Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 84/2016 van 2 juni 2016 Rolnummer : 6182 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 323 van het Burgerlijk Wetboek, vóór de opheffing ervan bij artikel 24 van de wet van 1 juli 2006 tot wijziging van de bepa Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters J. Spreutels en E. De Groot, en de recht(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 84/2016 van 2 juni 2016 Rolnummer : 6182 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 323 van het Burgerlijk Wetboek, vóór de opheffing ervan bij artikel 24 van de wet van 1 juli 2006 tot wijziging van de bepa Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters J. Spreutels en E. De Groot, en de recht(...) Extrait de l'arrêt n° 84/2016 du 2 juin 2016 Numéro du rôle : 6182 En cause : la question préjudicielle concernant l'article 323 du Code civil, avant son abrogation par l'article 24 de la loi du 1 er juillet 2006 modifiant des dispo La Cour constitutionnelle, composée des présidents J. Spreutels et E. De Groot, et des juges L. (...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 84/2016 van 2 juni 2016 Extrait de l'arrêt n° 84/2016 du 2 juin 2016
Rolnummer : 6182 Numéro du rôle : 6182
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 323 van het En cause : la question préjudicielle concernant l'article 323 du Code
Burgerlijk Wetboek, vóór de opheffing ervan bij artikel 24 van de wet civil, avant son abrogation par l'article 24 de la loi du 1er juillet
van 1 juli 2006 tot wijziging van de bepalingen van het Burgerlijk 2006 modifiant des dispositions du Code civil relatives à
Wetboek met betrekking tot het vaststellen van de afstamming en de l'établissement de la filiation et aux effets de celle-ci, posée par
gevolgen ervan, gesteld door het Hof van Cassatie. la Cour de cassation.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters J. Spreutels en E. De Groot, en de composée des présidents J. Spreutels et E. De Groot, et des juges L.
rechters L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, T.
Derycke, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet en R. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet et R. Leysen, assistée
Leysen, bijgestaan door de griffier F. Meersschaut, onder voorzitterschap van voorzitter J. Spreutels, du greffier F. Meersschaut, présidée par le président J. Spreutels,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij arrest van 19 maart 2015 in zake N.W. tegen M.-J. D., waarvan de Par arrêt du 19 mars 2015 en cause de N.W. contre M.-J. D., dont
expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 7 april 2015, heeft l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le 7 avril 2015, la
het Hof van Cassatie de volgende prejudiciële vraag gesteld : Cour de cassation a posé la question préjudicielle suivante :
« Schendt het vroegere artikel 323 van het Burgerlijk Wetboek de « L'article 323 ancien du Code civil viole-t-il les articles 22 et
artikelen 22 en 22bis van de Grondwet in zoverre het, wanneer het 22bis de la Constitution en ce que, lorsque la paternité est établie
vaderschap krachtens de artikelen 315 of 317 van hetzelfde Wetboek en vertu des articles 315 ou 317 du même code, il interdit à un enfant
vaststaat, een kind verbiedt zijn biologische vader te zoeken en diens de rechercher son père biologique et de faire reconnaître la paternité
vaderschap bij vonnis te laten erkennen zonder het vaderschap van de de celui-ci par jugement sans avoir préalablement contesté la
echtgenoot van zijn moeder vooraf te hebben betwist, tenzij het zich paternité du mari de sa mère, à moins qu'il ne se trouve dans une des
in een van de in artikel 320 van dat Wetboek bedoelde gevallen van een hypothèses de présomption faible de paternité visées à l'article 320
vaag vermoeden van vaderschap bevindt ? ». de ce code ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1.1. Vóór de opheffing ervan bij artikel 24 van de wet van 1 juli B.1.1. Avant son abrogation par l'article 24 de la loi du 1er juillet
2006 tot wijziging van de bepalingen van het Burgerlijk Wetboek met 2006 modifiant des dispositions du Code civil relatives à
betrekking tot het vaststellen van de afstamming en de gevolgen ervan, l'établissement de la filiation et aux effets de celle-ci, l'article
bepaalde artikel 323 van het Burgerlijk Wetboek : 323 du Code civil disposait :
« Wanneer het vaderschap dat vaststaat krachtens artikel 315 of 317 « Lorsque la paternité établie en vertu des articles 315 ou 317 n'est
niet bevestigd wordt door het bezit van staat, kan het vaderschap van pas corroborée par la possession d'état, la paternité d'un autre homme
een andere man dan de echtgenoot bij vonnis worden vastgesteld in de que le mari peut être établie par un jugement dans les cas prévus à
gevallen bepaald in artikel 320 ». l'article 320 ».
