Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 51/2009 van 11 maart 2009 Rolnummer 4453 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1057 van het Gerechtelijk Wetboek, gesteld door het Arbeidshof te Bergen. Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit wijst na beraad het volgende arrest : I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging "
Uittreksel uit arrest nr. 51/2009 van 11 maart 2009 Rolnummer 4453 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1057 van het Gerechtelijk Wetboek, gesteld door het Arbeidshof te Bergen. Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit wijst na beraad het volgende arrest : I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging Extrait de l'arrêt n° 51/2009 du 11 mars 2009 Numéro du rôle : 4453 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 1057 du Code judiciaire, posée par la Cour du travail de Mons. La Cour constitutionnelle, composée des prési après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant : I. Objet de la question préjudicielle et procéd(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 51/2009 van 11 maart 2009 Extrait de l'arrêt n° 51/2009 du 11 mars 2009
Rolnummer 4453 Numéro du rôle : 4453
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1057 van het En cause : la question préjudicielle relative à l'article 1057 du Code
Gerechtelijk Wetboek, gesteld door het Arbeidshof te Bergen. judiciaire, posée par la Cour du travail de Mons.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de composée des présidents M. Melchior et M. Bossuyt, et des juges P.
rechters P. Martens, E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, Martens, E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P.
J.-P. Moerman, J. Spreutels en T. Merckx-Van Goey, bijgestaan door de Moerman, J. Spreutels et T. Merckx-Van Goey, assistée du greffier
griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter M. P.-Y. Dutilleux, présidée par le président M. Melchior,
Melchior, wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij arrest van 2 april 2008 in zake Ariski Boukerdous tegen de Par arrêt du 2 avril 2008 en cause de Ariski Boukerdous contre l'Etat
Belgische Staat, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is
ingekomen op 9 april 2008, heeft het Arbeidshof te Bergen de volgende belge, dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le 9 avril
prejudiciële vraag gesteld : « Geven de voorwaarden die op straffe van nietigheid zijn bepaald in 2008, la Cour du travail de Mons a posé la question préjudicielle suivante :
artikel 1057 van het Gerechtelijk Wetboek geen aanleiding tot « Les conditions, édictées à peine de nullité par l'article 1057 du
Code judiciaire, n'engendrent-elles pas une discrimination contraire
discriminatie die strijdig is met de artikelen 10 en 11 van de aux articles 10 et 11 de la Constitution, lus isolément ou en
Grondwet, al dan niet in samenhang gelezen met artikel 23 ervan en met
artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van combinaison avec son article 23, ainsi qu'avec l'article 6 de la
de mens en de fundamentele vrijheden, dat het recht op een eerlijk Convention européenne de sauvegarde des droits de l'homme et des
proces waarborgt, in zoverre de toepassing van de voormelde wettelijke libertés fondamentales garantissant le droit à un procès équitable, en
bepaling (artikel 1057 van het Gerechtelijk Wetboek), wegens de ce que l'application de la disposition légale précitée (art. 1057 du
C.J.), en raison des conditions qu'elle édicte de manière indistincte,
voorwaarden die zij zonder onderscheid bepaalt, zou leiden tot een aurait pour effet de traiter de façon identique des assurés sociaux,
identieke behandeling van sociaal verzekerden, namelijk rechtzoekenden soit des justiciables particulièrement démunis (spécifiquement visés à
die in hoge mate achtergesteld zijn (en die in artikel 704 van het l'article 704 du Code judiciaire) et qui se trouvent dans des
Gerechtelijk Wetboek specifiek worden beoogd) en die zich in situations humaines, sociales, financières et médicales
menselijk, sociaal, financieel en medisch opzicht in een situatie fondamentalement différentes de celles que connaissent ou sont
