Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 88/2011 van 18 mei 2011 Rolnummer 5029 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 106, § 2, van de wetten op de Rijkscomptabiliteit, gecoördineerd bij koninklijk besluit van 17 juli 1991, gesteld door Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de rechter(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 88/2011 van 18 mei 2011 Rolnummer 5029 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 106, § 2, van de wetten op de Rijkscomptabiliteit, gecoördineerd bij koninklijk besluit van 17 juli 1991, gesteld door Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de rechter(...) Extrait de l'arrêt n° 88/2011 du 18 mai 2011 Numéro du rôle : 5029 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 106, § 2, des lois sur la comptabilité de l'Etat, coordonnées par arrêté royal du 17 juillet 1991, posée par le La Cour constitutionnelle, composée des présidents R. Henneuse et M. Bossuyt, et des juges E. De(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 88/2011 van 18 mei 2011 Extrait de l'arrêt n° 88/2011 du 18 mai 2011
Rolnummer 5029 Numéro du rôle : 5029
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 106, § 2, van de En cause : la question préjudicielle relative à l'article 106, § 2,
wetten op de Rijkscomptabiliteit, gecoördineerd bij koninklijk besluit des lois sur la comptabilité de l'Etat, coordonnées par arrêté royal
van 17 juli 1991, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te du 17 juillet 1991, posée par le Tribunal de première instance de
Charleroi. Charleroi.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters R. Henneuse en M. Bossuyt, en de composée des présidents R. Henneuse et M. Bossuyt, et des juges E. De
rechters E. De Groot, L. Lavrysen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Groot, L. Lavrysen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, J.
Derycke, J. Spreutels, T. Merckx-Van Goey en F. Daoût, bijgestaan door Spreutels, T. Merckx-Van Goey et F. Daoût, assistée du greffier P.-Y.
de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter R. Dutilleux, présidée par le président R. Henneuse,
Henneuse, wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 8 september 2010 in zake de Franse Gemeenschap tegen Par jugement du 8 septembre 2010 en cause de la Communauté française
Anne-Marie Lecomte, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is contre Anne-Marie Lecomte, dont l'expédition est parvenue au greffe de
ingekomen op 17 september 2010, heeft de Rechtbank van eerste aanleg la Cour le 17 septembre 2010, le Tribunal de première instance de
te Charleroi de volgende prejudiciële vraag gesteld : Charleroi a posé la question préjudicielle suivante :
« Schendt artikel 106, § 2, van de gecoördineerde wetten op de « L'article 106, § 2, des lois coordonnées sur la comptabilité de
Rijkscomptabiliteit het bepaalde in de artikelen 10 en 11 van de l'Etat viole-t-il le prescrit des articles 10 et 11 de la Constitution
Grondwet en de beginselen van gelijkheid en niet-discriminatie in et les principes d'égalité et de non-discrimination en ce qu'il permet
zoverre het de Franse Gemeenschap, in geval van onverschuldigde à la Communauté française, en cas de paiement indu, d'interrompre la
betaling, in staat stelt de verjaring van de terugvordering met een prescription de l'action en répétition par lettre recommandée et de
aangetekend schrijven te stuiten en de vijfjarige verjaring in een transformer la prescription quinquennale en prescription trentenaire
dertigjarige verjaring om te zetten, terwijl de terugvordering van de alors que l'action en répétition de l'employeur du secteur privé est
werkgever uit de privésector onderworpen is aan de vijfjarige soumise à la prescription quinquennale établie par l'article 15 de la
verjaring ingesteld bij artikel 15 van de wet van 3 juli 1978 loi du 3 juillet 1978 relative aux contrats de travail et que cette
betreffende de arbeidsovereenkomsten, die verjaring niet met een
aangetekend schrijven kan worden gestuit en niet in een dertigjarige prescription ne peut pas être interrompue par lettre recommandée et ne
verjaring kan worden omgezet, en alle persoonlijke vorderingen peut être transformée en prescription trentenaire et que toutes les
