Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 169/2023 van 30 november 2023 Rolnummer 7946 In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 162bis en 194 van het Wetboek van strafvordering, gesteld door het Hof van Beroep te Bergen. Het Grondwettelijk samengesteld uit de voorzitters P. Nihoul en L. Lavrysen, en de rechters T. Giet, J. Moerman, M. Pâ(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 169/2023 van 30 november 2023 Rolnummer 7946 In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 162bis en 194 van het Wetboek van strafvordering, gesteld door het Hof van Beroep te Bergen. Het Grondwettelijk samengesteld uit de voorzitters P. Nihoul en L. Lavrysen, en de rechters T. Giet, J. Moerman, M. Pâ(...) Extrait de l'arrêt n° 169/2023 du 30 novembre 2023 Numéro du rôle : 7946 En cause : la question préjudicielle relative aux articles 162bis et 194 du Code d'instruction criminelle, posée par la Cour d'appel de Mons. La Cour constitutionnell composée des présidents P. Nihoul et L. Lavrysen, et des juges T. Giet, J. Moerman, M. Pâques, Y. K(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 169/2023 van 30 november 2023 Extrait de l'arrêt n° 169/2023 du 30 novembre 2023
Rolnummer 7946 Numéro du rôle : 7946
En cause : la question préjudicielle relative aux articles 162bis et
In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 162bis en 194 194 du Code d'instruction criminelle, posée par la Cour d'appel de
van het Wetboek van strafvordering, gesteld door het Hof van Beroep te
Bergen. Mons.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters P. Nihoul en L. Lavrysen, en de composée des présidents P. Nihoul et L. Lavrysen, et des juges T.
rechters T. Giet, J. Moerman, M. Pâques, Y. Kherbache, D. Pieters, S. Giet, J. Moerman, M. Pâques, Y. Kherbache, D. Pieters, S. de Bethune,
de Bethune, E. Bribosia, W. Verrijdt, K. Jadin en M. Plovie, E. Bribosia, W. Verrijdt, K. Jadin et M. Plovie, assistée du greffier
bijgestaan door de griffier N. Dupont, onder voorzitterschap van voorzitter P. Nihoul, N. Dupont, présidée par le président P. Nihoul,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij arrest van 17 januari 2023, waarvan de expeditie ter griffie van Par arrêt du 17 janvier 2023, dont l'expédition est parvenue au greffe
het Hof is ingekomen op 13 maart 2023, heeft het Hof van Beroep te de la Cour le 13 mars 2023, la Cour d'appel de Mons a posé la question
Bergen de volgende prejudiciële vraag gesteld : préjudicielle suivante :
« Schenden de artikelen 162bis en 194 van het Wetboek van « Les articles 162bis et 194 du Code d'instruction criminelle, qui
strafvordering, die naar artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek renvoient à l'article 1022 du Code judiciaire en ce qui concerne la
verwijzen wat het verschuldigd zijn van een rechtsplegingsvergoeding débition d'une indemnité de procédure, violent-ils les articles 10 et
betreft, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, afzonderlijk beschouwd 11 de la Constitution, lu indépendamment ou en combinaison avec les
of in samenhang gelezen met de artikelen 6 en 14 van het Europees articles 6 et 14 de la Convention européenne des droits de l'homme
Verdrag voor de rechten van de mens en/of artikel 9 van het Verdrag et/ou l'article 9 de la Convention d'Aarhus sur l'accès à
van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak in l'information, la participation du public au processus décisionnel et
besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden, l'accès à la justice en matière d'environnement, lorsqu'ils sont
wanneer zij in die zin worden geïnterpreteerd dat de gemachtigde interprétés de manière telle que le Fonctionnaire délégué, agissant
ambtenaar, handelend op grond van artikel D.VII.13 van het Waalse sur pied de l'article D.VII.13 du CoDT, ne pourrait pas obtenir une
Wetboek van Ruimtelijke Ontwikkeling, geen rechtsplegingsvergoeding
zou kunnen verkrijgen ten laste van de beklaagde die in de vordering indemnité de procédure à charge du prévenu qui succombe sur la demande
van de gemachtigde ambtenaar in het ongelijk is gesteld ? ». du Fonctionnaire délégué ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. De rechtsplegingsvergoeding is een « forfaitaire tegemoetkoming B.1. L'indemnité de procédure est une « intervention forfaitaire dans
in de kosten en erelonen van de advocaat van de in het gelijk gestelde les frais et honoraires d'avocat de la partie ayant obtenu gain de
partij » (artikel 1022, eerste lid, van het Gerechtelijk Wetboek, cause » (article 1022, alinéa 1er, du Code judiciaire, tel qu'il a été
zoals vervangen bij artikel 7 van de wet van 21 april 2007 « remplacé par l'article 7 de la loi du 21 avril 2007 « relative à la
betreffende de verhaalbaarheid van de erelonen en de kosten verbonden
aan de bijstand van een advocaat »). répétibilité des honoraires et des frais d'avocat »).
