Etaamb.openjustice.be
Meertalige weergave van Arrest van --
← Terug naar "Uittreksel uit arrest nr. 119/2000 van 16 november 2000 Rolnummers 1827, 1867 en 1880 In zake : de prejudiciële vragen over artikel 6 van de wet van 2 juni 1998 tot wijziging van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 waarbij aan b Het Arbitragehof, samengesteld uit de voorzitters G. De Baets en M. Melchior, en de rechters H. (...)"
Uittreksel uit arrest nr. 119/2000 van 16 november 2000 Rolnummers 1827, 1867 en 1880 In zake : de prejudiciële vragen over artikel 6 van de wet van 2 juni 1998 tot wijziging van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 waarbij aan b Het Arbitragehof, samengesteld uit de voorzitters G. De Baets en M. Melchior, en de rechters H. (...) Extrait de l'arrêt n° 119/2000 du 16 novembre 2000 Numéros du rôle : 1827, 1867 et 1880 En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 6 de la loi du 2 juin 1998 modifiant l'arrêté royal n° 22 du 24 octobre 1934 portant interdi La Cour d'arbitrage, composée des présidents G. De Baets et M. Melchior, et des juges H. Boel, P(...)
ARBITRAGEHOF COUR D'ARBITRAGE
Uittreksel uit arrest nr. 119/2000 van 16 november 2000 Extrait de l'arrêt n° 119/2000 du 16 novembre 2000
Rolnummers 1827, 1867 en 1880 Numéros du rôle : 1827, 1867 et 1880
In zake : de prejudiciële vragen over artikel 6 van de wet van 2 juni En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 6 de la
1998 tot wijziging van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober loi du 2 juin 1998 modifiant l'arrêté royal n° 22 du 24 octobre 1934
1934 waarbij aan bepaalde veroordeelden en aan de gefailleerden verbod portant interdiction à certains condamnés et aux faillis d'exercer
wordt opgelegd bepaalde ambten, beroepen of werkzaamheden uit te certaines fonctions, professions ou activités et conférant aux
oefenen en waarbij aan de rechtbanken van koophandel de bevoegdheid tribunaux de commerce la faculté de prononcer de telles interdictions,
wordt toegekend dergelijk verbod uit te spreken, gesteld door de posées par le Tribunal correctionnel de Hasselt et le Tribunal
Correctionele Rechtbank te Hasselt en de Correctionele Rechtbank te Nijvel. correctionnel de Nivelles.
Het Arbitragehof, La Cour d'arbitrage,
samengesteld uit de voorzitters G. De Baets en M. Melchior, en de composée des présidents G. De Baets et M. Melchior, et des juges H.
rechters H. Boel, P. Martens, J. Delruelle, R. Henneuse en M. Bossuyt, Boel, P. Martens, J. Delruelle, R. Henneuse et M. Bossuyt, assistée du
bijgestaan door de griffier L. Potoms, onder voorzitterschap van voorzitter G. De Baets, greffier L. Potoms, présidée par le président G. De Baets,
wijst na beraad het volgende arrest : après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant :
I. Onderwerp van de prejudiciële vragen I. Objet des questions préjudicielles
a. Bij vonnis van 17 november 1999 in zake het openbaar ministerie a. Par jugement du 17 novembre 1999 en cause du ministère public
tegen A. Heeren en I. Heeren, waarvan de expeditie ter griffie van het contre A. Heeren et I. Heeren, dont l'expédition est parvenue au
Arbitragehof is ingekomen op 3 december 1999, heeft de Rechtbank van greffe de la Cour d'arbitrage le 3 décembre 1999, le Tribunal de
eerste aanleg te Hasselt de prejudiciële vraag gesteld : première instance de Hasselt a posé la question préjudicielle suivante :
« Of artikel 6 van de wet van 2 juni 1998 de artikelen 10 en 11 van de « L'article 6 de la loi du 2 juin 1998 viole-t-il les articles 10 et
Grondwet schendt doordat via een wettelijke overgangsmaatregel op 11 de la Constitution en ce qu'une réglementation déclarée
kunstmatige wijze een ongrondwettig verklaarde regeling (met name deze inconstitutionnelle (à savoir celle de l'article 1er et de l'article 1erbis
van artikel 1 en 1bis van het Koninklijk Besluit nummer 22 van 24 de l'arrêté royal n° 22 du 24 octobre 1934) est prorogée de manière