onderworpen zijn aan een tienjarige verjaring ? ». actions personnelles sont soumises à une prescription décennale ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1.1. De prejudiciële vraag betreft artikel 106, § 2, van de B.1.1. La question préjudicielle porte sur l'article 106, § 2, des
gecoördineerde wetten op de Rijkscomptabiliteit; artikel 106, §§ 1 en lois coordonnées sur la comptabilité de l'Etat; l'article 106, §§ 1er
2, bepaalt : et 2, dispose :
« § 1. Inzake wedden, voorschotten daarop en vergoeding of « § 1er. Sont définitivement acquises à ceux qui les ont reçues les
uitkeringen, die een toebehoren van de wedden vormen of ermede gelijkstaan, zijn de door de Staat ten onrechte uitbetaalde sommen voorgoed vervallen aan hen die ze hebben ontvangen, als de terugbetaling daarvan niet gevraagd is binnen een termijn van vijf jaar te rekenen van de eerste januari van het jaar van de betaling. De in het eerste lid vastgestelde termijn wordt tot dertig jaar opgevoerd, wanneer de onverschuldigde sommen zijn verkregen door bedrieglijke handelingen dan wel door valse of bewust onvolledige verklaringen. § 2. Om geldig te zijn moet deze aanvraag tot terugbetaling ter kennis van de schuldenaar gebracht worden bij een ter post aangetekend schrijven met vermelding van : 1° het totale bedrag van de teruggevraagde som met, per jaar de opgave van de ten onrechte uitgevoerde betalingen; 2° de bepalingen in strijd waarmede de betalingen zijn gedaan. sommes payées indûment par l'Etat en matière de traitements, d'avances sur ceux-ci ainsi que d'indemnités ou d'allocations qui sont accessoires ou similaires aux traitements lorsque le remboursement n'en a pas été réclamé dans un délai de cinq ans à partir du premier janvier de l'année du paiement. Le délai fixé à l'alinéa 1er est porté à trente ans lorsque les sommes indues ont été obtenues par des manoeuvres frauduleuses ou par des déclarations fausses ou sciemment incomplètes. § 2. Pour être valable, la réclamation doit être notifiée au débiteur par lettre recommandée à la poste et contenir : 1° le montant total de la somme réclamée avec, par année, le relevé des paiements indus; 2° la mention des dispositions en violation desquelles les paiements ont été faits.
Te rekenen vanaf de aangifte van de aangetekende brief kan het A dater du dépôt de la lettre recommandée, la répétition de l'indu
onverschuldigde bedrag gedurende dertig jaar worden teruggevorderd ». peut être poursuivie pendant trente ans ».
B.1.2. Die bepalingen zijn ontstaan uit artikel 7, §§ 1 en 2, van de B.1.2. Ces dispositions sont issues de l'article 7, §§ 1er et 2, de la
wet van 6 februari 1970 betreffende de verjaring van schuldvorderingen loi du 6 février 1970 relative à la prescription des créances à charge
ten laste van of ten voordele van de Staat en de provinciën, gewijzigd ou au profit de l'Etat et des provinces, modifié par l'article 61, 1°,
bij artikel 61, 1°, van de wet van 24 december 1976 betreffende de de la loi du 24 décembre 1976 relative aux propositions budgétaires
budgettaire voorstellen 1976-1977. Zij komen voortaan voor in artikel
114 van de wet van 22 mei 2003 houdende organisatie van de begroting 1976-1977. Elles figurent désormais à l'article 114 de la loi du 22
en van de comptabiliteit van de federale Staat. Zij zijn ook vermeld mai 2003 portant organisation du budget et de la comptabilité de
in artikel 16 van de wet van 16 mei 2003 tot vaststelling van de l'Etat fédéral. Elles figurent aussi à l'article 16 de la loi du 16
algemene bepalingen die gelden voor de begrotingen, de controle op de mai 2003 fixant les dispositions générales applicables aux budgets, au
subsidies en voor de boekhouding van de gemeenschappen en de gewesten, contrôle des subventions et à la comptabilité des communautés et des
alsook voor de organisatie van de controle door het Rekenhof. régions, ainsi qu'à l'organisation du contrôle de la Cour des comptes.
B.1.3. Uit het vonnis waarbij de zaak bij het Hof aanhangig is B.1.3. Il ressort du jugement par lequel la Cour est saisie que
gemaakt, blijkt dat het geding voor de verwijzende rechter een door de l'instance mue devant le juge a quo concerne une action intentée par
Franse Gemeenschap ingestelde vordering betreft waarbij die partij de la Communauté française, par laquelle cette partie demande la
veroordeling van een gepensioneerde leerkracht vordert tot condamnation d'un enseignant pensionné au remboursement de
terugbetaling van ten onrechte uitbetaalde weddetoelagen. subventions-traitements indûment payées.
