Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 20/2011 van 3 februari 2011 Rolnummer 4934 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 318, § 1, van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te Leuven. Het Grondwettelijk samengesteld uit de voorzitters M. Bossuyt en R. Henneuse, de rechters E. De Groot, L. Lavrysen, A.(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 20/2011 van 3 februari 2011 Rolnummer 4934 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 318, § 1, van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te Leuven. Het Grondwettelijk samengesteld uit de voorzitters M. Bossuyt en R. Henneuse, de rechters E. De Groot, L. Lavrysen, A.(...) Extrait de l'arrêt n° 20/2011 du 3 février 2011 Numéro du rôle : 4934 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 318, § 1 er , du Code civil, posée par le Tribunal de première instance de Louvain. La Cour con composée des présidents M. Bossuyt et R. Henneuse, des juges E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen, J.-(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 20/2011 van 3 februari 2011 Extrait de l'arrêt n° 20/2011 du 3 février 2011
Rolnummer 4934 Numéro du rôle : 4934
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 318, § 1, van het En cause : la question préjudicielle relative à l'article 318, § 1er,
Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te du Code civil, posée par le Tribunal de première instance de Louvain.
Leuven. Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters M. Bossuyt en R. Henneuse, de rechters composée des présidents M. Bossuyt et R. Henneuse, des juges E. De
E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Groot, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke,
Derycke, J. Spreutels, T. Merckx-Van Goey en P. Nihoul, en, J. Spreutels, T. Merckx-Van Goey et P. Nihoul, et, conformément à
overeenkomstig artikel 60bis van de bijzondere wet van 6 januari 1989 l'article 60bis de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur la Cour
op het Grondwettelijk Hof, emeritus voorzitter M. Melchior, bijgestaan constitutionnelle, du président émérite M. Melchior, assistée du
door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter M. Bossuyt, greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président M. Bossuyt,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 12 april 2010 in zake M.B. tegen N. D.G. en Mr. Par jugement du 12 avril 2010 en cause de M.B. contre N. D.G. et Me
Christine Spiritus, advocaat, in haar hoedanigheid van voogd ad hoc Christine Spiritus, avocate, en sa qualité de tutrice ad hoc de K.B.,
over K.B., waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen
op 19 mei 2010, heeft de Rechtbank van eerste aanleg te Leuven de dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le 19 mai 2010, le
Tribunal de première instance de Louvain a posé la question
volgende prejudiciële vraag gesteld : préjudicielle suivante :
« Schendt artikel 318, § 1, van het Burgerlijk Wetboek artikel 22 van « L'article 318, § 1er, du Code civil viole-t-il l'article 22 de la
de Grondwet, eventueel samen gelezen met artikel 8 E.V.R.M., doordat Constitution, combiné éventuellement avec l'article 8 de la Convention
de vordering tot betwisting van vaderschap niet kan worden toegelaten européenne des droits de l'homme, en ce que la demande en contestation
als het kind bezit van staat heeft ten aanzien van de echtgenoot van de paternité ne peut être autorisée si l'enfant a la possession d'état
de moeder ? ». à l'égard du mari de la mère ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. De prejudiciële vraag betreft artikel 318, § 1, van het B.1. La question préjudicielle porte sur l'article 318, § 1er, du Code
Burgerlijk Wetboek, dat bepaalt : civil, qui dispose :
« Tenzij het kind bezit van staat heeft ten aanzien van de echtgenoot, « A moins que l'enfant ait la possession d'état à l'égard du mari, la
kan het vermoeden van vaderschap worden betwist door de moeder, het présomption de paternité peut être contestée par la mère, l'enfant,
kind, de man ten aanzien van wie de afstamming vaststaat en de persoon l'homme à l'égard duquel la filiation est établie et par la personne
die het vaderschap van het kind opeist ». qui revendique la paternité de l'enfant ».
Met betrekking tot het bezit van staat bepaalt artikel 331nonies van Concernant la possession d'état, l'article 331nonies du Code civil
het Burgerlijk Wetboek : dispose :
« Het bezit van staat moet voortdurend zijn. « La possession d'état doit être continue.
