← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 11/2018 van 1 februari 2018 Rolnummer 6572 In zake : de
prejudiciële vraag betreffende artikel 347-1 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de familie- en
jeugdrechtbank van de Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen Het Grondwettelijk
Hof, samengesteld uit de voorzitters E. De Groot en J. Spreutels, en de recht(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 11/2018 van 1 februari 2018 Rolnummer 6572 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 347-1 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de familie- en jeugdrechtbank van de Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters E. De Groot en J. Spreutels, en de recht(...) | Extrait de l'arrêt n° 11/2018 du 1 er février 2018 Numéro du rôle : 6572 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 347-1 du Code civil, posée par le tribunal de la famille et de la jeunesse du Tribunal de première in La Cour constitutionnelle, composée des présidents E. De Groot et J. Spreutels, et des juges L. (...) |
---|---|
GRONDWETTELIJK HOF | COUR CONSTITUTIONNELLE |
Uittreksel uit arrest nr. 11/2018 van 1 februari 2018 | Extrait de l'arrêt n° 11/2018 du 1er février 2018 |
Rolnummer 6572 | Numéro du rôle : 6572 |
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 347-1 van het | En cause : la question préjudicielle relative à l'article 347-1 du |
Burgerlijk Wetboek, gesteld door de familie- en jeugdrechtbank van de | Code civil, posée par le tribunal de la famille et de la jeunesse du |
Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen, afdeling Antwerpen. | Tribunal de première instance d'Anvers, division Anvers. |
Het Grondwettelijk Hof, | La Cour constitutionnelle, |
samengesteld uit de voorzitters E. De Groot en J. Spreutels, en de | composée des présidents E. De Groot et J. Spreutels, et des juges L. |
rechters L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. | Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, T. |
Derycke, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet en R. | Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet et R. Leysen, assistée |
Leysen, bijgestaan door de griffier F. Meersschaut, onder voorzitterschap van voorzitter E. De Groot, | du greffier F. Meersschaut, présidée par le président E. De Groot, |
wijst na beraad het volgende arrest : | après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant : |
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging | I. Objet de la question préjudicielle et procédure |
Bij vonnis van 19 december 2016 in zake E.V., waarvan de expeditie ter | Par jugement du 19 décembre 2016 en cause de E.V., dont l'expédition |
griffie van het Hof is ingekomen op 29 december 2016, heeft de | est parvenue au greffe de la Cour le 29 décembre 2016, le tribunal de |
familie- en jeugdrechtbank van de Rechtbank van eerste aanleg | la famille et de la jeunesse du Tribunal de première instance |
Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vraag gesteld : | d'Anvers, division Anvers, a posé la question préjudicielle suivante : |
« Schendt art. 347-1 van het Burgerlijk Wetboek de artikelen 10 en 11 | « L'article 347-1 du Code civil viole-t-il les articles 10 et 11 de la |
van de Grondwet in zoverre het tot gevolg heeft dat : | Constitution en ce qu'il a pour conséquence que : |
- Voor een kind geboren voor 1 januari 2015 (datum inwerkingtreding | - dans le cas d'un enfant né avant le 1er janvier 2015 (date d'entrée |
wet van 5 mei 2014 houdende de vaststelling van de afstamming van de | en vigueur de la loi du 5 mai 2014 portant établissement de la |
meemoeder) uit een huwelijk tussen 2 vrouwen, wiens afstamming ten | filiation de la coparente) du mariage entre deux femmes, dont la |
aanzien van de meemoeder enkel kon worden vastgesteld door een | filiation à l'égard de la coparente pouvait uniquement être établie |
adoptie, een nieuwe adoptie absoluut onmogelijk is, zolang de adoptant | par une adoption, une nouvelle adoption est absolument impossible tant |
nog in leven is; | que l'adoptante est encore en vie; |
- Daar waar bij kinderen met een gewone afstammingsband een nieuwe | - alors que dans le cas d'enfants ayant un lien de filiation |