Vóór de opheffing ervan bij artikel 23 van de voormelde wet van 1 juli Avant son abrogation par l'article 23 de la loi du 1er juillet 2006
2006 bepaalde artikel 320 van het Burgerlijk Wetboek : précitée, l'article 320 du Code civil disposait :
« Wanneer het vaderschap dat vaststaat krachtens artikel 315 of 317 « Lorsque la paternité établie en vertu des articles 315 ou 317 n'est
niet bevestigd wordt door het bezit van staat, kan het kind met pas corroborée par la possession d'état, l'enfant peut, sur
machtiging van de rechtbank van eerste aanleg van zijn woonplaats, l'autorisation du tribunal de première instance de son domicile, être
worden erkend door een andere man dan de echtgenoot : reconnu par un autre homme que le mari :
1° ingeval het kind geboren is tenminste 180 dagen na de ontbinding of 1° s'il est né 180 jours au moins après la dissolution ou l'annulation
de nietigverklaring van het huwelijk van de moeder; du mariage de la mère;
2° ingeval het kind geboren is meer dan 300 dagen na de 2° s'il est né plus de 300 jours après l'audience d'introduction visée
inleidingszitting bedoeld in artikel 1258 van het Gerechtelijk Wetboek à l'article 1258 du Code judiciaire et qu'un procès-verbal de
en geen proces-verbaal van verzoening is opgemaakt, of na de
beschikking van de voorzitter zitting houdend in kort geding, waarbij conciliation n'a pas été établi, ou après l'ordonnance du président
de echtgenoten gemachtigd worden een afzonderlijke verblijfplaats te siégeant en référé et autorisant les époux à résider séparément, ou
betrekken, of na de verklaring bedoeld in artikel 1289 van hetzelfde après la déclaration prévue à l'article 1289 du même Code, et moins de
Wetboek, en minder dan 180 dagen na de definitieve afwijzing van de 180 jours après le rejet définitif de la demande ou depuis la
eis of na de verzoening van de echtgenoten; conciliation des époux;
3° ingeval het kind geboren is meer dan driehonderd dagen na een 3° s'il est né plus de trois cents jours après une ordonnance du juge
beschikking van de vrederechter gegeven krachtens artikel 223 van dit de paix rendue en vertu de l'article 223 du présent Code et autorisant
Wetboek, waarbij de echtgenoten gemachtigd worden een afzonderlijke les époux à résider séparément, et moins de cent quatre-vingts jours
verblijfplaats te betrekken, en minder dan honderdtachtig dagen nadat
aan deze maatregel een einde is gekomen, of nadat de echtgenoten depuis que cette mesure a pris fin ou depuis la réunion de fait des
feitelijk herenigd zijn geweest; époux;
4° ingeval het kind geboren is meer dan 300 dagen na de datum van de 4° si l'enfant est né plus de 300 jours après la date de la séparation
feitelijke scheiding wanneer de echtscheiding is uitgesproken de fait lorsque le divorce a été prononcé en vertu des articles 229,
krachtens de artikelen 229, 231 of 232 ». 231 ou 232 ».
B.1.2. Het kind dat geboren is tijdens het huwelijk of binnen 300 B.1.2. L'enfant né pendant le mariage ou dans les 300 jours qui
dagen na de ontbinding of nietigverklaring van het huwelijk, heeft de suivent la dissolution ou l'annulation du mariage a pour père le mari
echtgenoot tot vader (artikel 315 van het Burgerlijk Wetboek). (article 315 du Code civil).