Het wordt bewezen door feiten die te samen of afzonderlijk de Elle s'établit par des faits qui, ensemble ou séparément, indiquent le
betrekking van afstamming aantonen. rapport de filiation.
Die feiten zijn onder meer : Ces faits sont entre autres :
- dat het kind altijd de naam heeft gedragen van degene van wie wordt - que l'enfant a toujours porté le nom de celui dont on le dit issu;
gezegd dat het afstamt;
- dat laatstgenoemde het als zijn kind heeft behandeld; - que celui-ci l'a traité comme son enfant;
- dat die persoon als vader of moeder in zijn onderhoud en opvoeding - qu'il a, en qualité de père ou de mère, pourvu à son entretien et à
heeft voorzien; son éducation;
- dat het kind die persoon heeft behandeld als zijn vader of moeder; - que l'enfant l'a traité comme son père ou sa mère;
- dat het als zijn kind wordt erkend door de familie en in de - qu'il est reconnu comme son enfant par la famille et dans la
maatschappij; société;
- dat de openbare overheid het als zodanig beschouwt ». - que l'autorité publique le considère comme tel ».
B.2. Het verwijzende rechtscollege vraagt of artikel 318, § 1, van het B.2. La juridiction a quo demande si l'article 318, § 1er, du Code
Burgerlijk Wetboek bestaanbaar is met artikel 22 van de Grondwet, civil est compatible avec l'article 22 de la Constitution,
eventueel in samenhang gelezen met artikel 8 van het Europees Verdrag éventuellement combiné avec l'article 8 de la Convention européenne
voor de rechten van de mens, doordat de vordering tot betwisting van des droits de l'homme, en ce que l'action en contestation de paternité
vaderschap niet kan worden toegelaten als het kind bezit van staat ne peut être autorisée si l'enfant a la possession d'état à l'égard du
heeft ten aanzien van de echtgenoot van de moeder. mari de la mère.
B.3.1. Artikel 318 van het Burgerlijk Wetboek regelt de mogelijkheid B.3.1. L'article 318 du Code civil règle la possibilité de contester
tot betwisting van het vermoeden van het vaderschap van de echtgenoot la présomption de paternité du mari de la mère de l'enfant. La
van de moeder van het kind. Het vermoeden van vaderschap is ingesteld
in artikel 315 van het Burgerlijk Wetboek. Binnen de in paragraaf 2 présomption de paternité a été instituée par l'article 315 du Code
van artikel 318 bepaalde termijnen - die verschillen naar gelang van civil. Dans les délais fixés au paragraphe 2 de l'article 318 - qui
de vorderingsgerechtigden - staat de vordering enkel open voor de diffèrent selon les titulaires de l'action -, l'action est ouverte
moeder, het kind, de man ten aanzien van wie de afstamming vaststaat seulement à la mère, à l'enfant, à l'homme à l'égard duquel la
en de persoon die het vaderschap van het kind opeist. filiation est établie et à la personne qui revendique la paternité de
De mogelijkheid tot betwisting van het vermoeden van vaderschap is l'enfant. La possibilité de contester la présomption de paternité est toutefois
evenwel onderworpen aan een beperking : de vordering is - voor alle soumise à une limitation : la demande en contestation est irrecevable
vorderingsgerechtigden - onontvankelijk wanneer het kind bezit van - dans le chef de tous les titulaires de l'action - lorsque l'enfant a
staat heeft ten aanzien van de echtgenoot. la possession d'état à l'égard du mari.
