Etaamb.openjustice.be
Vue multilingue de Circulaire du 17/12/1999
← Retour vers "Circulaire relative à la loi du 4 mai 1999 modifiant certaines dispositions relatives au mariage "
Circulaire relative à la loi du 4 mai 1999 modifiant certaines dispositions relatives au mariage Omzendbrief inzake de wet van 4 mei 1999 tot wijziging van een aantal bepalingen betreffende het huwelijk
MINISTERE DE LA JUSTICE 17 DECEMBRE 1999. - Circulaire relative à la loi du 4 mai 1999 modifiant certaines dispositions relatives au mariage A Mesdames et Messieurs les Procureurs généraux près les Cours d'appel; A Mesdames et Messieurs les Officiers de l'état civil du Royaume; MINISTERIE VAN JUSTITIE 17 DECEMBER 1999. - Omzendbrief inzake de wet van 4 mei 1999 tot wijziging van een aantal bepalingen betreffende het huwelijk Aan de dames en heren Procureurs-generaal bij de hoven van beroep; Aan de dames en heren Ambtenaren van de burgerlijke stand van het Rijk;
J'attire votre attention sur les dispositions de la loi du 4 mai 1999 Ik vestig uw aandacht op de bepalingen van de wet van 4 mei 1999 tot
modifiant certaines dispositions relatives au mariage. Cette loi vise, wijziging van een aantal bepalingen betreffende het huwelijk. Deze wet
outre l'introduction d'un certain nombre de mesures relatives aux beoogt naast de invoering van een aantal maatregelen m.b.t.
mariages simulés, à moderniser certaines des formalités préalables au schijnhuwelijken, tevens een modernisering van sommige aan het
mariage. huwelijk voorafgaande formaliteiten.
La loi publiée au Moniteur belge du 1er juillet 1999 entre en vigueur De in het Belgisch Staatsblad van 1 juli 1999 bekendgemaakte wet wordt
le 1er janvier 2000. J'ai estimé opportun de vous apporter par la van kracht op 1 januari 2000. Ik heb het opportuun geacht U hierbij
présente quelques précisions à propos des nouvelles dispositions enkele preciseringen te verstrekken aangaande de vanaf die datum
applicables dès cette date. toepasselijke nieuwe bepalingen.
Cette circulaire remplace la circulaire du 1er juillet 1994 relative Deze omzendbrief vervangt de omzendbrief van 1 juli 1994 betreffende
aux conditions dans lesquelles l'officier de l'état civil peut refuser de omstandigheden waarin de huwelijksvoltrekking door de ambtenaar van
la célébration du mariage (Moniteur belge, 7 juillet 1994), et les de burgerlijke stand geweigerd kan worden (Belgisch Staatsblad, 7 juli
numéros 1 à 3 de la circulaire du 28 août 1997 relative à la procédure 1994), en de nummers 1 t.e.m. 3 van de omzendbrief van 28 augustus
de publication des bans de mariage et aux documents qui doivent être 1997 betreffende de procedure van de huwelijksafkondiging en de
documenten die dienen overgelegd te worden teneinde een visum met het
produits afin d'obtenir un visa en vue de conclure un mariage dans le oog op het afsluiten van een huwelijk in het Rijk te bekomen en
Royaume ou d'obtenir un visa de regroupement familial sur la base d'un teneinde een visum gezinshereniging op basis van een huwelijk
mariage conclu à l'étranger (Moniteur belge, 1er octobre 1997), ainsi afgesloten in het buitenland te bekomen (Belgisch Staatsblad, 1
que la circulaire du 25 novembre 1992 concernant le registre contenant oktober 1997), evenals de omzendbrief van 25 november 1992 betreffende
les actes de publication de mariage et les certificats de publication het register dat de akten van huwelijksafkondiging bevat en de
de mariage. getuigschriften van huwelijksafkondiging.
A. Acte de déclaration abrogation du système de publication des bans A. Akte van aangifte opheffing van het systeem van de
de mariage huwelijksafkondiging
A partir du 1er janvier 2000, le système de la publication des bans de Vanaf 1 januari 2000 wordt het systeem van de huwelijksafkondiging
mariage est abrogé, et est remplacé par une nouvelle formalité, la opgeheven, en vervangen door een nieuwe formaliteit, de aangifte van
déclaration du mariage par l'un des futurs époux ou les deux, à het huwelijk door één van de aanstaande echtgenoten of beiden bij de
l'officier de l'état civil, qui en dresse un acte de déclaration ambtenaar van de burgerlijke stand, die hiervan een akte van aangifte
(articles 63 et 64 nouveaux du Code civil). opmaakt (nieuwe artikelen 63 en 64 van het Burgerlijk Wetboek).
Si l'on veut contracter mariage, il faudra en faire la déclaration à Indien men een huwelijk wil aangaan zal men hiervan aangifte moeten
l'officier de l'état civil de la commune où, à la date de doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar,
l'établissement de l'acte de déclaration, l'un des futurs époux est op de datum van opmaak van de akte van aangifte, een van de aanstaande
inscrit dans les registres de la population, le registre des étrangers echtgenoten zijn inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of
ou le registre d'attente. Afin de garantir le droit au mariage, il est wachtregister heeft. Teneinde het recht op huwelijk te garanderen,
également prévu que, si aucun des futurs époux n'est inscrit dans l'un wordt tevens voorzien dat indien geen van beide aanstaande echtgenoten
de ces registres, ou si la résidence actuelle de l'un d'eux ou des een inschrijving heeft in een van deze registers, of indien de actuele
deux ne correspond pas, pour des motifs légitimes, à cette inscription verblijfplaats van één van hen of beiden om gegronde redenen niet met
(par exemple dans le cas de bateliers ou lorsque l'intéressé est deze inschrijving overeenstemt (b.v. binnenschippers, betrokkene
hospitalisé, etc.), la déclaration peut être faite à l'officier de bevindt zich in een ziekenhuis, enz.), de aangifte kan gebeuren bij de
l'état civil de la commune de la résidence actuelle de l'un des futurs ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente van de actuele
époux (ne sont pas des motifs légitimes par exemple le simple fait que verblijfplaats van een van de aanstaande echtgenoten (geen gegronde
les heures auxquelles il est possible de se marier dans une commune redenen zijn b.v. het loutere feit dat uren waarop het in een bepaalde
déterminée conviennent mieux aux intéressés, que, dans certaines gemeente mogelijk is om te huwen voor betrokkenen beter uitkomen, dat
communes, il est moins onéreux de se marier un jour précis, un plus het in bepaalde gemeenten goedkoper is om op een welbepaalde dag te
beau cadre, etc.). huwen, een mooier kader, enz.).
