Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 3/2008 van 17 januari 2008 Rolnummer 4146 In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 80 en 82 van de faillissementswet van 8 augustus 1997, zoals gewijzigd bij de wet van 2 februari 2005, gesteld door Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Bossuyt en M. Melchior, en de rechter(...)"
Uittreksel uit arrest nr. 3/2008 van 17 januari 2008 Rolnummer 4146 In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 80 en 82 van de faillissementswet van 8 augustus 1997, zoals gewijzigd bij de wet van 2 februari 2005, gesteld door Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters M. Bossuyt en M. Melchior, en de rechter(...) Extrait de l'arrêt n° 3/2008 du 17 janvier 2008 Numéro du rôle : 4146 En cause : la question préjudicielle relative aux articles 80 et 82 de la loi du 8 août 1997 sur les faillites, telle qu'elle a été modifiée par la loi du 2 février 2005, La Cour constitutionnelle, composée des présidents M. Bossuyt et M. Melchior, et des juges P. Ma(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 3/2008 van 17 januari 2008 Extrait de l'arrêt n° 3/2008 du 17 janvier 2008
Rolnummer 4146 Numéro du rôle : 4146
In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 80 en 82 van En cause : la question préjudicielle relative aux articles 80 et 82 de
de faillissementswet van 8 augustus 1997, zoals gewijzigd bij de wet la loi du 8 août 1997 sur les faillites, telle qu'elle a été modifiée
van 2 februari 2005, gesteld door het Hof van Beroep te Antwerpen. par la loi du 2 février 2005, posée par la Cour d'appel d'Anvers.
Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters M. Bossuyt en M. Melchior, en de composée des présidents M. Bossuyt et M. Melchior, et des juges P.
rechters P. Martens, E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen en J.-P. Martens, E. De Groot, L. Lavrysen, A. Alen et J.-P. Moerman, assistée
Moerman, bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter M. Bossuyt, du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président M. Bossuyt,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij arrest van 8 februari 2007 in zake L.S. tegen de NV « Fortis Bank Par arrêt du 8 février 2007 en cause de L.S. contre la SA « Fortis
» en de NV « Centea », waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is Banque » et la SA « Centea », dont l'expédition est parvenue au greffe
ingekomen op 16 februari 2007, heeft het Hof van Beroep te Antwerpen de la Cour le 16 février 2007, la Cour d'appel d'Anvers a posé la
de volgende prejudiciële vraag gesteld : question préjudicielle suivante :
« Schenden de artikelen 80 en 82 Faill.W., zoals gewijzigd bij wet van « Les articles 80 et 82 de la loi sur les faillites, tels qu'ils ont
2 februari 2005, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet indien deze été modifiés par la loi du 2 février 2005, violent-ils les articles 10
bepalingen zo moeten gelezen worden dat om bevrijd te zijn de et 11 de la Constitution s'ils doivent être lus en ce sens que, pour
echtgenoot op het tijdstip van de verklaring van verschoonbaarheid nog être déchargé, le conjoint doit encore être lié au failli par le
door een huwelijk moet verbonden zijn met de gefailleerde, terwijl de mariage au moment de la déclaration d'excusabilité, tandis que la
persoon die op datum van faillissement wel gehuwd was met de personne qui était mariée au failli à la date de la faillite mais est
gefailleerde doch op het tijdstip van de verschoonbaarverklaring uit divorcée au moment de la déclaration d'excusabilité ne peut bénéficier
de echt gescheiden is, niet kan genieten van het voordeel van de de l'avantage de la décharge liée à l'excusabilité et demeure tenue
bevrijding, verbonden aan de verschoonbaarheid en gehouden blijft voor
die schulden van de gefailleerde waarvoor zij/hij zich persoonlijk aansprakelijk heeft gesteld ? ». des dettes du failli auxquelles elle s'est personnellement obligée ? ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op de artikelen 80 en 82 B.1. La question préjudicielle porte sur les articles 80 et 82 de la
van de faillissementswet van 8 augustus 1997. loi du 8 août 1997 sur les faillites.
B.2. Uit de formulering van de prejudiciële vraag zelf en uit het B.2. La formulation de la question préjudicielle elle-même et l'arrêt
verwijzingsarrest blijkt dat de vraag beperkt is tot artikel 82, de renvoi font apparaître que la question est limitée à l'article 82,
tweede lid, van de faillissementwet. alinéa 2, de la loi sur les faillites.