B.3.2. Uit de parlementaire voorbereiding van artikel 318 van het B.3.2. Il ressort des travaux préparatoires de l'article 318 du Code
Burgerlijk Wetboek blijkt dat aanvankelijk geen eensgezindheid leek te civil qu'il n'existait pas, initialement, d'unanimité quant à la
bestaan over de vraag of het bezit van staat elke betwisting van de question de savoir si la possession d'état devait empêcher toute
afstamming onmogelijk diende te maken, onder meer omdat dit begrip contestation de la filiation, entre autres parce que cette notion ne
niet noodzakelijk samenvalt met het begrip « belang van het kind », en coïncide pas nécessairement avec celle de l' « intérêt de l'enfant »
omdat de opvattingen over de familievrede, die het wil beschermen, et parce que la conception de la paix des familles qu'elle entend
snel evolueren (Parl. St., Kamer, 2004-2005, DOC 51-0597/024, pp. protéger évolue rapidement (Doc. parl., Chambre, 2004-2005, DOC
60-62). Na uitvoerig overleg binnen de subcommissie Familierecht van 51-0597/024, pp. 60-62). Après un débat approfondi au sein de la
de Commissie voor de Justitie van de Kamer van volksvertegenwoordigers sous-commission « Droit de la famille » de la commission de la Justice
heeft de wetgever gemeend het « bezit van staat » als grond van de la Chambre des représentants, le législateur a estimé devoir ériger
niet-ontvankelijkheid van de vordering tot betwisting van het la « possession d'état » en fin de non-recevoir de la demande en
vermoeden van vaderschap te moeten invoeren. Het daartoe strekkende contestation de la présomption de paternité. L'amendement qui avait
amendement, dat aan de basis ligt van de in het geding zijnde cet objet et qui est à la base de la disposition en cause a été
bepaling, werd als volgt verantwoord : justifié comme suit :
« Ten eerste beoogt het voorgestelde amendement degenen die een « Tout d'abord, l'amendement proposé entend limiter les titulaires
vordering mogen instellen te beperken tot de personen die d'action aux personnes véritablement intéressées à savoir le mari, la
daadwerkelijk belanghebbenden zijn, namelijk de echtgenoot, de moeder, mère, l'enfant et la personne qui revendique la paternité ou la
het kind en de persoon die het vaderschap of het moederschap van het maternité de l'enfant.
kind opeist. Vervolgens lijkt het ons nodig de gezinscel van het kind zoveel Ensuite, il nous paraît nécessaire de protéger autant que possible la
mogelijk te beschermen door eensdeels het bezit van staat te behouden cellule familiale de l'enfant en maintenant, d'une part, la possession
die overeenstemt met de situatie van een kind dat door iedereen d'état qui correspond à la situation d'un enfant considéré par tous
werkelijk als het kind van zijn ouders wordt beschouwd, ook al strookt comme étant véritablement l'enfant de ses parents même si cela ne
dat niet met de biologische afstamming, en anderdeels door termijnen correspond pas à la filiation biologique, et d'autre part, en fixant
te bepalen voor het instellen van de vordering » (Parl. St., Kamer, des délais d'action » (Doc. parl., Chambre, 2004-2005, DOC
2004-2005, DOC 51-0597/026, p. 6, en DOC 51-0597/032, p. 31). 51-0597/026, p. 6, et DOC 51-0597/032, p. 31).
Het was derhalve de uitdrukkelijke bedoeling van de wetgever om de Le législateur a donc eu l'intention expresse de mieux protéger le
afstammingsband beter te beschermen, enerzijds, door het bezit van lien de filiation, d'une part, en maintenant la possession d'état et,
staat te behouden en anderzijds, andere derden, zoals grootouders, te d'autre part, en empêchant d'autres tiers, tels que les
beletten om op te treden (Parl. St., Senaat, 2005-2006, nr. 3-1402/7, grands-parents, d'agir (Doc. parl., Sénat, 2005-2006, n° 3-1402/7, p.
p. 4). Nadat binnen de Senaatscommissie voor de Justitie bij die 4). Après que la commission de la Justice du Sénat eut émis des doutes
uitgangspunten vraagtekens werden geplaatst, onder meer met betrekking au sujet de ces principes, notamment en ce qui concerne les problèmes
tot de interpretatieproblemen waartoe het begrip « bezit van staat » d'interprétation auxquels la notion de « possession d'état » pouvait
aanleiding kon geven, bevestigde de minister van Justitie dat de Kamer donner lieu, le ministre de la Justice a confirmé qu'il n'avait pas
niet heeft overwogen de regels inzake het « bezit van staat » te été envisagé par la Chambre de modifier les règles relatives à la
wijzigen : possession d'état :
« Het ontwerp wijzigt reeds een groot aantal regels, en ook al rijzen « Le projet modifie déjà un nombre important de règles et même si
er bij de toepassing van het begrip soms problemen, toch hoeft dit l'application de la notion de possession d'état présente parfois
certaines difficultés en jurisprudence, il n'est pas nécessaire de
niet te worden aangepast. De wetgever heeft er in 1987 voor gekozen modifier cette institution séculaire. Le législateur de 1987 avait
het begrip te behouden om ervoor te zorgen dat de biologische waarheid choisi de la maintenir afin que la vérité biologique ne l'emporte pas
het niet altijd wint van de sociaal-affectieve realiteit. Deze keuze toujours sur la vérité socio-affective. Ce choix doit être préservé et
moet behouden blijven en het bezit van staat hoeft dus niet te worden la nécessité de modifier le concept de possession d'état ne s'impose
aangepast » (Parl. St., Senaat, 2005-2006, nr. 3-1402/7, p. 9). pas » (Doc. parl., Sénat, 2005-2006, n° 3-1402/7, p. 9).