Désormais, la possibilité existe également, pour les Belges qui Voortaan bestaat ook voor Belgen die in het buitenland verblijven en
résident à l'étranger et ne sont pas inscrits dans les registres de la die niet zijn ingeschreven in het bevolkingsregister van een Belgische
population d'une commune belge, de faire une déclaration de mariage gemeente, de mogelijkheid om in België een aangifte van het huwelijk
et, par conséquent, de se marier en Belgique. Il suffit que l'un des te doen, en derhalve in België te huwen. Het volstaat dat één van de
futurs époux possède la nationalité belge. Dans ces hypothèses, la aanstaande echtgenoten de Belgische nationaliteit bezit. In deze
déclaration peut être faite à l'officier de l'état civil de la commune gevallen kan de aangifte gebeuren bij de ambtenaar van de burgerlijke
de la dernière inscription dans les registres de la population, le stand van de gemeente van de laatste inschrijving in het bevolkings-,
registre des étrangers ou le registre d'attente de l'un des futurs vreemdelingen- of wachtregister van een van de aanstaande echtgenoten,
époux ou de la commune où un parent jusqu'au deuxième degré de l'un of van de gemeente waar een bloedverwant tot en met de tweede graad
des futurs époux est inscrit à la date de l'établissement de l'acte, van een van de aanstaande echtgenoten zijn inschrijving heeft op de
ou du lieu de naissance de l'un des futurs époux. A défaut, la datum van de opmaak van de akte, of van de geboorteplaats van een van
déclaration peut être faite à l'officier de l'état civil de la ville de aanstaande echtgenoten. Bij ontstentenis hiervan kan de aangifte
de Bruxelles. A des fins de clarté, il convient de remarquer que la gebeuren bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de stad
Brussel. Ter verduidelijking dient te worden opgemerkt dat de aangifte
déclaration dans la commune de la dernière inscription dans le in de gemeente van laatste inschrijving in het vreemdelingen- of
registre des étrangers ou le registre d'attente concerne les cas où wachtregister, betrekking heeft op die gevallen waar betrokkene op het
l'intéressé ne possédait pas encore la nationalité belge au moment où ogenblik van het verlaten van het grondgebied nog niet in het bezit
il a quitté le territoire. was van de Belgische nationaliteit.
Lorsque, à la date de l'établissement de l'acte de déclaration, l'un Wanneer minstens één van de echtgenoten op de dag van de opmaak van de
au moins des futurs époux n'est pas inscrit dans les registres de la akte van aangifte zijn inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen-
population, le registre des étrangers ou le registre d'attente de la of wachtregister of zijn actuele verblijfplaats niet heeft binnen de
commune où la déclaration est faite, ou n'y a pas sa résidence gemeente waar de aangifte wordt gedaan, dient de ambtenaar van de
actuelle, l'officier de l'état civil qui a dressé l'acte doit transmettre immédiatement une copie de l'acte, par simple lettre ou par des moyens de communication modernes, à l'officier de l'état civil de la commune où ce ou ces futurs époux sont inscrits dans les registres susmentionnés ou ont leur résidence actuelle. Ainsi, ce dernier officier de l'état civil peut aussi vérifier s'il n'existe pas d'empêchements à mariage. Le cas échéant, il le signale, dans les dix jours, à l'officier de l'état civil qui a dressé l'acte de déclaration. De cette manière, il peut par exemple aussi signaler que les intéressés ont déjà essayé en vain de faire une déclaration ou de contracter mariage dans sa commune. L'avis éventuel de l'existence d'empêchements à mariage est transmis par écrit, par simple lettre ou par des moyens de communication modernes. burgerlijke stand die de akte heeft opgemaakt, onmiddellijk door middel van een gewone brief of moderne communicatiemiddelen een afschrift van de akte over te maken aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente van inschrijving in vermelde registers of van de actuele verblijfplaats van deze aanstaande echtgenoot of echtgenoten. Op deze manier kan ook door deze laatstgenoemde ambtenaar van de burgerlijke stand worden nagegaan of er geen huwelijksbeletselen zijn. In voorkomend geval meldt hij dit binnen de tien dagen aan de ambtenaar van de burgerlijke stand die de akte van aangifte heeft opgemaakt. Zo kan hij bijvoorbeeld ook meedelen dat betrokkenen in zijn gemeente reeds tevergeefs hebben geprobeerd een aangifte te doen of een huwelijk te sluiten. De eventuele melding van het bestaan van huwelijksbeletselen gebeurt schriftelijk, door middel van een gewone brief of moderne communicatiemiddelen. Voor ieder van de aanstaande echtgenoten dienen bij de aangifte van het huwelijk aan de ambtenaar van de burgerlijke stand de in artikel
Les documents énumérés à l'article 64 doivent être remis à l'officier 64 opgesomde documenten te worden voorgelegd. Deze bepaling is er op
de l'état civil, pour chacun des futurs époux, lors de la déclaration gericht een einde te maken aan de bestaande rechtsonzekerheid inzake
du mariage. Cette disposition tend à mettre fin à l'insécurité
juridique existant actuellement à propos des documents à déposer pour de bij een huwelijk voor te leggen documenten. De voorlegging van de
un mariage. Le dépôt des documents suivants est requis : volgende documenten is vereist :
1° une copie conforme de l'acte de naissance : ceci est une reprise de 1° een voor eensluidend verklaard afschrift van de akte van geboorte :
dit is een herneming van hetgeen reeds is bepaald in het huidige
ce qui est déjà prévu dans l'actuel article 70 du Code civil. La artikel 70 van het Burgerlijk Wetboek. Aan de mogelijkheid voor
possibilité subsiste, pour les personnes qui se trouvent dans personen die in de onmogelijkheid verkeren de voor hun huwelijk
l'impossibilité de produire l'acte de naissance requis pour leur vereiste akte van geboorte over te leggen, om deze te vervangen door
mariage, de le remplacer par un acte de notoriété délivré par le juge een akte van bekendheid afgegeven door de bevoegde vrederechter,
de paix compétent, de même que subsiste ce qui est prévu à l'article evenals aan hetgeen is bepaald in artikel 72bis van het Burgerlijk
72bis du Code civil ; Wetboek, wordt niet geraakt;
2° une preuve d'identité : un document dont ressort l'identité de 2° een bewijs van identiteit : een document waaruit de identiteit van
