Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 76/2007 van 10 mei 2007 Rolnummer 4073 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1736 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van koophandel te Tongeren. Het Grondwettelijk Hof, sameng wijst na beraad het volgende arrest : I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging "
Uittreksel uit arrest nr. 76/2007 van 10 mei 2007 Rolnummer 4073 In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1736 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van koophandel te Tongeren. Het Grondwettelijk Hof, sameng wijst na beraad het volgende arrest : I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging Extrait de l'arrêt n° 76/2007 du 10 mai 2007 Numéro du rôle : 4073 En cause : la question préjudicielle relative à l'article 1736 du Code civil, posée par le Tribunal de commerce de Tongres. La Cour constitutionnelle, composée des pré après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant : I. Objet de la question préjudicielle et procédu(...)
GRONDWETTELIJK HOF COUR CONSTITUTIONNELLE
Uittreksel uit arrest nr. 76/2007 van 10 mei 2007 Extrait de l'arrêt n° 76/2007 du 10 mai 2007
Rolnummer 4073 Numéro du rôle : 4073
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 1736 van het En cause : la question préjudicielle relative à l'article 1736 du Code
Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van koophandel te civil, posée par le Tribunal de commerce de Tongres.
Tongeren. Het Grondwettelijk Hof, La Cour constitutionnelle,
samengesteld uit de voorzitters A. Arts en M. Melchior, en de rechters composée des présidents A. Arts et M. Melchior, et des juges L.
L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Moerman, E. Derycke en J. Spreutels, Lavrysen, A. Alen, J.-P. Moerman, E. Derycke et J. Spreutels, assistée
bijgestaan door de griffier P.-Y. Dutilleux, onder voorzitterschap van voorzitter A. Arts, du greffier P.-Y. Dutilleux, présidée par le président A. Arts,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging I. Objet de la question préjudicielle et procédure
Bij vonnis van 17 november 2006 in zake Mia Bijloos tegen Florence Par jugement du 17 novembre 2006 en cause de Mia Bijloos contre
Florence Broux, dont l'expédition est parvenue au greffe de la Cour le
Broux, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 20 20 novembre 2006, le Tribunal de commerce de Tongres a demandé à la Cour
november 2006, heeft de Rechtbank van koophandel te Tongeren het Hof « de contrôler par voie préjudicielle l'applicabilité de l'article
verzocht « de toepasselijkheid van artikel 1736 B.W. prejudicieel te toetsen 1736 du Code civil au regard du principe d'égalité inscrit à l'article
aan het gelijkheidsbeginsel, zoals neergeschreven in artikel 10 van de 10 de la Constitution, afin de vérifier si, dans le cas présent de
Grondwet, om na te gaan of er in voorliggende situatie van artikel 14, l'article 14, alinéa 3, de la loi sur les baux commerciaux, le
derde lid van de Handelshuurwet een schending is van het principe d'égalité est violé, et de vérifier plus précisément s'il
gelijkheidsbeginsel, en meer bepaald na te gaan of er een ongelijkheid existe une inégalité entre, d'une part, la situation du bailleur, qui
bestaat tussen enerzijds de situatie van de verhuurder, die een doit respecter un congé de 18 mois, et celle du preneur, qui ne
opzegtermijn van achttien maanden dient te respecteren, en de situatie
van de huurder, die in toepassing van artikel 1736 B.W. slechts devrait tenir compte, en application de l'article 1736 du Code civil,
rekening zou dienen te houden met een opzegtermijn van één maand ». que d'un congé d'un mois ».
(...) (...)
III. In rechte III. En droit
(...) (...)
B.1. De prejudiciële vraag strekt ertoe van het Hof te vernemen of B.1. La question préjudicielle porte sur la compatibilité de l'article
artikel 1736 van het Burgerlijk Wetboek bestaanbaar is met de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in zoverre het, in het kader van 1736 du Code civil avec les articles 10 et 11 de la Constitution en
een handelshuurovereenkomst die van onbepaalde duur is geworden, een tant qu'il instaurerait, dans le cadre d'un bail commercial devenu
verschil in behandeling zou instellen tussen de huurder, die een d'une durée indéterminée, une différence de traitement entre le
opzeggingstermijn van één maand in acht moet nemen, en de verhuurder, preneur, qui doit respecter un congé d'un mois, et le bailleur qui, en
die met toepassing van artikel 14, derde lid, van de handelshuurwet application de l'article 14 de la loi du 30 avril 1951 sur les baux
van 30 april 1951 een opzeggingstermijn van achttien maanden in acht commerciaux, doit respecter un congé de dix-huit mois.