oktober 1934) tijdelijk verlengd wordt, in het bijzonder nu bij artificielle et temporaire par le biais d'une mesure transitoire
législative, en particulier dès lors que par application de l'article
toepassing van artikel 6 van de wet van 2 juni 1998 er evenmin een 6 de la loi du 2 juin 1998, il n'y a eu ni action du ministère public,
vordering is geweest van het Openbaar Ministerie, er evenmin een debat ni débat sur les effets de l'infraction prouvée à l'égard de
is geweest over de gevolgen van het bewezen misdrijf ten aanzien van l'interdiction professionnelle, ni motivation en ce qui concerne la
het beroepsverbod, er evenmin een motivering is geweest in verband met peine, même si son exécution a été limitée jusqu'à ce que soit écoulé
de straf, ook al werd de uitvoering ervan beperkt totdat 10 jaar zijn un délai de 10 ans à compter du jour de la condamnation qui a donné
verstreken sedert de datum van veroordeling die tot het verbod
aanleiding heeft gegeven ». lieu à l'interdiction ? »
Die zaak is ingeschreven onder nummer 1827 van de rol van het Hof. Cette affaire est inscrite sous le numéro 1827 du rôle de la Cour.
b. Bij twee vonnissen, van 22 december 1999 en 12 januari 2000, in b. Par deux jugements, du 22 décembre 1999 et du 12 janvier 2000, en
zake de procureur des Konings tegen A. Ruelens en T. Meerhout, waarvan cause du procureur du Roi contre A. Ruelens et T. Meerhout, dont les
de expedities ter griffie van het Arbitragehof zijn ingekomen op 18 expéditions sont parvenues au greffe de la Cour d'arbitrage les 18
januari en 8 februari 2000, heeft de Correctionele Rechtbank te Nijvel janvier et 8 février 2000, le Tribunal correctionnel de Nivelles a
de volgende prejudiciële vraag gesteld: posé la question préjudicielle suivante :
« Schendt artikel 6 van de wet van 2 juni 1998, dat bepaalt dat het « L'article 6 de la loi du 2 juin 1998, qui dispose que l'interdiction
aan personen vóór de inwerkingtreding van die wet opgelegde verbod prononcée à l'encontre d'une personne, en vertu des articles 1er, 1er
krachtens de artikelen 1, 1bis en 2 van het koninklijk besluit nr. 22 bis et 2 de l'arrêté royal n° 22 du 24 octobre 1934 [portant
van 24 oktober 1934 [waarbij aan bepaalde veroordeelden en aan de interdiction à certains condamnés et aux faillis d'exercer certaines
gefailleerden verbod wordt opgelegd bepaalde ambten, beroepen of fonctions, professions ou activités et conférant aux tribunaux de
werkzaamheden uit te oefenen en waarbij aan de rechtbanken van commerce la faculté de prononcer de telles interdictions], avant
koophandel de bevoegdheid wordt toegekend dergelijk verbod uit te l'entrée en vigueur de la loi, continue de produire ses effets après
spreken], na de inwerkingtreding van kracht blijft totdat tien jaar cette entrée en vigueur, jusqu'à ce que soit expiré un délai de dix
zijn verstreken sedert de datum van de veroordeling die tot het verbod ans à compter du jour de la condamnation qui a donné lieu à cette
aanleiding heeft gegeven, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in interdiction, viole-t-il les articles 10 et 11 de la Constitution, en
zoverre : ce que :
- dat verbod van toepassing is zonder dat de veroordeelde is - cette interdiction s'applique sans que le condamné ait été cité ni
gedagvaard of uitgenodigd om zich daaromtrent nader te verklaren; invité à s'expliquer à ce sujet;
- het niet wordt vermeld in het beschikkende gedeelte van de - elle ne figure pas dans le dispositif de la décision de la
beslissing tot veroordeling en niet het gevolg is van een condamnation et n'est pas la suite d'une procédure judiciaire
gerechtelijke procedure op tegenspraak ? » contradictoire ? »
Die zaken zijn ingeschreven onder de nummers 1867 en 1880 van de rol Ces affaires sont inscrites sous les numéros 1867 et 1880 du rôle de
van het Hof. la Cour.