l'intéressé (p. ex. une carte d'identité, un passeport); de betrokkene blijkt (b.v. een identiteitskaart, een paspoort);
3° une preuve de nationalité; 3° een bewijs van nationaliteit;
4° une preuve de célibat, et le cas échéant de la dissolution ou de 4° een bewijs van de ongehuwde staat, en in voorkomend geval van de
l'annulation des mariages précédents; ontbinding of nietigverklaring van de vorige huwelijken;
5° une preuve de l'inscription dans les registres de la population, le 5° een bewijs van de inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen-
registre des étrangers ou le registre d'attente et/ou une preuve de la of wachtregister en/of een bewijs van de actuele verblijfplaats : op
résidence actuelle : l'officier de l'état civil peut, sur cette base, basis hiervan kan de ambtenaar van de burgerlijke stand zijn
vérifier sa compétence territoriale; territoriale bevoegdheid nagaan;
6° le cas échéant, une preuve écrite légalisée, émanant du futur époux 6° in voorkomend geval, een gelegaliseerd schriftelijk bewijs
uitgaande van de bij de aangifte van het huwelijk afwezige aanstaande
absent lors de la déclaration du mariage, dont il ressort que celui-ci echtgenoot, waaruit diens instemming met de aangifte blijkt : dit
consent à la déclaration : ce document doit être déposé seulement si document dient enkel te worden overgelegd indien de aangifte slechts
la déclaration n'est faite que par un seul des futurs époux; door één van de aanstaande echtgenoten wordt gedaan;
7° toute autre pièce authentique dont il ressort que l'intéressé 7° ieder ander authentiek stuk waaruit blijkt dat in hoofde van de
remplit les conditions requises par la loi pour pouvoir contracter betrokkene is voldaan aan de door de wet gestelde voorwaarden om een
mariage : il s'agit notamment ici des « certificats de coutume » qui huwelijk te mogen aangaan : het betreft hier o.m. de zogenaamde
doivent permettre à l'officier de l'état civil de vérifier si les wetscertificaten die de ambtenaar van de burgerlijke stand moeten
conditions posées par le droit applicable sont remplies, ou tout autre toelaten na te gaan of is voldaan aan de door het toepasselijke recht
document que l'officier de l'état civil juge nécessaire pour vérifier gestelde voorwaarden, of ieder ander document dat de ambtenaar van de
si les conditions requises sont remplies (p. ex. une éventuelle burgerlijke stand noodzakelijk vindt om te kunnen nagaan of aan de
gestelde voorwaarden is voldaan (b.v. een eventuele ontheffing van de
dispense d'âge accordée par le tribunal de la jeunesse, etc.). leeftijdsvereiste door de jeugdrechtbank, enz.).
Lorsque les documents déposés sont établis dans une langue étrangère, Wanneer de overgelegde documenten in een vreemde taal zijn opgesteld,
l'officier de l'état civil peut en demander une traduction certifiée kan de ambtenaar van de burgerlijke stand om een voor eensluidend
conforme. verklaarde vertaling ervan verzoeken.
Il convient de veiller à ce que les documents étrangers produits Er dient op te worden toegezien dat de overgelegde vreemde documenten
soient dûment légalisés. On peut renvoyer à ce propos à la circulaire op een afdoende wijze werden gelegaliseerd. In dit kader kan o.m.
du 17 février 1993 relative à la légalisation des actes de l'état worden verwezen naar de omzendbrief van 17 februari 1993 betreffende
de legalisatie van buitenlandse akten van de burgerlijke stand (B.S.,
civil intervenus à l'étranger (M.B., 16 mars 1993), et aux 16 maart 1993), en de instructies terzake van het Ministerie van
instructions données par le Ministre des Affaires étrangères en la
matière. Buitenlandse Zaken.
L'officier de l'état civil refuse de dresser l'acte de déclaration si De ambtenaar van de burgerlijke stand weigert de akte van aangifte op
les parties intéressées restent en défaut de déposer les documents te maken indien de belanghebbende partijen in gebreke blijven de in
énumérés dans l'article 64 du Code civil. On ne vise pas uniquement artikel 64 van het Burgerlijk Wetboek opgesomde documenten over te
ici l'hypothèse où l'officier de l'état civil estime que les leggen. Hiermee wordt niet enkel het geval bedoeld waarbij de
intéressés ne lui remettent pas les documents nécessaires pour la ambtenaar van de burgerlijke stand van mening is dat door betrokkenen
composition du dossier du mariage, mais aussi les cas où ces documents niet de nodige documenten worden overgelegd voor de samenstelling van
sont insuffisamment légalisés, ou les cas de fraude évidente et avérée hun huwelijksdossier, doch ook die gevallen waar deze documenten op
(documents faux ou falsifiés). Il appartient à l'officier de l'état onvoldoende wijze werden gelegaliseerd, of indien er sprake is van
duidelijk en bewezen bedrog (valse of vervalste documenten). Het komt
civil de juger s'il est satisfait aux conditions énumérées à l'article de ambtenaar van de burgerlijke stand toe om te oordelen of aan de in
64 du Code civil, et si, en ce qui le concerne, le dossier de mariage artikel 64 van het Burgerlijk Wetboek opgesomde voorwaarden is
est complet. La décision de refus motivée est notifiée sans délai aux voldaan, en of het huwelijksdossier wat hem betreft volledig is. De
parties par envoi recommandé avec accusé de réception, ou leur est partijen wordt zonder verwijl de met redenen omklede
weigeringsbeslissing ter kennis gebracht door middel van een
remise directement, contre récépissé. Cette notification doit en outre aangetekend schrijven met ontvangstmelding of door rechtstreekse
mentionner les possibilités de recours dont disposent les intéressés. overhandiging tegen ontvangstbewijs aan betrokkenen van de
gemotiveerde weigeringsbeslissing. Deze kennisgeving dient bovendien
L'officier de l'état civil transmet en même temps, par simple lettre, melding te maken van de beroepsmogelijkheden waarover betrokkenen
une copie de sa décision, accompagnée d'une copie de tous documents beschikken. Tezelfdertijd maakt de ambtenaar van de burgerlijke stand
per gewone brief een afschrift van zijn beslissing, samen met een
utiles, au procureur du Roi de l'arrondissement judiciaire dans lequel kopie van alle nuttige documenten, over aan de procureur des Konings
le refus a été exprimé. De cette manière, le procureur du Roi dispose van het gerechtelijk arrondissement waarin de weigering plaatsvond.