adoptie wel mogelijk is, ook als de ouder nog in leven is ? ». | ordinaire, une nouvelle adoption est possible, même si le parent est encore en vie ? ». |
(...) | (...) |
III. In rechte | III. En droit |
(...) | (...) |
B.1. In de versie ervan die van toepassing is in het bodemgeschil, | B.1. Dans la version applicable à l'instance soumise au juge a quo, |
bepaalt artikel 347-1 van het Burgerlijk Wetboek : | l'article 347-1 du Code civil dispose : |
« Een kind dat reeds is geadopteerd, ongeacht of het daarbij gaat om | « Un enfant qui a déjà été adopté, de manière simple ou plénière, peut |
een gewone dan wel om een volle adoptie, kan nogmaals worden | être adopté une nouvelle fois, de manière simple ou plénière, si |
geadopteerd, zowel bij wijze van een gewone als van een volle adoptie, | |
indien alle voorwaarden gesteld voor het totstandkomen van de nieuwe | toutes les conditions requises pour l'établissement de la nouvelle |
adoptie zijn vervuld en indien, ofwel : | adoption sont remplies et que, soit : |
1° de vorige adoptant of adoptanten overleden zijn; | 1° l'adoptant ou les adoptants antérieurs sont décédés; |
2° de vorige adoptie herzien is of de vorige gewone adoptie ten | 2° l'adoption antérieure a été révisée ou l'adoption simple antérieure |
aanzien van de adoptant of van de adoptanten herroepen is; | a été révoquée à l'égard de l'adoptant ou des adoptants; |
3° zeer gewichtige redenen bestaan die vereisen dat op verzoek van het | 3° des motifs très graves commandent qu'une nouvelle adoption soit |
openbaar ministerie een nieuwe adoptie wordt uitgesproken ». | prononcée à la requête du ministère public ». |
B.2. De verwijzende rechter heeft het Hof de volgende prejudiciële | B.2. Le juge a quo a posé à la Cour la question préjudicielle suivante |
vraag gesteld : | : |
« Schendt art. 347-1 van het Burgerlijk Wetboek de artikelen 10 en 11 | « L'article 347-1 du Code civil viole-t-il les articles 10 et 11 de la |
van de Grondwet in zoverre het tot gevolg heeft dat : | Constitution en ce qu'il a pour conséquence que : |
- Voor een kind geboren voor 1 januari 2015 (datum inwerkingtreding | - dans le cas d'un enfant né avant le 1er janvier 2015 (date d'entrée |
wet van 5 mei 2014 houdende de vaststelling van de afstamming van de | en vigueur de la loi du 5 mai 2014 portant établissement de la |
meemoeder) uit een huwelijk tussen 2 vrouwen, wiens afstamming ten | filiation de la coparente) du mariage entre deux femmes, dont la |
aanzien van de meemoeder enkel kon worden vastgesteld door een | filiation à l'égard de la coparente pouvait uniquement être établie |
adoptie, een nieuwe adoptie absoluut onmogelijk is, zolang de adoptant nog in leven is; - Daar waar bij kinderen met een gewone afstammingsband een nieuwe adoptie wel mogelijk is, ook als de ouder nog in leven is ? ». B.3.1. Volgens de Ministerraad behoeft de prejudiciële vraag geen antwoord, omdat de verwijzende rechter er ten onrechte van zou uitgaan dat de in het geding zijnde bepaling een nieuwe adoptie tijdens het leven van de adoptant verbiedt. De in het geding zijnde bepaling voorziet immers in nog twee mogelijkheden om over te gaan tot een nieuwe adoptie. Bovendien zou de verwijzende rechter de werking van de in het geding zijnde bepaling in het bodemgeschil vergelijken met een situatie die zich niet kan voordoen, aangezien een kind dat over een oorspronkelijke afstammingsband ten aanzien van de partner van de moeder beschikt, in aanmerking komt voor een eerste adoptie, waarop de in het geding zijnde bepaling niet van toepassing is. | par une adoption, une nouvelle adoption est absolument impossible tant que l'adoptante est encore en vie; - alors que dans le cas d'enfants ayant un lien de filiation ordinaire, une nouvelle adoption est possible, même si le parent est encore en vie ? ». B.3.1. Selon le Conseil des ministres, la question préjudicielle n'appelle pas de réponse, au motif que le juge a quo partirait erronément du principe que la disposition en cause interdit une nouvelle adoption tant que l'adoptant est en vie. La disposition en cause prévoit en effet encore deux possibilités de procéder à une nouvelle adoption. Par ailleurs, le juge a quo comparerait l'effet de la disposition en cause dans l'affaire qui lui est soumise à une situation qui ne peut se produire, étant donné qu'un enfant qui a un lien de filiation d'origine à l'égard du partenaire de la mère entre en considération pour une première adoption, à laquelle la disposition en cause n'est pas applicable. |
