Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 100/2014 van 10 juli 2014 Rolnummer : 5622 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 162, tweede lid, van het Wetboek van strafvordering, gesteld door de Correctionele Rechtbank te Gent. Het Grondwetteli samengesteld uit de voorzitters A. Alen en J. Spreutels, en de rechters E. De Groot, L. Lavrysen, J(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 100/2014 van 10 juli 2014 Rolnummer : 5622 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 162, tweede lid, van het Wetboek van strafvordering, gesteld door de Correctionele Rechtbank te Gent. Het Grondwetteli samengesteld uit de voorzitters A. Alen en J. Spreutels, en de rechters E. De Groot, L. Lavrysen, J(...) Extrait de l'arrêt n° 100/2014 du 10 juillet 2014 Numéro du rôle : 5622 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 162, alinéa 2, du Code d'instruction criminelle, posée par le Tribunal correctionnel de Gand. La Cour constit composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges E. De Groot, L. Lavrysen, J.-P. Snapp(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 100/2014 van 10 juli 2014 Extrait de l'arrêt n° 100/2014 du 10 juillet 2014
Rolnummer : 5622 Numéro du rôle : 5622
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 162, tweede lid, En cause : la question préjudicielle relative à l'article 162, alinéa
van het Wetboek van strafvordering, gesteld door de Correctionele 2, du Code d'instruction criminelle, posée par le Tribunal
Rechtbank te Gent. correctionnel de Gand.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters A. Alen en J. Spreutels, en de composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges E. De
rechters E. De Groot, L. Lavrysen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Groot, L. Lavrysen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, T.
Derycke, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet en R. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet et R. Leysen, assistée
Leysen, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter A. Alen, du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président A. Alen,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 25 maart 2013 in zake het openbaar ministerie tegen L. Par jugement du 25 mars 2013 en cause du ministère public contre L.
V.D.P. en anderen, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is V.D.P. et autres, dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour
ingekomen op 2 april 2013, heeft de Correctionele Rechtbank te Gent de le 2 avril 2013, le Tribunal correctionnel de Gand a posé la question
volgende prejudiciële vraag gesteld : préjudicielle suivante :
« Schenden, rekening gehouden met de in het overwegend gedeelte « Compte tenu des considérations énoncées dans le corps du jugement
vermelde overwegingen [...], de bepalingen van artikel 162, lid 2 Sv., [...], les dispositions de l'article 162, alinéa 2, du Code
d'instruction criminelle violent-elles le principe de
het in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet vervatte beginsel van de non-discrimination contenu dans les articles 10 et 11 de la
niet-discriminatie, in zoverre zij de correctionele rechtbank ertoe Constitution en ce qu'elles obligent le tribunal correctionnel à
verplichten de burgerlijke partij die in het ongelijk wordt gesteld, condamner la partie civile qui succombe au paiement de tous les frais
te veroordelen in alle kosten gemaakt door de Staat en de beklaagde, exposés par l'Etat et par le prévenu, lorsque cette partie a ouvert
wanneer die partij het strafonderzoek heeft geopend door middel van l'instruction en déposant une plainte avec constitution de partie
een klacht met burgerlijke partijstelling, en dus in zoverre zij die civile, et donc en ce que ces dispositions privent la partie civile du
burgerlijke partij het recht ontnemen om argumenten aan te voeren die droit d'invoquer des arguments qui peuvent convaincre le juge de la
de rechter ervan kunnen overtuigen haar van alle of een deel van de dispenser de tout ou partie des frais précités, alors que la cour
voormelde kosten te ontheffen, terwijl het Hof van Assisen d'assises dispose quant à elle toujours d'un pouvoir d'appréciation,
overeenkomstig artikel 350 Sv. wel steeds over een conformément à l'article 350 du Code d'instruction criminelle, pour
beoordelingsbevoegdheid beschikt om de burgerlijke partij al dan niet
in de kosten te veroordelen wanneer zij in het ongelijk wordt gesteld ? ». condamner ou non la partie civile aux dépens lorsqu'elle succombe ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel 162, tweede lid, van het Wetboek van strafvordering, dat op het ogenblik van de prejudiciële vraagstelling bepaalde : « De burgerlijke partij die in het ongelijk wordt gesteld, kan worden veroordeeld in de kosten jegens de Staat en jegens de beklaagde of in een gedeelte ervan. Zij wordt veroordeeld in alle kosten door de Staat en door de beklaagde gemaakt, wanneer zij het initiatief tot de rechtstreekse dagvaarding heeft genomen of wanneer een onderzoek is geopend ten gevolge van haar optreden als burgerlijke partij. De kosten worden door het vonnis bepaald ». Die bepaling is van toepassing op de politierechtbanken, de B.1. La question préjudicielle concerne l'article 162, alinéa 2, du Code d'instruction criminelle, qui disposait, lorsque la question préjudicielle a été posée : « La partie civile qui succombera pourra être condamnée à tout ou partie des frais envers l'Etat et envers le prévenu. Elle sera condamnée à tous les frais exposés par l'Etat et par le prévenu en cas de citation directe ou lorsque une instruction a été ouverte suite à la constitution de partie civile. Les frais seront liquidés par le jugement ».
