Etaamb.openjustice.be
Vue multilingue de Arrêt du --
← Retour vers "Extrait de l'arrêt n° 70/2014 du 24 avril 2014 Numéro du rôle : 5650 En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 625 du Code d'instruction criminelle, posées par la chambre des mises en accusation de la Cour d'appel de Gand. La Cour constitutionnelle, composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges L. Lavr(...)"
Extrait de l'arrêt n° 70/2014 du 24 avril 2014 Numéro du rôle : 5650 En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 625 du Code d'instruction criminelle, posées par la chambre des mises en accusation de la Cour d'appel de Gand. La Cour constitutionnelle, composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges L. Lavr(...) Uittreksel uit arrest nr. 70/2014 van 24 april 2014 Rolnummer : 5650 In zake : de prejudiciële vragen betreffende artikel 625 van het Wetboek van strafvordering, gesteld door de kamer van inbeschuldigingstelling van het Hof van Beroep te Gent Het Grondwettelijk Hof, samengesteld uit de voorzitters A. Alen en J. Spreutels, en de rechters (...)
COUR CONSTITUTIONNELLE GRONDWETTELIJK HOF
Extrait de l'arrêt n° 70/2014 du 24 avril 2014 Uittreksel uit arrest nr. 70/2014 van 24 april 2014
Numéro du rôle : 5650 Rolnummer : 5650
En cause : les questions préjudicielles relatives à l'article 625 du In zake : de prejudiciële vragen betreffende artikel 625 van het
Code d'instruction criminelle, posées par la chambre des mises en Wetboek van strafvordering, gesteld door de kamer van
accusation de la Cour d'appel de Gand. inbeschuldigingstelling van het Hof van Beroep te Gent.
La Cour constitutionnelle, Het Grondwettelijk Hof,
composée des présidents A. Alen et J. Spreutels, et des juges L. samengesteld uit de voorzitters A. Alen en J. Spreutels, en de
Lavrysen, E. Derycke, P. Nihoul, T. Giet et R. Leysen, assistée du rechters L. Lavrysen, E. Derycke, P. Nihoul, T. Giet en R. Leysen,
greffier F. Meersschaut, présidée par le président A. Alen, bijgestaan door de griffier F. Meersschaut, onder voorzitterschap van voorzitter A. Alen,
après en avoir délibéré, rend l'arrêt suivant : wijst na beraad het volgende arrest :
I. Objet des questions préjudicielles et procédure I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging
Par arrêt du 28 mai 2013 en cause de K.K., dont l'expédition est Bij arrest van 28 mei 2013 in zake K.K., waarvan de expeditie ter
parvenue au greffe de la Cour le 6 juin 2013, la chambre des mises en griffie van het Hof is ingekomen op 6 juni 2013, heeft de kamer van
accusation de la Cour d'appel de Gand a posé les questions inbeschuldigingstelling van het Hof van Beroep te Gent de volgende
préjudicielles suivantes : prejudiciële vragen gesteld :
« 1. L'article 625 du Code d'instruction criminelle viole-t-il les « 1. Schendt artikel 625 van het Wetboek van strafvordering de
articles 10 et 11 de la Constitution en ce qu'il fait courir le temps artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre het de proeftijd in
d'épreuve, en cas de libération conditionnelle, à compter du jour de geval van een voorwaardelijke invrijheidsstelling doet lopen vanaf de
la libération conditionnelle, alors qu'en cas de mise en liberté dag van de voorwaardelijke invrijheidsstelling, terwijl in geval van
provisoire, qui est pourtant un régime de libération anticipée een voorlopige invrijheidsstelling, nochtans een vergelijkbaar stelsel
comparable, le temps d'épreuve débute seulement à compter du jour où van vervroegde invrijheidsstelling, de proeftijd slechts een aanvang
la partie de la peine qui restait à purger est prescrite et donc pas à neemt vanaf de dag dat het restant van de straf is verjaard en dus
partir du jour de la mise en liberté provisoire ? niet vanaf de dag van de voorlopige invrijheidsstelling ?