B.1.3. Het onderzoek naar het vaderschap, op grond van de in het B.1.3. La recherche de paternité sur la base de la disposition en
geding zijnde bepaling, kon slechts plaatsvinden wanneer het cause ne pouvait avoir lieu que lorsque la paternité n'avait pas été
vaderschap niet door het bezit van staat werd bevestigd. corroborée par la possession d'état.
Bij zijn arrest nr. 122/2011 van 7 juli 2011 heeft het Hof voor recht Par son arrêt n° 122/2011 du 7 juillet 2011, la Cour a dit pour droit
gezegd dat artikel 323 van het Burgerlijk Wetboek, zoals van kracht que l'article 323 du Code civil, tel qu'il était en vigueur avant son
vóór de opheffing ervan bij artikel 24 van de wet van 1 juli 2006, abrogation par l'article 24 de la loi du 1er juillet 2006, viole
artikel 22 van de Grondwet schendt. Uit de motieven van dat arrest l'article 22 de la Constitution. Il ressort des motifs de cet arrêt
blijkt dat dat artikel een onevenredige aantasting van het recht op que cet article constitue une atteinte disproportionnée au droit au
eerbiediging van het privéleven van kinderen vormt wegens het absolute
karakter van de voorwaarde met betrekking tot het bezit van staat dat respect de la vie privée des enfants en raison du caractère absolu de
tot gevolg heeft dat de wetgever in alle omstandigheden de la condition relative à la possession d'état qui a pour effet que le
socioaffectieve werkelijkheid van het vaderschap heeft laten législateur a, dans toutes les circonstances, fait prévaloir la
prevaleren op de biologische werkelijkheid, zonder aan de rechter de réalité socio-affective de la paternité sur la réalité biologique,
bevoegdheid te laten om rekening te houden met de vaststaande feiten sans laisser au juge le pouvoir de tenir compte des faits établis et
en de belangen van alle betrokken partijen. de l'intérêt de toutes les parties concernées.
B.2. Met de onderhavige prejudiciële vraag wordt het Hof, in het kader B.2. La présente question préjudicielle invite la Cour, dans le cadre
van dezelfde zaak, verzocht zich uit te spreken over de de la même affaire, à se prononcer sur la compatibilité de l'article
bestaanbaarheid van artikel 323 van het Burgerlijk Wetboek, zoals van 323 du Code civil, tel qu'il était en vigueur avant son abrogation par
kracht vóór de opheffing ervan bij artikel 24 van de wet van 1 juli l'article 24 de la loi du 1er juillet 2006, avec les articles 22 et
2006, met de artikelen 22 en 22bis van de Grondwet in zoverre het, 22bis de la Constitution en ce que, lorsque la paternité est établie
wanneer het vaderschap krachtens de artikelen 315 of 317 van hetzelfde en vertu des articles 315 ou 317 du même Code, il ne permet à un
enfant de faire établir par jugement la paternité d'un autre homme que
Wetboek vaststaat, een kind enkel in de in artikel 320 van dat Wetboek le mari de sa mère que dans les cas prévus à l'article 320 de ce Code.
bedoelde gevallen toestaat het vaderschap van een andere man dan de
echtgenoot van zijn moeder bij vonnis te laten vaststellen.
B.3. Artikel 22 van de Grondwet bepaalt : B.3. L'article 22 de la Constitution dispose :
« Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privé-leven en zijn « Chacun a droit au respect de sa vie privée et familiale, sauf dans
gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet bepaald. les cas et conditions fixés par la loi.
De wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde regel waarborgen de La loi, le décret ou la règle visée à l'article 134 garantissent la
bescherming van dat recht ». protection de ce droit ».