(...) (...)
IV. In rechte IV. En droit
(...) (...)
B.1.1. Ingevolge artikel 1 van het koninklijk besluit nr. 22 van 24 B.1.1. L'article 1er de l'arrêté royal n° 22 du 24 octobre 1934,
oktober 1934, gewijzigd bij artikel 3 van de wet van 2 juni 1998, kan modifié par l'article 3 de la loi du 2 juin 1998, permet au juge qui
de rechter die een persoon veroordeelt, zelfs voorwaardelijk, als condamne une personne, même conditionnellement, comme auteur ou
dader van of medeplichtige aan een van de strafbare feiten vermeld in complice d'une des infractions ou d'une tentative d'une des
dat artikel, of poging daartoe, zijn veroordeling doen gepaard gaan infractions mentionnées par cet article, d'assortir sa condamnation de
met « het verbod om, persoonlijk of door een tussenpersoon, de functie « l'interdiction d'exercer, personnellement ou par interposition de
van bestuurder, commissaris of zaakvoerder in een vennootschap op personne, les fonctions d'administrateur, de commissaire ou de gérant
aandelen, een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid of dans une société par actions, une société privée à responsabilité
een coöperatieve vennootschap, enige functie waarbij macht wordt limitée ou une société coopérative, de même que des fonctions
verleend om een van die vennootschappen te verbinden, de functie van conférant le pouvoir d'engager l'une de ces sociétés ou les fonctions
persoon belast met het bestuur van een vestiging in België, bedoeld in de préposé à la gestion d'un établissement belge, prévu par l'article
artikel 198, § 6, eerste lid, van de op 30 november 1935 198, § 6, alinéa 1er, des lois sur les sociétés commerciales,
gecoördineerde wetten op de handelsvennootschappen, of het beroep van coordonnées le 30 novembre 1935, ou la profession d'agent de change ou
effectenmakelaar of correspondent-effectenmakelaar uit te oefenen ». d'agent de change correspondant ». C'est au juge qu'il appartient de
Het komt de rechter toe de duur van dat verbod vast te stellen zonder déterminer la durée de cette interdiction sans qu'elle puisse être
dat die minder dan drie jaar of meer dan tien jaar mag bedragen. inférieure à trois ans, ni supérieure à dix ans.
B.1.2. De voormelde wijzigingswet van 2 juni 1998 heeft tegelijkertijd B.1.2. La loi modificative, précitée, du 2 juin 1998 a tout à la fois
de lijst uitgebreid van strafbare feiten die aanleiding kunnen geven étendu la liste des infractions pouvant mener à l'interdiction en
tot het in het geding zijnde verbod, het automatische karakter cause, supprimé le caractère automatique que l'arrêté précité avait
opgeheven dat het voormelde besluit aan dat verbod had gegeven, en de conféré à celle-ci et fixé la durée pendant laquelle l'interdiction
duur vastgesteld voor welke het verbod kan worden opgelegd. peut être imposée.