B.3.2. Uit de bewoordingen van de prejudiciële vraag blijkt dat de | B.3.2. Il ressort de la formulation de la question préjudicielle que |
verwijzende rechter het Hof ondervraagt over de bestaanbaarheid van de | le juge a quo interroge la Cour sur la compatibilité de la disposition |
in het geding zijnde bepaling, in haar geheel genomen, met het | en cause, prise dans son ensemble, avec le principe d'égalité et de |
beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie. Meer bepaald wenst hij | non-discrimination. Il demande plus précisément à la Cour si la |
van het Hof te vernemen of het verschil in behandeling tussen, | différence de traitement entre, d'une part, les enfants qui sont nés |
enerzijds, kinderen die uit een heteroseksueel huwelijk zijn geboren | d'un mariage hétérosexuel et, d'autre part, les enfants qui sont nés |
en, anderzijds, kinderen die zijn geboren uit een huwelijk tussen twee | d'un mariage entre deux femmes avant l'entrée en vigueur de la loi du |
vrouwen vóór de inwerkingtreding van de wet van 5 mei 2014 houdende de | 5 mai 2014 portant établissement de la filiation de la coparente est |
vaststelling van de afstamming ten aanzien van de meemoeder, | compatible avec le principe d'égalité et de non-discrimination. |
bestaanbaar is met het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie. | |
In het eerste geval wordt een oorspronkelijke afstammingsband | Dans le premier cas, il est établi un lien de filiation d'origine |
gevestigd tussen het kind en de partner van de moeder, terwijl in het | entre l'enfant et le partenaire de la mère, alors que, dans le second |
tweede geval enkel een afstammingsband kon worden gevestigd aan de | cas, il pouvait uniquement être établi un lien de filiation par |
hand van een adoptie. Bijgevolg is enkel in het tweede geval de in het | l'adoption. Par conséquent, ce n'est que dans la deuxième hypothèse |
geding zijnde bepaling steeds van toepassing wanneer een nieuwe | que la disposition en cause est toujours applicable lorsqu'un nouveau |
partner van de moeder het kind wenst te adopteren na een adoptie door | partenaire de la mère souhaite adopter l'enfant après une adoption par |
de eerste partner van de moeder. | la première partenaire de la mère. |
Het Hof onderzoekt de prejudiciële vraag in die zin. | La Cour examine la question préjudicielle en ce sens. |
B.3.3. De voormelde wet van 5 mei 2014 is op 1 januari 2015 in werking | B.3.3. La loi précitée du 5 mai 2014 est entrée en vigueur le 1er |
getreden. Voor kinderen die vanaf die datum zijn geboren uit een | janvier 2015. Pour les enfants qui, à partir de cette date, sont nés |
huwelijk tussen twee vrouwen ontstaat een oorspronkelijke | d'un mariage entre deux femmes, un lien de filiation d'origine est |
afstammingsband ten aanzien van de echtgenote van hun moeder en is er | établi vis-à-vis de la conjointe de leur mère et il n'y a donc plus de |
dus niet langer een verschil in behandeling ten aanzien van kinderen | différence de traitement par rapport aux enfants qui sont nés d'un |
die geboren zijn uit een huwelijk tussen een vrouw en een man. | mariage entre une femme et un homme. |
B.4.1. Het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie sluit niet | B.4.1. Le principe d'égalité et de non-discrimination n'exclut pas |
uit dat een verschil in behandeling tussen categorieën van personen | qu'une différence de traitement soit établie entre des catégories de |
wordt ingesteld, voor zover dat verschil op een objectief criterium | personnes, pour autant qu'elle repose sur un critère objectif et |
berust en het redelijk verantwoord is. | qu'elle soit raisonnablement justifiée. |
Het bestaan van een dergelijke verantwoording moet worden beoordeeld | L'existence d'une telle justification doit s'apprécier en tenant |
rekening houdend met het doel en de gevolgen van de betwiste maatregel | compte du but et des effets de la mesure critiquée ainsi que de la |