bevinden die fundamenteel verschilt van de situatie waarin de andere - présumés connaître les autres justiciables, moins vulnérables,
minder kwetsbare - rechtzoekenden zich bevinden of geacht worden zich impliqués dans des procédures civiles soumises aux règles du Code
te bevinden, die, in het kader van de procedures van hoger beroep die judiciaire dans le cadre des procédures d'appel étrangères aux
buiten de in artikel 704 van het Gerechtelijk Wetboek bedoelde zaken matières visées à l'article 704 du Code judiciaire, et ce d'autant que
vallen, verwikkeld zijn in burgerlijke procedures die onderworpen zijn
aan de regels van het Gerechtelijk Wetboek, des te meer omdat de in
artikel 704 van het Gerechtelijk Wetboek beoogde sociaal verzekerden les assurés sociaux visés à l'article 704 du Code judiciaire qui ont
die hun beroep aanvankelijk op de meest informele manier konden pu introduire initialement leur recours de la manière la plus
instellen in eerste aanleg, in zekere zin bedrogen en ontredderd zijn informelle qui soit en premier degré, se trouvent en quelque sorte
door de vereiste die plots wordt opgelegd door de tekst van artikel trompés et désemparés par l'exigence soudainement posée par le texte
1057 zodra zij hoger beroep aantekenen, terwijl de rechter in hoger de l'article 1057 dès qu'ils interjettent appel, alors que le juge
beroep, net zoals de rechter in eerste aanleg, een feitenrechter d'appel, à l'instar du juge du premier degré, reste un juge du fond
blijft die een identieke rol moet vervullen, namelijk uitspraak doen
over het onderwerp van een vordering (een feitelijk resultaat dat amené à remplir un rôle identique, consistant à statuer sur l'objet
wordt nagestreefd) dat wordt omschreven op grond van een geding (een d'une demande (un résultat factuel recherché) articulé au départ d'une
geheel van feiten), waarbij hij ertoe verplicht is, met eerbiediging cause (un édifice de faits) tout en ayant l'obligation, en respectant
van de rechten van de verdediging, ambtshalve de rechtsmiddelen op te les droits de la défense, de relever d'office les moyens de droit dont
werpen waarvan de toepassing zich opdringt door de feiten die door de l'application est commandée par les faits spécialement invoqués par
partijen specifiek worden aangevoerd ter ondersteuning van hun eisen ? ». les parties au soutien de leurs prétentions ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. Het Hof wordt ondervraagd over artikel 1057 van het Gerechtelijk B.1. La Cour est interrogée au sujet de l'article 1057 du Code
Wetboek, dat bepaalt : judiciaire, qui dispose :
« Met uitzondering van het geval waarin het hoger beroep bij conclusie « Hormis les cas où il est formé par conclusions, l'acte d'appel
wordt ingesteld, vermeldt de akte van hoger beroep, op straffe van
nietigheid : contient, à peine de nullité :
1° de dag, de maand en het jaar; 1° l'indication des jour, mois et an;
2° de naam, de voornaam, het beroep en de woonplaats van de eiser in 2° les nom, prénom, profession et domicile de l'appelant;
hoger beroep; 3° de naam, de voornaam en de woonplaats of, bij gebreke van een 3° les nom, prénom et domicile ou à défaut de domicile, la résidence
woonplaats, de verblijfplaats van de gedaagde in hoger beroep; de l'intimé;
4° de beslissing waartegen in hoger beroep wordt gekomen; 4° la détermination de la décision dont appel;
5° de rechter in hoger beroep; 5° l'indication du juge d'appel;
6° de plaats waar de gedaagde in hoger beroep akte moet laten nemen 6° l'indication du lieu où l'intimé devra faire acter sa déclaration
van zijn verklaring van verschijning; de comparution;
7° de uiteenzetting van de grieven; 7° l'énonciation des griefs;
8° de plaats, de dag en het uur van verschijning, tenzij hoger beroep 8° l'indication des lieu, jour et heure de la comparution, à moins que
is ingesteld bij aangetekend schrijven, in welk geval de griffier de l'appel n'ait été formé par lettre recommandée, auquel cas les parties
partijen oproept om te verschijnen op de zitting die de rechter sont convoquées, par le greffier, à comparaître à l'audience fixée par
bepaalt. le juge.