Artikel 8 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens bepaalt L'article 8 de la Convention européenne des droits de l'homme dispose
: :
« 1. Eenieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn « 1. Toute personne a droit au respect de sa vie privée et familiale,
gezinsleven, zijn huis en zijn briefwisseling. de son domicile et de sa correspondance.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan met betrekking 2. Il ne peut y avoir ingérence d'une autorité publique dans
tot de uitoefening van dit recht dan voor zover bij de wet is voorzien l'exercice de ce droit que pour autant que cette ingérence est prévue
en in een democratische samenleving nodig is in het belang van 's par la loi et qu'elle constitue une mesure qui, dans une société
lands veiligheid, de openbare veiligheid, of het economisch welzijn démocratique, est nécessaire à la sécurité nationale, à la sûreté
van het land, de bescherming van de openbare orde en het voorkomen van publique, au bien-être économique du pays, à la défense de l'ordre et
strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, à la prévention des infractions pénales, à la protection de la santé
of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen ». ou de la morale, ou à la protection des droits et libertés d'autrui ».
De Grondwetgever heeft gestreefd naar een zo groot mogelijke Le Constituant a recherché la plus grande concordance possible entre
concordantie tussen artikel 22 van de Grondwet en artikel 8 van het l'article 22 de la Constitution et l'article 8 de la Convention
Europees Verdrag voor de rechten van de mens (Parl. St., Kamer, européenne des droits de l'homme (Doc. parl., Chambre, 1992-1993, n°
1992-1993, nr. 997/5, p. 2). De waarborgen die beide bepalingen 997/5, p. 2). Les garanties qu'offrent ces deux dispositions forment
bieden, vormen een onlosmakelijk geheel. un tout indissociable.
B.4. De regels betreffende het onderzoek naar het vaderschap vallen B.4. Les règles relatives à la recherche de paternité relèvent de
onder de toepassing van artikel 22 van de Grondwet en van artikel 8 l'application de l'article 22 de la Constitution et de l'article 8 de
van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. la Convention européenne des droits de l'homme.
B.5.1. Het recht op eerbiediging van het privéleven en het B.5.1. Le droit au respect de la vie privée et familiale, tel qu'il
gezinsleven, zoals het door de voormelde bepalingen wordt gewaarborgd, est garanti par les dispositions précitées, a pour but essentiel de
heeft als essentieel doel de personen te beschermen tegen inmengingen protéger les personnes contre les ingérences dans leur vie privée et
in hun privéleven en hun gezinsleven. leur vie familiale.
Artikel 22, eerste lid, van de Grondwet en artikel 8 van het Europees L'article 22, alinéa 1er, de la Constitution et l'article 8 de la
Verdrag voor de rechten van de mens sluiten een overheidsinmenging in Convention européenne des droits de l'homme n'excluent pas une
het recht op eerbiediging van het privéleven niet uit, maar vereisen ingérence d'une autorité publique dans le droit au respect de la vie
dat die inmenging wordt toegestaan door een voldoende precieze privée mais ils exigent que cette ingérence soit autorisée par une
wettelijke bepaling, dat zij beantwoordt aan een dwingende disposition législative suffisamment précise, qu'elle corresponde à un
maatschappelijke behoefte en dat zij evenredig is met de daarmee besoin social impérieux et soit proportionnée à l'objectif légitime
nagestreefde wettige doelstelling. qu'elle poursuit.
Die bepalingen houden voor de overheid bovendien de positieve Ces dispositions engendrent de surcroît l'obligation positive pour
verplichting in om maatregelen te nemen die een daadwerkelijke l'autorité publique de prendre des mesures qui assurent le respect
eerbiediging van het privéleven en het gezinsleven verzekeren, zelfs effectif de la vie privée et familiale, même dans la sphère des
in de sfeer van de onderlinge verhoudingen tussen individuen (EHRM, 27 relations entre les individus (CEDH, 27 octobre 1994, Kroon e.a. c.
oktober 1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 31; grote kamer, 12 november Pays-Bas, § 31; grande chambre, 12 novembre 2013, Söderman c. Suède, §
2013, Söderman t. Zweden, § 78). 78).