B.2.1. Artikel 162bis van het Wetboek van strafvordering is een van de B.2.1. L'article 162bis du Code d'instruction criminelle est l'une des
wetsbepalingen die het verloop van de procedure voor de dispositions législatives qui règlent le déroulement de la procédure
politierechtbanken regelen. devant les tribunaux de police.
Dat artikel 162bis, dat in dat Wetboek werd ingevoegd bij artikel 9 Inséré dans ce Code par l'article 9 de la loi précitée du 21 avril
van de voormelde wet van 21 april 2007 en de laatste keer werd 2007 et modifié la dernière fois par l'article 6 de la loi du 18 mars
gewijzigd bij artikel 6 van de wet van 18 maart 2018 « houdende 2018 « modifiant diverses dispositions du droit pénal, de la procédure
wijzigingen van diverse bepalingen van het strafrecht, de
strafvordering en het gerechtelijk recht », bepaalt : pénale et du droit judiciaire », cet article 162bis dispose :
« Ieder veroordelend vonnis, uitgesproken tegen de beklaagde en tegen « Tout jugement de condamnation rendu contre le prévenu et les
de personen die voor het misdrijf burgerrechtelijk aansprakelijk zijn, personnes civilement responsables de l'infraction les condamnera
veroordeelt hen tot het betalen aan de burgerlijke partij van de envers la partie civile à l'indemnité de procédure visée à l'article
rechtsplegingsvergoeding bedoeld in artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek. 1022 du Code judiciaire.
De burgerlijke partij die rechtstreeks heeft gedagvaard of die zich La partie civile qui aura lancé une citation directe ou qui a greffé
met een afzonderlijke vordering heeft aangesloten bij een
rechtstreekse dagvaarding van een andere burgerlijke partij, of die, une action distincte sur une citation directe lancée par une autre
bij ontstentenis van enig beroep van het openbaar ministerie, de partie civile, ou qui, en l'absence de tout recours du ministère
beklaagde of burgerrechtelijk aansprakelijke persoon, hoger beroep public, du prévenu ou du civilement responsable, aura interjeté appel
heeft ingesteld en die in het ongelijk wordt gesteld, kan worden
veroordeeld tot het aan de beklaagde en aan de burgerrechtelijke et qui succombera, pourra être condamnée envers le prévenu ainsi
aansprakelijke persoon betalen van de vergoeding bedoeld in artikel qu'envers le civilement responsable à l'indemnité visée à l'article
1022 van het Gerechtelijk Wetboek. De vergoeding wordt bepaald door 1022 du Code judiciaire. L'indemnité sera liquidée par le jugement ».
het vonnis ». B.2.2. Artikel 194 van het Wetboek van strafvordering is een van de B.2.2. L'article 194 du Code d'instruction criminelle est l'une des
wetsbepalingen die het verloop van de procedure voor de correctionele dispositions législatives qui règlent le déroulement de la procédure
rechtbanken regelen. devant les tribunaux correctionnels.
Sinds de wijziging ervan bij artikel 10 van de wet van 21 april 2007 Depuis sa modification par l'article 10 de la loi du 21 avril 2007,
bepaalt dat artikel 194 dat uitspraak wordt gedaan « over de cet article 194 dispose qu'il sera statué « sur l'indemnité visée à
vergoeding bedoeld in artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek, l'article 1022 du Code judiciaire conformément à l'article 162bis ».
overeenkomstig artikel 162bis ». B.2.3. Artikel 211 van het Wetboek van strafvordering, dat deel B.2.3. L'article 211 du Code d'instruction criminelle, qui fait partie
uitmaakt van de bepalingen tot regeling van het hoger beroep van des dispositions réglant l'appel des jugements correctionnels,
correctionele vonnissen, bepaalt, sinds de wijziging ervan bij artikel
11 van de wet van 21 april 2007, dat de « bepalingen van de voorgaande prévoit, depuis sa modification par l'article 11 de la loi du 21 avril
artikelen betreffen de [...] de veroordeling [...] [tot] de vergoeding 2007, que les « dispositions des articles précédents sur [...] la
bedoeld in artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek [...] eveneens condamnation [...] à l'indemnité visée à l'article 1022 du Code
[gelden] voor de vonnissen in hoger beroep gewezen ». judiciaire [...] seront communes aux jugements rendus sur l'appel ».