2. L'article 625 du Code d'instruction criminelle viole-t-il les 2. Schendt artikel 625 van het Wetboek van strafvordering de artikelen
articles 10 et 11 de la Constitution en ce qu'il fait courir le temps 10 en 11 van de Grondwet in zoverre het de proeftijd in geval van een
d'épreuve, en cas de libération sous la surveillance du tribunal de invrijheidsstelling onder toezicht van de strafuitvoeringsrechtbank
l'application des peines, à compter du jour de la libération sous doet lopen vanaf de dag van de invrijheidsstelling onder toezicht,
surveillance, alors qu'en cas de mise en liberté provisoire, le temps terwijl in geval van een voorlopige invrijheidsstelling, de proeftijd
d'épreuve débute seulement à compter du jour où la partie de la peine slechts een aanvang neemt vanaf de dag dat het restant van de straf is
qui restait à purger est prescrite et donc pas à partir du jour de la verjaard en dus niet vanaf de dag van de voorlopige
mise en liberté provisoire ? ». invrijheidsstelling ? ».
(...) (...)
III. En droit III. In rechte
(...) (...)
B.1. Les questions préjudicielles concernent l'article 625 du Code B.1. De prejudiciële vragen betreffen artikel 625 van het Wetboek van
d'instruction criminelle, qui dispose : strafvordering, dat bepaalt :
« Le temps d'épreuve, qui se prolonge jusqu'à l'arrêt prononçant la « De proeftijd, die voortduurt tot de dag waarop het arrest van
réhabilitation, prend cours à compter : eerherstel wordt gewezen, loopt :
1° du jour de la condamnation conditionnelle; 1° Van de dag van de voorwaardelijke veroordeling;
2° du jour de la date de l'arrêté royal de grâce qui a rendu la peine 2° Van de dagtekening van het koninklijk genadebesluit waarbij de
conditionnelle; straf voorwaardelijk wordt gemaakt;
3° du jour de la libération conditionnelle, à condition que la 3° Van de dag van de voorwaardelijke invrijheidstelling, mits de
libération définitive soit acquise au moment de l'introduction de la definitieve invrijheidstelling verkregen is ten tijde van het indienen
demande; van de aanvraag;
3°bis du jour de la libération sous surveillance, à condition que la 3°bis Van de dag van de invrijheidsstelling onder toezicht, mits de
mise à la disposition du tribunal de l'application des peines ait pris terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank een einde
fin au moment de l'introduction de la demande; heeft genomen ten tijde van het indienen van de aanvraag;
4° dans les autres cas visés à l'article 622, du jour de l'extinction 4° In de overige gevallen bedoeld bij artikel 622, van de dag van het
des peines ou du jour où leur prescription est acquise, à condition verval van de straffen of van de dag waarop zij verjaren, voor zover
que leur non-exécution ne soit pas imputable au requérant ». de niet-uitvoering niet te wijten is aan de verzoeker ».
B.2.1. La disposition en cause fait partie du régime de la B.2.1. De in het geding zijnde bepaling maakt deel uit van de regeling
réhabilitation, en vertu duquel, moyennant le respect des conditions van het herstel in eer en rechten, waarbij, mits de wettelijk bepaalde
voorwaarden zijn vervuld, door een rechterlijke beslissing ten
légales, une décision judiciaire au profit d'une personne déterminée voordele van een bepaald persoon voor de toekomst een einde wordt
fait cesser pour l'avenir les effets de droit pénal d'une condamnation gemaakt aan de strafrechtelijke gevolgen van een veroordeling tot een
à une peine criminelle, correctionnelle ou de police (article 634 du criminele, een correctionele of een politiestraf (artikel 634 van het
Code d'instruction criminelle). Wetboek van strafvordering).