B.3. Sinds de wijziging ervan bij de wet van 2 februari 2005 die in B.3. Depuis sa modification par la loi du 2 février 2005, qui est
werking is getreden op 21 februari van datzelfde jaar, bepaalt artikel entrée en vigueur le 21 février de cette même année, l'article 82,
82, tweede lid, van de faillissementswet : alinéa 2, de la loi sur les faillites dispose :
« De echtgenoot van de gefailleerde die persoonlijk aansprakelijk is « Le conjoint du failli qui est personnellement obligé à la dette de
voor de schuld van deze laatste, wordt ingevolge de verschoonbaarheid son époux est libéré de cette obligation par l'effet de l'excusabilité ».
bevrijd van die verplichting ». B.4. Il est demandé à la Cour si cette disposition viole les articles
B.4. Aan het Hof wordt gevraagd of die bepaling de artikelen 10 en 11 10 et 11 de la Constitution interprétée en ce sens que « pour être
van de Grondwet schendt, aldus geïnterpreteerd dat « om bevrijd te déchargé, le conjoint doit encore être lié au failli par le mariage au
zijn de echtgenoot op het tijdstip van de verklaring van
verschoonbaarheid nog door een huwelijk moet verbonden zijn met de moment de la déclaration d'excusabilité, tandis que la personne qui
gefailleerde, terwijl de persoon die op datum van faillissement wel était mariée au failli à la date de la faillite mais est divorcée au
gehuwd was met de gefailleerde doch op het tijdstip van de moment de la déclaration d'excusabilité ne peut bénéficier de
verschoonbaarverklaring uit de echt gescheiden is, niet kan genieten l'avantage de la décharge liée à l'excusabilité et demeure tenue des
van het voordeel van de bevrijding, verbonden aan de verschoonbaarheid dettes du failli auxquelles elle s'est personnellement obligée ».
en gehouden blijft voor die schulden van de gefailleerde waarvoor zij/hij zich persoonlijk aansprakelijk heeft gesteld ». B.5. De in het geding zijnde bepaling maakt deel uit van de faillissementswetgeving die in essentie ertoe strekt een billijk evenwicht tot stand te brengen tussen de belangen van de schuldenaar en de belangen van de schuldeisers. De verklaring van verschoonbaarheid vormt voor de gefailleerde een gunstmaatregel die hem in staat stelt zijn activiteiten op een aangezuiverde basis te hervatten, en zulks niet alleen in zijn belang maar ook in het belang van zijn schuldeisers of sommigen onder hen die belang erbij kunnen hebben dat hun schuldenaar zijn activiteiten op een dergelijke basis hervat, waarbij het voortzetten van een handels- of industriële activiteit bovendien het algemeen belang kan dienen B.5. La disposition en cause fait partie de la législation sur les faillites, qui vise essentiellement à réaliser un juste équilibre entre les intérêts du débiteur et ceux des créanciers. La déclaration d'excusabilité constitue pour le failli une mesure de faveur qui lui permet de reprendre ses activités sur une base assainie et ceci, non seulement dans son intérêt, mais aussi dans celui de ses créanciers ou de certains d'entre eux qui peuvent avoir intérêt à ce que leur débiteur reprenne ses activités sur une telle base, le maintien d'une activité commerciale ou industrielle pouvant en outre servir l'intérêt général (Doc. parl., Chambre, 1991-1992, n° 631/1,
(Parl. St., Kamer, 1991-1992, nr. 631/1, pp. 35 en 36). pp. 35 et 36).
De wetgever, die van oordeel is dat « de mogelijkheid tot herstel
[...] utopisch [blijft] indien [de gefailleerde] de last van het Jugeant que « la faculté de se redresser est [...] utopique si [le
passief moet blijven dragen », heeft gemeend dat « het [...] immers failli] doit conserver la charge du passif », le législateur a estimé
niet te verantwoorden [is] dat het in gebreke blijven van de que « rien ne justifie que la défaillance du débiteur, conséquence de
schuldenaar als gevolg van omstandigheden waarvan hij het slachtoffer
is, hem verhindert andere activiteiten te verrichten » (Parl. St., circonstances dont il est victime, l'empêche de reprendre d'autres
Kamer, 1991-1992, nr. 631/13, p. 50). activités » (Doc. parl., Chambre, 1991-1992, n° 631/13, p. 50).
Uit de parlementaire voorbereiding blijkt dat de wetgever « op een Il ressort des travaux préparatoires que le législateur s'est soucié
evenwichtige wijze rekening [heeft willen] houden met de gecombineerde de tenir « compte, de manière équilibrée, des intérêts combinés de la
belangen van de gefailleerde zelf, van de schuldeisers, de werknemers personne du failli, des créanciers, des travailleurs et de l'économie
en de economie in zijn geheel » en voor een menselijke regeling heeft dans son ensemble » et d'assurer un règlement humain qui respecte les
willen zorgen die de rechten van alle betrokken partijen in acht neemt droits de toutes les parties intéressées (Doc. parl., Chambre,
(Parl. St., Kamer, 1991-1992, nr. 631/13, p. 29). 1991-1992, n° 631/13, p. 29).