immédiatement des éléments nécessaires, en cas de recours contre la Hierdoor beschikt de procureur des Konings bij een eventueel beroep
décision de refus de l'officier de l'état civil, et il peut lui-même, tegen de weigeringsbeslissing van de ambtenaar van de burgerlijke
stand onmiddellijk over de nodige elementen, en kan hij, indien hij
s'il l'estime nécessaire, agir contre cette décision. Lorsque, au jour dit noodzakelijk acht, zelf ambtshalve optreden tegen de beslissing
du refus de l'officier de l'état civil de dresser l'acte de van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Wanneer één van de
déclaration, l'un des futurs époux ou les deux ne sont pas inscrits aanstaande echtgenoten of beiden op de dag van de weigering door de
dans les registres de la population, le registre des étrangers ou le ambtenaar van de burgerlijke stand om een akte van aangifte op te
registre d'attente de la commune, ou n'y ont pas leur résidence maken, hun inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of
actuelle, l'officier de l'état civil qui a refusé doit aviser par wachtregister of hun actuele verblijfplaats niet hebben binnen de
écrit de sa décision de refus, par simple lettre ou par des moyens de gemeente, dient de weigeringsbeslissing door de ambtenaar van de
burgerlijke stand die heeft geweigerd schriftelijk door middel van een
gewone brief of moderne communicatiemiddelen ter kennis te worden
communication modernes, l'officier de l'état civil de la commune gebracht van ambtenaar de van de burgerlijke stand van de gemeente van
d'inscription dans les registres susmentionnés ou de la résidence inschrijving in vermelde registers of van de actuele verblijfplaats
actuelle de ce(s) futur(s) époux. Si les intéressés se présentent par van deze aanstaande echtgenoot of echtgenoten. Wanneer betrokkenen
après dans cette dernière commune, l'officier de l'état civil est déjà zich nadien in deze laatste gemeente zouden aanbieden, is de ambtenaar
au courant que des problèmes peuvent éventuellement se poser, et il van de burgerlijke stand reeds op de hoogte dat er zich eventueel
peut prendre contact avec l'officier de l'état civil qui l'a avisé du refus. Une possibilité de recours est prévue, pour les intéressés, contre le refus de l'officier de l'état civil de dresser un acte de déclaration. Un tel recours peut être introduit dans le mois qui suit la notification de la décision de refus, devant le tribunal de première instance. Les actes de déclaration doivent être inscrits dans un registre unique, qui doit être déposé à la fin de chaque année au greffe du problemen kunnen stellen, en kan contact worden opgenomen met de ambtenaar van de burgerlijke stand van wiens weigering hij in kennis werd gesteld. Tegen de weigering van de ambtenaar van de burgerlijke stand om een akte van aangifte op te maken, is voorzien in een beroepsmogelijkheid voor de betrokkenen. Een dergelijk beroep kan binnen de maand na de kennisgeving van de weigeringsbeslissing worden ingesteld bij de rechtbank van eerste aanleg. De akten van aangifte dienen te worden ingeschreven in een enkel register, dat op het einde van ieder jaar op de griffie van de
tribunal de première instance. Le texte suivant peut être proposé pour rechtbank van eerste aanleg moet worden neergelegd. Voor de akte van
l'acte de déclaration : aangifte kan de volgende tekst worden voorgesteld :
« ACTE DE DECLARATION DE MARIAGE « AKTE VAN AANGIFTE VAN EEN HUWELIJK
N° Ce jour, (date + année), à (heure), est actée par (nom de Nr. Vandaag (datum + jaar) te (uur), is door ondergetekende, (naam
l'officier de l'état civil), soussigné(e), officier de l'état civil de ambtenaar van de burgerlijke stand), ambtenaar van de burgerlijke
la commune de (commune), la déclaration de mariage de (nom, stand van de gemeente (gemeente), de aangifte van een huwelijk
prénom(s)), né(e) à (lieu de naissance) le (date de naissance), geakteerd van (naam, voorna(a)m(en)), geboren te (geboorteplaats) op
domicilié(e) et/ou résidant (adresse), et (nom, prénom(s)), né(e) à (geboortedatum), gehuisvest en/of verblijvend (adres), en (naam,
(lieu de naissance) le (date de naissance), domicilié(e) et/ou voorna(a)m(en)), geboren te (geboorteplaats) op (geboortedatum),
résidant (adresse), qui désirent contracter mariage. gehuisvest en/of verblijvend (adres), die met elkaar in het huwelijk
Sur la déclaration de (nom et prénom(s) du (des) déclarant(s)). willen treden. Op aangifte van (naam en voorna(a)m(en) van de aangever(s)).
Après lecture de cet acte, signe avec le(s) déclarant(s). Nadat deze akte werd voorgelezen, teken ik met de aangever(s).