moet nemen. B.2. Artikel 1736 van het Burgerlijk Wetboek, vervangen bij artikel 8 B.2. L'article 1736 du Code civil, remplacé par l'article 8 de la loi
van de wet van 20 februari 1991 « houdende wijziging van de bepalingen du 20 février 1991 « modifiant et complétant les dispositions du Code
van het Burgerlijk Wetboek inzake huishuur », luidt als volgt : civil relatives aux baux à loyer », est libellé comme suit :
« Onverminderd het bepaalde in artikel 1758, wordt de voor onbepaalde « Sans préjudice de l'article 1758, le bail conclu pour une durée
duur gesloten huurovereenkomst geacht te zijn aangegaan per maand. indéterminée est censé fait au mois.
De overeenkomst kan slechts worden beëindigd met inachtneming van een Il ne pourra y être mis fin que moyennant un congé d'un mois ».
opzeggingstermijn van een maand ». B.3. Le juge a quo considère qu'en l'absence d'une réglementation
B.3. De verwijzende rechter gaat ervan uit dat, bij ontstentenis van dérogatoire spécifique, le délai de droit commun d'un mois, prévu à
een afwijkende, bijzondere regeling, de in artikel 1736 van het l'article 1736 du Code civil, s'applique au congé qui est donné par le
Burgerlijk Wetboek vermelde gemeenrechtelijke opzeggingstermijn van preneur dans le cadre d'un bail commercial à durée indéterminée
één maand geldt voor de opzegging die wordt gegeven door de huurder in het kader van een handelshuurovereenkomst van onbepaalde duur die, met toepassing van artikel 14, derde lid, van de handelshuurwet tot stand is gekomen doordat de huurder, na vervallen te zijn van het recht op hernieuwing, door de verhuurder in het bezit van het verhuurde goed werd gelaten na het beëindigen van de huur voor bepaalde duur. Overeenkomstig die laatste bepaling kan de verhuurder de tot stand gekomen nieuwe huur van onbepaalde duur beëindigen mits hij ze ten minste achttien maanden vooraf opzegt, onverminderd het recht van de huurder om hernieuwing te vragen. Het Hof beoordeelt de in het geding zijnde bepaling in de interpretatie die ervan wordt gegeven door de verwijzende rechter. B.4. Het verschil in behandeling berust op een objectief criterium, namelijk de hoedanigheid van de partij bij de tot stand gekomen huurovereenkomst van onbepaalde duur, als huurder respectievelijk verhuurder. Het vloeit voort uit de ontstentenis, in artikel 14, derde lid, van de handelshuurwet, van een specifieke opzeggingstermijn voor résultant de l'application de l'article 14, alinéa 3, de la loi sur les baux commerciaux, parce que le preneur, forclos du droit au renouvellement, a été laissé en possession des lieux loués, après l'expiration du bail à durée déterminée. Conformément à cette dernière disposition, le bailleur pourra mettre fin au nouveau bail à durée indéterminée qui s'est formé, moyennant un congé de dix-huit mois au moins, sans préjudice du droit, pour le preneur, de demander le renouvellement. La Cour examine la disposition en cause dans l'interprétation qui lui est donnée par la juridiction a quo. B.4. La différence de traitement repose sur un critère objectif, à savoir la qualité de la partie au bail à durée indéterminée qui s'est formé, soit celle de preneur, soit celle de bailleur. Elle résulte de l'absence, dans l'article 14, alinéa 3, de la loi sur les baux commerciaux, d'un congé spécifique pour le preneur, ce qui a comme
de huurder, waardoor de in het geding zijnde gemeenrechtelijke conséquence que la disposition de droit commun en cause est réputée
bepaling van toepassing wordt geacht, terwijl de verhuurder s'appliquer, alors que le bailleur, conformément à l'alinéa 3 de
overeenkomstig het derde lid van artikel 14 van de handelshuurwet een l'article 14 de la loi sur les baux commerciaux, doit respecter un
opzeggingstermijn van achttien maanden in acht dient te nemen. congé de dix-huit mois.