B.2. De verwijzende rechter vraagt aan het Hof of de in het geding B.2. Le juge a quo demande à la Cour si la disposition en cause est
zijnde bepaling bestaanbaar is met de artikelen 10 en 11 van de compatible avec les articles 10 et 11 de la Constitution, en ce
Grondwet, in zoverre zij een verschil in behandeling zou instellen
tussen de personeelsleden die de bij de in het geding zijnde bepaling qu'elle instaurerait une différence de traitement entre les agents
bedoelde sommen verschuldigd zijn en de bij artikel 15 van de wet van débiteurs des sommes visées par la disposition en cause et les
3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten bedoelde werknemers travailleurs du secteur privé visés par l'article 15 de la loi du 3
uit de privésector : de rechtsvordering tot terugvordering van het juillet 1978 relative aux contrats de travail : l'action en répétition
onverschuldigde bedrag verjaart in de beide gevallen na vijf jaar maar de l'indu se prescrit par cinq ans dans les deux cas mais la
in het eerste geval alleen kan de verjaring worden gestuit door het prescription peut, dans le seul premier cas, être interrompue par
versturen van een aangetekend schrijven dat tot gevolg heeft dat de l'envoi d'une lettre recommandée qui a pour effet de porter le délai
verjaringstermijn op dertig jaar wordt gebracht. de prescription à trente ans.
Ten aanzien van de ontvankelijkheid van de prejudiciële vraag Quant à la recevabilité de la question préjudicielle
B.3.1. De Franse Gemeenschapsregering voert aan dat de prejudiciële B.3.1. Le Gouvernement de la Communauté française soutient que la
vraag onontvankelijk is in zoverre zij het Hof niet in staat stelt het question préjudicielle est irrecevable en ce qu'elle ne permet pas à
aan zijn toetsing onderworpen verschil in behandeling te bepalen omdat la Cour d'établir la différence de traitement soumise à son contrôle,
zij niet verwijst naar een categorie van personen waarmee diegenen faute de se référer à une catégorie de personnes auxquelles pourraient
zouden kunnen worden vergeleken op wie de in het geding zijnde être comparées celles auxquelles la disposition en cause est
bepaling van toepassing is. applicable.
B.3.2. Alhoewel de prejudiciële vraag niet uitdrukkelijk gewag maakt B.3.2. Bien que la question préjudicielle ne mentionne pas
van de categorieën van personen onder wie een verschil in behandeling explicitement les catégories de personnes entre lesquelles une
zou worden ingesteld, blijkt zowel uit de motivering van het vonnis différence de traitement serait établie, il apparaît tant de la
waarbij de vraag wordt gesteld als uit de formulering van die vraag, motivation du jugement par lequel la question est posée que de la
dat de verwijzende rechter aan het Hof het verschil in behandeling formulation de celle-ci que le juge a quo interroge la Cour sur la
voorlegt dat voortvloeit uit de toepassing van de onderscheiden différence de traitement qui résulte de l'application respective des
verjaringstermijnen van de in het geding zijnde bepaling en van délais de prescription prévus par la disposition en cause et par
artikel 15 van de voormelde wet van 3 juli 1978.
B.3.3. De Franse Gemeenschapsregering voert aan dat de prejudiciële
vraag ook onontvankelijk is in zoverre zij uitgaat van een
interpretatie volgens welke artikel 15 van de wet van 3 juli 1978 van l'article 15 de la loi du 3 juillet 1978 précitée.
toepassing is op de rechtsvordering tot terugvordering van lonen die B.3.3. Le Gouvernement de la Communauté française soutient que la
onrechtmatig aan de werknemer werden uitbetaald na het eindigen van de question préjudicielle est aussi irrecevable en ce qu'elle procède
arbeidsovereenkomst, terwijl die bepaling slechts van toepassing is op d'une interprétation selon laquelle l'article 15 de la loi du 3
de rechtsvorderingen « die uit een arbeidsovereenkomst ontstaan »; zij juillet 1978 est applicable à l'action en répétition de rémunérations
doet gelden dat het Hof van Cassatie heeft beslist dat de indues payées au travailleur après la cessation du contrat de travail,
rechtsvordering tot terugvordering van sommen die onrechtmatig aan een alors que cette disposition n'est applicable qu'aux actions « naissant
d'un contrat de travail »; il fait valoir que la Cour de cassation
werknemer werden uitbetaald na het eindigen van de overeenkomst, geen décide que l'action en répétition de sommes payées indûment à un
rechtsvordering is die, in de zin van die bepaling, uit die travailleur après la cessation de contrat n'est pas une action
overeenkomst ontstaat (Cass., 18 december 2006, Arr. Cass., 2006, nr. naissant de celui-ci, au sens de cette disposition (Cass., 18 décembre
658). 2006, Pas., 2008, n° 658).