(signatures) » (handtekeningen) »
B. Cause spécifique de nullité B. Specifieke nietigheidsgrond
Une cause spécifique de nullité pour les mariages simulés est prévue par l'introduction d'un nouvel article 146bis dans le Chapitre Ier du Titre V du Livre Ier du Code civil (« Des qualités et conditions requises pour pouvoir contracter mariage »). Cet article dispose expressément qu'il n'y a pas de mariage lorsque, bien que les consentements formels aient été donnés en vue du mariage, il ressort d'une combinaison de circonstances que l'intention de l'un des époux au moins n'est manifestement pas la création d'une communauté de vie durable, mais uniquement l'obtention d'un avantage en matière de séjour, lié au statut d'époux. Door de invoeging van een nieuw artikel 146bis in Hoofdstuk I van Boek I, Titel V van het Burgerlijk Wetboek (« Hoedanigheden en voorwaarden vereist om een huwelijk te mogen aangaan ») wordt voorzien in een specifieke nietigheidsgrond voor schijnhuwelijken. Dit artikel bepaalt uitdrukkelijk dat er geen huwelijk is wanneer, ondanks de gegeven formele toestemmingen tot het huwelijk, uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van de echtgenoten kennelijk niet is gericht op het totstandbrengen van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat is verbonden aan de staat van gehuwde.
Un renvoi à l'article 146bis est en outre introduit dans l'article 184 In artikel 184 van het Burgerlijk Wetboek wordt bovendien een
du Code civil. Par ce biais, il est expressément prévu dans la loi que verwijzing naar artikel 146bis ingevoegd. Hierdoor wordt expliciet in
la nullité d'un mariage peut être poursuivie sur la base du fait qu'il de wet voorzien dat de nietigheid van een huwelijk kan worden
s'agit d'un mariage simulé. Les époux eux-mêmes, tout intéressé et le gevorderd op grond van het feit dat het een schijnhuwelijk betreft.
ministère public peuvent agir contre tout mariage conclu en Tegen elk huwelijk dat is aangegaan met overtreding van artikel 146bis
contravention de l'article 146bis du Code civil. van het Burgerlijk Wetboek, kan worden opgekomen door de echtgenoten
zelf, door allen die daarbij belang hebben en door het openbaar
C. Célébration du mariage refus par l'officier de l'état civil ministerie. C. Voltrekking van het huwelijk weigering door de ambtenaar van de
burgerlijke stand
L'article 165 nouveau du Code civil dispose que le mariage ne peut Het nieuwe artikel 165 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat het
être célébré avant le 14ème jour qui suit la date de l'établissement huwelijk niet mag worden voltrokken vóór de 14de dag na de datum van
de l'acte de déclaration. Lorsque le mariage n'a pas été célébré dans de opmaak van de akte van aangifte. Wanneer het huwelijk niet is
voltrokken binnen de zes maanden na het verstrijken van deze termijn
les six mois qui suivent l'expiration de ce délai de 14 jours, il ne van 14 dagen, mag het niet meer worden voltrokken dan nadat een nieuwe
peut plus être célébré qu'après une nouvelle déclaration. Comme aangifte werd gedaan. Zoals dit ook het geval was bij het systeem van
c'était aussi le cas dans le système de publication des bans de huwelijksafkondigingen, kan de bevoegde procureur des Konings, indien
mariage, le procureur du Roi compétent peut, s'il existe pour cela des hiervoor gewichtige redenen zijn, vrijstelling verlenen van de
raisons graves, dispenser de la déclaration et de tout délai aangifte en van elke wachttijd. Om dezelfde redenen kan hij ook de
d'attente. Il peut également, pour les mêmes raisons, prolonger le hoger genoemde termijn van zes maanden verlengen. Dezelfde
délai de six mois susmentionné. Les mêmes compétences sont reconnues à bevoegdheden worden toegekend aan bepaalde diplomatieke en consulaire
certains agents diplomatiques et consulaires, pour les mariages à ambtenaren, voor de in hun eigen kanselarij te voltrekken huwelijken.
célébrer dans leur chancellerie. Dans le cadre d'une procédure de In het kader van een procedure tot opheffing van een verzet tegen het
mainlevée d'une opposition au mariage, ou du recours contre le refus huwelijk of het beroep tegen de weigering om het huwelijk te
de célébrer le mariage, une prolongation du délai susvisé de six mois voltrekken, kan de inzake gevatte rechter om een verlenging van de
peut être demandée au juge saisi. Il est possible, de cette manière, bedoelde termijn van zes maanden worden verzocht. Hierdoor kan worden
d'éviter que les parties doivent, une deuxième fois, faire une voorkomen dat partijen voor een tweede maal een aangifte dienen te
déclaration. Dans les hypothèses susmentionnées de dispense de doen. Het is aangewezen om in de hoger vermelde gevallen van
déclaration ou de délai d'attente, ou de prolongation des délais vrijstelling van aangifte of wachttijd, of van verlenging van de
prescrits, il est recommandé de conserver toujours une copie des vooropgestelde termijnen, steeds een afschrift van de desbetreffende
beslissingen te bewaren in het huwelijksdossier.
décisions en question dans le dossier de mariage. Het huwelijk dient in het openbaar te worden voltrokken voor de
Le mariage doit être célébré publiquement devant l'officier de l'état ambtenaar van de burgerlijke stand die de akte van aangifte heeft
civil qui a dressé l'acte de déclaration. Il est indiqué d'attirer, opgemaakt. Het is aangewezen de aanstaande echtgenoten vanaf het
dès le moment de la déclaration, l'attention des futurs époux sur ce ogenblik van de aangifte op het voorafgaande te wijzen, evenals op het
qui précède, ainsi que sur l'existence des divers délais prévus par la bestaan van de verschillende in de wet voorkomende termijnen.