B.5.2. De procedures met betrekking tot het vaststellen of betwisten B.5.2. Les procédures relatives à l'établissement ou à la contestation
van de vaderlijke afstamming raken het privéleven, omdat de materie de paternité concernent la vie privée, parce que la matière de la
van de afstamming belangrijke aspecten van iemands persoonlijke filiation englobe d'importants aspects de l'identité personnelle d'un
identiteit omvat (EHRM, 28 november 1984, Rasmussen t. Denemarken, § individu (CEDH, 28 novembre 1984, Rasmussen c. Danemark, § 33; 24
33; 24 november 2005, Shofman t. Rusland, § 30; 12 januari 2006, Mizzi novembre 2005, Shofman c. Russie, § 30; 12 janvier 2006, Mizzi c.
t. Malta, § 102; 16 juni 2011, Pascaud t. Frankrijk, § § 48-49; 21 Malte, § 102; 16 juin 2011, Pascaud c. France, § § 48-49; 21 juin
juni 2011, Kruskovic. Kroatië, § 20; 22 maart 2012, Ahrens t. 2011, Kruskovic c. Croatie, § 20; 22 mars 2012, Ahrens c. Allemagne, §
Duitsland, § 60; 12 februari 2013, Krisztissn Barnabsss Tóth t. 60; 12 février 2013, Krisztissn Barnabsss Tóth c. Hongrie, § 28).
Hongarije, § 28).
B.5.3. Volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens moet de B.5.3. Selon la Cour européenne des droits de l'homme, lorsque le
wetgever, wanneer hij de regels inzake afstamming vaststelt, niet législateur fixe les règles en matière de filiation, il doit non
alleen rekening houden met de rechten van de betrokkenen, maar ook met seulement tenir compte des droits des intéressés, mais aussi de la
de aard van die rechten. Wanneer het gaat om het recht op een nature de ces droits. Lorsqu'est en cause le droit à une identité,
identiteit, waartoe het recht behoort om zijn afstamming te kennen, is dont relève le droit de connaître son ascendance, un examen approfondi
een diepgaande belangenafweging noodzakelijk (EHRM, 13 juli 2006, est nécessaire pour peser les intérêts en présence (CEDH, 13 juillet
Jäggi t. Zwitserland, § 37; 3 april 2014, Konstantinidis t. 2006, Jäggi c. Suisse, § 37; 3 avril 2014, Konstantinidis c. Grèce, §
Griekenland, § 47; 14 januari 2016, Mandet t. Frankrijk, § 44). Zelfs 47; 14 janvier 2016, Mandet c. France, § 44). Même si une personne a
indien een persoon zijn persoonlijkheid heeft kunnen uitbouwen zonder pu développer sa personnalité sans avoir de certitude quant à
zekerheid te hebben over de identiteit van zijn biologische vader, l'identité de son père biologique, il faut admettre que l'intérêt
moet worden aangenomen dat het belang dat een individu kan hebben om qu'un individu peut avoir à connaître son ascendance ne décroît pas
zijn afstamming te kennen niet afneemt met de jaren, wel integendeel avec les années, bien au contraire (CEDH, 13 juillet 2006, Jäggi c.
(EHRM, 13 juli 2006, Jäggi t. Zwitserland, § 40; 16 juni 2011, Pascaud Suisse, § 40; 16 juin 2011, Pascaud c. France, § 65). La Cour
t. Frankrijk, § 65). Het Europees Hof stelt eveneens vast dat uit européenne constate également qu'il ressort d'une étude comparée que
vergelijkend onderzoek blijkt dat in een belangrijk aantal Staten de dans un nombre important d'Etats, l'action de l'enfant en recherche de
vordering van het kind om het vaderschap te doen vaststellen niet aan
een termijn is gebonden en dat een tendens waarneembaar is om een paternité n'est pas soumise à un délai, et que l'on constate une
grotere bescherming toe te kennen aan het kind (EHRM, 20 december tendance à accorder à l'enfant une plus grande protection (CEDH, 20
2007, Phinikaridou t. Cyprus, § 58). décembre 2007, Phinikaridou c. Chypre, § 58).