B.3.1. Voor het Franse taalgebied bepaalt artikel D.VII.13 van het B.3.1. Pour la région de langue française, l'article D.VII.13 du Code
Wetboek van Ruimtelijke Ontwikkeling van het Waalse Gewest (hierna : du Développement territorial de la Région wallonne (ci-après : le
het WWRO), dat deel uitmaakt van hoofdstuk V (« Vervolging voor de CoDT), qui fait partie du chapitre V (« Poursuite devant le tribunal
correctionele rechtbank ») van boek VII (« Overtredingen en straffen correctionnel ») du livre VII (« Infractions et sanctions ») de ce
») van dat Wetboek : Code, dispose :
« Naast de straf beveelt de rechtbank op met redenen omkleed verzoek « Outre la pénalité, le tribunal ordonne, à la demande motivée du
van de gemachtigde ambtenaar of het gemeentecollege : fonctionnaire délégué ou du collège communal :
1° ofwel het herstel van de plaats in haar oorspronkelijke staat of de 1° soit la remise en état des lieux ou la cessation de l'utilisation
stopzetting van het onrechtmatige gebruik; abusive;
2° ofwel de uitvoering van werken of inrichtingswerken voor zover de 2° soit l'exécution d'ouvrages ou de travaux d'aménagement pour autant
handelingen en werken of de te handhaven bebouwing en de uit te voeren que les actes et travaux ou l'urbanisation à maintenir et les ouvrages
werken of inrichtingswerken het gewestplan en de normen van de ou travaux d'aménagement à exécuter respectent le plan de secteur et
leidraad voor gewestelijke stedenbouw naleven of de voorwaarden m.b.t. les normes du guide régional d'urbanisme, ou respectent les conditions
de afwijking van het gewestplan of de normen van de leidraad voor de dérogation au plan de secteur ou aux normes du guide régional
gewestelijke stedenbouw naleven; d'urbanisme;
3° ofwel de betaling van een som gelijk aan de meerwaarde die het goed 3° soit le paiement d'une somme représentative de la plus-value
ingevolge de overtreding verworven heeft, voor zover het noch op de acquise par le bien à la suite de l'infraction pour autant qu'il ne
beschermingslijst noch op de monumentenlijst voorkomt krachtens het soit ni inscrit sur la liste de sauvegarde, ni classé en vertu du Code
Waals Erfgoedwetboek en voor zover de in overtreding uitgevoerde wallon du Patrimoine, et que les actes et travaux ou l'urbanisation
handelingen en werken of de uitgevoerde bebouwing het gewestplan en de normen van de leidraad voor gewestelijke stedenbouw of de voorwaarden m.b.t. de afwijking van het gewestplan of de normen van de leidraad voor gewestelijke stedenbouw naleven. De motivering van de gemachtigd ambtenaar of van het gemeentecollege heeft met name betrekking op de impact van de gekozen wijze van herstel op het leefmilieu ten opzichte van artikel D.66 van Boek I van het Milieuwetboek en op de naleving van de in het eerste lid, 2° of 3°, bedoelde voorwaarden. De rechtbank bepaalt daarvoor een termijn, die in sub 1° en 2° bedoelde gevallen één jaar niet mag overschrijven. In geval van veroordeling tot betaling van een som, legt de rechtbank deze vast op de gehele of gedeeltelijke meerwaarde die het goed verworven heeft, en beveelt dat de veroordeelde op geldige wijze voldoening kan geven door de plaats binnen één jaar in haar oorspronkelijke staat te herstellen. De som wordt gestort op een speciale rekening van de begroting van het réalisés en infraction respectent le plan de secteur et les normes du guide régional d'urbanisme, ou respectent les conditions de dérogation au plan de secteur ou aux normes du guide régional d'urbanisme. La motivation du fonctionnaire délégué ou du collège communal porte notamment sur l'impact du mode de réparation choisi sur l'environnement au regard de l'article D.66 du Livre Ier du Code de l'Environnement et sur le respect des conditions visées à l'alinéa 1er, 2° ou 3°. Le tribunal fixe à cette fin un délai qui, dans les cas visés aux 1° et 2°, ne peut dépasser un an. En cas de condamnation au paiement d'une somme, le tribunal fixe celle-ci à tout ou partie de la plus-value acquise par le bien et ordonne que le condamné puisse s'exécuter valablement en remettant les lieux en état dans le délai d'un an. Le paiement de la somme se fait à un compte spécial du budget
Gewest ». de la Région ».