B.4. Het Hof dient artikel 318, § 1, van het Burgerlijk Wetboek te B.4. La Cour doit contrôler l'article 318, § 1er, du Code civil au
toetsen aan artikel 22 van de Grondwet, in samenhang gelezen met regard de l'article 22 de la Constitution, combiné avec l'article 8 de
artikel 8 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. la Convention européenne des droits de l'homme.
Artikel 22 van de Grondwet bepaalt : L'article 22 de la Constitution dispose :
« Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privé-leven en zijn « Chacun a droit au respect de sa vie privée et familiale, sauf dans
gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet bepaald. les cas et conditions fixés par la loi.
De wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde regel waarborgen de La loi, le décret ou la règle visée à l'article 134 garantissent la
bescherming van dat recht ». protection de ce droit ».
Artikel 8 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens bepaalt L'article 8 de la Convention européenne des droits de l'homme dispose
: :
« 1. Eenieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn « 1. Toute personne a droit au respect de sa vie privée et familiale,
gezinsleven, zijn huis en zijn briefwisseling. de son domicile et de sa correspondance.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan met betrekking 2. Il ne peut y avoir ingérence d'une autorité publique dans
tot de uitoefening van dit recht dan voor zover bij de wet is voorzien l'exercice de ce droit que pour autant que cette ingérence est prévue
en in een democratische samenleving nodig is in het belang van 's par la loi et qu'elle constitue une mesure qui, dans une société
lands veiligheid, de openbare veiligheid, of het economisch welzijn démocratique, est nécessaire à la sécurité nationale, à la sûreté
van het land, de bescherming van de openbare orde en het voorkomen van publique, au bien-être économique du pays, à la défense de l'ordre et
strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, à la prévention des infractions pénales, à la protection de la santé
of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen ». ou de la morale, ou à la protection des droits et libertés d'autrui ».
Uit de parlementaire voorbereiding van artikel 22 van de Grondwet Il ressort des travaux préparatoires de l'article 22 de la
blijkt dat de Grondwetgever « een zo groot mogelijke concordantie Constitution que le Constituant a entendu rechercher la plus grande «
[heeft willen nastreven] met artikel 8 van het Europees Verdrag tot concordance [possible] avec l'article 8 de la Convention européenne de
Bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden sauvegarde des droits de l'homme et des libertés fondamentales (CEDH),
(EVRM), teneinde betwistingen over de inhoud van dit Grondwetsartikel afin d'éviter toute contestation sur le contenu respectif de l'article
respectievelijk art. 8 van het EVRM te vermijden » (Parl. St., Kamer, de la Constitution et de l'article 8 de la CEDH » (Doc. parl.,
1992-1993, nr. 997/5, p. 2). Chambre, 1992-1993, n° 997/5, p. 2).
B.5. De wettelijke regeling van de relatie van de vader tot het kind B.5. Le régime juridique de la relation du père avec l'enfant né dans
dat is geboren binnen het huwelijk, raakt het privéleven van de vader les liens du mariage concerne la vie privée du père (CEDH, 28 novembre
(EHRM, 28 november 1984, Rasmussen t. Denemarken, § 33; 24 november 1984, Rasmussen c. Danemark, § 33; 24 novembre 2005, Shofman c.