en met de aard van de ter zake geldende beginselen; het beginsel van | nature des principes en cause; le principe d'égalité et de |
gelijkheid en niet-discriminatie is geschonden wanneer vaststaat dat | non-discrimination est violé lorsqu'il est établi qu'il n'existe pas |
er geen redelijk verband van evenredigheid bestaat tussen de | de rapport raisonnable de proportionnalité entre les moyens employés |
aangewende middelen en het beoogde doel. | et le but visé. |
B.4.2. Hoewel het belang van het kind de eerste overweging vormt, | B.4.2. Si l'intérêt de l'enfant doit être une considération |
heeft het geen absoluut karakter. Bij de afweging van de verschillende | primordiale, il n'a pas un caractère absolu. Mais dans la mise en |
op het spel staande belangen neemt het belang van het kind echter een | balance des différents intérêts en jeu, l'intérêt de l'enfant occupe |
bijzondere plaats in door het feit dat het de zwakke partij is in de | une place particulière du fait qu'il représente la partie faible dans |
familiale relatie. | la relation familiale. |
B.5.1. Met de in het geding zijnde bepaling beoogde de wetgever een | B.5.1. Par la disposition en cause, le législateur entendait remédier |
door het Hof bij zijn arrest nr. 117/2001 van 3 oktober 2001 | à une inconstitutionnalité, constatée par la Cour par son arrêt n° |
vastgestelde ongrondwettigheid in de vroegere adoptieregeling te | 117/2001, du 3 octobre 2001, dans l'ancien régime de l'adoption. Dans |
remediëren. Bij dat arrest heeft het Hof overwogen : | cet arrêt, la Cour a jugé : |
« B.7. Door in de artikelen 346 en 368, § 3, van het Burgerlijk | « B.7. En excluant, aux articles 346 et 368, § 3, du Code civil, les |
Wetboek opeenvolgende adopties uit te sluiten, heeft de wetgever de | adoptions successives, le législateur a voulu garantir la stabilité |
stabiliteit van de verwantschapsbanden en de gezinsomgeving van de | des liens de parenté et de l'entourage familial de l'adopté. |
geadopteerde willen waarborgen. | |
Door in artikel 370, § 5, van hetzelfde Wetboek te bepalen dat de | En prévoyant à l'article 370, § 5, du même Code que l'adoption |
volle adoptie onherroepelijk is, heeft de wetgever de gelijkstelling | plénière est irrévocable, le législateur a voulu l'assimiler au lien |
met de gewone afstammingsband nagestreefd. De bepaling kan niet los | de filiation ordinaire. La disposition ne saurait être dissociée de la |
worden gezien van de regel volgens welke alle banden van het | règle selon laquelle tous les liens de l'enfant adopté avec sa famille |
geadopteerde kind met zijn oorspronkelijke familie worden verbroken en | d'origine sont rompus et du risque qui en découle pour l'adopté, en |
het daaruit voor de geadopteerde voortvloeiende risico, in geval van | cas de révocation de l'adoption, de se retrouver totalement sans |
herroeping van de adoptie, om geheel zonder familie te vallen. De | famille. L'irrévocabilité de l'adoption plénière vise dès lors |
onherroepelijkheid van de volle adoptie beoogt dus eveneens de | également à la stabilité du statut de l'enfant adoptif. |
stabiliteit van het statuut van het adoptieve kind. | Les dispositions précitées sont donc en principe conformes à |
Voormelde bepalingen zijn dus in beginsel in overeenstemming met de | l'objectif poursuivi par le législateur, qui est de privilégier |
doelstelling van de wetgever die inzake adoptie voorrang geeft aan het | l'intérêt de l'enfant en matière d'adoption. |
belang van het kind. | |
B.8. Evenwel, doordat zij ertoe leiden dat, behalve in geval van | B.8. Toutefois, en ayant pour effet que, sauf en cas de décès du ou |
overlijden van de adoptant of adoptanten, een reeds ten volle | des adoptants, un enfant ayant déjà fait l'objet d'une adoption |
geadopteerd kind in geen enkel geval kan worden geadopteerd, doen de | plénière ne peut en aucun cas être adopté, les dispositions en cause |
in het geding zijnde bepalingen onevenredige gevolgen ontstaan ten | font naître des effets disproportionnés à l'égard des enfants adoptés |
aanzien van de geadopteerde kinderen die definitief door hun adoptant | qui ont été définitivement abandonnés par leur(s) adoptant(s). |
of adoptanten zijn verlaten. In tegenstelling tot andere kinderen die | Contrairement aux autres enfants qui sont abandonnés par leurs |
