Etaamb.openjustice.be
Vue multilingue de Arrêt du --
← Retour vers "Extrait de l'arrêt n° 128/2020 du 1 er octobre 2020 Numéro du rôle : 7309 En cause : la question préjudicielle relative aux articles 164/3 à 164/5 du Code civil, posée par le Tribunal de première instance d'Anvers, division Turnhout La Cour constitutionnelle, composée du président émérite A. Alen, conformément à l'article 60bis(...)"
Extrait de l'arrêt n° 128/2020 du 1 er octobre 2020 Numéro du rôle : 7309 En cause : la question préjudicielle relative aux articles 164/3 à 164/5 du Code civil, posée par le Tribunal de première instance d'Anvers, division Turnhout La Cour constitutionnelle, composée du président émérite A. Alen, conformément à l'article 60bis(...) Uittreksel uit arrest nr. 128/2020 van 1 oktober 2020 Rolnummer 7309 In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 164/3 tot 164/5 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen, afdeling Turnhout Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit emeritus voorzitter A. Alen, overeenkomstig artikel 60b(...)
COUR CONSTITUTIONNELLE GRONDWETTELIJK HOF
Extrait de l'arrêt n° 128/2020 du 1er octobre 2020 Uittreksel uit arrest nr. 128/2020 van 1 oktober 2020
Numéro du rôle : 7309 Rolnummer 7309
En cause : la question préjudicielle relative aux articles 164/3 à In zake : de prejudiciële vraag betreffende de artikelen 164/3 tot
164/5 du Code civil, posée par le Tribunal de première instance 164/5 van het Burgerlijk Wetboek, gesteld door de Rechtbank van eerste
d'Anvers, division Turnhout. aanleg Antwerpen, afdeling Turnhout.
La Cour constitutionnelle, Het Grondwettelijk Hof,
composée du président émérite A. Alen, conformément à l'article 60bis samengesteld uit emeritus voorzitter A. Alen, overeenkomstig artikel
de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur la Cour constitutionnelle, du 60bis van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk
président F. Daoût, et des juges T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, T. Hof, voorzitter F. Daoût, en de rechters T. Merckx-Van Goey, P.
Giet, J. Moerman et M. Pâques, assistée du greffier F. Meersschaut, Nihoul, T. Giet, J. Moerman en M. Pâques, bijgestaan door de griffier
présidée par le président émérite A. Alen, F. Meersschaut, onder voorzitterschap van emeritus voorzitter A. Alen,
après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant : wijst na beraad het volgende arrest :
I. Objet de la question préjudicielle et procédure I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging
Par jugement du 21 novembre 2019, dont l'expédition est parvenue au Bij vonnis van 21 november 2019, waarvan de expeditie ter griffie van
greffe de la Cour le 26 novembre 2019, le Tribunal de première het Hof is ingekomen op 26 november 2019, heeft de Rechtbank van
instance d'Anvers, division Turnhout, a posé la question préjudicielle eerste aanleg Antwerpen, afdeling Turnhout, de volgende prejudiciële
suivante : vraag gesteld :
« Dans quelle mesure les anciens articles 70 à 72 du Code civil / les « In hoeverre schenden de oude artikelen 70-72 BW / huidige artikelen
actuels articles 164/3 à 164/5 du Code civil violent-ils les articles
10 et 11 de la Constitution (principe d'égalité et de 164/3-164/5 BW de artikelen 10 en 11 van de Grondwet (gelijkheids- en
non-discrimination) et l'article 22 de la Constitution (droit au non-discriminatiebeginsel) en 22 van de Grondwet (recht op
respect de la vie privée et familiale), lus ou non en combinaison avec eerbiediging van privéleven en gezinsleven) al dan niet in samenhang
l'article 6 de la Convention européenne des droits de l'homme (droit à gelezen met artikel 6 EVRM (recht op eerlijk proces), daar waar de
un procès équitable), en ce que la possibilité qu'ont les futurs mogelijkheid die voor aanstaande echtgenoten openstaat om in het kader
époux, dans le cadre de la déclaration de mariage, de suppléer à van de aangifte van het huwelijk de geboorteakte te vervangen door een
l'acte de naissance en produisant un acte de notoriété n'est pas akte van bekendheid niet openstaat voor aanstaande wettelijke
offerte aux futurs cohabitants légaux dans le cadre de la déclaration samenwoners in het kader van de aangifte (verklaring) van wettelijke
de cohabitation légale ? ». samenwoning ? ».