B.5. Uit de parlementaire voorbereiding van de wet van 30 april 1951 B.5. Il ressort des travaux préparatoires de la loi du 30 avril 1951
blijkt dat de wetgever de handelszaak een zekere stabiliteit wilde que le législateur entendait à la fois assurer une certaine stabilité
verzekeren ten voordele van de huurder in het kader van een
handelshuurovereenkomst en tegelijkertijd een punt van evenwicht wilde
vinden tussen de belangen van de huurder en die van de verhuurder. au fonds de commerce au bénéfice du preneur d'un bail commercial et
Volgens de parlementaire voorbereiding beantwoordde de opzet van de trouver un point d'équilibre entre les intérêts du preneur et ceux du
wet « aan het streven om de gewettigde economische en sociale belangen bailleur. Selon ces travaux préparatoires, le but de la loi répondait « au souci
van de Middenstand te vrijwaren tegen de onvastheid en de aanleidingen de garantir les intérêts économiques et sociaux légitimes des classes
tot misbruiken die gepaard gaan met het stelsel van de volledige moyennes contre l'instabilité et les sources d'abus que comporte le
vrijheid van de huurovereenkomsten ». Diezelfde parlementaire régime de la liberté absolue des conventions de bail ». Les mêmes
voorbereiding vermeldt dat het doel drievoudig was : « 1° aan de travaux préparatoires mentionnent que le but était triple : « 1°
handeldrijvende huurder waarborgen van duur en initiatief te
verschaffen; 2° hem de hernieuwing van de huurovereenkomst te donner au preneur commerçant les garanties de durée et d'initiative;
verzekeren wanneer de eigenaar geen gegronde redenen heeft om anders 2° lui assurer le renouvellement du bail quand le propriétaire n'a pas
over de plaatsen te beschikken en, bij gelijk aanbod, de voorkeur ten de raisons fondées de disposer autrement des lieux et, à offre égale,
opzichte van elk opbiedend derde; 3° te zijnen bate verschillende la préférence à tout tiers enchérisseur; 3° établir à son profit
vergoedingen in te voeren als waarborg hetzij tegen ontduiking van de diverses indemnités sanctionnant soit la fraude à la loi, soit la
wet, hetzij tegen ongeoorloofde mededinging of toeëigening van concurrence illicite ou l'appropriation de la clientèle à l'occasion
cliëntele bij gelegenheid van het verstrijken van een
huurovereenkomst, hetzij, ten slotte, tegen verrijking zonder oorzaak d'une fin de bail, soit enfin l'enrichissement sans cause » (Doc.
» (Parl. St., Kamer, 1947-1948, nr. 20, pp. 2, 4 en 5). parl., Chambre, 1947-1948, n° 20, pp. 2, 4 et 5).
Er werd onderstreept dat « een evenwicht gevonden [moest] worden Il a été souligné qu'« un point d'équilibre [était] à trouver entre la
tussen de bescherming van de handelszaak, in de ruime zin genomen, en protection du fonds de commerce, au sens large, et le respect des
de eerbiediging van de wettige belangen van de eigenaars » en dat het intérêts légitimes des propriétaires d'immeubles » et qu'il convenait
betaamde « de tegenover elkaar staande belangen te verzoenen » (Parl. « de concilier les intérêts en présence » (Doc. parl., Sénat,
St., Senaat, 1948-1949, nr. 384, pp. 2 en 3). 1948-1949, n° 384, pp. 2 et 3).