B.3.2. De « gemachtigde ambtenaar » waarvan sprake is in de voormelde B.3.2. Le « fonctionnaire délégué » dont il est question dans la
decretale bepaling is een ambtenaar van het « Operationeel disposition législative précitée est un fonctionnaire de la «
Directoraat-generaal Ruimtelijke Ordening, Huisvesting, Patrimonium en Direction générale opérationnelle Aménagement du Territoire, Logement,
Energie » van de Waalse Overheidsdienst die door de Waalse Regering Patrimoine et Energie » du Service public de Wallonie que le
werd aangewezen om bepaalde in het WWRO beschreven opdrachten te Gouvernement wallon a désigné afin d'accomplir certaines missions
vervullen (artikel D.I.3 van dat Wetboek, zoals van toepassing in het décrites par le CoDT (article D.I.3 de ce Code, tel qu'il est
Franse taalgebied). applicable en région de langue française).
B.3.3. Het bevel dat de correctionele rechtbank, met toepassing van B.3.3. L'ordre que le tribunal correctionnel donne au prévenu à la
artikel D.VII.13, eerste lid, van het WWRO, op verzoek van de demande du fonctionnaire précité, en application de l'article
voormelde ambtenaar geeft aan de beklaagde is een « maatregel van D.VII.13, alinéa 1er, du CoDT, est une « mesure de nature civile ».
burgerlijke aard ». Dat bevel valt evenwel onder de strafvordering, Cet ordre ressortit cependant à l'action publique, à savoir l'« action
namelijk de « rechtsvordering tot toepassing van de straffen » naar pour l'application des peines » aux termes de l'article 1er de la loi
luid van artikel 1 van de wet van 17 april 1878 « houdende de du 17 avril 1878 « contenant le titre préliminaire du Code de
voorafgaande titel van het Wetboek van strafvordering ». De maatregel procédure pénale ». La mesure ainsi ordonnée par le tribunal, qui
die aldus door de rechtbank wordt bevolen, die een verplichte
aanvulling op de strafrechtelijke veroordeling vormt, strekt niet constitue un complément obligé de la condamnation pénale, ne tend pas
ertoe schade te vergoeden die door een misdrijf is toegebracht aan à indemniser un dommage causé par l'infraction à des intérêts privés,
particuliere belangen, maar strekt ertoe om, in het algemeen belang, mais tend à rendre non avenues, dans l'intérêt général, les
de gevolgen van een misdrijf ongedaan te maken (Cass., 29 april 2015, conséquences d'une infraction (Cass., 29 avril 2015, P.15.0002.F,
P.15.0002.F, ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20150429.3; 24 maart 2021, ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20150429.3; 24 mars 2021, P.20.1344.F,
P.20.1344.F, ECLI:BE:CASS:2021:ARR.20210324.2F.5). ECLI:BE:CASS:2021:ARR.20210324.2F.5).
B.4. De rechtsplegingsvergoeding waarvan sprake is in het in B.2.1
weergegeven artikel 162bis van het Wetboek van strafvordering heeft B.4. L'indemnité de procédure dont il est question à l'article 162bis
enkel betrekking op de burgerlijke rechtsvordering, namelijk de du Code d'instruction criminelle, reproduit en B.2.1, ne concerne que
rechtsvordering tot herstel van de door een misdrijf veroorzaakte l'action civile, soit l'action pour la réparation du dommage causé par
schade, die wordt bedoeld in artikel 3 van de voorafgaande titel van une infraction, qui est visée à l'article 3 du titre préliminaire du
het Wetboek van strafvordering.