(...) (...)
III. En droit III. In rechte
(...) (...)
B.1. La question préjudicielle porte sur les articles 164/3 à 164/5 du B.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op de artikelen 164/3 tot
Code civil. 164/5 van het Burgerlijk Wetboek.
B.2. Les dispositions en cause font partie des formalités légales B.2. De in het geding zijnde bepalingen zijn een onderdeel van de
relatives au mariage. Elles portent en particulier sur la déclaration wettelijke formaliteiten betreffende het huwelijk. Zij hebben in het
de mariage, qui requiert la production d'un acte de naissance (article bijzonder betrekking op de aangifte van een huwelijk waarbij de
164/2, § 1er, du Code civil). Lors d'une déclaration de mariage, geboorteakte een vereist document is (artikel 164/2, § 1, van het
l'officier de l'état civil se doit en effet de vérifier si l'acte de Burgerlijk Wetboek). Zo dient de ambtenaar van de burgerlijke stand
naissance des futurs époux est disponible dans la banque de données bij een aangifte immers na te gaan of de geboorteakte van de
des actes de l'état civil (BAEC). Le cas échéant, il invite l'officier toekomstige echtgenoten beschikbaar is in de databank voor de akten
de l'état civil concerné à enregistrer l'acte de naissance dans la van de burgerlijke stand (DABS). Hij verzoekt desgevallend de
banque de données précitée et, en ordre subsidiaire, les futurs époux betrokken ambtenaar om de geboorteakte in de voormelde databank op te
à produire un extrait de l'acte de naissance. nemen, en, in subsidiaire orde, de toekomstige echtgenoten om een
Le législateur a estimé que dans certaines situations, l'acte de uittreksel van de geboorteakte voor te leggen.
naissance requis peut être remplacé par un acte de notoriété délivré à In bepaalde situaties heeft de wetgever geoordeeld dat de vereiste
geboorteakte kan worden vervangen door een akte van bekendheid via een
la suite d'une procédure devant le juge (articles 164/3 à 164/5 du procedure voor de rechter (artikelen 164/3 tot 164/5 van het
Code civil). Burgerlijk Wetboek).
L'article 164/3 du Code civil dispose : Artikel 164/3 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt :
« Sans préjudice de l'article 368-10, en cas d'impossibilité de se « Onverminderd artikel 368-10 kan de echtgenoot, die in de
procurer un acte de naissance, l'époux peut produire afin de suppléer onmogelijkheid verkeert zich een akte van geboorte te verschaffen, de
à l'acte de naissance : akte van geboorte vervangen door :
1° si son acte de naissance a été dressé dans un pays pour lequel 1° indien zijn akte van geboorte werd opgesteld in een land waarvoor
l'impossibilité ou les difficultés sérieuses d'obtenir l'acte d'état de onmogelijkheid of zware moeilijkheden om de bedoelde akte van de
civil en question ont été admises : burgerlijke stand te verkrijgen, werden aanvaard :
a) soit un document équivalent délivré par les autorités diplomatiques a) hetzij een gelijkwaardig document afgegeven door de diplomatieke of
ou consulaires de son pays de naissance; consulaire overheden van zijn land van geboorte;
b) soit en cas d'impossibilité ou de difficultés sérieuses à se b) hetzij, ingeval van onmogelijkheid of zware moeilijkheden om zich
procurer ce dernier document, un acte de notoriété délivré par le juge voornoemd document te verschaffen, een akte van bekendheid, afgegeven
de paix de sa résidence principale; door de vrederechter van zijn hoofdverblijfplaats;
2° si son acte de naissance n'a pas été dressé dans un pays pour 2° indien zijn akte van geboorte niet werd opgesteld in een land
lequel l'impossibilité ou les difficultés sérieuses d'obtenir l'acte waarvoor de onmogelijkheid of zware moeilijkheden om de akte van de
d'état civil en question ont été admises, un acte de notoriété délivré burgerlijke stand in kwestie te verkrijgen, werden aanvaard een akte
par le juge de paix de sa résidence principale. van bekendheid, afgegeven door de vrederechter van hun
Le Roi détermine, par arrêté délibéré en Conseil des ministres et sur hoofdverblijfplaats. De Koning bepaalt, bij een besluit vastgesteld na overleg in de
proposition du ministre des Affaires étrangères, une liste des pays Ministerraad en op voordracht van de minister van Buitenlandse Zaken,
pour lesquels l'impossibilité ou les difficultés sérieuses, visées à een lijst van landen waarvoor de in lid 1, 1°, bedoelde onmogelijkheid
l'alinéa 1er, 1°, sont admises ». of zware moeilijkheden worden aanvaard ».