door hun ouders zijn verlaten, wordt hun de kans ontnomen om opnieuw | parents, ils se voient privés de la possibilité d'être à nouveau |
op volwaardige wijze in een gezin te worden opgenomen ». | intégrés à part entière dans une famille ». |
B.5.2. De in het geding zijnde bepaling werd ingevoegd bij de wet van | B.5.2. La disposition en cause a été insérée par la loi du 24 avril |
24 april 2003 tot hervorming van de adoptie. In de parlementaire | 2003 réformant l'adoption. Au cours des travaux préparatoires, il a |
voorbereiding werd met betrekking tot de in het geding zijnde bepaling het volgende vermeld : | été dit concernant la disposition en cause : |
« Hieruit volgt dat aangezien een eerste volle adoptie die is mislukt, | « Il s'ensuit qu'en cas d'échec d'une première adoption plénière, |
niet kan worden herroepen, gewacht moet worden totdat een of meer | celle-ci étant irrévocable, il faut attendre le décès du ou des |
vorige adoptanten overlijden vooraleer het kind opnieuw kan worden | précédents adoptants avant que l'enfant puisse être à nouveau adopté |
geadopteerd door de persoon of de personen die het hebben opgevangen. | par la ou les personnes qui l'ont accueilli. Cette situation, déjà |
Deze situatie is op zich ongezond maar vormt volgens sommige auteurs | malsaine en soi, constituerait d'autre part, selon certains auteurs, |
bovendien een discriminatie en schendt de artikelen 8 en 14 van het | une discrimination violant les articles 8 et 14 combinés de la |
Europese Verdrag van de rechten van de mens, (alsook van de artikelen | Convention européenne des droits de l'homme (ainsi que les articles 10 |
10 en 11 van de Grondwet), aangezien zonder reden een onderscheid | et 11 de la Constitution), dans la mesure où une distinction sans |
wordt gemaakt tussen de reeds geadopteerde kinderen en de andere | fondement serait faite entre les enfants ayant déjà été adoptés et les |
[...]. | autres [...]. |
Om dit probleem te verhelpen handhaaft het artikel de bestaande | Pour remédier à cette situation, l'article maintient les possibilités |
mogelijkheden en voert een nieuwe mogelijkheid in (er moet worden | existantes et en crée une nouvelle (il convient de noter que le terme |
opgemerkt dat hier met opzet de term ' kind ' wordt gebruikt om een | ' enfant ' est ici employé à dessein, comme désignant une personne de |
persoon beneden achttien jaar aan te wijzen) : een nieuwe adoptie is | moins de dix-huit ans) : une nouvelle adoption est désormais permise, |
voortaan mogelijk in geval van zeer gewichtige redenen, zelfs als de | en cas de motifs très graves, alors même que les adoptants précédents |
vorige adoptanten nog leven en de vorige adoptie niet is herzien of de | sont encore vivants et que l'adoption antérieure n'a pas été révisée |
vorige gewone adoptie niet is herroepen. Indien de eerste adoptie | ou l'adoption simple antérieure, révoquée. Si la première adoption est |
mislukt, kan een kind derhalve opnieuw worden geadopteerd ingeval | un échec, l'enfant peut donc à nouveau être adopté si des personnes en |
personen daartoe de wens hebben uitgedrukt. | manifestent l'intention. |
Adopties ' op proef ' kunnen vanzelfsprekend niet worden toegestaan : | Il n'est bien entendu pas question de permettre ici les adoptions ' à |
de nieuwe adoptie moet verantwoord zijn door ' zeer gewichtige redenen | l'essai ' : il faut que des ' motifs très graves ' justifient la |
'. Het verzoek moet in dat geval dan ook worden ingediend door het | nouvelle adoption. Aussi la requête doit-elle, dans ce cas, être |
openbaar ministerie dat zodoende met betrekking tot de wenselijkheid | introduite par le ministère public, qui est à même, de la sorte, |
van een nieuwe adoptie een eerste controle kan verrichten. De redenen | d'exercer un premier contrôle quant à l'opportunité d'une nouvelle |
hiervoor zijn die welke bij artikel 367, § 1, eerste lid, van het | adoption. Les motifs que l'on vise sont ceux qui pouvaient justifier |
Burgerlijk Wetboek als voorwaarden worden gesteld om de gewone adoptie | la révocation de l'adoption simple sur base de l'article 367, § 1er, |
te herroepen en die doorheen de tijd in de rechtspraak op heel | alinéa 1er du Code civil, et qui ont été dégagés au fil des ans, de |