Wanneer hij partij is in een zaak die hangende is voor de Code de procédure pénale.
correctionele rechtbank die kennisneemt van een met toepassing van Lorsqu'il est partie à une cause pendante devant le tribunal
artikel D.VII.13 van het WWRO ingestelde vordering, is de in B.3 correctionnel qui connaît d'une demande faite en application de
bedoelde gemachtigde ambtenaar dus geen burgerlijke partij in de zin l'article D.VII.13 du CoDT, le fonctionnaire délégué visé en B.3 n'est
van artikel 162bis, eerste lid, van het Wetboek van strafvordering donc pas une partie civile au sens de l'article 162bis, alinéa 1er, du
(Cass., 12 maart 2019, P.18.0747.N, ECLI:BE:CASS:2019:ARR.20190312.2). Code d'instruction criminelle (Cass., 12 mars 2019, P.18.0747.N,
ECLI:BE:CASS:2019:ARR.20190312.2).
B.5. Uit de prejudiciële vraag blijkt dat het Hof wordt verzocht na te B.5. Il ressort de la question préjudicielle, éclairée par les motifs
de la décision de renvoi, que la Cour est invitée à examiner si
gaan of artikel 162bis, eerste lid, van het Wetboek van l'article 162bis, alinéa 1er, du Code d'instruction criminelle, lu en
strafvordering, in samenhang gelezen met artikel 194 van datzelfde combinaison avec l'article 194 du même Code, est compatible, entre
Wetboek, bestaanbaar is met, onder meer, het beginsel van gelijkheid autres, avec le principe d'égalité et de non-discrimination, tel qu'il
en niet-discriminatie, zoals het voortvloeit uit de artikelen 10 en 11 découle des articles 10 et 11 de la Constitution, en ce que ces
van de Grondwet, in zoverre die wetsbepalingen een discriminerend dispositions législatives feraient naître une différence de traitement
verschil in behandeling zouden doen ontstaan tussen twee categorieën discriminatoire entre deux catégories de parties demanderesses à un
van eisende partijen in een strafproces die voor de correctionele rechtbank in het gelijk worden gesteld, wanneer dat rechtscollege ertoe wordt gebracht zich uit te spreken over inbreuken op het WWRO : enerzijds, de burgerlijke partij die recht heeft op een rechtsplegingsvergoeding ten laste van de beklaagde, en, anderzijds, de gemachtigde ambtenaar die de in artikel D.VII.13 van datzelfde Wetboek bedoelde vordering heeft ingesteld en die niet kan verkrijgen dat de beklaagde wordt veroordeeld tot het betalen van een dergelijke vergoeding. B.6. Het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie sluit niet uit dat een verschil in behandeling tussen categorieën van personen wordt ingesteld, voor zover dat verschil op een objectief criterium berust en het redelijk verantwoord is. Het bestaan van een dergelijke verantwoording moet worden beoordeeld rekening houdend met het doel en de gevolgen van de betwiste maatregel en met de aard van de ter zake geldende beginselen; het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie is geschonden wanneer vaststaat dat er geen redelijk verband van evenredigheid bestaat tussen de procès pénal qui obtiennent gain de cause devant le tribunal correctionnel, lorsque cette juridiction est amenée à statuer sur des infractions au CoDT : d'une part, la partie civile, qui a droit à l'indemnité de procédure à charge du prévenu, et, d'autre part, le fonctionnaire délégué qui a formé la demande visée à l'article D.VII.13 du même Code, et qui ne peut obtenir la condamnation du prévenu à une telle indemnité. B.6. Le principe d'égalité et de non-discrimination n'exclut pas qu'une différence de traitement soit établie entre des catégories de personnes, pour autant qu'elle repose sur un critère objectif et qu'elle soit raisonnablement justifiée. L'existence d'une telle justification doit s'apprécier en tenant compte du but et des effets de la mesure critiquée ainsi que de la nature des principes en cause; le principe d'égalité et de non-discrimination est violé lorsqu'il est établi qu'il n'existe pas de rapport raisonnable de proportionnalité entre les moyens employés
aangewende middelen en het beoogde doel. et le but visé.