L'article 164/4 du Code civil dispose : Artikel 164/4 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt :
« L'acte de notoriété contient la déclaration faite par deux témoins, « In de akte van bekendheid verklaren twee getuigen, van minimum
d'au moins dix-huit ans, les prénoms, nom, profession et lieu achttien jaar oud, de voornamen, de naam, het beroep en de plaats van
d'inscription dans le registre de la population, le registre des inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister van
étrangers ou le registre d'attente du futur époux et de ceux de ses de toekomstige echtgenoot, en die van zijn ouders, indien deze bekend
parents, s'ils sont connus, le lieu et, autant que possible, la date zijn, de geboorteplaats en, zo mogelijk, de geboortedatum en de
de naissance et les causes qui empêchent de transmettre l'acte. Les redenen die beletten de akte over te leggen. De getuigen tekenen met
témoins signent l'acte de notoriété avec le juge de paix. Si un témoin de vrederechter de akte van bekendheid. Indien een getuige niet kan
ne peut pas signer, il en est fait mention ». tekenen wordt dit vermeld ».
L'article 164/5 du Code civil dispose : Artikel 164/5 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt :
« Le juge de paix visé à l'article 164/3 transmet immédiatement l'acte « De vrederechter bedoeld in artikel 164/3 maakt de akte van
de notoriété au tribunal de la famille du lieu où doit se célébrer le bekendheid onmiddellijk over aan de familierechtbank van de plaats
mariage. Le tribunal de la famille, après avoir entendu le procureur waar het huwelijk moet worden voltrokken. De familierechtbank, na de
du Roi, refuse d'homologuer l'acte de notoriété s'il juge procureur des Konings te horen, weigert te homologeren indien zij
insuffisantes les déclarations des témoins et les causes qui empêchent oordeelt dat de verklaringen van de getuigen en de redenen die het
de rapporter l'acte de naissance. overleggen van de akte van geboorte beletten onvoldoende zijn.
L'acte de notoriété homologué est enregistré en tant qu'annexe dans la De gehomologeerde akte van bekendheid wordt als bijlage in de DABS
BAEC ». opgenomen ».
B.3.1. Dans l'affaire pendante devant le juge a quo, celui-ci examine la demande d'homologation d'un acte de notoriété établi par le juge de paix à la suite d'une déclaration de cohabitation légale. Le juge a quo constate que la réglementation relative à la cohabitation légale ne prévoit pas la possibilité de suppléer à un acte manquant de l'état civil par la production d'un acte de notoriété, alors que cette possibilité est prévue par la réglementation relative au mariage. B.3.2. Le juge a quo souhaite savoir si les articles 164/3 à 164/5 du B.3.1. In de voor de verwijzende rechter hangende zaak wordt het verzoek tot homologatie van een akte van bekendheid, opgemaakt door de vrederechter naar aanleiding van een verklaring van wettelijk samenwonen, onderzocht. De verwijzende rechter stelt vast dat de regeling inzake het wettelijk samenwonen niet in een mogelijkheid voorziet om een ontbrekende akte van de burgerlijke stand te vervangen door een akte van bekendheid, terwijl in dergelijke vervanging wel is voorzien in het kader van de regeling betreffende het huwelijk. B.3.2. De verwijzende rechter wenst te vernemen of de artikelen 164/3 tot 164/5 van het Burgerlijk Wetboek bestaanbaar zijn met de artikelen
Code civil sont compatibles avec les articles 10, 11 et 22 de la 10, 11 en 22 van de Grondwet, al dan niet in samenhang gelezen met
Constitution, lus ou non en combinaison avec l'article 6 de la artikel 6 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, in
Convention européenne des droits de l'homme, en ce que la possibilité zoverre voor aanstaande echtgenoten de mogelijkheid openstaat om in
qu'ont les futurs époux, dans le cadre de la déclaration de mariage, het kader van de aangifte van het huwelijk de geboorteakte te
de suppléer à l'absence d'un acte de naissance par la production d'un vervangen door een akte van bekendheid, terwijl een dergelijke
acte de notoriété n'est pas offerte aux futurs cohabitants légaux dans mogelijkheid niet openstaat voor aanstaande wettelijk samenwonenden in
le cadre de la déclaration de cohabitation légale. het kader van de verklaring van wettelijke samenwoning.
