Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 160/2008 van 20 november 2008 Rolnummer : 4334 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 7 van het decreet van 28 juni 1957 houdende statuut van de Koloniale verzekeringskas, gesteld door de Rechtbank va Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de rechter(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 160/2008 van 20 november 2008 Rolnummer : 4334 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 7 van het decreet van 28 juni 1957 houdende statuut van de Koloniale verzekeringskas, gesteld door de Rechtbank va Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de rechter(...) Extrait de l'arrêt n° 160/2008 du 20 novembre 2008 Numéro du rôle : 4334 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 7 du décret du 28 juin 1957 portant statut de la Caisse coloniale d'assurance, posée par le Tribunal de premi La Cour constitutionnelle, composée des présidents M. Melchior et M. Bossuyt, et des juges P. Ma(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 160/2008 van 20 november 2008 Extrait de l'arrêt n° 160/2008 du 20 novembre 2008
Rolnummer : 4334 Numéro du rôle : 4334
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 7 van het decreet En cause : la question préjudicielle relative à l'article 7 du décret
van 28 juni 1957 houdende statuut van de Koloniale verzekeringskas, du 28 juin 1957 portant statut de la Caisse coloniale d'assurance,
gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel. posée par le Tribunal de première instance de Bruxelles.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters M. Melchior en M. Bossuyt, en de composée des présidents M. Melchior et M. Bossuyt, et des juges P.
rechters P. Martens, R. Henneuse, E. De Groot, L. Lavrysen en J.-P. Martens, R. Henneuse, E. De Groot, L. Lavrysen et J.-P. Snappe,
Snappe, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder assistée du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président M.
voorzitterschap van voorzitter M. Melchior, Melchior,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 26 oktober 2007 in zake Solange Walhin tegen de Par jugement du 26 octobre 2007 en cause de Solange Walhin contre
Belgische Staat, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is
ingekomen op 9 november 2007, heeft de Rechtbank van eerste aanleg te l'Etat belge, dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le 9
novembre 2007, le Tribunal de première instance de Bruxelles a posé la
Brussel de volgende prejudiciële vraag gesteld : question préjudicielle suivante :
« Schendt artikel 7 van het decreet van 28 juni 1957 houdende statuut « L'article 7 du décret du 28 juin 1957 portant statut de la Caisse
van de Koloniale verzekeringskas de artikelen 10 en 11 van de coloniale d'assurance viole-t-il les articles 10 et 11 de la
Grondwet, in zoverre het bepaalt dat de uit de echt gescheiden vrouw
enkel recht heeft op een overlevingsrente, berekend overeenkomstig Constitution en ce qu'il prévoit que la femme divorcée n'a droit à une
artikel 13 van het voormelde decreet, op voorwaarde dat het gaat om : rente de survie calculée conformément à l'article 13 du décret survisé
- hetzij een vrouw die uitsluitend ten nadele van de man uit de echt
gescheiden is; qu'à condition qu'il s'agisse :
- hetzij een vrouw die oorspronkelijk verweerster was in de vordering - soit d'une femme divorcée aux torts exclusifs du mari;
die heeft geleid tot de echtscheiding uitsluitend op grond van artikel - soit d'une femme qui était originairement défenderesse dans l'action
232 van het Burgerlijk Wetboek en ten laste van wie de rechtbank niet qui a abouti au divorce sur base de l'article 232 du Code civil
de verantwoordelijkheid voor de feitelijke scheiding heeft gelegd; exclusivement et à charge de laquelle le tribunal n'a pas mis la responsabilité de la séparation de fait;
en zulks terwijl artikel 6 van de wet houdende maatregelen tot et ce alors que l'article 6 de la loi portant mesures d'harmonisation
harmonisering in de pensioenregelingen het overlevingspensioen van de dans les régimes des pensions ne fait pas dépendre la pension de
weduwen van ambtenaren die tot het moederland behoren niet laat
afhangen van de inhoud van het vonnis waarbij de echtscheiding wordt survie des veuves d'agents métropolitains du contenu du jugement
uitgesproken ? ». prononçant le divorce ? ».
(...) (...)
II. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. Artikel 7 van het decreet van 28 juni 1957 houdende statuut van B.1. L'article 7 du décret du 28 juin 1957 portant statut de la Caisse
de Koloniale verzekeringskas, zoals het werd gewijzigd bij artikel 3 coloniale d'assurance, tel qu'il a été modifié par l'article 3 de la
van de wet van 14 april 1975 « tot wijziging van het koninklijk loi du 14 avril 1975 « modifiant l'arrêté royal n° 254 du 12 mars 1936
besluit nr. 254 van 12 maart 1936 waarbij eenheid gebracht wordt in unifiant le régime des pensions des veuves et des orphelins du
het regime van de pensioenen der weduwen en wezen van het burgerlijk personnel civil de l'Etat et du personnel assimilé, l'arrêté royal n°
staatspersoneel en het daarmee gelijkgesteld personeel, van het
koninklijk besluit nr. 255 van 12 maart 1936 tot eenmaking van het 255 du 12 mars 1936 unifiant le régime des pensions des veuves et
pensioenregime voor de weduwen en wezen der leden van het leger en van orphelins des membres de l'armée et de la gendarmerie et le décret du
de Rijkswacht en van het decreet van 28 juni 1957 houdende statuut van 28 juin 1957 portant statut de la Caisse coloniale d'assurance »,
de Koloniale verzekeringskas », bepaalt : dispose :
« § 1. Scheiding van tafel en bed laat de bij dit decreet verzekerde « § 1er. La séparation de corps et de biens laisse intacts les droits
rechten onverkort. assurés par le présent décret.
§ 2. De uit de echt gescheiden vrouw verliest haar recht op de § 2. La femme divorcée perd ses droits à la rente de veuve.
weduwenrente. De uit de echtgescheiden vrouw heeft echter recht op een Cependant la femme divorcée a droit à une rente de survie calculée
overeenkomstig artikel 13 berekende overlevingsrente, op voorwaarde : conformément à l'article 13, à condition :
1° dat het gaat : 1° qu'il s'agisse :
- ofwel om een vrouw die na 1 januari 1954 uit de echt is gescheiden - soit d'une femme divorcée après le 1er janvier 1954 aux torts
in het exclusief nadeel van de man zelfs indien de echtscheiding na exclusifs du mari même si le divorce a été admis après cette date par
deze datum is toegestaan ingevolge de omzetting van een scheiding van l'effet de la conversion d'une séparation de corps;
tafel en bed; - ofwel om een vrouw die oorspronkelijk gedaagde was in het geding dat - soit d'une femme qui était originairement défenderesse dans l'action
de echtscheiding uitsluitend op grond van artikel 232 van het qui a abouti au divorce sur [la] base de l'article 232 du Code civil
Burgerlijk Wetboek toestaat en te wier laste de rechtbank de exclusivement et à charge de laquelle le tribunal n'a pas mis la
verantwoordelijkheid voor de feitelijke scheiding niet heeft gelegd; responsabilité de la séparation de fait;
2° dat de betrokkene geen nieuw huwelijk heeft aangegaan voor het 2° que l'intéressée n'ait pas contracté un nouveau mariage avant le
overlijden van degene die haar echtgenoot was; décès de celui qui était son époux;
3° dat een aanvraag om toekenning van de overlevingsrente ingediend 3° qu'une demande tendant à l'obtention de la rente de survie ait été
werd binnen de termijn van één jaar na het overlijden. introduite dans le délai d'un an après le décès.
§ 3. Wanneer, nochtans, de laatste echtscheiding na de definitieve § 3. Toutefois, lorsque le dernier divorce a été prononcé après la
ambtsneerlegging wordt uitgesproken en de totale rente welke cessation définitive des fonctions et que la rente totale
overeenstemt met de volledige loopbaan van het aangesloten lid aan de correspondant à la carrière entière de l'affilié est attribuée à la
uit-de-echt-gescheiden vrouw wordt toegekend bij toepassing van
artikel 13, is geen enkele rente verschuldigd aan die vrouw, die na femme divorcée, par application de l'article 13, aucune rente n'est
voornoemde echtscheiding met het aangesloten lid huwt ». due à la femme qui épouse cet affilié après ce divorce ».