Par la mesure de la réhabilitation, le législateur poursuit Met het herstel in eer en rechten streeft de wetgever voornamelijk de
principalement la réinsertion sociale. Dans la loi du 25 avril 1896, maatschappelijke reclassering na. Reeds bij de wet van 25 april 1896
cette mesure a été considérée comme une réparation morale que les werd de figuur van het eerherstel gezien als een moreel herstel dat
pouvoirs publics accordent à un condamné dont la conduite a été door de openbare macht wordt toegekend aan een veroordeelde wiens
irréprochable (Pasin., 1896, p. 111). Dans le cadre de la loi du 7 gedrag onberispelijk is geweest (Pasin., 1896, p. 111). Ook bij de wet
avril 1964, il a été affirmé également que « la nouvelle législation van 7 april 1964 werd gesteld dat « de nieuwe wetgeving [tegemoet]
répond au courant actuel en faveur du pardon aux condamnés » et « sert komt aan het verlangen van vergeving voor de veroordeelde » en « dit
d'ailleurs l'intérêt de la paix sociale » (Doc. parl., Sénat, is trouwens in het belang van de maatschappelijke rust » (Parl. St.,
1962-1963, n° 186, p. 2). Par conséquent, la réhabilitation sert tant Senaat, 1962-1963, nr. 186, p. 2). Herstel in eer en rechten bestaat
l'intérêt du condamné que l'intérêt de la société. bijgevolg zowel in het belang van de veroordeelde als in het belang van de maatschappij.
B.2.2. Tout condamné à une peine peut être réhabilité, qu'il s'agisse B.2.2. Eenieder die is veroordeeld tot een straf komt in aanmerking
d'une peine criminelle, d'une peine correctionnelle ou d'une peine de voor herstel in eer en rechten, ongeacht of het gaat om een criminele,
police, à l'exception des peines susceptibles d'effacement een correctionele of een politiestraf, met uitzondering van die
straffen die vatbaar zijn voor uitwissing overeenkomstig de artikelen
conformément aux articles 619 et 620 du Code d'instruction criminelle 619 en 620 van het Wetboek van strafvordering (artikel 621).
(article 621). Le condamné doit en principe avoir subi les peines privatives de De veroordeelde moet in beginsel de vrijheidsstraffen hebben ondergaan
liberté et acquitté toutes les peines pécuniaires (article 622). Il en de geldstraffen volledig hebben gekweten (artikel 622). Tevens moet
doit en outre être libéré des restitutions, des dommages-intérêts et hij alle in het vonnis vastgestelde verplichtingen inzake teruggave,
des frais auxquels il a été condamné (article 623). schadevergoeding en betaling van kosten hebben voldaan (artikel 623).
En outre, l'intéressé doit subir un temps d'épreuve durant lequel il Bovendien moet de betrokkene een proeftijd ondergaan, gedurende welke
doit avoir eu une résidence fixe en Belgique ou à l'étranger, il doit hij een vaste verblijfplaats in België of in het buitenland moet
avoir fait preuve d'amendement et doit avoir eu une bonne conduite. En hebben gehad, blijk moet hebben gegeven van verbetering en van goed
principe, le temps d'épreuve est fixé à 3 ans, ou, lorsque la peine gedrag moet zijn geweest. In beginsel bedraagt die proeftijd drie jaar
dépasse 5 ans, à 5 ans, à compter du jour de l'extinction de la peine, of vijf jaar, als er een straf van méér dan vijf jaar is, en vangt hij
soit qu'elle ait été exécutée, soit que sa prescription ait été aan op het ogenblik dat de straf is vervallen, hetzij omdat ze werd
acquise, à condition que sa non-exécution ne soit pas imputable au uitgevoerd hetzij omdat ze is verjaard, waarbij de niet-uitvoering