2005, Shofman t. Rusland, § 30; 12 januari 2006, Mizzi t. Malta, § Russie, § 30; 12 janvier 2006, Mizzi c. Malte, § 102). L'expression «
102). De uitdrukking « eenieder » in artikel 8 van het Europees toute personne » qui ouvre l'article 8 de la Convention européenne des
Verdrag voor de rechten van de mens slaat zowel op het kind als op droits de l'homme désigne aussi bien l'enfant que le père présumé
zijn vermoedelijke vader (EHRM, 6 juli 2010, Grönmark t. Finland, § (CEDH, 6 juillet 2010, Grönmark c. Finlande, § 48).
48). De in het geding zijnde regeling van betwisting van het vermoeden van Le régime de contestation de la présomption de paternité en cause
vaderschap valt derhalve onder de toepassing van artikel 22 van de relève donc de l'application de l'article 22 de la Constitution et de
Grondwet en van artikel 8 van het Europees Verdrag voor de rechten van l'article 8 de la Convention européenne des droits de l'homme.
de mens. B.6. Het recht op de eerbiediging van het privéleven en het B.6. Le droit au respect de la vie privée et familiale, tel qu'il est
gezinsleven, zoals het door de voormelde bepalingen wordt gewaarborgd, garanti par les dispositions précitées, a pour but essentiel de
heeft als essentieel doel de personen te beschermen tegen inmengingen protéger les personnes contre les ingérences dans leur vie privée et
in hun privéleven en hun gezinsleven. leur vie familiale.
Artikel 22, eerste lid, van de Grondwet sluit, evenmin als artikel 8 Ni l'article 22, alinéa 1er, de la Constitution ni l'article 8 de la
van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, een Convention européenne des droits de l'homme n'excluent une ingérence
overheidsinmenging in het recht op eerbiediging van het privéleven d'une autorité publique dans l'exercice de ce droit mais ils exigent
niet uit, maar vereist dat erin is voorzien in een voldoende precieze que cette ingérence soit prévue par une disposition législative
wettelijke bepaling, dat zij beantwoordt aan een dwingende suffisamment précise, qu'elle corresponde à un besoin social impérieux
maatschappelijke behoefte en dat zij evenredig is met de daarmee et soit proportionnée à l'objectif légitime qu'elle poursuit. Ces
nagestreefde wettige doelstelling. Die bepalingen houden bovendien de dispositions engendrent de surcroît l'obligation positive pour
positieve verplichting in voor de overheid om maatregelen te nemen die l'autorité publique de prendre des mesures qui assurent le respect
een daadwerkelijke eerbiediging van het privéleven en het gezinsleven
verzekeren, zelfs in de sfeer van de onderlinge verhoudingen van effectif de la vie privée et familiale, même dans la sphère des
individuen (EHRM, 27 oktober 1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 31). relations entre les individus (CEDH, 27 octobre 1994, Kroon et autres
c. Pays-Bas, § 31).
B.7. De wetgever beschikt over een appreciatiemarge om bij de B.7. Le législateur, lorsqu'il élabore un régime légal qui entraîne
uitwerking van een wettelijke regeling die een overheidsinmenging in une ingérence de l'autorité publique dans la vie privée, jouit d'une
het privéleven inhoudt, rekening te houden met een billijk evenwicht marge d'appréciation pour tenir compte du juste équilibre à ménager
tussen de tegenstrijdige belangen van het individu en de samenleving entre les intérêts concurrents de l'individu et de la société dans son
in haar geheel (EHRM, 26 mei 1994, Keegan t. Ierland, § 49; 27 oktober ensemble (CEDH, 26 mai 1994, Keegan c. Irlande, § 49; 27 octobre 1994,
1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 31; 2 juni 2005, Znamenskaya t. Kroon et autres c. Pays-Bas, § 31; 2 juin 2005, Znamenskaya c. Russie,
Rusland, § 28; 24 november 2005, Shofman t. Rusland, § 34). § 28; 24 novembre 2005, Shofman c. Russie, § 34).