loi. L'article 167 nouveau du Code civil introduit une possibilité expresse Het nieuwe artikel 167 van het Burgerlijk Wetboek voert een
pour l'officier de l'état civil de différer ou de refuser la célébration du mariage. Lorsqu'il apparaît qu'il n'est pas satisfait aux qualités et conditions requises pour pouvoir contracter mariage, ou lorsqu'il est d'avis que la célébration du mariage est contraire aux principes de l'ordre public, l'officier de l'état civil refuse de célébrer le mariage. La nouvelle loi offre à l'officier de l'état civil une base légale pour refuser de célébrer le mariage. L'officier de l'état civil doit en effet vérifier si toutes les conditions de forme et de fond uitdrukkelijke mogelijkheid in voor de ambtenaar van de burgerlijke stand om de voltrekking van het huwelijk uit te stellen of te weigeren. Wanneer blijkt dat niet is voldaan aan de hoedanigheden en voorwaarden vereist om een huwelijk te mogen aangaan, of wanneer hij van oordeel is dat de voltrekking van het huwelijk in strijd is met de beginselen van de openbare orde weigert de ambtenaar van de burgerlijke stand het huwelijk te voltrekken. De nieuwe wet biedt de ambtenaar van de burgerlijke stand een wettelijke basis waarop hij kan weigeren het huwelijk te voltrekken. De ambtenaar van de burgerlijke stand moet immers nagaan of alle vorm- en grondvoorwaarden voor het voltrekken
requises pour la célébration du mariage sont remplies. Le but est de van het huwelijk zijn nageleefd. Het is de bedoeling te benadrukken
mettre l'accent sur le fait que l'officier de l'état civil a, dans le dat de ambtenaar van de burgerlijke stand in het kader van de
cadre de la célébration du mariage, un rôle non seulement passif, mais huwelijksvoltrekking niet enkel een passieve, maar ook een actieve en
également actif et préventif à jouer. L'enquête préalable destinée à preventieve rol te vervullen heeft. Het voorafgaand onderzoek om na te
vérifier si les futurs époux satisfont à toutes les conditions de fond gaan of door de aanstaande echtgenoten aan alle grond- en
et de forme, relève de l'essence de sa compétence. Le contrôle vormvoorwaarden is voldaan, behoort tot de essentie van zijn
effectué par l'officier de l'état civil porte aussi bien sur la bevoegdheid. De door de ambtenaar van de burgerlijke stand uitgevoerde
réunion des conditions positives que sur l'absence d'éventuels controle slaat zowel op de vervulling van de positieve voorwaarden,
empêchements à mariage. Ce contrôle comporte aussi l'examen visant à als op de afwezigheid van eventuele huwelijksbeletselen. Deze controle
s'assurer que le mariage projeté n'est pas un mariage simulé. behelst ook het onderzoek of het geplande huwelijk geen schijnhuwelijk
L'officier de l'état civil doit ainsi également vérifier s'il est is. Aldus moet de ambtenaar van de burgerlijke stand ook nagaan of is
satisfait au prescrit de l'article 146bis. Il faut toutefois éviter voldaan aan hetgeen is bepaald in artikel 146bis. Er dient echter te
que chaque mariage mixte soit qualifié de suspect prima facie. Le worden vermeden dat elk gemengd huwelijk prima facie als verdacht
wordt bestempeld. De principiële huwelijksvrijheid vereist dat men op
principe de la liberté de mariage requiert que l'on fasse preuve à ce dat vlak enige omzichtigheid aan de dag legt. Wanneer echter uit een
niveau d'une certaine prudence. Lorsque, cependant, il ressort d'une geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van
combinaison de circonstances que l'intention de l'un au moins des de aanstaande echtgenoten kennelijk niet is gericht op het
futurs époux n'est manifestement pas la création d'une communauté de totstandbrengen van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het
vie durable, mais uniquement l'obtention d'un avantage en matière de bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat is verbonden aan de
séjour, lié au statut d'époux, l'officier de l'état civil doit refuser staat van gehuwde, moet de ambtenaar van de burgerlijke stand weigeren
de célébrer le mariage. Si l'on invoque le caractère simulé du het huwelijk te voltrekken. Wanneer men zich beroept op het
mariage, il faut disposer d'éléments indiquant clairement que le schijnkarakter van een huwelijk, moet men duidelijke indicaties hebben
mariage ne vise manifestement pas la création de la communauté de vie dat het huwelijk kennelijk niet is gericht op het vormen van hoger
durable dont il a été question ci-dessus. Une combinaison des facteurs vermelde duurzame levensgemeenschap. Een combinatie van o.m. volgende
suivants, entre autres, peut constituer une indication sérieuse qu'on factoren kan een ernstige aanduiding vormen dat een schijnhuwelijk
vise un mariage blanc : wordt beoogd :
- Les parties ne se comprennent pas ou ont des difficultés à - Partijen verstaan mekaar niet, of kunnen enkel op een gebrekkige
dialoguer, ou font appel à un interprète ; wijze met elkaar communiceren, of doen beroep op een tolk;
- Les parties ne se sont jamais rencontrées avant la conclusion du - Partijen hebben elkaar vóór de huwelijkssluiting nooit eerder
mariage ; ontmoet ;
- Une des parties cohabite avec quelqu'un d'autre de manière durable ; - Een van de partijen woont duurzaam samen met iemand anders;
- Les parties ne connaissent pas le nom ou la nationalité l'une de - Partijen kennen elkaars naam of nationaliteit niet;
l'autre ; - Un des futurs époux ne sait pas où l'autre travaille ; - Een van de aanstaande echtgenoten weet niet waar de andere werkt;
- Il y a une divergence manifeste entre les déclarations relatives aux - Verklaringen omtrent de omstandigheden van de ontmoeting lopen
circonstances de la rencontre ; manifest uiteen;
- Une somme d'argent est promise pour contracter le mariage ; - Een som geld wordt beloofd bij het aangaan van het huwelijk;
- Un des deux se livre à la prostitution ; - Het uitoefenen van prostitutie door één van beiden;
- L'intervention d'un intermédiaire ; - Het optreden van een tussenpersoon;
- Une grande différence d'âge. - Een groot leeftijdsverschil.
Dans ce cadre, l'officier de l'état civil peut se fonder, entre In dit kader kan de ambtenaar van de burgerlijke stand zich o.m.
autres, sur : baseren op :
- Les déclarations qu'il a vérifiées des futurs époux, des parents ou - Nagetrokken verklaringen van de aanstaande echtgenoten zelf,
des personnes concernées de près ; verwanten of nauw betrokkenen;
- Certains écrits ; - Bepaalde geschriften;
- Des enquêtes effectuées par des services de police. - Onderzoeken door politiediensten.