requérant (article 625, 4°). Dans certains cas, la loi prévoit niet te wijten mag zijn aan de verzoeker (artikel 625, 4°). In
toutefois un point de départ particulier. Ainsi le temps d'épreuve bepaalde gevallen voorziet de wet evenwel in een bijzonder
aanvangspunt. Aldus begint de proeftijd in het geval van
commence-t-il à courir, en cas de libération conditionnelle, à compter voorwaardelijke invrijheidstelling te lopen op de dag van de
du jour de la libération conditionnelle, à condition que la libération voorwaardelijke invrijheidstelling, op voorwaarde dat de definitieve
définitive soit acquise au moment de l'introduction de la demande invrijheidstelling verkregen is ten tijde van het indienen van de
(article 625, 3°). En cas de libération sous surveillance, le temps aanvraag (artikel 625, 3°). In geval van invrijheidstelling onder
d'épreuve prend cours à compter du jour de cette libération, à toezicht neemt de proeftijd een aanvang de dag van die
condition que la mise à disposition du tribunal de l'application des invrijheidstelling mits de terbeschikkingstelling van de
peines ait pris fin au moment de l'introduction de la demande (article strafuitvoeringsrechtbank een einde heeft genomen ten tijde van het
625, 3°bis). Conformément à l'article 628, dernier alinéa, du Code indienen van de aanvraag (artikel 625, 3°bis). Overeenkomstig artikel
628, laatste lid, van het Wetboek van strafvordering kan de aanvraag
d'instruction criminelle, la demande en réhabilitation ne peut être tot herstel in eer en rechten ten vroegste één jaar vóór het
adressée plus d'un an avant l'expiration du temps d'épreuve. verstrijken van de proeftijd worden ingediend.
B.3. La juridiction a quo demande à la Cour si l'article 625 du Code B.3. De verwijzende rechter wenst van het Hof te vernemen of artikel
d'instruction criminelle viole les articles 10 et 11 de la 625 van het Wetboek van strafvordering de artikelen 10 en 11 van de
Constitution en ce qu'il fait débuter le temps d'épreuve, en cas de Grondwet schendt doordat het in geval van voorwaardelijke
libération conditionnelle et en cas de libération sous surveillance du invrijheidstelling en in geval van invrijheidstelling onder toezicht
tribunal de l'application des peines, à compter du jour de la van de strafuitvoeringsrechtbank de proeftijd laat aanvangen op de dag
libération conditionnelle ou de la libération sous surveillance van de voorwaardelijke invrijheidstelling of de invrijheidstelling
(article 625, 3° et 3°bis), alors qu'en cas de mise en liberté onder toezicht (artikel 625, 3° en 3°bis), terwijl in geval van
provisoire, le temps d'épreuve court à compter du jour de la voorlopige invrijheidstelling de proeftijd loopt vanaf de dag van de
prescription de la peine (article 625, 4°). verjaring van de straf (artikel 625, 4°).
B.4.1. Il résulte des différences entre les régimes distincts de B.4.1. Uit de verschillen tussen de verschillende stelsels van
libération qu'il est pertinent d'établir une distinction entre les invrijheidstelling volgt dat het pertinent is ten aanzien van het
catégories de personnes qui font l'objet d'une libération, en ce qui aanvangspunt van de proeftijd inzake eerherstel een onderscheid te
concerne le point de départ du temps d'épreuve relatif à la maken tussen de categorieën van in vrijheid gestelden.
réhabilitation.