De parlementaire voorbereiding verduidelijkt : Les travaux préparatoires précisent :
« Dit amendement beoogt een belangrijke wijziging aan te brengen in « Le présent amendement vise à modifier fondamentalement le système
het stelsel van het beroepsverbod als bedoeld in artikel 1 van het des interdictions professionnelles prévu à l'article 1er de l'arrêté
koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934. Met name het royal n° 22 du 24 octobre 1934. C'est surtout le caractère automatique
automatische karakter van dit beroepsverbod heeft al heel wat kritiek de cette interdiction qui a déjà suscité de nombreuses critiques (voir
uitgelokt (zie onder meer Huybrechts, L., ' Het beroepsverbod van het notamment Huybrechts, L., Het beroepsverbod van het koninklijk besluit
koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 : een bot zwaard van een nr 22 van 24 oktober 1934 : een bot zwaard van een blinde justitie,
blinde justitie ', noot onder Antwerpen, 17 oktober 1991, R.W., note sous Anvers, 17 octobre 1991, R.W., 1991-1992, p. 1034). Tant le
1991-1992, blz. 1034). Het gevaar bestaat immers dat zowel de rechter
als de veroordeelde geen oog hebben voor dit gevolg van de juge que le condamné risquent en effet de perdre de vue cet effet de
veroordeling. la condamnation.
Voorgesteld wordt dan ook om dit automatisme te vervangen door een Nous proposons dès lors de supprimer cet automatisme et d'obliger
verplichting in hoofde van de rechter om te oordelen of hij al dan désormais le juge à décider de prononcer ou non une interdiction
niet een beroepsverbod oplegt. Gelet op de feiten en de doelstelling professionnelle. Eu égard aux faits et à l'objectif de l'arrêté royal
van het koninklijk besluit nr. 22, zal de rechter dus per concreet n° 22, le juge appréciera donc, pour chaque cas concret, si le
geval uitmaken of de veroordeelde in de toekomst nog kan worden condamné pourra encore être autorisé à diriger ou à contrôler des
toegelaten tot het bestuur van of het toezicht op vennootschappen. »
(Parl. St., Kamer, 1997-1998, nr. 1311/3, p. 2) sociétés. » (Doc. parl., Chambre, 1997-1998, n° 1311/3, p. 2)
« Die beperking in de tijd zou ook in dit wetsvoorstel moeten worden « Cette limitation dans le temps devrait aussi figurer dans la loi
opgenomen. De huidige regeling sluit immers elke evenredigheid tussen proposée. La réglementation actuelle exclut, en effet, toute
de duur van de sanctie en de ernst van de feiten uit. In dat opzicht proportionnalité entre la durée de la sanction et la gravité des
kan ze echter de toets van het Europees verdrag tot bescherming van de faits. A cet égard, elle ne résiste toutefois pas à l'épreuve de la
rechten van de mens niet doorstaan. Volgens het Hof te Straatsburg kan Convention européenne de sauvegarde des droits de l'homme. La Cour
immers geen straf worden uitgesproken die de maatschappelijke européenne des droits de l'homme estime que l'on ne peut prononcer des
peines qui rendent impossible la réinsertion sociale du condamné.
reclassering van de veroordeelde onmogelijk maakt. Il paraît par conséquent indispensable de déterminer une durée
Het lijkt derhalve noodzakelijk voor het beroepsverbod een minimum- en minimale et une durée maximale pour l'interdiction professionnelle, en
een maximumduur te bepalen, waarbij men zich zou kunnen laten leiden se basant sur les législations fiscales (voir ci-dessus) ou sur
door de fiscale wetgevingen (zie hierboven) of door artikel 3bis van l'article 3bis de l'arrêté royal n° 22, qui prévoit une durée minimale
het koninklijk besluit nr. 22 dat een duur van minimaal drie jaar en de trois ans et une durée maximale de dix ans. » (idem, n° 1311/5, pp.