correctionele rechtbanken en in hoger beroep, op grond van de Cette disposition s'applique aux tribunaux de police, aux tribunaux
artikelen 194 en 211 van hetzelfde Wetboek. correctionnels et en appel, en vertu des articles 194 et 211 du même
B.2. Het Hof wordt ondervraagd over het verschil in behandeling dat Code. B.2. La Cour est interrogée sur la différence de traitement qui
ten aanzien van de door de Staat en de beklaagde gemaakte kosten existe, en ce qui concerne les frais exposés par l'Etat et par le
bestaat onder de burgerlijke partijen die in het ongelijk worden prévenu, entre les parties civiles succombantes, selon que l'action
gesteld, naargelang de strafvordering, na klacht met burgerlijke pénale est portée, après dépôt d'une plainte et constitution de partie
partijstelling voor de onderzoeksrechter, wordt gebracht voor de civile, devant le juge d'instruction, devant le tribunal correctionnel
correctionele rechtbank, dan wel het hof van assisen, waarbij enkel ou devant la cour d'assises, la cour d'assises étant la seule qui
het hof van assisen, overeenkomstig artikel 350 van het Wetboek van dispose, conformément à l'article 350 du Code d'instruction
strafvordering, over een beoordelingsbevoegdheid beschikt om de criminelle, d'un pouvoir d'appréciation lui permettant de condamner ou
burgerlijke partij al dan niet in de kosten te veroordelen. non la partie civile aux frais.
B.3. De strafrechter beschikt in principe over een B.3. Le juge pénal dispose en principe d'un pouvoir d'appréciation
beoordelingsbevoegdheid inzake de tenlastelegging van alle of een
gedeelte van de door de Staat of de beklaagde gemaakte kosten aan de dans la mise à la charge de la partie civile qui succombe, de tout ou
burgerlijke partij die in het ongelijk wordt gesteld. partie des frais exposés par l'Etat ou le prévenu.
Wanneer evenwel die burgerlijke partijstelling plaatshad voor de Toutefois, lorsque cette constitution de partie civile se faisait
onderzoeksrechter, terwijl de strafvordering nog niet bij hem devant le juge d'instruction, alors que celui-ci n'était pas encore
aanhangig was gemaakt (artikel 63 van het Wetboek van strafvordering), saisi de l'action publique (article 63 du Code précité), ou par
of door rechtstreekse dagvaarding voor de strafrechter (artikel 64, citation directe devant le juge pénal (article 64, alinéa 2, et
tweede lid, en artikel 145 van hetzelfde Wetboek), was de rechter article 145 du même Code), le juge était tenu de mettre ces frais à
ertoe gehouden die kosten ten laste te leggen van de burgerlijke charge de la partie civile succombante, sans disposer d'un pouvoir
partij die in het ongelijk wordt gesteld, zonder dat hij daarbij over d'appréciation à cet égard, sauf lorsque l'affaire était renvoyée
een beoordelingsbevoegdheid beschikte, behalve wanneer de zaak werd
doorverwezen naar het hof van assisen. devant la cour d'assises.
B.4.1. Artikel 162 van het Wetboek van strafvordering is, met ingang B.4.1. L'article 162 du Code d'instruction criminelle a été modifié,
van 10 mei 2014, gewijzigd bij artikel 2 van de wet van 2 april 2014 avec effet au 10 mai 2014, par l'article 2 de la loi du 2 avril 2014
tot wijziging van artikel 162 van het Wetboek van strafvordering. modifiant l'article 162 du Code d'instruction criminelle.