beperkte wijze zijn toegepast. Algemeen gaat het om foute handelingen | façon très restrictive, par la jurisprudence. Il s'agit d'une manière |
of gedragingen van een van de partijen, zware omstandigheden zoals de | générale d'actes ou de comportements fautifs de l'une des parties, ou |
psychologische onmogelijkheid samen te leven of de totale mislukking | de circonstances éprouvantes telles que l'impossibilité psychologique |
van de educatieve relatie [...]. Bij wijze van voorbeeld kan gewag | de vivre en commun ou l'échec complet de la relation éducative [...]. |
worden gemaakt van de totale onverschilligheid waarvan de geadopteerde | A titre d'exemples, peuvent être cités l'indifférence totale de |
ten aanzien van de adoptant gedurende een zeer lange periode blijk | l'adopté envers l'adoptant pendant une très longue période, des faits |
geeft, zedenfeiten die de adoptant op de geadopteerde heeft gepleegd, | de moeurs commis par l'adoptant sur l'adopté, le refus de l'adoptant |
de weigering van de adoptant in te staan voor het onderhoud van de geadopteerde,... [...]. | d'assurer l'entretien de l'adopté,... [...]. |
Er kan worden aangevoerd dat hier nog sprake is van een discriminatie | L'on pourrait objecter qu'il y a encore ici une discrimination entre |
tussen de ' biologische ' kinderen en de adoptie-kinderen aangezien | les enfants ' biologiques ' et les enfants adoptifs dans la mesure où |
deze laatsten slechts geadopteerd kunnen worden indien zeer gewichtige | ces derniers ne pourraient être adoptés que lorsque des motifs très |
redenen zulks verantwoorden. Maar deze zogenaamde discriminatie vloeit | graves le justifient. Au contraire, cette prétendue discrimination |
voort uit een billijke doelstelling die erin bestaat misbruiken en | s'appuie sur un objectif raisonnable qui est d'éviter les abus et les |
adopties op proef te voorkomen. | adoptions à l'essai. |
Het artikel houdt bovendien rekening met de mogelijkheid tot adoptie | Par ailleurs, l'article tient compte de la possibilité d'adopter pour |
door bepaalde samenwonenden. | certains cohabitants. |
De punten 1°, 2° en 3° vormen vanzelfsprekend alternatieve en geen | Les 1°, 2° et 3° sont bien entendu des conditions alternatives et non |
cumulatieve voorwaarden. Overigens moeten alle vereiste voorwaarden | cumulatives. Par ailleurs, il est clair que toutes les conditions |
voor de nieuwe adoptie vervuld zijn. | requises pour la nouvelle adoption devront être remplies. |
In de punten 1° en 2° verstaat men onder ' adoptanten ' de vorige | Aux 1° et 2°, on entend par ' les adoptants ' les époux ou cohabitants |
echtgenoten of samenwonende adoptanten. | adoptants antérieurs. |
Naast met de herroeping van de gewone adoptie houdt het artikel | L'article prend également en compte, à côté de la révocation de |
rekening met de hypothese van een herziening van de vorige adoptie | l'adoption simple, l'hypothèse d'une révision de l'adoption antérieure |
(mogelijkheid ingevoerd door het ontwerp-artikel 351 van het | (possibilité introduite par l'article 351 en projet du Code civil) » |
Burgerlijk Wetboek) » (Parl. St., Kamer, 2000-2001, DOC 50-1366/001 en | (Doc. parl., Chambre, 2000-2001, DOC 50-1366/001 et DOC 50-1367/001, |
DOC 50-1367/001, pp. 22-23). | pp. 22-23). |
B.5.3. Hoewel de wetgever, in navolging van het voormelde arrest van | B.5.3. Bien que, par suite de l'arrêt n° 117/2001 précité de la Cour, |
het Hof nr. 117/2001, de mogelijkheid om over te gaan tot een nieuwe | le législateur souhaitât étendre la possibilité de procéder à une |
adoptie, wou verruimen, wenste hij tegelijkertijd om die mogelijkheid | nouvelle adoption, il a en même temps voulu limiter cette possibilité, |
binnen de perken te houden, teneinde « adopties op proef » en andere | afin d'éviter les « adoptions à l'essai » et d'autres abus. Il voulait |
misbruiken te voorkomen. Aldus beoogde hij ook de stabiliteit van de | ainsi également garantir la stabilité des liens de parenté et de |
verwantschapsbanden en de gezinsomgeving van de geadopteerde te | l'entourage familial de l'adopté. Cet objectif est légitime. |
waarborgen. Die doelstelling is legitiem. | |
