes de déclaration de mariage n'est pas par essence un
stand sensu stricto is, en er bijgevolg geen jaarlijkse alfabetische registre de l'état civil au sens strict et, par conséquent, qu'une
tabel voor dit register dient te worden opgemaakt. table alphabétique annuelle ne doit pas être confectionnée pour ce
Aangezien het begrip « registers van de burgerlijke stand » in het registre. Etant donné que le concept « registres de l'état civil » a la même
Wetboek der zegelrechten dezelfde betekenis heeft als deze toegekend signification dans le Code des droits de timbre qu'en droit commun, il
in het gemeen recht, dient met wat voorafgaat rekening te worden faut tenir compte de ce qui précède pour déterminer le champ
gehouden om het toepassingsgebied van artikel 8, 13° van dit Wetboek te bepalen. Dit artikel beoogt slechts de aan particulieren afgeleverde uittreksels uit de registers van de burgerlijke stand, en de door de ambtenaren van de burgerlijke stand, door burgemeesters of door hun afgevaardigden aan particulieren afgeleverde getuigschriften tot attestatie van feiten die blijken uit bedoelde registers. Gelet op het bovenstaande zijn de aan particulieren afgeleverde uittreksels uit een akte van aangifte van een huwelijk en de getuigschriften van aangifte van een huwelijk niet onderworpen aan het zegelrecht, daar zij niet onder het toepassingsgebied van artikel 8, 13° van het Wetboek der zegelrechten vallen. d'application de l'article 8, 13° de ce Code. Cet article vise uniquement les extraits des registres de l'état civil délivrés à des particuliers et les certificats, délivrés à des particuliers par les officiers de l'état civil, par des bourgmestres ou par leurs délégués, attestant des faits qui ressortent desdits registres. Vu ce qui précède, les extraits d'un acte de déclaration de mariage délivrés à des particuliers et les certificats de déclaration de mariage ne sont pas soumis au droit de timbre, puisqu'ils ne rentrent pas dans le champ d'application de l'article 8, 13° du Code des droits de timbre.
E. Akte van huwelijk E. Acte de mariage
De wet van 4 mei 1999 brengt ook een aantal wijzigingen aan in artikel La loi du 4 mai 1999 apporte également une série de modifications à
76 van het Burgerlijk Wetboek. De vroegere vermelding in de akte van huwelijk van de afkondigingen in de onderscheiden woonplaatsen, wordt niet vervangen door een vermelding van de akte van aangifte. Voortaan dient ook het beroep van de getuigen niet meer in de akte van huwelijk te worden vermeld. F. Huwelijken te voltrekken voor de Belgische diplomatieke en consulaire ambtenaren Ook de bevoegdheid van de Belgische diplomatieke en consulaire ambtenaren aan wie de functies van ambtenaar van de burgerlijke stand werden opgedragen, wordt uitgebreid tot het voltrekken van huwelijken waarbij tenminste één Belg is betrokken. G. Overgangsbepalingen Op de te voltrekken huwelijken die vóór 1 januari 2000 zijn afgekondigd, blijven de oude bepalingen van toepassing. De Minister van Justitie, l'article 76 du Code civil. La mention, portée précédemment dans l'acte de mariage, des publications dans les divers domiciles n'est pas remplacée par une mention de l'acte de déclaration. Désormais également, la profession des témoins ne doit plus être mentionnée dans l'acte de mariage. F. Mariages à célébrer devant les agents diplomatiques et consulaires belges La compétence des agents diplomatiques et consulaires belges auxquels les fonctions d'officier de l'état civil ont été conférées est également étendue à la célébration des mariages dans lesquels au moins un(e) Belge est impliqué(e). G. Dispositions transitoires Les anciennes dispositions restent applicables aux mariages à célébrer dont les publications auront été faites avant le 1er janvier 2000. Le Ministre de la Justice,
M. VERWILGHEN M. VERWILGHEN
^