B.6. Artikel 82, tweede lid, bevrijdt de echtgenoot van een B.6. L'article 82, alinéa 2, libère de ses obligations le conjoint du
verschoonbaar verklaarde gefailleerde, die persoonlijk aansprakelijk failli excusé qui s'est personnellement obligé à la dette du failli.
is voor de schuld van de gefailleerde, van die verplichting.
Het Hof dient te onderzoeken of die maatregel een discriminatie La Cour doit examiner si cette mesure a des effets discriminatoires à
inhoudt ten aanzien van de ex-echtgenoot van een verschoonbaar l'égard de l'ex-conjoint d'un failli déclaré excusable qui était marié
verklaarde gefailleerde die op de datum van het faillissement met de au failli à la date de la faillite, mais divorcé au moment de la
gefailleerde was gehuwd doch op het tijdstip van de déclaration d'excusabilité.
verschoonbaarverklaring uit de echt is gescheiden. Pour ce faire, il convient de tenir compte, d'une part, des objectifs
Daarbij dient rekening te worden gehouden, enerzijds, met de économiques et sociaux de la mesure litigieuse et, d'autre part, des
economische en sociale doelstellingen van de in het geding zijnde principes, applicables en la matière, du droit patrimonial civil, en
maatregel en, anderzijds, met de ter zake geldende beginselen van het
burgerlijk vermogensrecht volgens welke « alle overeenkomsten die vertu desquels « les conventions légalement formées tiennent lieu de
wettig zijn aangegaan [...] degenen die deze hebben aangegaan, tot wet
[strekken] » (artikel 1134, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek) en loi à ceux qui les ont faites » (article 1134, alinéa 1er, du Code
« ieder die persoonlijk verbonden is, [...] gehouden [is] zijn civil) et « quiconque est obligé personnellement est tenu de remplir
verbintenissen na te komen, onder verband van al zijn goederen, hetzij ses engagements sur tous ses biens mobiliers ou immobiliers, présents
roerende, hetzij onroerende, zo tegenwoordige als toekomstige »
(artikel 7 van de hypotheekwet van 16 december 1851). et à venir » (article 7 de la loi hypothécaire du 16 décembre 1851).
B.7. De uitbreiding van de gevolgen van de verschoonbaarheid tot de B.7. L'extension des effets de l'excusabilité au conjoint qui s'est
echtgenoot die persoonlijk aansprakelijk is voor de schuld van de personnellement obligé à la dette du failli a été instaurée non pour
gefailleerde, werd ingevoerd, niet om discriminatie te vermijden op
het vlak van de solidariteit die uit het huwelijk is ontstaan, maar éviter une discrimination sur le plan de la solidarité née du mariage,
omdat, in geval van gemeenschap van goederen, de inkomsten van de mais parce que, en cas de communauté de biens, les revenus d'une
gefailleerde uit een nieuwe beroepsactiviteit in het nouvelle activité professionnelle du failli entrent dans le patrimoine
gemeenschappelijke vermogen terechtkomen (artikel 1405, eerste lid, commun (article 1405, alinéa 1er, du Code civil). Les poursuites
van het Burgerlijk Wetboek). Vervolgingen op de goederen van de exercées sur les biens du conjoint par les créanciers du failli
echtgenoot, ingesteld door de schuldeisers van de gefailleerde, zouden de inkomsten van de gefailleerde uit zijn nieuwe activiteiten kunnen raken, wat strijdig zou zijn met het nagestreefde doel. Het kan derhalve objectief en redelijk worden verantwoord dat de gevolgen van de verschoonbaarheid niet werden uitgebreid tot de ex-echtgenoot van de verschoonbaar verklaarde gefailleerde. In dat geval kan immers de doelstelling van de verschoonbaarheid niet worden ondergraven. B.8. De prejudiciële vraag dient ontkennend te worden beantwoord. Om die redenen, het Hof pourraient atteindre les revenus procurés par la nouvelle activité de celui-ci, ce qui serait contraire à l'objectif poursuivi. Il peut dès lors se justifier de manière objective et raisonnable que les effets de l'excusabilité ne soient pas étendus à l'ex-conjoint du failli déclaré excusable. En effet, dans cette hypothèse, l'objectif de l'excusabilité ne saurait être menacé. B.8. La question préjudicielle appelle une réponse négative. Par ces motifs, la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 82, tweede lid, van de faillissementswet van 8 augustus 1997 L'article 82, alinéa 2, de la loi du 8 août 1997 sur les faillites ne
schendt de artikelen 10 en 11 van de Grondwet niet. viole pas les articles 10 et 11 de la Constitution.
Aldus uitgesproken in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue néerlandaise et en langue française,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, op de openbare conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989, à
terechtzitting van 17 januari 2008. l'audience publique du 17 janvier 2008.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, Le président,
M. Bossuyt. M. Bossuyt.
^