B.6. De wetgever beschikt over een appreciatiemarge om bij de B.6. Le législateur, lorsqu'il élabore un régime légal qui entraîne
uitwerking van een wettelijke regeling die een overheidsinmenging in une ingérence de l'autorité publique dans la vie privée, jouit d'une
het privéleven inhoudt, rekening te houden met een billijk evenwicht marge d'appréciation pour tenir compte du juste équilibre à ménager
tussen de tegenstrijdige belangen van het individu en de samenleving entre les intérêts concurrents de l'individu et de la société dans son
in haar geheel (EHRM, 26 mei 1994, Keegan t. Ierland, § 49; 27 oktober ensemble (CEDH, 26 mai 1994, Keegan c. Irlande, § 49; 27 octobre 1994,
1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 31; 2 juni 2005, Znamenskaya t. Kroon et autres c. Pays-Bas, § 31; 2 juin 2005, Znamenskaya c. Russie,
Rusland, § 28; 24 november 2005, Shofman t. Rusland, § 34; 20 december § 28; 24 novembre 2005, Shofman c. Russie, § 34; 20 décembre 2007,
2007, Phinikaridou t. Cyprus, § § 51-53; 25 februari 2014, Ostace t. Phinikaridou c. Chypre, § § 51 à 53; 25 février 2014, Ostace c.
Roemenië, § 33). Roumanie, § 33).
Cette marge d'appréciation du législateur n'est toutefois pas
Die appreciatiemarge van de wetgever is evenwel niet onbegrensd : om illimitée : pour apprécier si une règle législative est compatible
te oordelen of een wettelijke regeling verenigbaar is met het recht op avec le droit au respect de la vie privée, il convient de vérifier si
eerbiediging van het privéleven, moet worden nagegaan of de wetgever le législateur a trouvé un juste équilibre entre tous les droits et
een billijk evenwicht heeft gevonden tussen alle rechten en belangen intérêts en cause. Pour cela, il ne suffit pas que le législateur
die in het geding zijn. Zulks vereist dat de wetgever niet alleen een ménage un équilibre entre les intérêts concurrents de l'individu et de
afweging maakt tussen de belangen van het individu tegenover die van la société dans son ensemble mais il doit également ménager un
de samenleving in haar geheel, maar tevens tussen de tegenstrijdige équilibre entre les intérêts contradictoires des personnes concernées
belangen van de betrokken personen (EHRM, 6 juli 2010, Backlund t. (CEDH, 6 juillet 2010, Backlund c. Finlande, § 46), sous peine de
Finland, § 46), op gevaar af anders een maatregel te nemen die niet prendre une mesure qui ne serait pas proportionnée aux objectifs
evenredig is met de nagestreefde wettige doelstellingen. Die légitimes poursuivis. Cette balance des intérêts doit conduire à ce
belangenafweging moet ertoe leiden dat de biologische en sociale que la réalité biologique et sociale prévale sur une présomption
werkelijkheid primeert op een wettelijk vermoeden indien dat laatste
frontaal ingaat tegen de vastgestelde feiten en de wensen van de légale heurtant de front les faits établis et les voeux des personnes
betrokkenen, zonder dat het iemand een tastbaar voordeel oplevert concernées, sans réellement profiter à personne (CEDH, 27 octobre
(EHRM, 27 oktober 1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 40; 24 november 1994, Kroon et autres c. Pays-Bas, § 40; 24 novembre 2005, Shofman c.
2005, Shofman t. Rusland, § 44; 12 januari 2006, Mizzi t. Malta, § Russie, § 44; 12 janvier 2006, Mizzi c. Malte, § 113; 10 octobre 2006,
113; 10 oktober 2006, Paulik t. Slovakije, § 46). Paulik c. Slovaquie, § 46).
Zelfs indien het wettelijke vermoeden iemand tot voordeel strekt, dan Même si la présomption légale procure un avantage à une personne,
nog kan dat voordeel op zichzelf niet verantwoorden dat elk onderzoek celui-ci ne saurait justifier en soi que toute recherche de paternité
naar het vaderschap bij voorbaat wordt uitgesloten (zie EHRM, 16 juni soit exclue par avance (voy. CEDH, 16 juin 2011, Pascaud c. France, §
2011, Pascaud t. Frankrijk, § § 57-69). § 57-69).