Thans bepaalt artikel 162 van het Wetboek van strafvordering : Actuellement, l'article 162 du Code d'instruction criminelle dispose :
« De burgerlijke partij die in het ongelijk wordt gesteld, kan worden « La partie civile qui succombera pourra être condamnée à tout ou
veroordeeld in de kosten jegens de Staat en jegens de beklaagde of in partie des frais envers l'Etat et envers le prévenu. Elle pourra être
een gedeelte ervan. Zij kan worden veroordeeld in alle, dan wel een condamnée à tout ou partie des frais exposés par l'Etat et par le
deel van de kosten door de Staat en door de beklaagde gemaakt, wanneer prévenu en cas de citation directe ou lorsqu'une instruction a été
zij het initiatief tot de rechtstreekse dagvaarding heeft genomen of ouverte suite à la constitution de partie civile. Les frais seront
wanneer een onderzoek is geopend ten gevolge van haar optreden als
burgerlijke partij. De kosten worden door het vonnis bepaald ». liquidés par le jugement ».
B.4.2. Uit de parlementaire voorbereiding van de wet van 2 april 2014 blijkt dat het de bedoeling van de wetgever was de onbillijkheid van de voorheen van toepassing zijnde regeling te temperen. « Momenteel zal een slachtoffer dat zich burgerlijke partij stelt om te verhinderen dat het gerecht indommelt boven zijn dossier, worden veroordeeld in de kosten van deskundigenonderzoek als het gerecht er niet in slaagt de schuldige te arresteren. Uiteraard kan het gerecht niet alle kosten van deskundigenonderzoek op zich nemen, vooral als de deskundigenonderzoeken de hoedanigheid van slachtoffer van de burgerlijke partij in twijfel trekken. Het is echter evenmin toelaatbaar dat een slachtoffer (van verkrachting, bijvoorbeeld) dat een klacht indient en zich burgerlijke partij stelt, de kosten van deskundigenonderzoek moet betalen die noodzakelijk zijn (aangezien ze werden aanvaard door de onderzoeksrechter) als Justitie er niet in slaagt de schuldige te vinden. [...] B.4.2. Il ressort des travaux préparatoires de la loi du 2 avril 2014 que le législateur entendait atténuer l'iniquité du système applicable antérieurement. « Actuellement, une victime qui se constitue partie civile pour empêcher la justice de s'endormir sur son dossier, se verra notamment condamner aux frais d'expertise si la justice ne parvient pas à mettre la main sur le coupable. Evidemment, la justice ne peut prendre en charge tous les frais d'expertise des victimes, surtout si ces expertises mettent en doute la qualité de victime de la partie civile. Mais, il n'est pas non plus admissible qu'une victime (de viol, par exemple) qui porte plainte et se constitue partie civile, se retrouve à devoir payer des frais d'expertises jugés nécessaires (puisque acceptés par le juge d'instruction) si la Justice ne parvient pas à trouver le coupable. [...]
Door artikel 162 van het Wetboek van strafvordering te wijzigen, zal En modifiant l'article 162 du Code d'instruction criminelle, un
een beoordelingsbevoegdheid aan de rechter worden gelaten, die dan pouvoir d'appréciation sera laissé au juge, qui peut alors, en
naar gelang van de omstandigheden van de zaak kan beslissen of het fonction des circonstances de la cause, décider que la victime devra
slachtoffer de gemaakte kosten al dan niet moet dragen » (Parl. St., ou non supporter les frais engagés » (Doc. parl., Chambre, 2012-2013,
Kamer, 2012-2013, DOC 53-2675/001, pp. 4-5). DOC 53-2675/001, pp. 4-5).
B.5. De zaak dient te worden teruggezonden naar het verwijzende B.5. L'affaire doit être renvoyée à la juridiction a quo pour que
rechtscollege, opdat dit de zaak opnieuw kan beoordelen in het licht celle-ci puisse réexaminer l'affaire à la lumière du nouvel article
van het nieuwe artikel 162 van het Wetboek van strafvordering en kan 162 du Code d'instruction criminelle et apprécier si une question
oordelen of een prejudiciële vraag nog nodig is. préjudicielle est encore nécessaire.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zendt de zaak terug naar het verwijzende rechtscollege. renvoie l'affaire à la juridiction a quo.
Aldus gewezen in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig artikel Ainsi rendu en langue néerlandaise et en langue française,
65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
op 10 juli 2014. la Cour constitutionnelle, le 10 juillet 2014.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux P.-Y. Dutilleux
De voorzitter, Le président,
A. Alen A. Alen
^