B.4. Sans que la Cour doive se prononcer sur la question de savoir si B.4. Zonder dat het Hof zich dient uit te spreken over de vraag of het
la différence de traitement qui lui est soumise résulte des articles voorgelegde verschil in behandeling voortvloeit uit de artikelen 164/3
164/3 à 164/5 du Code civil (déclaration de mariage) ou des articles tot 164/5 van het Burgerlijk Wetboek (aangifte van het huwelijk), dan
1475 et 1476 du Code civil (déclaration de cohabitation légale), il wel uit de artikelen 1475 en 1476 van het Burgerlijk Wetboek
s'avère que cette différence repose sur une prémisse erronée. (verklaring van wettelijk samenwonen), berust dat verschil op een
verkeerd uitgangspunt.
En effet, la législation relative à la déclaration de cohabitation Immers, de wetgeving inzake de verklaring van wettelijk samenwonen
légale n'exige pas la production d'un acte de naissance, de sorte que vereist niet dat een geboorteakte wordt voorgelegd zodat die wetgeving
cette législation ne doit pas prévoir non plus la possibilité de evenmin dient te voorzien in een mogelijkheid tot vervanging van die
suppléer à l'absence d'un tel acte. Si, dans le cadre de l'examen des akte indien ze ontbreekt. Indien door een ambtenaar van de burgerlijke
conditions légales relatives à la cohabitation légale, un officier de stand met het oog op het onderzoek van de wettelijke voorwaarden
l'état civil demande quand même la production d'un acte de naissance, inzake wettelijk samenwonen toch wordt gevraagd een geboorteakte voor
et si le futur cohabitant légal n'en dispose pas ou plus, ce dernier te leggen en de betrokkene daarover niet of niet meer beschikt, kan
ne peut être forcé à produire cet acte et rien ne l'empêche de prouver laatstgenoemde niet tot de voorlegging van die akte worden verplicht
le respect des conditions légales prévues par l'article 1476, § 1er, en verhindert niets hem via andere middelen van recht, zoals een akte
du Code civil par d'autres voies de droit, telles qu'un acte de van bekendheid, het bewijs te leveren dat aan de wettelijke
voorwaarden van artikel 1476, § 1, van het Burgerlijk Wetboek is
notoriété. voldaan.
Par ces motifs, Om die redenen,
la Cour het Hof
dit pour droit : zegt voor recht :
Les articles 164/3 à 164/5 du Code civil ne violent pas les articles De artikelen 164/3 tot 164/5 van het Burgerlijk Wetboek schenden niet
10, 11 et 22 de la Constitution, lus ou non en combinaison avec de artikelen 10, 11 en 22 van de Grondwet, al dan niet in samenhang
l'article 6 de la Convention européenne des droits de l'homme. gelezen met artikel 6 van het Europees Verdrag voor de rechten van de
Ainsi rendu en langue néerlandaise et en langue française, mens. Aldus gewezen in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig artikel
conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof,
la Cour constitutionnelle, le 1er octobre 2020. op 1 oktober 2020.
Le greffier, Le président, De griffier, De voorzitter,
F. Meersschaut A. Alen F. Meersschaut A. Alen
^