Pour prétendre à la libération, les personnes libérées sous condition Voorwaardelijk in vrijheid gestelden en de onder toezicht in vrijheid
et les personnes mises en liberté sous surveillance doivent remplir gestelden dienen, om in aanmerking te komen voor de
plusieurs conditions axées sur la possibilité de réinsertion sociale. invrijheidstelling, aan diverse voorwaarden te beantwoorden waarin de
Elles doivent subir un temps d'épreuve au cours duquel elles doivent mogelijkheid tot maatschappelijke reclassering centraal staat. Zij
satisfaire aux conditions particulières relatives à leur intégration moeten een proeftijd ondergaan tijdens welke zij moeten voldoen aan
sociale et à la protection de la société. La mise en liberté provisoire, par contre, peut avoir lieu sans que des conditions particulières soient imposées et pour des motifs qui sont étrangers à la personne du condamné, par exemple pour des raisons de surpopulation des prisons. Elle n'est dès lors pas toujours liée à la bonne conduite de l'intéressé et ne vise pas avant tout à la réinsertion sociale. Compte tenu de ce qui précède et du constat que les principes fondamentaux relatifs à la réhabilitation, à la libération conditionnelle et à la libération sous surveillance sont, dans une certaine mesure, analogues, étant donné que toutes visent la réinsertion sociale de l'intéressé, pour laquelle la « bonne conduite » du condamné est essentielle, il n'est pas déraisonnable que, pour déterminer le point de départ du temps d'épreuve en matière de bijzondere voorwaarden betreffende hun sociale integratie en de bescherming van de maatschappij. De voorlopige invrijheidstelling daarentegen kan plaatsvinden zonder dat bijzondere voorwaarden worden opgelegd en om redenen die extern zijn aan de persoon van de veroordeelde, zoals bijvoorbeeld om reden van overbevolking van de gevangenissen. Zij heeft bijgevolg niet steeds te maken met het goede gedrag van de betrokkene, noch beoogt zij in eerste instantie de maatschappelijke reclassering. Rekening houdend hiermee en met de vaststelling dat de basisbeginselen inzake eerherstel, voorwaardelijke invrijheidstelling en invrijheidstelling onder toezicht in zekere mate gelijklopend zijn, daar zij alle de maatschappelijke reclassering van de betrokkene tot doel hebben, waarbij het « goede gedrag » van de veroordeelde centraal staat, is het niet onredelijk dat voor het bepalen van het
réhabilitation, il soit tenu compte du temps d'épreuve de la aanvangspunt inzake de proeftijd inzake eerherstel rekening wordt
libération conditionnelle ou de la libération sous surveillance et que gehouden met de proeftijd van de voorwaardelijke invrijheidstelling of
la « bonne conduite » de l'intéressé soit ainsi récompensée. de invrijheidstelling onder toezicht en het « goede gedrag » van de
betrokkene aldus wordt beloond.
B.4.2. La circonstance que, pour les personnes en liberté B.4.2. Het gegeven dat bij de voorwaardelijk in vrijheid gestelden of
conditionnelle ou les personnes libérées sous surveillance, le temps de onder toezicht in vrijheid gestelden de proeftijd nodig voor
d'épreuve pour la réhabilitation coïncide, tout au moins en partie, eerherstel aldus samenvalt, minstens voor een gedeelte, met de
avec le temps d'épreuve de la libération conditionnelle ou de la proeftijd van de voorwaardelijke invrijheidstelling of van de
libération sous surveillance, de sorte que ce temps d'épreuve sera invrijheidstelling onder toezicht, zodat die proeftijd in de regel
généralement plus court qu'en cas d'application de la règle générale korter zal zijn dan in geval van toepassing van de algemene regel
visée à l'article 625, 4°, n'est pas non plus disproportionnée, étant bedoeld in artikel 625, 4°, is evenmin onevenredig, vermits de
donné que la libération définitive doit être acquise au moment de definitieve invrijheidstelling moet zijn verkregen ten tijde van het
l'introduction de la demande en réhabilitation. La chambre des mises indienen van de aanvraag tot herstel in eer en rechten. Aldus beschikt
de kamer van inbeschuldigingstelling die het verzoek behandelt over de
en accusation qui examine la demande a dès lors la certitude que le zekerheid dat de verzoeker zijn straf heeft ondergaan en dat hij aan
demandeur a subi sa peine et qu'il a, au cours du temps d'épreuve, de voorwaarden opgelegd door de commissie voor de voorwaardelijke
satisfait aux conditions imposées par la commission de libération invrijheidstelling of de strafuitvoeringsrechtbank betreffende zijn
conditionnelle ou par le tribunal de l'application des peines sociale integratie tijdens de proeftijd heeft voldaan.