Cette marge d'appréciation du législateur n'est toutefois pas
Die appreciatiemarge van de wetgever is evenwel niet onbegrensd : illimitée : pour apprécier si une règle légale est compatible avec le
opdat een wettelijke regeling verenigbaar is met het recht op droit au respect de la vie privée, il convient de vérifier si le
eerbiediging van het privéleven, moet worden nagegaan of de wetgever législateur a trouvé un juste équilibre entre tous les droits et
een billijk evenwicht heeft gevonden tussen alle rechten en belangen intérêts en cause. Pour cela, il ne suffit pas que le législateur
die in het geding zijn. Zulks vereist dat de wetgever niet alleen een ménage un équilibre entre les intérêts concurrents de l'individu et de
afweging maakt tussen de belangen van het individu tegenover de la société dans son ensemble mais il doit également ménager un
samenleving in haar geheel, maar tevens tussen de tegenstrijdige équilibre entre les intérêts contradictoires des personnes concernées
belangen van de betrokken personen (EHRM, 6 juli 2010, Backlund t. (CEDH, 6 juillet 2010, Backlund c. Finlande, § 46), sous peine de
Finland, § 46), op gevaar af anders een maatregel te nemen die niet prendre une mesure qui ne serait pas proportionnée aux objectifs
evenredig is met de nagestreefde wettige doelstellingen. Die légitimes poursuivis. Cette balance des intérêts doit conduire à ce
belangenafweging moet ertoe leiden dat de biologische en sociale que la réalité biologique et sociale prévale sur une présomption
werkelijkheid primeert op een wettelijk vermoeden indien dit laatste
frontaal ingaat tegen de vastgestelde feiten en de wensen van de légale heurtant de front les faits établis et les voeux des personnes
betrokkenen, zonder dat het iemand een tastbaar voordeel oplevert concernées, sans réellement profiter à personne (CEDH, 27 octobre
(EHRM, 27 oktober 1994, Kroon e.a. t. Nederland, § 40; 24 november 1994, Kroon et autres c. Pays-Bas, § 40; 24 novembre 2005, Shofman c.
2005, Shofman t. Rusland, § 44; 12 januari 2006, Mizzi t. Malta, § Russie, § 44; 12 janvier 2006, Mizzi c. Malte, § 113).
113). B.8. Het mogelijk belang van het kind om het « bezit van staat » te B.8. L'intérêt potentiel de l'enfant à bénéficier de la « possession
genieten van kind van de echtgenoot van de moeder, mag het niet halen d'état » d'enfant du mari de la mère ne saurait l'emporter sur le
op het legitieme recht van deze laatste om ten minste één gelegenheid droit légitime de ce dernier à avoir au moins une occasion de
te krijgen om het vaderschap te betwisten van een kind dat op grond contester la paternité d'un enfant qui, selon les preuves
van wetenschappelijke bewijzen, niet van hem is. Het geval waarin een scientifiques, n'est pas de lui. Une situation dans laquelle une
wettelijk vermoeden voorrang krijgt op de biologische werkelijkheid is présomption légale peut prévaloir sur la réalité biologique ne saurait
niet bestaanbaar met de verplichting een daadwerkelijk respect voor être compatible avec l'obligation de garantir le « respect » effectif
het privé- en gezinsleven te waarborgen, zelfs rekening houdend met de de la vie privée et familiale, même eu égard à la marge d'appréciation
appreciatiemarge waarover de wetgever beschikt (EHRM, 12 januari 2006, dont jouit le législateur (CEDH, 12 janvier 2006, Mizzi c. Malte, §§
Mizzi t. Malta, §§ 112 en 113). 112 et 113).
Het feit dat iemand nooit werd toegelaten zijn vaderschap te betwisten Pour la Cour européenne des droits de l'homme, le fait qu'une personne
ten aanzien van zijn kind, werd door het Europees Hof voor de Rechten n'a jamais été autorisée à contester sa paternité n'est pas
van de Mens niet evenredig geacht met de nagestreefde doelstellingen, proportionné aux buts légitimes poursuivis, parce que, de cette façon,
omdat aldus geen billijk evenwicht tot stand is gebracht tussen het un juste équilibre n'a pas été ménagé entre l'intérêt général de la
algemeen belang van de bescherming van de rechtszekerheid van de protection de la sécurité juridique des liens familiaux et le droit de
familiale banden en het recht van de betrokkene om een heronderzoek te l'intéressé à obtenir un réexamen de la présomption légale de
verkrijgen van het wettelijk vermoeden van vaderschap in het licht van
de biologische bewijzen (EHRM, 12 januari 2006, Mizzi t. Malta, § paternité à la lumière des preuves biologiques (CEDH, 12 janvier 2006,
114). Mizzi c. Malte, § 114).