De akte vermeldt eventueel ook de naam van de advocaat van de eiser in Le cas échéant l'acte d'appel contient aussi l'indication du nom de
hoger beroep ». l'avocat de l'appelant ».
B.2. Met de prejudiciële vraag wordt het Hof verzocht te oordelen over B.2. La question préjudicielle invite la Cour à juger de la
de bestaanbaarheid van die bepaling met de artikelen 10 en 11 van de compatibilité de cette disposition avec les articles 10 et 11 de la
Grondwet, al dan niet in samenhang gelezen met artikel 23 ervan en met Constitution, lus isolément ou en combinaison avec l'article 23 de
artikel 6 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, in celle-ci et avec l'article 6 de la Convention européenne des droits de
zoverre zij categorieën van rechtzoekenden die zich in een l'homme, en ce qu'elle traite de façon identique des catégories de
fundamenteel verschillende situatie zouden bevinden, identiek justiciables qui se trouveraient dans des situations fondamentalement
behandelt : enerzijds, de rechtzoekenden die in artikel 704, § 2, van différentes : les justiciables visés à l'article 704, § 2, du Code
het Gerechtelijk Wetboek worden beoogd, en anderzijds, de andere judiciaire, d'une part, et les autres justiciables impliqués dans des
rechtzoekenden die zijn verwikkeld in burgerlijke procedures in zaken procédures civiles dans des matières étrangères à celles qui sont
die buiten de in dat artikel opgesomde aangelegenheden vallen. énumérées par cet article, d'autre part.
B.3. Artikel 704, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat in de B.3. L'article 704, § 2, du Code judiciaire prévoit que dans les
in de artikelen 508/16, 579, 6°, 580, 2°, 3°, 6°, 7°, 8°, 9°, 10° en matières énumérées aux articles 508/16, 579, 6°, 580, 2°, 3°, 6°, 7°,
11°, 581, 2°, 582, 1° en 2°, en 583 opgesomde zaken, de vorderingen 8°, 9°, 10° et 11°, 581, 2°, 582, 1° et 2°, et 583, les demandes sont
worden ingeleid bij een verzoekschrift waarvoor geen enkele introduites par une requête écrite pour laquelle aucune condition de
vormvoorwaarde geldt vermits de artikelen 1034bis tot 1034sexies van forme n'est imposée, puisque les articles 1034bis à 1034sexies du Code
het Gerechtelijk Wetboek niet op dat verzoekschrift van toepassing judiciaire ne sont pas applicables à cette requête. Les litiges
zijn. De geschillen waarvoor die vereenvoudigde procedure van concernés par cette procédure simplifiée d'introduction de l'instance
gedinginleiding geldt, zijn hoofdzakelijk geschillen inzake toekenning sont principalement ceux qui surviennent en matière d'octroi de
van prestaties van sociale zekerheid of hulpverlening aan achtergestelde personen. prestations de sécurité sociale ou d'aides aux personnes démunies.
Het verzoekschrift waarin artikel 704, § 2, van het Gerechtelijk La requête prévue par l'article 704, § 2, du Code judiciaire a été
Wetboek voorziet, werd op verzoek van de minister van Tewerkstelling insérée dans le projet de Code judiciaire à la demande du ministre de
en Arbeid in het ontwerp van Gerechtelijk Wetboek ingevoegd (Parl.
St., Senaat, 1964-1965, nr. 170, p. 123) in het kader van het l'Emploi et du Travail (Doc. parl., Sénat, 1964-1965, n° 170, p. 123),
deformaliseren van het sociaal procesrecht met als doel het uitsparen dans le cadre de la « déformalisation » du droit procédural social, en
van gerechtsdeurwaarderskosten, het behoud van een soepele wijze van vue d'économiser les frais d'huissier de justice, de conserver un mode
inleiding die gangbaar is voor de administratieve rechtscolleges, en d'introduction souple, couramment utilisé devant les juridictions
het vermijden van de rechtspleging voor rechtsbijstand. administratives, et d'éviter la procédure d'assistance judiciaire.