Il convient d'insister sur le fait que le droit au mariage est garanti Er dient op te worden gewezen dat het recht op huwelijk wordt
par l'article 12 de la Convention européenne de Sauvegarde des Droits gegarandeerd door artikel 12 van het Europees Verdrag voor de
de l'Homme et des Libertés fondamentales (approuvée par la loi du 13 Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele vrijheden
mai 1955, M.B., 19 août 1955) et l'article 23 du Pacte international relatif aux Droits civils et politiques. Ce droit n'est pas subordonné à la situation de séjour des parties concernées. Il en résulte que l'officier de l'état civil ne peut refuser de dresser l'acte de déclaration et de célébrer le mariage pour le seul motif qu'un étranger séjourne de manière illégale dans le Royaume. En cas de refus, l'officier de l'état civil notifie sans délai sa décision motivée aux parties intéressées par envoi recommandé avec accusé de réception, ou la leur remet directement, contre récépissé. Cette notification doit en outre mentionner les possibilités de recours dont disposent les intéressés. En même temps, il en envoie, par simple lettre, une copie, avec une copie de tous documents utiles, au procureur du Roi compétent. De cette manière, le procureur du Roi dispose immédiatement des éléments nécessaires, en cas de recours (goedgekeurd bij de wet van 13 mei 1955, B.S., 19 augustus 1955) en artikel 23 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten. Dit recht is niet verbonden aan de verblijfstoestand van de betrokken partijen. Hieruit volgt dat de ambtenaar van de burgerlijke stand de opmaak van de akte van aangifte en de voltrekking van het huwelijk niet kan weigeren op grond van het loutere feit dat een vreemdeling illegaal in het Rijk verblijft. Bij een weigering brengt de ambtenaar van de burgerlijke stand zijn met redenen omklede beslissing zonder verwijl ter kennis van de belanghebbende partijen door middel van een aangetekend schrijven met ontvangstmelding of door rechtstreekse overhandiging tegen ontvangstbewijs aan betrokkenen van de gemotiveerde weigeringsbeslissing. Deze kennisgeving dient bovendien melding te maken van de beroepsmogelijkheden waarover betrokkenen beschikken. Tezelfdertijd zendt hij per gewone brief een afschrift, en een kopie van alle nuttige documenten, aan de bevoegde procureur des Konings. Hierdoor beschikt de procureur des Konings bij een eventueel beroep tegen de weigeringsbeslissing onmiddellijk over de nodige elementen, en kan hij, indien hij dit noodzakelijk acht, zelf ambtshalve optreden
contre la décision de refus, et il peut lui-même, s'il l'estime tegen de beslissing van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Wanneer
nécessaire, agir d'office contre la décision de l'officier de l'état op de dag van de weigering één van de aanstaande echtgenoten of beiden
civil. Lorsque, au jour du refus, l'un des futurs époux ou les deux ne hun inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister
sont pas inscrits dans les registres de la population, le registre des of hun actuele verblijfplaats niet hebben binnen de gemeente, brengt
étrangers ou le registre d'attente de la commune, ou n'y ont pas leur de ambtenaar van de burgerlijke stand zijn weigeringsbeslissing tevens
résidence actuelle, l'officier de l'état civil notifie également onmiddellijk ter kennis van de ambtenaar van de burgerlijke stand van
immédiatement sa décision de refus à l'officier de l'état civil de la commune dans laquelle ce ou ces futurs époux sont inscrits ou ont leur résidence actuelle. On peut éviter par là que les intéressés se rendent ensuite dans la commune en question pour essayer à nouveau de faire célébrer le mariage. Le refus de célébrer le mariage est susceptible de recours, dans le mois, par les parties intéressées, devant le tribunal de première instance. S'il existe une présomption sérieuse qu'il n'est pas satisfait aux qualités et conditions requises pour contracter mariage, ou que la de gemeente van inschrijving in deze registers of van de actuele verblijfplaats in België van deze aanstaande echtgenoot of echtgenoten. Hierdoor kan worden voorkomen dat betrokkenen zich daarna tot betreffende gemeente wenden, om alsnog te proberen het huwelijk te laten voltrekken. Tegen de weigering om het huwelijk te voltrekken, kan door de belanghebbende partijen binnen de maand beroep worden aangetekend bij de rechtbank van eerste aanleg. Indien er een ernstig vermoeden bestaat dat niet is voldaan aan de hoedanigheden en voorwaarden vereist om een huwelijk aan te gaan, of dat de voltrekking van het huwelijk in strijd zou zijn met de beginselen van de openbare orde, kan de ambtenaar van de burgerlijke
célébration du mariage serait contraire aux principes de l'ordre stand de voltrekking van het huwelijk uitstellen gedurende ten hoogste
public, l'officier de l'état civil peut surseoir à la célébration du twee maanden vanaf de door belanghebbende partijen vooropgestelde
mariage pendant deux mois au plus à partir de la date de mariage huwelijksdatum. Het is aangewezen de met redenen omklede beslissing om
prévue par les parties intéressées. Il est recommandé d'aviser sans de voltrekking van het huwelijk uit te stellen, zonder verwijl ter
délai les parties intéressées, par envoi recommandé avec accusé de kennis van de belanghebbende partijen te brengen door middel van een
aangetekend schrijven met ontvangstmelding of door rechtstreekse
réception, ou par remise directe avec récépissé, de la décision overhandiging tegen ontvangstbewijs aan betrokkenen van de
motivée de reporter le mariage. Si l'officier de l'état civil l'estime gemotiveerde beslissing tot uitstel. Indien de ambtenaar van de
burgerlijke stand dit nodig acht kan hij hierover de bevoegde
nécessaire, il peut requérir à ce propos l'avis du procureur du Roi procureur des Konings om advies verzoeken. Het uitstellen van het
compétent. Le report du mariage doit permettre à l'officier de l'état huwelijk moet het de ambtenaar van de burgerlijke stand mogelijk maken
civil de procéder à une enquête complémentaire pour vérifier s'il bijkomend onderzoek te verrichten om na te gaan of het een mogelijk
s'agit d'un possible mariage simulé (par exemple lorsque le délai schijnhuwelijk betreft (b.v. wanneer de voorziene termijn tussen de
entre la déclaration et la date de mariage prévue serait trop court aangifte en de vooropgestelde huwelijksdatum te kort zou zijn om het
pour procéder à l'enquête avant le mariage). onderzoek vóór het huwelijk te verrichten).