B.3.4. Artikel 15 van de wet van 3 juli 1978 bepaalt : B.3.4. L'article 15 de la loi du 3 juillet 1978 dispose :
« De rechtsvorderingen die uit de overeenkomst ontstaan, verjaren één « Les actions naissant du contrat sont prescrites un an après la
jaar na het eindigen van deze overeenkomst of vijf jaar na het feit cessation de celui-ci ou cinq ans après le fait qui a donné naissance
waaruit de vordering is ontstaan, zonder dat deze termijn één jaar na à l'action, sans que ce dernier délai puisse excéder un an après la
het eindigen van deze overeenkomst mag overschrijden. cessation du contrat.
In geval van toepassing van artikel 39bis verjaart de rechtsvordering En cas d'application de l'article 39bis, l'action naissant du
die uit de niet-betaling van de opzeggingsvergoeding ontstaat, één non-paiement de l'indemnité de congé est prescrite un an après le
jaar na de laatste effectieve maandelijkse betaling door de werkgever dernier paiement effectif d'une mensualité par l'employeur ».
». B.3.5. De door de Franse Gemeenschapsregering aangevoerde exceptie van B.3.5. L'exception d'irrecevabilité invoquée par le Gouvernement de la
onontvankelijkheid is gegrond op een kritiek van de interpretatie van Communauté française est fondée sur une critique de l'interprétation
de verwijzende rechter van een bepaling waarmee hij rekening houdt om par le juge a quo d'une disposition qu'il prend en compte pour
een vraag te stellen aan het Hof. Het komt de partijen niet toe een interroger la Cour. Il n'appartient pas aux parties de modifier une
dergelijke interpretatie te wijzigen. telle interprétation.
Ten gronde Quant au fond
B.4. Artikel 15 van de voormelde wet van 3 juli 1978 stelt de B.4. L'article 15 de la loi du 3 juillet 1978 précitée fixe le délai
verjaringstermijn vast op vijf jaar, te rekenen vanaf de feiten die de prescription à cinq ans à dater des faits qui donnent naissance à
aanleiding geven tot de vordering. De wetgever was evenwel van oordeel l'action. Le législateur a cependant estimé qu'il n'était pas opportun
dat het niet opportuun was de werknemer en de werkgever bloot te
stellen « aan gedingen die een aanvang zouden kunnen nemen vele jaren d'exposer le travailleur et l'employeur « à des procès pouvant
nadat de uitvoering van de overeenkomst een einde heeft genomen » s'entamer de nombreuses années après que l'exécution du contrat aura
(Pasin., 1900, p. 95; Parl. St., Kamer, 1953, nr. 543, p. 7; Parl. cessé » (Pasin., 1900, p. 95; Doc. parl., Chambre, 1953, n° 543, p. 7;
St., Senaat, 1953-1954, nr. 170, p. 12). Hij heeft daarom een tweede Doc. parl., Sénat, 1953-1954, n° 170, p. 12). Il a, pour cette raison,
termijn vastgesteld, die één jaar na het eindigen van de overeenkomst fixé un second délai de prescription, qui expire un an après la
afloopt. cessation du contrat.
B.5.1. Zelfs indien het door de essentiële verschillen tussen beide in B.5.1. Même si les différences essentielles entre les deux catégories
B.2 vermelde categorieën van werknemers verantwoord is dat zij aan de travailleurs mentionnées en B.2 justifient qu'ils puissent être
verschillende systemen kunnen worden onderworpen, bevinden zij zich soumis à des systèmes différents, ils se trouvent néanmoins dans des
niettemin in vergelijkbare situaties. In beide gevallen worden ten situations comparables. Dans les deux cas, le remboursement de
onrechte betaalde wedden teruggevorderd van de betrokken werknemers. traitements indûment payés est demandé aux travailleurs concernés.