B.4. Door, in afwijking van het gemeen recht, het mogelijk te maken B.4. En permettant, en dérogation au droit commun, la saisine du
een zaak voor de arbeidsrechtbank te brengen volgens een uiterst tribunal du travail selon une procédure extrêmement simplifiée et
vereenvoudigde procedure zonder enige formele voorwaarde, in de in dépourvue de toute condition formelle dans les matières énumérées à
artikel 704, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek opgesomde zaken, heeft l'article 704, § 2, du Code judiciaire, le législateur a eu égard à la
de wetgever rekening gehouden met het specifieke karakter van het
betrokken contentieux waarin het auditoraat tussenkomt, alsook met de spécificité du contentieux concerné dans lequel intervient
bijzondere situatie van de rechtzoekenden - die zich over het algemeen l'auditorat, ainsi qu'à la situation particulière des justiciables,
in een zwakke positie bevinden tegenover het formalisme van de généralement démunis face au formalisme de la procédure, qui doivent
procedure - die een beroep moeten doen op de rechter om de sociale avoir recours au juge pour obtenir la prestation sociale qu'ils
prestatie waarop zij aanspraak maken, te verkrijgen. demandent.
B.5. Het behoort tot de beoordelingsbevoegdheid van de wetgever te B.5. Il relève du pouvoir d'appréciation du législateur de décider si
beslissen of dezelfde « gedeformaliseerde » procedure moet worden la même procédure « déformalisée » doit être appliquée en degré
toegepast in hoger beroep, dan wel of daarentegen, zelfs in de
beroepen die betrekking hebben op de zaken die zijn opgesomd in d'appel ou si, au contraire, même dans les recours qui concernent les
paragraaf 2 van artikel 704 van het Gerechtelijk Wetboek, het gemeen matières énumérées au paragraphe 2 de l'article 704 du Code
recht van de procedure dient te worden toegepast en, meer bepaald, de judiciaire, il faut en revenir au droit commun de la procédure et,
vereisten van artikel 1057 van het Gerechtelijk Wetboek met betrekking plus particulièrement, aux exigences de l'article 1057 du Code
tot de akte van hoger beroep. judiciaire relatives à l'acte d'appel.
B.6. In de prejudiciële vraag wordt niettemin erop gewezen dat de B.6. La question préjudicielle fait toutefois observer que les assurés
sociaal verzekerden « die hun beroep aanvankelijk op de meest sociaux « qui ont pu introduire initialement leur recours de la
informele manier konden instellen in eerste aanleg, in zekere zin manière la plus informelle qui soit en premier degré, se trouvent en
bedrogen en ontredderd zijn door de vereiste die plots wordt opgelegd quelque sorte trompés et désemparés par l'exigence soudainement posée
door [...] artikel 1057 zodra zij hoger beroep aantekenen ». par [...] l'article 1057 dès qu'ils interjettent appel ».
B.7.1. Te dezen kon de appellant voor de verwijzende rechter B.7.1. En l'espèce, l'appelant devant le juge a quo a pu valablement
aanvankelijk op geldige wijze beroep instellen bij de arbeidsrechtbank introduire initialement un recours devant le tribunal du travail par
met een aangetekende brief die niet de door artikel 1034ter van het
Gerechtelijk Wetboek vereiste vermeldingen bevatte, zonder dat het une lettre recommandée qui ne contenait pas les mentions exigées par
informele karakter van dat verzoekschrift de ontvankelijkheid ervan l'article 1034ter du Code judiciaire, sans que le caractère informel
aantastte. Het voormelde artikel 704 van het Gerechtelijk Wetboek de cette requête en affectât la recevabilité. L'article 704 précité du
ontslaat immers de verzoekende partij van de verplichting om onder Code judiciaire dispense en effet le requérant de satisfaire,
meer aan de vereisten van dat artikel 1034ter te voldoen. notamment, aux exigences de cet article 1034ter.