concernant son intégration sociale. Dit is niet het geval bij de voorlopige invrijheidstelling. Ook al
Tel n'est pas le cas pour la mise en liberté provisoire. Même si, en wordt de voorlopige invrijheidstelling in de praktijk beperkt tot
pratique, elle est limitée aux condamnés dont le total des peines veroordeelden van wie het totaal van de hoofdgevangenisstraffen ten
d'emprisonnement principal ne dépasse pas trois ans, la mise en hoogste drie jaar bedraagt, toch is zij geen modaliteit van de
liberté provisoire n'est pourtant pas une modalité de l'exécution de strafuitvoering maar slechts een onderbreking ervan en is zij niet
la peine, mais seulement une interruption de celle-ci, et elle n'est noodzakelijk aan voorwaarden noch aan enige proeftijd gebonden, aan de
pas nécessairement liée à des conditions ou à un quelconque temps hand waarvan de maatschappelijke re-integratie van de betrokkene kan
d'épreuve permettant d'évaluer la réinsertion sociale de l'intéressé. worden nagegaan. Bovendien bestaat de mogelijkheid dat bij bepaalde
De surcroît, il est possible, pour certaines catégories de mises en categorieën van voorlopige invrijheidstelling, de veroordeelde zijn
liberté provisoire, que la personne condamnée doive à nouveau subir sa straf opnieuw moet ondergaan zodra de toestand die tot de voorlopige
peine dès que cesse d'exister la situation qui a conduit à sa mise en invrijheidstelling aanleiding gaf, ophoudt te bestaan. Rekening
liberté provisoire. Compte tenu de ce que la prescription de la peine houdend met het feit dat de verjaring van de straf loopt tijdens de
court pendant la mise en liberté provisoire, il n'est pas sans voorlopige invrijheidstelling, is het niet zonder redelijke
justification raisonnable qu'en cas de mise en liberté provisoire, le verantwoording dat in geval van voorlopige invrijheidstelling de
temps d'épreuve en vue de la réhabilitation ne débute que lorsque la proeftijd voor eerherstel pas aanvangt nadat de straf is verjaard.
peine est prescrite. B.4.3. Les évolutions que la pratique pénitentiaire et le cadre B.4.3. De evoluties in de penitentiaire praktijk en in het wetgevend
législatif ont connues depuis l'arrêt précité et que la partie kader sinds het voormelde arrest, die door de verzoekende partij voor
requérante devant la juridiction a quo expose ne sont pas de nature à de verwijzende rechter worden belicht, zijn niet van dien aard dat zij
pouvoir modifier cette conclusion. die conclusie kunnen wijzigen.
B.5. Les questions préjudicielles appellent une réponse négative. B.5. De prejudiciële vragen dienen ontkennend te worden beantwoord.
Par ces motifs, Om die redenen,
la Cour het Hof
dit pour droit : zegt voor recht :
L'article 625 du Code d'instruction criminelle ne viole pas les Artikel 625 van het Wetboek van strafvordering schendt de artikelen 10
articles 10 et 11 de la Constitution. en 11 van de Grondwet niet.
Ainsi prononcé en langue néerlandaise et en langue française, Aldus uitgesproken in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig
conformément à l'article 65 de la loi spéciale du 6 janvier 1989 sur artikel 65 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het
la Cour constitutionnelle, à l'audience publique du 24 avril 2014. Grondwettelijk Hof, op de openbare terechtzitting van 24 april 2014.
Le greffier, De griffier,
F. Meersschaut F. Meersschaut
Le président, De voorzitter,
A. Alen A. Alen
^