B.9. De rust der families en de rechtszekerheid van de familiale B.9. La paix des familles et la sécurité juridique des liens
banden, enerzijds, en het belang van het kind, anderzijds, zijn familiaux, d'une part, et l'intérêt de l'enfant, d'autre part,
legitieme doelstellingen waarvan de wetgever kan uitgaan om een constituent des buts légitimes dont le législateur peut tenir compte
onbeperkte mogelijkheid tot betwisting van het vaderschap te pour empêcher que la contestation de paternité puisse être exercée
verhinderen. In dat opzicht is het pertinent om de biologische sans limitation. A cet égard, il est pertinent de ne pas laisser
werkelijkheid niet a priori te laten prevaleren op de socio-affectieve prévaloir a priori la réalité biologique sur la réalité
werkelijkheid van het vaderschap. socio-affective de la paternité.
B.10. Door het « bezit van staat » als absolute grond van B.10. Toutefois, en érigeant la « possession d'état » en fin de
niet-ontvankelijkheid van de vordering tot betwisting van het
vermoeden van vaderschap in te stellen, heeft de wetgever de non-recevoir absolue de l'action en contestation de la présomption de
socio-affectieve werkelijkheid van het vaderschap evenwel steeds laten paternité, le législateur fait toujours prévaloir la réalité
prevaleren op de biologische werkelijkheid. Door die absolute grond socio-affective de la paternité sur la réalité biologique. Du fait de
van niet-ontvankelijkheid wordt de echtgenoot van de moeder die te cette fin de non-recevoir absolue, le mari de la mère qui a assumé de
goeder trouw het socio-affectieve vaderschap heeft opgenomen, op bonne foi la paternité socio-affective se voit refuser de manière
absolute wijze uitgesloten van de mogelijkheid om zijn vaderschap te absolue la possibilité de contester sa paternité, parce que son
betwisten omdat zijn handelen te goeder trouw precies heeft attitude de bonne foi a précisément contribué à la réalisation des
bijgedragen tot de totstandkoming van de feiten die de criteria faits qui sont constitutifs de la possession d'état.
uitmaken van het bezit van staat.
Aldus bestaat voor de rechter geen enkele mogelijkheid om rekening te Il n'existe dès lors, pour le juge, aucune possibilité de tenir compte
houden met de vaststaande feiten en de belangen van alle betrokken des faits établis et des intérêts de toutes les parties concernées.
partijen. Een dergelijke maatregel is onevenredig met de door de wetgever Une telle mesure n'est pas proportionnée aux buts légitimes poursuivis
nagestreefde, legitieme doelstellingen, en derhalve niet bestaanbaar par le législateur et n'est dès lors pas compatible avec l'article 22
met artikel 22 van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 8 van de la Constitution, combiné avec l'article 8 de la Convention
het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. européenne des droits de l'homme.
B.11. De prejudiciële vraag dient bevestigend te worden beantwoord. B.11. La question préjudicielle appelle une réponse affirmative.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 318, § 1, van het Burgerlijk Wetboek schendt artikel 22 van de L'article 318, § 1er, du Code civil viole l'article 22 de la
Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 8 van het Europees verdrag Constitution, combiné avec l'article 8 de la Convention européenne des
voor de rechten van de mens, in zoverre de vordering tot betwisting droits de l'homme, dans la mesure où la demande en contestation de
van vaderschap niet ontvankelijk is indien het kind bezit van staat paternité n'est pas recevable si l'enfant a la possession d'état à
heeft ten aanzien van de echtgenoot van de moeder. l'égard du mari de la mère.
Aldus uitgesproken in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue néerlandaise et en langue française,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
Grondwettelijk Hof, op de openbare terechtzitting van 3 februari 2011. la Cour constitutionnelle, à l'audience publique du 3 février 2011.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, Le président,
M. Bossuyt. M. Bossuyt.
^