B.5.2. In haar memorie doet de Franse Gemeenschapsregering gelden dat B.5.2. Dans son mémoire, le Gouvernement de la Communauté française
de in het geding zijnde bepaling geen verschil in behandeling instelt fait valoir que la disposition en cause n'établit pas de différence de
tussen de Staat, de gemeenschap of het gewest en de privéwerkgever, traitement entre l'Etat, la communauté ou la région et l'employeur
aangezien zowel de ene als de andere, in geval van stuiting van de privé, l'un et l'autre pouvant, en cas d'interruption de la
verjaring, een rechtsvordering kunnen instellen binnen een onbeperkte prescription, introduire une action en justice dans un délai illimité,
termijn, dat de dagvaarding de verjaring stuit en dat de beslissing que la citation interrompt la prescription et que la décision qui
waarbij uitspraak zou worden gedaan over die vordering, zelf een statuerait sur cette action ouvre elle-même un nouveau délai de
nieuwe verjaringstermijn opent zodat de termijn waaraan de vordering prescription, de sorte que le délai auquel l'action est soumise serait
is onderworpen zonder weerslag zou zijn. sans incidence.
B.5.3. Hoewel de dagvaarding voor het gerecht de verjaring stuit en B.5.3. Bien que la citation en justice interrompe la prescription et
een rechterlijke beslissing een verjaringstermijn kan openen, blijft qu'une décision judiciaire peut ouvrir un délai de prescription, il
het feit dat de vordering de verjaring slechts zal kunnen stuiten en reste que l'action ne pourra interrompre la prescription et ne sera
slechts ontvankelijk zal zijn indien zij wordt ingesteld binnen de recevable que si elle est introduite dans les délais qui sont prévus à
termijnen die daartoe zijn bepaald. De in het geding zijnde bepaling cet effet. Sans doute la disposition en cause et l'article 15 de la
en artikel 15 van de wet van 3 juli 1978 voorzien weliswaar in een loi du 3 juillet 1978 prévoient-ils un délai de cinq ans. Dans le
termijn van vijf jaar. In het eerste geval betreft het de termijn die premier cas, il s'agit du délai au cours duquel l'action en répétition
in de loop waarvan de op basis van artikel 15 van de wet van 3 april de l'indu exercée sur la base de l'article 15 de la loi du 3 avril
1978 uitgeoefende vordering tot terugvordering van het onverschuldigde bedrag moet worden ingesteld. In het tweede geval gaat het evenwel om de termijn waarbinnen de in de in het geding zijnde bepaling bedoelde verzending van het aangetekend schrijven een termijn van dertig jaar opent om de vordering tot terugvordering van het onverschuldigde bedrag uit te oefenen, zodat de personen op wie die twee bepalingen van toepassing zijn, verschillend worden behandeld. B.6. Hoewel het wenselijk kan voorkomen dat de verjaringstermijnen inzake rechtsvorderingen tot terugvordering van het onverschuldigde bedrag zoveel als mogelijk worden geharmoniseerd, zou van discriminatie slechts sprake kunnen zijn indien het verschil in behandeling dat voortvloeit uit de toepassing van die verschillende verjaringstermijnen, gepaard zou gaan met een onevenredige beperking van de rechten van de daarbij betrokken partijen. 1978 doit être introduite. Dans le second cas, il s'agit en revanche du délai dans lequel l'envoi de la lettre recommandée visée par la disposition en cause ouvre un délai de trente ans pour exercer l'action en répétition de l'indu, de sorte que les personnes auxquelles ces deux dispositions s'appliquent sont traitées de manière différente. B.6. Bien qu'il puisse paraître souhaitable que les délais de prescription relatifs aux actions en répétition de l'indu soient harmonisés autant que possible, il ne pourrait y avoir de discrimination que si la différence de traitement résultant de l'application de ces différents délais de prescription allait de pair avec une limitation disproportionnée des droits des parties concernées.