Artikel 6 van de wet van 15 mei 1984 houdende maatregelen tot L'article 6 de la loi du 15 mai 1984 portant mesures d'harmonisation
harmonisering in de pensioenregelingen maakt deel uit van boek I van dans les régimes de pensions fait partie du livre Ier de cette loi qui
die wet met als opschrift « Maatregelen tot harmonisering in de est intitulé « Mesures d'harmonisation dans le régime de pension du
pensioenregeling van de openbare sector ». Zoals het werd gewijzigd secteur public ». Tel qu'il a été modifié par l'article 16 de l'arrêté
bij artikel 16 van het koninklijk besluit van 16 juli 1998 « tot royal du 16 juillet 1998 « portant exécution pour les régimes de
uitvoering voor de pensioensstelsels van de openbare sector van de wet
van 11 april 1995 tot invoering van het handvest van de sociaal pensions du secteur public de la loi du 11 avril 1995 visant à
verzekerde » en bij artikel 67 van de wet van 12 januari 2006 « tot instituer la charte de l'assuré social » et par l'article 67 de la loi
oprichting van de 'Pensioendienst voor de Overheidssector' », bepaalt du 12 janvier 2006 « portant création du 'Service des Pensions du
dat artikel 6 : Secteur public' », cet article 6 dispose :
« De bepalingen betreffende de in de artikelen 2 en 3 gestelde « Les dispositions relatives aux conditions d'octroi, de prise de
voorwaarden inzake toekenning, ingangsdatum en schorsing van het cours et de suspension de la pension de survie, prévues par les
overlevingspensioen zijn toepasselijk op de uit de echt gescheiden articles 2 et 3, sont applicables au conjoint divorcé qui n'a pas
echtgenoot die geen nieuw huwelijk heeft aangegaan vóór het overlijden contracté un nouveau mariage avant le décès de celui qui a été son
van degene die zijn echtgenoot was maar de betaling van het pensioen conjoint mais le paiement de la pension est suspendu aussi longtemps
wordt geschorst zolang hij de leeftijd van 45 jaar niet heeft bereikt, qu'il n'a pas atteint l'âge de 45 ans, à moins qu'il ne justifie d'une
tenzij hij het bewijs levert van een blijvende ongeschiktheid van ten
minste 66 pct. of indien hij een kind ten laste heeft. De Koning incapacité permanente de 66 p.c. au moins ou qu'il n'ait un enfant à
bepaalt de erkenningsmodaliteiten van de blijvende ongeschiktheid charge. Le Roi détermine les modalités de reconnaissance de
evenals het begrip kind ten laste in de zin van deze paragraaf. l'incapacité permanente et définit la notion d'enfant à charge au sens
Wanneer er bij het overlijden van het personeelslid tegelijk een uit du présent alinéa.
de echt gescheiden echtgenoot is en een langstlevende echtgenoot die Si, au décès de l'agent, il y a simultanément un conjoint divorcé et
recht heeft op het in artikel 2, § 1, bedoelde pensioen, verliest de un conjoint survivant qui a droit à la pension visée à l'article 2, §
uit de echt gescheiden echtgenoot, zelfs indien hij de leeftijd van 45 1er, le conjoint divorcé, même âgé de moins de 45 ans, est déchu de
jaar niet heeft bereikt, zijn rechten op pensioen als zijn
pensioenaanvraag niet bij de Pensioendienst voor de overheidssector is ses droits à pension si sa demande de pension n'est pas parvenue au
toegekomen tijdens het jaar volgend op de overlijdensdatum van zijn Service des Pensions du Secteur public dans l'année qui suit le jour
ex-echtgenoot. In dat geval wordt het volledige pensioen toegekend aan du décès de son ex-conjoint. Dans ce cas, la pension entière est
de langstlevende echtgenoot. attribuée au conjoint survivant.
De uit de echt gescheiden echtgenoot kan geen aanspraak maken op de Le conjoint divorcé ne peut prétendre au bénéfice du présent chapitre
voordelen van dit hoofdstuk indien hij werd veroordeeld om diegene die s'il a été condamné pour avoir attenté à la vie de celui qui a été son
zijn echtgenoot was naar het leven te hebben gestaan ». conjoint ».