B.7.1. Toen tijdens de parlementaire voorbereiding van de wet van 21 B.7.1. Lorsque, au cours des travaux préparatoires de la loi du 21
april 2007 de vraag werd opgeworpen inzake de toepassing van de avril 2007, la question de l'application de la répétibilité des frais
verhaalbaarheid van de kosten en erelonen van advocaten bij de et honoraires d'avocat devant les juridictions répressives a été
strafgerechten, heeft de wetgever geoordeeld dat het « meer conform soulevée, le législateur a jugé qu'il était « plus conforme aux
[was] met de principes van gelijkheid en non-discriminatie dat men de principes d'égalité et de non-discrimination de traiter de manière
rechtsonderhorigen die het herstel vragen van een schade voor een
burgerlijke of een strafrechtelijke jurisdictie op gelijke voet zou identique les justiciables qui sollicitent la réparation d'un dommage
behandelen ». De wetgever heeft dan ook ervoor gekozen « het systeem devant une juridiction civile ou une juridiction répressive ». Le
van de verhaalbaarheid uit te breiden tot de relaties tussen de législateur a dès lors choisi « d'étendre le système de la
beklaagde (of de beschuldigde) en de burgerlijke partij » (Parl. St., répétibilité dans les relations entre le prévenu (ou l'accusé) et la
Senaat, 2006-2007, nr. 3-1686/4, p. 8). De wetgever heeft daarentegen partie civile » (Doc. parl., Sénat, 2006-2007, n° 3-1686/4, p. 8). En
beslist dat de verhaalbaarheid niet zou gelden in de verhouding tussen revanche, le législateur a décidé que la répétibilité ne jouerait pas
de beklaagde en de Staat, die is vertegenwoordigd door het openbaar dans les relations entre le prévenu et l'Etat, représenté par le
ministerie. In dat verband werd opgemerkt dat « het openbaar ministère public. A cet égard, il fut relevé que « le ministère
ministerie, door vervolging in te stellen, het algemeen belang public, en exerçant les poursuites, représente l'intérêt général et ne
vertegenwoordigt en derhalve niet op één lijn kan worden gesteld met peut dès lors être mis sur le même pied qu'une partie civile qui
een burgerlijke partij die de strafvordering alleen in gang zou zetten mettrait seule en mouvement l'action publique pour la défense d'un
om een privébelang te verdedigen » (Parl. St., Kamer, 2006-2007, DOC intérêt particulier » (Doc. parl., Chambre, 2006-2007, DOC
51-2891/002, p. 7). 51-2891/002, p. 7).
B.7.2. De wetgever heeft derhalve bij de wet van 21 april 2007 B.7.2. Par la loi du 21 avril 2007, le législateur a dès lors exclu
principieel elke verhaalbaarheid uitgesloten van de kosten en erelonen par principe toute répétibilité des frais et honoraires d'avocat dans
van advocaten in de betrekkingen tussen de beklaagde en het openbaar ministerie. les relations entre le prévenu et le ministère public.
B.7.3. Bij zijn arrest nr. 182/2008 van 18 december 2008 B.7.3. Par son arrêt n° 182/2008 du 18 décembre 2008
(ECLI:BE:GHCC:2008:ARR.182) betreffende de beroepen tot vernietiging (ECLI:BE:GHCC:2008:ARR.182) concernant les recours en annulation de la
van de wet van 21 april 2007 heeft het Hof geoordeeld dat de loi du 21 avril 2007, la Cour a jugé que les différences fondamentales
fundamentele verschillen tussen het openbaar ministerie, dat in het
belang van de maatschappij belast is met het onderzoek en de entre le ministère public, lequel est chargé, dans l'intérêt de la
vervolging van misdrijven en de strafvordering uitoefent, en de société, de la recherche et de la poursuite des infractions et exerce
burgerlijke partij, die haar eigen belang nastreeft, konden l'action publique, et la partie civile, qui défend son intérêt
verantwoorden het systeem van de forfaitaire vergoeding waarin de wet personnel, pouvaient justifier la non-application, à charge de l'Etat,
van 21 april 2007 voorziet, niet wordt toegepast ten laste van de du système d'indemnisation forfaitaire prévu par la loi du 21 avril
Staat. 2007.
Wegens de opdracht die aan het openbaar ministerie is toegewezen, Le législateur a pu raisonnablement considérer qu'il ne convenait pas,
vermocht de wetgever redelijkerwijs ervan uit te gaan dat een regeling en raison de la mission qui lui est dévolue, d'étendre au ministère
volgens welke een rechtsplegingsvergoeding automatisch verschuldigd public un système selon lequel une indemnité de procédure serait
zou zijn telkens wanneer zijn vordering zonder gevolg blijft, niet tot automatiquement due chaque fois que son action reste sans effet.
het openbaar ministerie diende te worden uitgebreid.