maximaal tien jaar bepaalt. » (idem, nr. 1311/5, pp. 4 en 5) 4 et 5)
B.2.1. Artikel 6 van de wet van 2 juni 1998 tot wijziging van het B.2.1. L'article 6 de la loi du 2 juin 1998 modifiant l'arrêté royal
koninklijk besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 bepaalt : n° 22 du 24 octobre 1934 dispose :
«

Art. 6.Het aan personen vóór de inwerkingtreding van deze wet

«

Art. 6.L'interdiction prononcée à l'encontre d'une personne, en

opgelegde verbod krachtens de artikelen 1, 1bis en 2 van hetzelfde vertu des articles 1er, 1erbis et 2 du même arrêté royal, avant
koninklijk besluit, blijft na de inwerkingtreding van kracht totdat l'entrée en vigueur de la présente loi continue de produire ses effets
tien jaar zijn verstreken sedert de datum van de veroordeling die tot après cette entrée en vigueur jusqu'à ce que soit expiré un délai de
het verbod aanleiding heeft gegeven. » dix ans à compter du jour de la condamnation qui a donné lieu à l'interdiction. »
B.2.2. Hoewel die bepaling alleen de artikelen 1, 1bis en 2 van het in B.2.2. Quoiqu'elle ne vise que les articles 1er, 1erbis et 2 de
het geding zijnde koninklijk besluit beoogt, moet zij in die zin l'arrêté royal en cause, cette disposition doit être entendue comme
worden geïnterpreteerd dat zij bij analogie op artikel 3 van
toepassing is, aangezien het duidelijk niet de bedoeling van de s'appliquant, par analogie, à l'article 3, le législateur n'ayant pas
wetgever was de niet gerehabiliteerde gefailleerden het voordeel van manifesté l'intention de priver les faillis non réhabilités du régime
de regeling te ontnemen die hij voor de personen aan wie de voormelde qu'il mettait en place pour les personnes ayant encouru les
strafrechtelijke veroordelingen zijn opgelegd, heeft ingevoerd. Het condamnations pénales précitées. Il ne pourrait d'ailleurs, sans
zou overigens incoherent geweest zijn indien hij voor de
eerstgenoemden een strengere regeling zou hebben gehandhaafd dan voor incohérence, avoir maintenu un régime plus sévère pour les premiers
de laatstgenoemden. que pour les seconds.
B.3.1. Uit de prejudiciële vragen blijkt dat het voormelde artikel 6 B.3.1. Il ressort des questions préjudicielles que l'article 6 précité
aan het Hof wordt voorgelegd in zoverre het een verschil in
behandeling doet ontstaan tussen de personen die strafrechtelijk zijn est soumis à la Cour en ce qu'il établit une différence de traitement
veroordeeld of zich in staat van faillissement bevinden, wat entre les personnes ayant fait l'objet d'une condamnation pénale ou
aanleiding heeft gegeven tot het verbod bedoeld in die bepaling, étant dans l'état de faillite donnant lieu à l'interdiction visée par
naargelang zij vóór of na de datum van inwerkingtreding van de wet van cette disposition suivant que cette décision est antérieure ou
2 juni 1998 (1 september 1998) zijn veroordeeld of failliet verklaard postérieure à la date d'entrée en vigueur de la loi du 2 juin 1998 (1er
: in het eerste geval is het in het geding zijnde verbod van septembre 1998) : dans la première hypothèse, l'interdiction en cause
toepassing zonder de waarborgen van een rechtspleging op tegenspraak s'applique sans les garanties d'une procédure contradictoire prévues
die in het tweede geval gelden. dans la seconde hypothèse.