B.7.2. Het vonnis waarbij over dat verzoekschrift uitspraak werd B.7.2. Le jugement statuant sur cette requête a été notifié au
gedaan, werd bij gerechtsbrief ter kennis gebracht van de verzoekende
partij, overeenkomstig artikel 792, tweede lid, van het Gerechtelijk requérant par pli judiciaire, conformément à l'article 792, alinéa 2,
Wetboek en, met toepassing van het derde lid van hetzelfde artikel, du Code judiciaire, et, en application de l'alinéa 3 du même article,
vermeldde de begeleidende brief « de rechtsmiddelen, de termijn binnen la lettre d'accompagnement faisait mention « des voies de recours, du
welke dit verhaal moet worden ingesteld evenals de benaming en het délai dans lequel ce ou ces recours doivent être introduits ainsi que
adres van de rechtsmacht die bevoegd is om er kennis van te nemen ». de la dénomination et de l'adresse de la juridiction compétente pour
B.7.3. In die begeleidende brief werd echter niet aangegeven dat de en connaître ». B.7.3. En revanche, cette lettre d'accompagnement n'indiquait pas que
verzoekende partij, die in eerste aanleg niet moest voldoen aan de le requérant, qui n'était pas tenu en première instance de satisfaire
vormvereisten van artikel 1034ter van het Gerechtelijk Wetboek, in aux exigences de forme détaillées à l'article 1034ter du Code
hoger beroep wel moest voldoen aan de vergelijkbare vereisten van judiciaire, devait, en degré d'appel, satisfaire aux exigences
artikel 1057 van hetzelfde Wetboek. équivalentes de l'article 1057 du même Code.
B.8. Doordat het ertoe kan leiden dat het hoger beroep dat door een B.8. En ce qu'il peut aboutir à faire déclarer irrecevable l'appel
sociaal verzekerde in de in B.7 beschreven omstandigheden wordt introduit par un assuré social dans les circonstances décrites en B.7,
ingesteld, onontvankelijk wordt verklaard, heeft artikel 1057 van het l'article 1057 du Code judiciaire a des effets disproportionnés. Dans
Gerechtelijk Wetboek onevenredige gevolgen. In zoverre, in zulke
omstandigheden, noch artikel 792, derde lid, noch enige andere la mesure où, dans de telles circonstances, ni l'article 792, alinéa
bepaling van het Gerechtelijk Wetboek voorziet in de verplichting om, 3, ni aucune autre disposition du Code judiciaire ne prévoient
in de begeleidende brief bij de kennisgeving van het vonnis, de l'obligation d'indiquer, dans la lettre accompagnant la notification
vormvoorwaarden te vermelden waaraan de akte van hoger beroep moet du jugement, les conditions de forme auxquelles doit satisfaire l'acte
voldoen, wordt de persoon die in die omstandigheden hoger beroep d'appel, la personne qui introduit un appel dans ces circonstances
instelt zonder verantwoording op dezelfde wijze behandeld als de est, sans justification, traitée de la même manière que celle qui, dès
persoon die, vanaf de aanvang van de procedure, moest voldoen aan de le début de la procédure, a dû satisfaire aux exigences de forme
vormvereisten van artikel 1034ter van het Gerechtelijk Wetboek. mentionnées à l'article 1034ter du Code judiciaire.
B.9. In die mate dient de prejudiciële vraag bevestigend te worden B.9. Dans cette mesure, la question préjudicielle appelle une réponse
beantwoord. positive.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 1057 van het Gerechtelijk Wetboek schendt de artikelen 10 en L'article 1057 du Code judiciaire viole les articles 10 et 11 de la
11 van de Grondwet in de in B.8 aangegeven mate. Constitution dans la mesure indiquée en B.8.
Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue française et en langue néerlandaise,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, op de openbare conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989, à
terechtzitting van 11 maart 2009. l'audience publique du 11 mars 2009.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, Le président,
M. Melchior. M. Melchior.
^