B.6. Het in het geding zijnde verschil in behandeling berust op een | B.6. La différence de traitement en cause repose sur un critère |
objectief criterium, namelijk de soort van afstamming, door geboorte | objectif, à savoir le type de filiation qui résulte d'une naissance |
uit een huwelijk tussen twee vrouwen of door geboorte uit een huwelijk | issue d'un mariage entre deux femmes ou d'une naissance issue d'un |
tussen een vrouw en een man. Het Hof dient evenwel na te gaan of het | mariage entre une femme et un homme. La Cour doit toutefois examiner |
verschil in behandeling redelijk verantwoord is, gelet op de door de | si la différence de traitement est raisonnablement justifiée, compte |
wetgever nagestreefde doelstellingen. | tenu des objectifs poursuivis par le législateur. |
B.7. Bij het uitwerken van een wettelijke regeling inzake afstamming | B.7. Lorsqu'il élabore un régime légal en matière de filiation, le |
dient de wetgever de bevoegde overheden in beginsel de mogelijkheid te | législateur doit en principe permettre aux autorités compétentes de |
bieden om in concreto een afweging te maken tussen de belangen van de | procéder in concreto à la mise en balance des intérêts des différentes |
verschillende betrokken personen, op gevaar af anders een maatregel te | personnes concernées, sous peine de prendre une mesure qui ne serait |
nemen die niet evenredig zou zijn met de nagestreefde wettige | pas proportionnée aux objectifs légitimes poursuivis. |
doelstellingen. | |
Zowel artikel 22bis, vierde lid, van de Grondwet als artikel 3, lid 1, | Tant l'article 22bis, alinéa 4, de la Constitution que l'article 3, |
van het Verdrag inzake de rechten van het kind verplichten de | paragraphe 1, de la Convention relative aux droits de l'enfant |
rechtscolleges om in de eerste plaats het belang van het kind in | imposent aux juridictions de prendre en compte, de manière |
aanmerking te nemen in de procedures die op het kind betrekking | primordiale, l'intérêt de l'enfant dans les procédures le concernant. |
hebben. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft | La Cour européenne des droits de l'homme a précisé que, dans la |
verduidelijkt dat, bij het afwegen van de in het geding zijnde | balance des intérêts en jeu, il y a lieu de faire prévaloir les |
belangen, de belangen van het kind dienen te primeren (EHRM, 5 | intérêts de l'enfant (CEDH, 5 novembre 2002, Yousef c. Pays-Bas, § 73; |
november 2002, Yousef t. Nederland, § 73; 26 juni 2003, Maire t. | 26 juin 2003, Maire c. Portugal, § § 71 et 77; 8 juillet 2003, |
Portugal, § § 71 en 77; 8 juli 2003, Sommerfeld t. Duitsland, § § 64 | Sommerfeld c. Allemagne, § § 64 et 66; 28 juin 2007, Wagner et |
en 66; 28 juni 2007, Wagner en J.M.W.L. t. Luxemburg, § 119; 6 juli | J.M.W.L. c. Luxembourg, § 119; 6 juillet 2010, Neulinger et Shuruk c. |
2010, Neulinger en Shuruk t. Zwitserland, § 135; 22 maart 2012, Ahrens | Suisse, § 135; 22 mars 2012, Ahrens c. Allemagne, § 63), bien qu'ils |
t. Duitsland, § 63), ofschoon zij geen absoluut karakter hebben, zoals | n'aient pas un caractère absolu, ainsi qu'il a été mentionné en B.4.2. |
in B.4.2 is vermeld. | |
Daarbij dient rekening ermee te worden gehouden dat noch voor het kind, noch voor de biologische ouders, noch voor de | Par ailleurs, il n'existe pas de droit à l'adoption, ni pour l'enfant, |
kandidaat-adoptant, een recht op adoptie bestaat (EHRM, 26 februari | ni pour les parents biologiques, ni pour le candidat-adoptant (CEDH, |
2002, Fretté t. Frankrijk; 27 april 2010, Moretti en Benedetti t. | 26 février 2002, Fretté c. France; 27 avril 2010, Moretti et Benedetti |
Italië). | c. Italie). |
B.8.1. De in het geding zijnde bepaling bevat geen verbod om een | B.8.1. La disposition en cause n'interdit pas, du vivant de |
geadopteerd kind tijdens het leven van de adoptant opnieuw te | l'adoptant, une nouvelle adoption de l'enfant adopté. |
adopteren. Krachtens artikel 347-1, 3°, van het Burgerlijk Wetboek staat het | En vertu de l'article 347-1, 3°, du Code civil, il appartient en effet |
immers aan het openbaar ministerie om een nieuwe adoptie te vorderen | |
indien « zeer gewichtige redenen » zulks vereisen. Als voorbeeld van | au ministère public de requérir une nouvelle adoption lorsque des « |