B.7. De parlementaire voorbereiding van de wet van 6 februari 1970, B.7. Les travaux préparatoires de la loi du 6 février 1970, dont est
waaruit de in het geding zijnde bepaling is voortgekomen, geeft aan issue la disposition en cause, indiquent que la prescription
dat de dertigjarige verjaring waarin die wet voorziet, werd ingevoerd trentenaire qu'elle prévoit fut introduite pour épargner aux agents
om de ambtenaren die schuldenaar zouden zijn van onverschuldigde qui seraient débiteurs de sommes indues le risque d'une saisie :
sommen, het risico van een beslaglegging te besparen :
« Door voor de terugvordering van het onverschuldigd betaalde een « En prévoyant, pour la répétition de l'indu, un délai qui peut,
termijn te bepalen die door hernieuwing kan opgevoerd worden tot
dertig jaar te rekenen vanaf de datum van afgifte van het aangetekende moyennant renouvellement atteindre trente ans à dater du dépôt de la
schrijven, waarbij de terugbetaling wordt gevraagd, is ook het lettre recommandée par laquelle le remboursement est réclamé, il est
draconische karakter verholpen van de huidige bepalingen ten opzichte également remédié au caractère draconien des dispositions actuelles à
van de schuldenaars die zich niet, ook zelfs niet op afkorting, van l'égard de débiteurs se trouvant dans l'impossibilité d'acquitter leur
hun schuld kunnen kwijten, vóór het verstrijken van de vervaltermijn dette, même par acomptes, avant l'expiration du délai de déchéance de
van vijf jaar, en die daardoor het risico van een beslaglegging liepen 5 ans, et qui de ce fait, risquaient la saisie » (Doc. parl., Chambre,
» (Parl. St., Kamer, 1964-1965, nr. 971/1, p. 9). 1964-1965, n° 971/1, p. 9).
De in het oorspronkelijke ontwerp (ibid., p. 17) vervatte verplichting L'exigence d'un renouvellement quinquennal de la réclamation contenue
om de terugvordering om de vijf jaar te hernieuwen, werd vervolgens dans le projet initial (ibid., p. 17) fut ensuite supprimée pour
opgeheven om te vermijden de taak van het Bestuur te bezwaren (ibid., éviter d'aggraver la tâche administrative (ibid., 1966-1967, n° 408/5,
1966-1967, nr. 408/5, p. 12). p. 12).
B.8.1. De vijfjarige verjaring waarin is voorzien bij de in het geding B.8.1. La prescription quinquennale prévue par la disposition en cause
zijnde bepaling is die welke op algemene wijze van toepassing is op de est celle qui est généralement applicable aux actions en répétition de
rechtsvorderingen tot terugvordering van het niet-verschuldigde. De l'indu. La prescription trentenaire prévue par la même disposition
dertigjarige verjaring waarin is voorzien bij dezelfde bepaling stemde
overeen met de gemeenrechtelijke verjaring zoals die gold toen die correspondait à la prescription de droit commun telle qu'elle
bepaling werd aangenomen. prévalait lorsque cette disposition fut adoptée.
B.8.2. Terwijl de dertigjarige verjaring evenwel een regel van B.8.2. La prescription trentenaire étant toutefois devenue une règle à
residuële aard is geworden, veeleer dan de wettelijke uitdrukking van caractère résiduel plutôt que l'expression législative de ce que
wat het algemeen belang vereist, bepaalt het nieuwe artikel 2262bis, § requiert l'intérêt général, le nouvel article 2262bis, § 1er, du Code
1, van het Burgerlijk Wetboek, ingevoegd bij de wet van 10 juni 1998 tot wijziging van sommige bepalingen betreffende de verjaring, dat de persoonlijke rechtsvorderingen verjaren door verloop van tien jaar, met uitzondering van de rechtsvorderingen tot vergoeding van schade op grond van buitencontractuele aansprakelijkheid, die verjaren door verloop van vijf jaar vanaf de dag volgend op die waarop de benadeelde kennis heeft gekregen van de schade of van de verzwaring ervan en van de identiteit van de daarvoor aansprakelijke persoon, waarbij die vorderingen in ieder geval verjaren door verloop van twintig jaar vanaf de dag volgend op die waarop het feit waardoor de schade is veroorzaakt, zich heeft voorgedaan. civil, inséré par la loi du 10 juin 1998 modifiant certaines dispositions en matière de prescription, énonce que les actions personnelles sont prescrites par dix ans, à l'exception des actions en réparation d'un dommage fondées sur une responsabilité extra-contractuelle qui se prescrivent par cinq ans à partir du jour qui suit celui où la personne lésée a eu connaissance du dommage ou de son aggravation et de l'identité de la personne responsable, ces actions se prescrivant en tout cas par vingt ans à partir du jour qui suit celui où s'est produit le fait qui a provoqué le dommage.