B.7.4. Bij zijn arrest nr. 83/2011 van 18 mei 2011 B.7.4. Par son arrêt n° 83/2011 du 18 mai 2011
(ECLI:BE:GHCC:2011:ARR.083) heeft het Hof voor recht gezegd dat (ECLI:BE:GHCC:2011:ARR.083), la Cour a dit pour droit que l'article
artikel 1022 van het Gerechtelijk Wetboek, vóór de inwerkingtreding 1022 du Code judiciaire, avant l'entrée en vigueur de la loi du 21
van de wet van 21 februari 2010 « tot wijziging van de artikelen 1022 février 2010 « modifiant les articles 1022 du Code judiciaire et
van het Gerechtelijk Wetboek en 162bis van het Wetboek van 162bis du Code d'instruction criminelle », violait les articles 10 et
strafvordering », de artikelen 10 en 11 van de Grondwet schond in zoverre een rechtsplegingsvergoeding ten laste van de Belgische Staat kon worden gelegd wanneer het arbeidsauditoraat in het ongelijk wordt gesteld in zijn rechtsvordering die werd ingesteld op grond van artikel 138bis, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek. Het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie vereiste naar het oordeel van het Hof dat die vorderingen, die worden ingesteld door een publiek orgaan in naam van het algemeen belang en in alle onafhankelijkheid, op dezelfde wijze worden behandeld als de strafvorderingen. B.7.5. Een dergelijke specifieke regeling is verantwoord rekening houdende met, enerzijds, de bijzondere aard van het strafrechtelijk contentieux, dat tot doel heeft de misdrijven te vervolgen en te 11 de la Constitution en ce qu'une indemnité de procédure pouvait être mise à charge de l'Etat belge lorsque l'auditorat du travail succombait dans son action intentée sur la base de l'article 138bis, § 2, du Code judiciaire. Le principe d'égalité et de non-discrimination exigeait, selon la Cour, que ces actions, qui sont intentées par un organe public au nom de l'intérêt général et en toute indépendance, soient traitées de la même manière que les actions pénales. B.7.5. Un tel régime spécifique se justifie compte tenu, d'une part, de la nature particulière du contentieux pénal, qui a pour objet de poursuivre et de réprimer les infractions et qui ne vise ni à faire
bestraffen en dat niet ertoe strekt het bestaan of de schending van constater l'existence ou la violation d'un droit subjectif, ni à
een subjectief recht te laten vaststellen, noch, in beginsel, statuer, en principe, sur la légalité d'un acte d'une autorité
uitspraak te doen over de wettigheid van een handeling van een publique, et eu égard, d'autre part, à la mission spécifique dévolue
overheid, en gelet op, anderzijds, de specifieke opdracht van het au ministère public ou à l'auditorat du travail en matière pénale -
openbaar ministerie of het arbeidsauditoraat in strafzaken - die ermee
belast zijn de strafvordering uit naam van de maatschappij uit te qui sont chargés d'exercer l'action publique au nom de la société.
oefenen. Ten slotte zijn de functies van het openbaar ministerie en van het Enfin, le ministère public et l'auditorat du travail qui, en matière
arbeidsauditoraat dat, inzake het sociaal strafrecht, de functies van de droit pénal social, assume les fonctions du ministère public
het openbaar ministerie uitoefent (artikelen 145 en 152 van het (articles 145 et 152 du Code judiciaire) ou qui exerce devant le
Gerechtelijk Wetboek) of dat voor de arbeidsrechtbank de vordering tribunal du travail l'action prévue par l'article 138bis, § 2, du Code
instelt bepaald in artikel 138bis, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek, judiciaire, laquelle s'apparente à l'action publique exercée par le
die vergelijkbaar is met de strafvordering die het openbaar ministerie ministère public devant les juridictions pénales puisqu'elle a pour
instelt voor de strafgerechten, omdat die tot doel heeft vast te objet de constater la commission d'une infraction, voient leurs
stellen of een misdrijf werd gepleegd, verankerd in artikel 151, § 1, fonctions consacrées et leur indépendance garantie à l'article 151, §
van de Grondwet en wordt hun onafhankelijkheid erbij gewaarborgd. 1er, de la Constitution.