dergelijke redenen werd in de parlementaire voorbereiding verwezen | motifs très graves » le commandent. A titre d'exemple de tels motifs, |
naar foutieve gedragingen vanwege de adoptant of vanwege de | il a été fait référence, au cours des travaux préparatoires, aux |
geadopteerde, naar de psychologische onmogelijkheid om samen te leven, | comportements fautifs de l'adoptant ou de l'adopté, à l'impossibilité |
naar het mislukken van de opvoedkundige relatie en naar de weigering | psychologique de vivre en commun, à l'échec de la relation éducative |
om in te staan voor de opvoeding van de geadopteerde (Parl. St., | et au refus d'assurer l'entretien de l'adopté (Doc. parl., Chambre, |
Kamer, 2000-2001, DOC 50-1366/001 en DOC 50-1367/001, pp. 22-23). | 2000-2001, DOC 50-1366/001 et DOC 50-1367/001, pp. 22-23). |
B.8.2. Zowel het openbaar ministerie als de rechtscolleges dienen | B.8.2. Tant le ministère public que les juridictions doivent appliquer |
artikel 347-1, 3°, van het Burgerlijk Wetboek toe te passen in het | l'article 347-1, 3°, du Code civil à la lumière de l'intérêt de |
licht van het belang van het kind, zoals dat wordt gewaarborgd bij | l'enfant, tel qu'il est garanti par l'article 22bis, alinéa 4, de la |
artikel 22bis, vierde lid, van de Grondwet en bij artikel 3, lid 1, | Constitution et par l'article 3, paragraphe 1, de la Convention |
van het Verdrag inzake de rechten van het kind. Bijgevolg dient een | relative aux droits de l'enfant. Par conséquent, une nouvelle adoption |
nieuwe adoptie te worden gevorderd en toegestaan telkens wanneer een | doit être requise et autorisée chaque fois que l'exige une mise en |
afweging van de verschillende in het geding zijnde belangen, waarbij | balance des différents intérêts en jeu, l'intérêt de l'enfant étant |
in het bijzonder rekening wordt gehouden met het belang van het kind, | pris en compte de manière primordiale. |
zulks vereist. B.8.3. De in artikel 347-1, 3°, van het Burgerlijk Wetboek bedoelde | B.8.3. L'action visée à l'article 347-1, 3°, du Code civil peut certes |
vordering kan weliswaar enkel worden ingesteld door het openbaar | uniquement être intentée par le ministère public, mais, en vertu de |
ministerie, maar iedere belanghebbende beschikt krachtens artikel | |
1231-24 van het Gerechtelijk Wetboek over de mogelijkheid om het | l'article 1231-24 du Code judiciaire, toute personne intéressée peut |
openbaar ministerie te verzoeken die vordering uit te oefenen. | demander au ministère public d'exercer cette action. |
B.9. Onder voorbehoud van de interpretatie vermeld in B.8.2 en B.8.3, | B.9. Sous réserve de l'interprétation mentionnée en B.8.2 et B.8.3, la |
bereikt de in het geding zijnde bepaling een billijk evenwicht tussen | disposition en cause ménage un juste équilibre entre les objectifs |
de door de wetgever nagestreefde doelstellingen en het belang van het | poursuivis par le législateur et l'intérêt de l'enfant. Dans cette |
kind. In die interpretatie is zij bestaanbaar met het beginsel van | interprétation, elle est compatible avec le principe d'égalité et de |
gelijkheid en niet-discriminatie. | non-discrimination. |
B.10. Onder voorbehoud van de interpretatie vermeld in B.8.2 en B.8.3, | B.10. Sous réserve de l'interprétation mentionnée en B.8.2 et B.8.3, |
dient de prejudiciële vraag ontkennend te worden beantwoord. | la question préjudicielle appelle une réponse négative. |
Om die redenen, | Par ces motifs, |
het Hof | la Cour |
zegt voor recht : | dit pour droit : |
Onder voorbehoud van de interpretatie vermeld in B.8.2 en B.8.3, | Sous réserve de l'interprétation mentionnée en B.8.2 et B.8.3, |
schendt artikel 347-1 van het Burgerlijk Wetboek de artikelen 10 en 11 | l'article 347-1 du Code civil ne viole pas les articles 10 et 11 de la |
van de Grondwet niet. | Constitution. |
Aldus gewezen in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig artikel | Ainsi rendu en langue néerlandaise et en langue française, |
65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, | conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur |
op 1 februari 2018. | la Cour constitutionnelle, le 1er février 2018. |
De griffier, | Le greffier, |
F. Meersschaut | F. Meersschaut |
De voorzitter, | Le président, |
E. De Groot | E. De Groot |