B.6. Artikel 14, derde lid, van de handelshuurwet mildert de sanctie B.6. L'article 14, alinéa 3, de la loi sur les baux commerciaux
voor het niet in acht nemen van de vormen en termijnen in het kader tempère, pour le preneur, la sanction attachée au non-respect des
van een aanvraag tot huurhernieuwing, voor de huurder : wanneer die formes et des délais dans le cadre d'une demande de renouvellement du
door de verhuurder in het bezit wordt gelaten van het gehuurde goed, bail : lorsque ce preneur est laissé par le bailleur en possession des
voorziet die bepaling in de totstandkoming van een
handelshuurovereenkomst van onbepaalde duur die door de verhuurder biens loués, cette disposition prévoit qu'un bail d'une durée
slechts kan worden opgezegd mits een opzeggingstermijn van achttien indéterminée prend cours, auquel le bailleur ne pourra mettre fin que
maanden in acht wordt genomen. Daarentegen heeft de wetgever niet moyennant un congé de dix-huit mois. En revanche, le législateur n'a
voorzien in een bijzondere bescherming van de verhuurder tegen pas prévu de protection particulière en faveur du bailleur contre le
opzegging door de huurder in een dergelijk geval. De toepassing van de congé donné par le preneur dans une telle hypothèse. L'application du
gemeenrechtelijke opzeggingstermijn van één maand in artikel 1736 van congé de droit commun d'un mois prévu par l'article 1736 du Code
het Burgerlijk Wetboek, die daaruit voortvloeit, kan evenwel niet civil, qui en est la conséquence, ne saurait toutefois être considérée
worden beschouwd als een onevenredige maatregel in het licht van de comme une mesure disproportionnée, compte tenu du but de la loi sur
doelstelling van de handelshuurwet in het algemeen en van artikel 14 les baux commerciaux en général et de l'article 14 de cette loi en
van die wet in het bijzonder. particulier.
De huurovereenkomst van onbepaalde duur is immers het gevolg van het En effet, le bail à durée indéterminée n'est que la conséquence de
louter stilzitten van de verhuurder, die de huurder, na het l'inaction du bailleur, qui, à l'expiration du bail à durée
verstrijken van de huurovereenkomst van bepaalde duur, in het bezit déterminée, a laissé le preneur en possession des lieux loués, de
heeft gelaten van het verhuurde goed, zodat die vermag verder sorte que celui-ci peut ensuite prétendre à une protection renforcée
aanspraak te maken op een verhoogde bescherming tegen opzegging door contre un congé donné par le bailleur, laquelle consiste en un préavis
de verhuurder, die bestaat in het in acht nemen van een
opzeggingstermijn van achttien maanden. Bovendien is artikel 1736 van de dix-huit mois. En outre, l'article 1736 du Code civil, qui
het Burgerlijk Wetboek, dat wordt toegepast indien de huurovereenkomst
van onbepaalde duur wordt opgezegd door de huurder, van aanvullend s'applique si le bail à durée indéterminée est résilié par le preneur,
recht, zodat de partijen, zoals de verwijzende rechter aangeeft, est de droit supplétif, si bien que, comme le juge a quo le relève,
afwijkende overeenkomsten kunnen afsluiten. De enkele vaststelling dat les parties peuvent conclure des conventions dérogatoires. La simple
een opzeggingstermijn van één maand, die met toepassing van artikel constatation que le congé d'un mois, que le preneur est tenu de
1736 van het Burgerlijk Wetboek door de huurder in acht moet worden respecter en application de l'article 1736 du Code civil, est plutôt
genomen, vrij kort is om te voorzien in de herbestemming van het goed court pour permettre au bailleur de réaffecter le bien, n'est pas
door de verhuurder, is niet voldoende om de maatregel een onevenredig suffisante pour conférer à la mesure un caractère disproportionné.
karakter te verlenen.
B.7. De prejudiciële vraag dient ontkennend te worden beantwoord. B.7. La question préjudicielle appelle une réponse négative.
Om die redenen, Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 1736 van het Burgerlijk Wetboek schendt de artikelen 10 en 11 L'article 1736 du Code civil ne viole pas les articles 10 et 11 de la
van de Grondwet niet in zoverre het van toepassing wordt geacht op de Constitution dans l'interprétation selon laquelle il s'applique au
opzegging die wordt gegeven door de huurder in het kader van een congé donné par le preneur dans le cadre d'un bail commercial qui,
handelshuurovereenkomst die overeenkomstig artikel 14, derde lid, van conformément à l'article 14, alinéa 3, de la loi sur les baux
de handelshuurwet van 30 april 1951 van onbepaalde duur is geworden. commerciaux, est devenu un bail d'une durée indéterminée.
Aldus uitgesproken in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue néerlandaise et en langue française,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, op de openbare conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989, à
terechtzitting van 10 mei 2007. l'audience publique du 10 mai 2007.
De griffier, Le greffier,
P.-Y. Dutilleux. P.-Y. Dutilleux.
De voorzitter, Le président,
A. Arts. A. Arts.
^