B.7. De in het geding zijnde bepaling staat eraan in de weg dat een B.7. La disposition en cause s'oppose à ce qu'un enfant, dont la
kind, van wie de afstamming van vaderszijde krachtens de wet wordt filiation paternelle est présumée en vertu de la loi parce qu'il est
vermoed omdat het tijdens het huwelijk van zijn moeder is geboren, aan
de rechter vraagt om zijn afstamming vast te stellen ten aanzien van né durant le mariage de sa mère, demande au juge d'établir sa
een andere man dan de echtgenoot van zijn moeder die als zijn filiation à l'égard d'un autre homme que le mari de sa mère présenté
biologische vader wordt voorgesteld, indien het niet voldoet aan een comme son père biologique s'il ne remplit pas l'une des conditions de
van de voorwaarden van het voormelde artikel 320 van het Burgerlijk Wetboek. l'article 320 du Code civil précité.
Die bepaling maakte deel uit van een uitgebreide hervorming van het Cette disposition faisait partie d'une vaste réforme du droit de la
afstammingsrecht die onder meer ertoe strekte rechtsgelijkheid voor filiation visant, entre autres, à instaurer une égalité de droit entre
alle kinderen in te voeren, met name in de vorm van de toekenning van tous les enfants, prenant notamment la forme de la reconnaissance du
het recht van elk kind op vaststelling van zijn afstamming (Parl. St., droit de tout enfant à l'établissement de sa filiation (Doc. parl.,
Senaat, 1977-1978, nr. 305-1, pp. 3-4). De bekommernis van de wetgever Sénat, 1977-1978, n° 305-1, pp. 3-4). Le souci du législateur était
bestond toen erin erover te waken dat de vaststelling van een alors de veiller à ce que l'établissement d'une filiation corresponde
afstamming zo veel mogelijk met de « biologische werkelijkheid » le plus possible à la « réalité biologique », tout en veillant à
overeenstemde, door tevens erover te waken dat « excessen » werden éviter les « excès » et à ne pas « sacrifier la parenté
vermeden en dat « het socio-affectieve ouderschap [niet werd
opgeofferd] aan de biologische waarheid » (ibid., pp. 4 en 16). socio-affective à la vérité biologique » (ibid., pp. 4 et 16).
Bij die hervorming van het afstammingsrecht werd een onderscheid
gemaakt tussen drie wijzen van vaststelling van de afstamming van Cette réforme du droit de la filiation distinguait trois modes
vaderszijde (ibid., p. 11) : het « vermoeden van vaderschap » dat d'établissement de la filiation paternelle (ibid., p. 11) : la «
verband houdt met het huwelijk van de moeder, de « erkenning » en het présomption de paternité » liée au mariage de la mère, la «
« onderzoek naar het vaderschap », hetgeen strekt tot de vaststelling reconnaissance » et la « recherche de paternité » - ce qui tend à
van de afstamming van vaderszijde bij een vonnis.
Aangezien hij duidelijk de voorrang gaf aan de eerste van die drie l'établissement de la filiation paternelle par un jugement.
wijzen van vaststelling van de afstamming van vaderszijde (ibid., pp. Privilégiant nettement le premier de ces trois modes d'établissement
4 en 11; Parl. St., Kamer, 1985-1986, nr. 378/16, p. 6), sloot de de la filiation paternelle (ibid., pp. 4 et 11; Doc. parl., Chambre,
wetgever in beginsel het « onderzoek naar het vaderschap » uit voor 1985-1986, n° 378/16, p. 6), le législateur excluait en principe la «
een kind ten aanzien van wie het vaderschap op grond van het wettelijk
vermoeden vaststond. Dat beleid werd verantwoord vanuit de bekommernis recherche de paternité » d'un enfant dont la paternité était établie
om de « rust der families » te verzekeren, een bekommernis die in een par la présomption légale. Cette politique a été justifiée par le
dergelijk geval belangrijker werd geacht dan de « drang naar waarheid souci d'assurer la « paix des familles », souci jugé plus important
» of het « principe van de biologische waarheid » (Parl. St., Senaat, dans un tel cas que le « souci de la vérité » ou le « principe de la
1977-1978, nr. 305-1, pp. 15-16). Het « onderzoek naar het vaderschap vérité biologique » (Doc. parl., Sénat, 1977-1978, n° 305-1, pp.