Lorsque l'officier de l'état civil n'a pas encore pris de décision Wanneer de ambtenaar van de burgerlijke stand binnen de hierboven
définitive dans le délai de deux mois susmentionné, il doit célébrer vermelde termijn van twee maanden nog geen definitieve beslissing
heeft genomen, dient hij het huwelijk te voltrekken, zelfs in die
le mariage, même dans les cas où le délai de six mois visé à l'article gevallen waar de in artikel 165, §3 bedoelde termijn van zes maanden
165, § 3 est déjà expiré. reeds is verstreken.
D. Tables annuelles et droits de timbre D. Jaarlijkse tabellen en zegelrechten
La circulaire précitée du 25 novembre 1992 concernait l'établissement Voormelde omzendbrief van 25 november 1992 had betrekking op het
de tables alphabétiques annuelles pour le registre des actes de opmaken van jaarlijkse alfabetische tabellen voor het register van de
publications de mariage, et la levée de droits de timbre sur les akten van huwelijksafkondigingen, en het heffen van zegelrechten op de
certificats de publication de mariage délivrés à des particuliers. Je aan particulieren afgeleverde getuigschriften van
suis d'avis que les principes qui y sont énoncés en matière de huwelijksafkondiging. Ik ben van mening dat de daarin inzake
publication de mariage doivent également être appliqués en ce qui huwelijksafkondiging vermelde principes ook dienen te worden toegepast
concerne les actes de déclaration de mariage. voor wat betreft de akten van aangifte van een huwelijk.
Selon le nouvel article 63, § 2, dernier alinéa du Code civil, les Luidens het nieuwe artikel 63, § 2, laatste lid van het Burgerlijk
actes de déclaration ne doivent être inscrits que dans un registre Wetboek dienen de akten van aangifte slechts in een enkel register te
unique, contrairement aux actes de l'état civil qui, en vertu de worden ingeschreven, in tegenstelling tot de akten van de burgerlijke
l'article 40 du Code civil, doivent être inscrits sur un ou plusieurs stand die, ingevolge artikel 40 van het Burgerlijk Wetboek, in een of
meer in dubbel gehouden registers moeten worden ingeschreven.
registres tenus doubles. De plus, l'acte de déclaration a pour Daarenboven heeft de akte van aangifte als doel vast te stellen dat
objectif de constater qu'il a été satisfait à la formalité de la aan de formaliteit van de aangifte van het huwelijk werd voldaan. Uit
déclaration du mariage. On peut déduire de ce qui précède que le het bovenstaande mag worden afgeleid dat het register van akten van
registre des actes de déclaration de mariage n'est pas par essence un aangifte van een huwelijk in wezen geen register van de burgerlijke
registre de l'état civil au sens strict et, par conséquent, qu'une stand sensu stricto is, en er bijgevolg geen jaarlijkse alfabetische
table alphabétique annuelle ne doit pas être confectionnée pour ce tabel voor dit register dient te worden opgemaakt.
registre. Etant donné que le concept « registres de l'état civil » a la même Aangezien het begrip « registers van de burgerlijke stand » in het
signification dans le Code des droits de timbre qu'en droit commun, il Wetboek der zegelrechten dezelfde betekenis heeft als deze toegekend
faut tenir compte de ce qui précède pour déterminer le champ in het gemeen recht, dient met wat voorafgaat rekening te worden
d'application de l'article 8, 13° de ce Code. Cet article vise uniquement les extraits des registres de l'état civil délivrés à des particuliers et les certificats, délivrés à des particuliers par les officiers de l'état civil, par des bourgmestres ou par leurs délégués, attestant des faits qui ressortent desdits registres. Vu ce qui précède, les extraits d'un acte de déclaration de mariage délivrés à des particuliers et les certificats de déclaration de mariage ne sont pas soumis au droit de timbre, puisqu'ils ne rentrent pas dans le champ d'application de l'article 8, 13° du Code des droits de timbre. gehouden om het toepassingsgebied van artikel 8, 13° van dit Wetboek te bepalen. Dit artikel beoogt slechts de aan particulieren afgeleverde uittreksels uit de registers van de burgerlijke stand, en de door de ambtenaren van de burgerlijke stand, door burgemeesters of door hun afgevaardigden aan particulieren afgeleverde getuigschriften tot attestatie van feiten die blijken uit bedoelde registers. Gelet op het bovenstaande zijn de aan particulieren afgeleverde uittreksels uit een akte van aangifte van een huwelijk en de getuigschriften van aangifte van een huwelijk niet onderworpen aan het zegelrecht, daar zij niet onder het toepassingsgebied van artikel 8, 13° van het Wetboek der zegelrechten vallen.
E. Acte de mariage E. Akte van huwelijk
La loi du 4 mai 1999 apporte également une série de modifications à De wet van 4 mei 1999 brengt ook een aantal wijzigingen aan in artikel
l'article 76 du Code civil. La mention, portée précédemment dans l'acte de mariage, des publications dans les divers domiciles n'est pas remplacée par une mention de l'acte de déclaration. Désormais également, la profession des témoins ne doit plus être mentionnée dans l'acte de mariage. F. Mariages à célébrer devant les agents diplomatiques et consulaires belges La compétence des agents diplomatiques et consulaires belges auxquels les fonctions d'officier de l'état civil ont été conférées est également étendue à la célébration des mariages dans lesquels au moins un(e) Belge est impliqué(e). G. Dispositions transitoires Les anciennes dispositions restent applicables aux mariages à célébrer dont les publications auront été faites avant le 1er janvier 2000. Le Ministre de la Justice, 76 van het Burgerlijk Wetboek. De vroegere vermelding in de akte van huwelijk van de afkondigingen in de onderscheiden woonplaatsen, wordt niet vervangen door een vermelding van de akte van aangifte. Voortaan dient ook het beroep van de getuigen niet meer in de akte van huwelijk te worden vermeld. F. Huwelijken te voltrekken voor de Belgische diplomatieke en consulaire ambtenaren Ook de bevoegdheid van de Belgische diplomatieke en consulaire ambtenaren aan wie de functies van ambtenaar van de burgerlijke stand werden opgedragen, wordt uitgebreid tot het voltrekken van huwelijken waarbij tenminste één Belg is betrokken. G. Overgangsbepalingen Op de te voltrekken huwelijken die vóór 1 januari 2000 zijn afgekondigd, blijven de oude bepalingen van toepassing. De Minister van Justitie,
M. VERWILGHEN M. VERWILGHEN
^