B.8.3. Bovendien hebben artikel 114 van de wet van 23 mei 2003 B.8.3. De plus, l'article 114 de la loi du 23 mai 2003 portant
houdende organisatie van de begroting en van de comptabiliteit van de organisation du budget et de la comptabilité de l'Etat fédéral et
federale Staat en artikel 16 van de wet van 16 mei 2003 « tot l'article 16 de la loi du 16 mai 2003 « fixant les dispositions
vaststelling van de algemene bepalingen die gelden voor de générales applicables aux budgets, au contrôle des subventions et à la
begrotingen, de controle op de subsidies en voor de boekhouding van de comptabilité des communautés et des régions, ainsi qu'à l'organisation
gemeenschappen en de gewesten, alsook voor de organisatie van de du contrôle de la Cour des comptes » ont modifié l'article 7 de la loi
controle door het Rekenhof », het voormelde artikel 7 van de wet van 6 februari 1970 gewijzigd om de termijn gedurende welke het onverschuldigde bedrag kan worden teruggevorderd na het versturen van de in die bepaling bedoelde aangetekende brief, te verkorten van dertig tot tien jaar. B.8.4. Die evolutie maakt het niet langer mogelijk het in het geding zijnde verschil in behandeling te verantwoorden : door toe te laten gedurende dertig jaar van een openbaar ambtenaar wedden terug te vorderen die hem, zoals te dezen, per vergissing werden uitbetaald, terwijl een contractueel werknemer na vijf, en zelfs na één jaar, ontsnapt aan elke vraag tot terugbetaling, heeft de wetgever, ten aanzien van de eerste, een maatregel genomen die niet redelijkerwijs verantwoord is. B.8.5. De in artikel 15 van de wet van 3 april 1978 bepaalde termijn van vijf jaar kan weliswaar worden verlengd via verjaringstuitende handelingen zoals de dagvaarding voor het gerecht, het bevel tot betaling of het beslag, zodat het niet-verschuldigde kan worden teruggevorderd na de termijn waarin die bepaling voorziet. Dergelijke handelingen zijn echter heel wat zwaardere formaliteiten dan het verzenden van een eenvoudige aangetekende brief waarin de in het du 6 février 1970 précité pour réduire de trente à dix ans le délai durant lequel la répétition de l'indu peut être poursuivie à la suite de l'envoi de la lettre recommandée visée par cette disposition. B.8.4. Cette évolution ne permet plus de justifier la différence de traitement en cause : en permettant de réclamer pendant trente ans à un agent public des traitements qui lui ont été payés, comme en l'espèce, par erreur, alors qu'un travailleur contractuel échappe à toute réclamation après cinq, voire après un an, le législateur a pris, à l'égard du premier, une mesure qui n'est pas raisonnablement justifiée. B.8.5. Le délai de cinq ans prévu à l'article 15 de la loi du 3 avril 1978 peut certes être prolongé par le biais des actes interruptifs de la prescription que constituent la citation en justice, le commandement ou la saisie, de sorte que l'indu peut être répété au-delà du délai prévu par cette disposition. Toutefois, de tels actes constituent des formalités bien plus lourdes que l'envoi d'une simple
geding zijnde bepaling voorziet, en de verlenging van de lettre recommandée prévu par la disposition en cause et la
verjaringstermijn is afhankelijk van de herhaalde hernieuwing van die prolongation du délai de prescription est tributaire du renouvellement
stuitende handelingen. répété de ces actes interruptifs.
B.9. De prejudiciële vraag dient bevestigend te worden beantwoord. B.9. La question préjudicielle appelle une réponse positive.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 106, § 2, van de wetten op de Rijkscomptabiliteit, L'article 106, § 2, des lois sur la comptabilité de l'Etat,
gecoördineerd bij het koninklijk besluit van 17 juli 1991, schendt de coordonnées par arrêté royal du 17 juillet 1991, viole les articles 10
artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre het bepaalt dat het et 11 de la Constitution en ce qu'il prévoit que la répétition de
onverschuldigde bedrag gedurende dertig jaar kan worden l'indu peut être poursuivie pendant trente ans.
teruggevorderd.
Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue française et en langue néerlandaise,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
Grondwettelijk Hof, op de openbare terechtzitting van 18 mei 2011. la Cour constitutionnelle, à l'audience publique du 18 mai 2011.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, Le président,
R. Henneuse. R. Henneuse.
^