» van een dergelijk kind moest dus uitzonderlijk blijven en enkel 15-16). La « recherche de paternité » d'un tel enfant devait donc
worden toegestaan wanneer het vermoeden van vaderschap niet werd rester exceptionnelle et n'être admise que lorsque la présomption de
bevestigd door een bezit van staat ten aanzien van de echtgenoot van paternité n'était pas corroborée par une possession d'état à l'égard
de moeder en wanneer het kind 180 dagen of meer na de ontbinding van du mari de la mère et que l'enfant était né 180 jours ou plus après la
het huwelijk van zijn moeder was geboren of wanneer het meer dan 300 dissolution du mariage de sa mère ou lorsqu'il était né plus de 300
dagen na de feitelijke scheiding van zijn moeder en haar echtgenoot jours après la séparation de fait de sa mère et du mari de celle-ci
was geboren (ibid., p. 15). (ibid., p. 15).
B.8. Hoewel de rust der families en de rechtszekerheid van de B.8. Bien que la paix des familles et la sécurité juridique des liens
familiale banden legitieme doelstellingen zijn waarvan de wetgever kon familiaux soient des objectifs légitimes dont le législateur pouvait
uitgaan om een onbeperkte mogelijkheid tot onderzoek naar het tenir compte pour empêcher que la recherche de paternité puisse être
vaderschap te verhinderen, heeft het absolute karakter van de exercée sans limitation, le caractère absolu de la condition d'être
voorwaarde zich te bevinden in één van de in artikel 320 van het dans l'un des cas prévus à l'article 320 du Code civil a pour effet
Burgerlijk Wetboek bedoelde gevallen tot gevolg dat de wetgever buiten que le législateur fait prévaloir hors ces cas la présomption légale
die gevallen het wettelijk vermoeden van vaderschap heeft laten de paternité sur la réalité biologique, sans laisser au juge le
prevaleren op de biologische werkelijkheid, zonder aan de rechter de pouvoir de tenir compte des faits établis et de l'intérêt de toutes
bevoegdheid te laten om rekening te houden met de vaststaande feiten
en de belangen van alle betrokken partijen. les parties concernées.
Die maatregel vormt een onevenredige aantasting van het recht op Cette mesure constitue une atteinte disproportionnée au droit au
eerbiediging van het privéleven. respect de la vie privée.
De in het geding zijnde bepaling is derhalve niet bestaanbaar met artikel 22 van de Grondwet. La disposition en cause n'est donc pas compatible avec l'article 22 de la Constitution.
B.9. Het is derhalve niet nodig om de in het geding zijnde bepaling te B.9. Il n'est dès lors pas nécessaire de contrôler la disposition en
toetsen aan artikel 22bis van de Grondwet. cause au regard de l'article 22bis de la Constitution.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 323 van het Burgerlijk Wetboek, zoals van kracht vóór de L'article 323 du Code civil, tel qu'il était en vigueur avant son
opheffing ervan bij artikel 24 van de wet van 1 juli 2006, schendt abrogation par l'article 24 de la loi du 1er juillet 2006, viole
artikel 22 van de Grondwet. l'article 22 de la Constitution.
Aldus gewezen in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig artikel Ainsi rendu en langue française et en langue néerlandaise,
65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
op 2 juni 2016. la Cour constitutionnelle, le 2 juin 2016.
De griffier, Le greffier,
F. Meersschaut F. Meersschaut
De voorzitter, Le président,
J. Spreutels J. Spreutels
^