B.7.6. Bij zijn arresten nrs. 68/2015 (ECLI:BE:GHCC:2015:ARR.068), B.7.6. Par ses arrêts nos 68/2015 (ECLI:BE:GHCC:2015:ARR.068), 69/2015
69/2015 (ECLI:BE:GHCC:2015:ARR.069) en 70/2015 (ECLI:BE:GHCC:2015:ARR.069) et 70/2015 (ECLI:BE:GHCC:2015:ARR.070) du
(ECLI:BE:GHCC:2015:ARR.070) van 21 mei 2015 heeft het Hof zijn 21 mai 2015, la Cour a reconsidéré, dans son ensemble, sa
rechtspraak met betrekking tot de verhaalbaarheid van de kosten en jurisprudence relative à la répétibilité des frais et honoraires
erelonen van advocaten in de geschillen voor de burgerlijke rechter d'avocat dans les litiges portés devant le juge civil et opposant une
tussen een overheid die in het algemeen belang optreedt en een autorité publique agissant dans l'intérêt général à un particulier. En
particulier, in haar geheel heroverwogen. Voor de betrekkingen tussen ce qui concerne les relations entre le prévenu et le ministère public,
de beklaagde en het openbaar ministerie herbevestigde het Hof evenwel la Cour a en revanche réaffirmé son arrêt n° 182/2008, dans lequel
zijn arrest nr. 182/2008 van 18 december 2008, waarin het beroepen tot
vernietiging tegen artikel 162bis van het Wetboek van strafvordering, elle a rejeté les recours en annulation de l'article 162bis du Code
zoals ingevoegd bij de wet van 21 april 2007, verwierp, om de redenen d'instruction criminelle, inséré par la loi du 21 avril 2007, pour les
die in B.7.5 zijn vermeld. motifs indiqués en B.7.5.
Het Hof heeft de uitsluiting van de verplichting voor de in het La Cour a limité l'exclusion de l'obligation pour la partie
ongelijk gestelde partij om een rechtsplegingsvergoeding te betalen succombante de payer une indemnité de procédure aux relations entre le
beperkt tot, enerzijds, de betrekkingen tussen de beklaagde en het prévenu et le ministère public, d'une part, et à l'action de
openbaar ministerie en, anderzijds, de door het arbeidsauditoraat voor l'auditorat du travail intentée devant le tribunal du travail sur la
de arbeidsrechtbank ingestelde vordering op grond van artikel 138bis, base de l'article 138bis, § 2, du Code judiciaire, d'autre part, étant
§ 2, van het Gerechtelijk Wetboek, omdat die vordering vergelijkbaar donné que cette action s'apparente à l'action publique, puisqu'elle a
is met de strafvordering, omdat zij tot doel heeft vast te stellen of pour objet de constater la commission d'une infraction et non
een misdrijf werd gepleegd, en niet louter een herstel van burgerlijke d'obtenir simplement une réparation de nature civile, et qu'elle
aard te verkrijgen, en zij bovendien de strafvordering doet vervallen. éteint de surcroît l'action publique.
B.8. Wegens de vordering die de gemachtigde ambtenaar kan instellen in B.8. En raison de l'action qui peut être exercée par le fonctionnaire
het kader van een strafprocedure en die geënt is op die van het délégué dans le cadre d'une procédure pénale et qui se greffe sur
openbaar ministerie, kon de wetgever redelijkerwijs oordelen dat het celle du ministère public, le législateur a pu raisonnablement
niet aangewezen was om in diens voordeel de regeling van de considérer qu'il ne convenait pas d'étendre en sa faveur le système de
verhaalbaarheid uit te breiden, die hij op strafrechtelijk vlak la répétibilité qu'il a expressément voulu limiter, en matière pénale,
uitdrukkelijk heeft willen beperken tot de verhouding tussen de aux relations entre le prévenu et la partie civile.
beklaagde en de burgerlijke partij.
B.9. Uit het voormelde volgt dat artikel 162bis, eerste lid, van het B.9. Il ressort de ce qui précède que l'article 162bis, alinéa 1er, du
Wetboek van strafvordering, in samenhang gelezen met artikel 194 van Code d'instruction criminelle, lu en combinaison avec l'article 194 du
datzelfde Wetboek, niet onbestaanbaar is met de artikelen 10 en 11 van même Code, est compatible avec les articles 10 et 11 de la
de Grondwet. Constitution.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 162bis, eerste lid, van het Wetboek van strafvordering, in L'article 162bis, alinéa 1er, du Code d'instruction criminelle, lu en
samenhang gelezen met artikel 194 van hetzelfde Wetboek, schendt niet combinaison avec l'article 194 du même Code, ne viole pas les articles
de artikelen 10 en 11 van de Grondwet. 10 et 11 de la Constitution.
Aldus gewezen in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig artikel Ainsi rendu en langue française et en langue néerlandaise,
65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
op 30 november 2023. la Cour constitutionnelle, le 30 novembre 2023.
De griffier, Le greffier,
N. Dupont N. Dupont
De voorzitter, Le président,
P. Nihoul P. Nihoul
^