B.2. Uit de feiten van de zaak en de bewoordingen van de prejudiciële B.2. Il ressort des faits de la cause et des termes de la question
vraag blijkt dat het Hof wordt verzocht uitspraak te doen over de préjudicielle que la Cour est invitée à statuer sur la compatibilité,
bestaanbaarheid, met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, van avec les articles 10 et 11 de la Constitution, de l'article 7, § 2,
artikel 7, § 2, tweede lid, 1°, van het decreet van 28 juni 1957, in alinéa 2, 1°, du décret du 28 juin 1957, en ce que cette disposition
zoverre die bepaling een verschil in behandeling zou invoeren tussen
twee categorieën van vrouwen die door onderlinge toestemming uit de introduirait une différence de traitement entre deux catégories de
echt zijn gescheiden van een overleden overheidsambtenaar : enerzijds, femmes divorcées par consentement mutuel d'un agent public décédé :
diegenen op wie het voormelde decreet van toepassing is en, d'une part, celles auxquelles s'applique le décret précité et, d'autre
anderzijds, diegenen op wie artikel 6 van de wet van 15 mei 1984 van toepassing is. Eerstgenoemden hebben geen recht op een overlevingsrente, terwijl laatstgenoemden recht hebben op een overlevingspensioen, wanneer zij alle andere voorwaarden waarin ter zake is voorzien in acht nemen. B.3. De toekenning van een overlevingspensioen aan de uit de echt gescheiden echtgenoot van een overleden ambtenaar heeft tot doel een bepaalde bestaanszekerheid te waarborgen voor de persoon die, doordat hij - minstens gedeeltelijk - financieel afhankelijk is geweest van zijn ex-echtgenoot en doordat hij vaak geen eigen inkomsten heeft gehad en niet de mogelijkheid heeft gehad een persoonlijk pensioen op te bouwen, ten gevolge van de echtscheiding in een precaire materiële situatie dreigt terecht te komen. De uitoefening van het recht op een overlevingspensioen kan aan bepaalde voorwaarden worden onderworpen, die niet zonder redelijke verantwoording aan bepaalde personen kunnen worden opgelegd, terwijl anderen ervan worden vrijgesteld. B.4. Met de aanneming van artikel 6 van de wet van 15 mei 1984 heeft de wetgever geoordeeld dat niet langer rekening diende te worden part, celles auxquelles s'applique l'article 6 de la loi du 15 mai 1984. Les premières n'ont pas droit à une rente de survie, tandis que les secondes ont droit à une pension de survie, lorsqu'elles respectent toutes les autres conditions prévues en la matière. B.3. L'octroi d'une pension de survie au conjoint divorcé d'un fonctionnaire décédé a pour but de garantir une certaine sécurité d'existence à une personne qui, parce qu'elle a dépendu financièrement, au moins partiellement, de son ex-conjoint et parce que, souvent, elle n'a pas eu de revenus propres et n'a pas eu la possibilité de se constituer une retraite personnelle, risque de se trouver dans une situation matérielle précaire à la suite du divorce. L'exercice du droit à une pension de survie peut être soumis à certaines conditions qui ne peuvent, sans justification raisonnable, être imposées à certaines personnes, tandis que d'autres en sont exemptées. B.4. Par l'adoption de l'article 6 de la loi du 15 mai 1984, le
gehouden met de oorzaak van de echtscheiding bij de toekenning van een législateur a considéré qu'il n'y avait plus lieu de tenir compte de
overlevingspensioen aan de uit de echtgescheiden echtgenoot op wie die la cause du divorce lors de l'octroi d'une pension de survie au
bepaling van toepassing is (Parl. St., Senaat, 1983-1984, nr. 557/1, conjoint divorcé auquel s'applique cette disposition (Doc. parl .,
p. 20; ibid., nr. 557/4, p. 62). Sénat, 1983-1984, n° 557/1, p. 20; ibid., n° 557/4, p. 62).
Het Hof merkt op dat de Ministerraad erkent dat het in B.2 beoogde La Cour observe que le Conseil des ministres reconnaît que la
verschil in behandeling verstoken is van elke redelijke différence de traitement visée en B.2 est dénuée de toute
verantwoording. justification raisonnable.
B.5. In die omstandigheden ziet het Hof ook niet in hoe dat verschil B.5. Dans ces circonstances, la Cour n'aperçoit pas non plus quelle
in behandeling redelijkerwijze zou kunnen worden verantwoord. pourrait être la justification raisonnable de cette différence de
B.6. De prejudiciële vraag dient bevestigend te worden beantwoord. traitement. B.6. La question préjudicielle appelle une réponse affirmative.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 7, § 2, tweede lid, 1°, van het decreet van 28 juni 1957 L'article 7, § 2, alinéa 2, 1°, du décret du 28 juin 1957 portant
houdende statuut van de Koloniale verzekeringskas schendt de artikelen
10 en 11 van de Grondwet, in zoverre het de door onderlinge statut de la Caisse coloniale d'assurance viole les articles 10 et 11
toestemming uit de echt gescheiden vrouw het recht op het de la Constitution en ce que la femme divorcée par consentement mutuel
overlevingspensioen waarin het voorziet, ontzegt. est privée du droit à la rente de survie prévu par cette disposition.
Aldus uitgesproken in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue française et en langue néerlandaise,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, op de openbare conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989, à
terechtzitting van 20 november 2008. l'audience publique du 20 novembre 2008.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux P.-Y. Dutilleux
De voorzitter, Le président,
M. Melchior M. Melchior
^