B.3.2. Artikel 6 van de wet van 2 juni 1998 is een overgangsbepaling B.3.2. L'article 6 de la loi du 2 juin 1998 est une disposition
die de duur van het beroepsverbod dat verbonden is met een beslissing transitoire qui limite à dix ans, à compter des décisions antérieures
van vóór de inwerkingtreding van de wet, tot tien jaar beperkt, vanaf à l'entrée en vigueur de la loi, la durée de l'interdiction
de datum van die beslissing. De wetgever heeft de verschillen in professionnelle qui y est liée. Le législateur, qui s'est interrogé
behandeling waartoe een dergelijke bepaling aanleiding kon geven sur les différences de traitement qu'une telle disposition pouvait
onderzocht, en heeft doen opmerken : créer, a observé :
« [ . ] de toestand van degenen die vóór de inwerkingtreding van de « [La] loi proposée améliore en tout cas la situation des personnes
wet werden veroordeeld [, verbetert] in ieder geval [ . ]. Zo de wet qui ont été condamnées avant son entrée en vigueur. Si la loi ne
niets zou bepalen, dan zou het beroepsverbod levenslang blijven duren. prévoyait rien, l'interdiction professionnelle leur serait applicable
à vie. Grâce à cette disposition nouvelle, elle est commuée en une
Nu wordt het omgezet in een beroepsverbod van tien jaar. » (Parl. St., interdiction professionnelle de dix ans. » (Doc. parl., Chambre,
Kamer, 1997-1998, nr. 1311/5, p. 9) 1997-1998, n° 1311/5, p. 9)
B.3.3. Inherent aan een overgangsregeling is dat een onderscheid wordt B.3.3. Le propre d'une règle transitoire est d'établir une distinction
gemaakt tussen personen die betrokken zijn bij rechtstoestanden die entre les personnes qui sont concernées par des situations juridiques
onder het toepassingsgebied van die regeling vallen en personen die qui entrent dans le champ d'application de cette règle et les
betrokken zijn bij rechtstoestanden die onder het toepassingsgebied personnes qui sont concernées par des situations juridiques qui
van een nieuwe regeling vallen. Een dergelijk onderscheid houdt geen entrent dans le champ d'application d'une règle nouvelle. Semblable
schending in van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet : elke overgangsbepaling zou inopportuun zijn mocht worden aangenomen dat zulke bepalingen de voormelde grondwetsbepalingen schenden om de enkele reden dat zij afwijken van de toepassingsvoorwaarden van de nieuwe wetgeving. Bovendien zouden talrijke strafzaken die intussen zijn afgesloten, opnieuw moeten worden onderzocht indien de in het geding zijnde overgangsbepaling, die voor de betrokkenen in een gunstigere regeling voorziet dan de vroegere bepalingen, hun de procedurewaarborgen zou bieden waarin de nieuwe bepalingen voorzien en waarnaar in de prejudiciële vragen wordt verwezen. Gezien het grote aantal procedures dat hieruit zou zijn voortgevloeid, heeft de wetgever met reden kunnen oordelen dat een dergelijke maatregel niet moest worden genomen. Om die redenen, distinction ne viole pas les articles 10 et 11 de la Constitution : à peine de nier l'opportunité de toute disposition transitoire, il ne peut être admis que de telles dispositions violeraient les dispositions constitutionnelles précitées par cela seul qu'elles s'écartent des conditions d'application de la législation nouvelle. Au surplus, la disposition transitoire en cause, qui établit pour les intéressés un régime plus favorable que les dispositions anciennes, n'aurait pu leur accorder les garanties procédurales que prévoient les dispositions nouvelles et auxquelles les questions préjudicielles font référence, sans rendre nécessaire le réexamen de nombreuses affaires pénales entre-temps clôturées. Le législateur a légitimement pu considérer, eu égard à l'ampleur des procédures qui en auraient résulté, qu'une telle mesure ne s'imposait pas. Par ces motifs,
het Hof la Cour
zegt voor recht : dit pour droit :
Artikel 6 van de wet van 2 juni 1998 tot wijziging van het koninklijk L'article 6 de la loi du 2 juin 1998 modifiant l'arrêté royal n° 22 du
besluit nr. 22 van 24 oktober 1934 waarbij aan bepaalde veroordeelden 24 octobre 1934 portant interdiction à certains condamnés et aux
en aan de gefailleerden verbod wordt opgelegd bepaalde ambten,
beroepen of werkzaamheden uit te oefenen en waarbij aan de rechtbanken faillis d'exercer certaines fonctions, professions ou activités et
van koophandel de bevoegdheid wordt toegekend dergelijk verbod uit te conférant aux tribunaux de commerce la faculté de prononcer de telles
spreken schendt de artikelen 10 en 11 van de Grondwet niet. interdictions ne viole pas les articles 10 et 11 de la Constitution.
Aldus uitgesproken in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig Ainsi prononcé en langue néerlandaise et en langue française,
artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur
Arbitragehof, op de openbare terechtzitting van 16 november 2000. la Cour d'arbitrage, à l'audience publique du 16 novembre 2000.
De griffier, Le greffier,
L. Potoms. L. Potoms.
De voorzitter, Le président,
G. De Baets. G. De Baets.
^